Nghiên cứu nhà nước và pháp luật thời kì Bắc thuộc

Bộ máy chính quyền đô hộ của phong kiến Trung Quốc ở nước ta... Triều đình phong kiến Trung quốcMô hình đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy chính quyền đô hộ của nước ta Nhà Triệu Quậ

Lịch sử nhà nước

và pháp luật Việt

Nam

Nghiên cứu nhà nước và pháp

luật thời kì Bắc thuộc

1 Thời gian: 179 TCN- 938 SCN

+ 179 TCN Triệu Đà xâm lược nước ta

+ 938 SCN: Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán

Giai đoạn

179 TCN- 40 : tổ chức bộ máy trực trị tới cấp quận

43 trở đi: tổ chức bộ máy trực trị tới cấp huyện

I Bộ máy chính quyền đô hộ của phong kiến

Trung Quốc ở nước ta

a Tổ chức bộ máy chính quyền đô hộ giai đoạn179 TCN - 40

 Nhà Triệu (179 TCN - 111

TCN)

 Chính sách cai trị: "dùng

người Việt cai trị người

Việt”

 Địa giới hành chính: Giao

Chỉ và Cửu Chân, đứng

đầu mỗi quận là quan,

Điển sứ, giúp việc có

quan Tả tướng phụ trách

lĩnh vực quân sự Dưới

quận nhà Triệu giữ

nguyên cách thức tổ chức

chức cổ truyền của người

Việt,

 chia quận thành các bộ,

đứng đầu là các Lạc tướng

người Việt.

 Nhà Tây Hán (111 TCN

- 8) và nhà Tân (8 - 23):

 Chính sách: đồng hóa ngu dân

 Nước ta là 3 trong số 9 quận thuộc Châu Giao Chỉ, đứng đầu là quan Thứ sử.

 - Gồm 3 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam, đứng đầu mỗi quận là quan Thái thú, giúp việc

có quan Đô sứ phụ trách lĩnh vực quân sự.

 - Dưới Châu là huyện, đứng đầu là quan Huyện lệnh người Việt.

• Nhà Đông Hán (23 - 39)

• cơ bản vẫn giữ nguyên 3 cấp chính quyền địa phương như

• trước, nhưng có sự tăng cường số

lượng quan lại trong bộ máy đô hộ.

Giai đoạn từ năm 43 đến năm 544

 Nhà Đông Hán (43 – 220 )

 Năm 203, triều đình đổi Châu

Giao Chỉ thành Giao Châu,

đứng đầu là quan Châu mục

Đối với huyện, thay các viên

Huyện lệnh người Việt bằng

quan Huyện lệnh người Hán.

 Nhà Đông Ngô, Ngụy (220 -

265): cơ bản giống như trước,

nhưng có giai đoạn Giao Châu

chia thành 2 châu: Quảng

Châu và Giao Châu Lãnh thổ

nước ta gồm 3 quận: Giao Chỉ,

Cửu Chân và Nhật Nam trực

thuộc Giao Châu.

 Nhà Tần, Tống, Tề (265 -502)

 Cơ bản vẫn tổ chức theo chính quyền 3 cấp: châu -quận - huyện, chủ yếu chỉ

có sự thay đổi trong sự phân chia các quận, như:

 - Nhà Tần chia Giao Châu thành 7 quận trong đó có 6 quận thuộc lãnh thổ của nước ta.

 - Nhà Tống chia Giao Châu làm 6 quận.

 - Nhà Tề chia Giao Châu thành 9 quận, trong đó có 7 quận thuộc lãnh thổ nước ta ngày nay

Giai đoạn từ năm 603 đến năm

938

• Nhà Đường (618 - 905): thực hiện chính sách cai trị "trấn áp

bằng vũ lực, tăng cường

quân sự".Gọi tên nước ta là An Nam đô hộ phủ, đứng đầu là quan Tiết độ sứ.

- Dưới chia thành các châu, đứng đầu là quan Thứ sử (Ở vùng miền núi còn đặt các châu "Ki Mi").

- Dưới châu là huyện, đứng đầu là quan Huyện lệnh.

- Dưới huyện là hương, chia làm đại hương và tiểu hương.

- Dưới hương là xã, chia làm đại xã và tiểu xã.

Triều đình phong kiến Trung quốc

Mô hình đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy chính

quyền đô hộ của nước ta

Nhà Triệu

Quận

(quan sứ)

Nhà Hán đến Lương Châu ( Thứ sử )

Quận ( thái thú)

Huyện ( huyện lệnh)

Nhà Tùy

Quận ( thái thú)

Huyện ( huyện lệnh)

Nhà Đường

Đô hộ phủ (tiết độ sứ)

Châu ( thứ sử)

Huyện ( Huyện lệnh)

Nhận xét:

 Có hai hệ thống chính quyền hoặc đan xen tồn tại hoặc song song tồn tại trong các

thời gian lịch sử khác nhau (đây là đặc

điểm lớn nhất) hệ thống chính quyền chủ đạo là hệ thống chính quyền đô hộ phong kiến Trung Quốc

 Hệ thống chính quyền đô hộ phong kiến

Trung Quốc chỉ là bộ phận của bộ máy nhà nước phong kiến Trung Quốc, đó là các

cấp chính quyền địa phương của bộ máy nhà nước phong kiến Trung Quốc chư

không phải là một hệ thống chính quyền

có cơ cấu hoàn chỉnh chặt chẽ từ trung

ương xuống địa phương.

Chính sách đồng hóa

Chính

sách cai

trị

C/sách ràng buộc lỏng lẻo

Chính sách bóc lột

2 Chính sách cai trị

Pháp luật thời kì Bắc thuộc

Pháp

luật

Luật tục người Việt

Luật tục của người Việt đã có từ thời Hùng Vương chủ yếu là lệ làng Trong thời kì này, luật tục của người Việt có không gian rộng lớn là các làng xã, có đối tượng điều chỉnh là đại đa số là cư dân người Việt và chủ yếu là ở các lĩnh vực như hôn nhân gia đình, dân

sự, quan hệ ruộng đất….

Luật pháp phong kiến Trung Hoa

Điều chỉnh quan hệ hành chính giữa quận- bộ, quận-huyện

 Đặc thù của tình hình pháp luật thời Bắc

thuộc

Có hai hệ thống pháp luật cùng song song tồn tại đây là đặc điểm lớn nhất của thời kỳ này vì điều kiện hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ nên người hán duy trì tối đa luật tục của người việt để cai trị người việt để giảm bớt sự chống đối của người việt ( sở dĩ có điều này là do xuất phát từ chính lợi ích của người hán.)

 Hệ thống pháp luật đô hộ phong kiến Trung Quốc chủ yếu điều chỉnh các lĩnh vực: hành chính, tài chính, hình sự , thuế khoá, phạm vi không gian tác động của luật pháp đô hộ

phong kiến Trung Quốc rất hạn chế chỉ nhũng nơi trung

tâm,nơi đóng đồn trú và vùng phụ cận còn những nơi vùng sâu vùng xa hải đảo thì hầu như không tác động

Một số nội dung của pháp

luật

Luật

hình

Dân sự

và tài chính

Hôn nhân và gia đình

3 Pháp luật

3 Pháp luật

Về luật hình

Tội phản loạn, phản

nghịch: tử hình hoặc

lưu đày.

• Tội phạm chức vụ :

tham nhũng, tham ô

• Tội phạm kinh tế:

những hành vi buôn

bán muối, sắt được

coi là những hành vi

vi phạm độc quyền.

Về dân sự và tài chính:

• Tồn tại chế độ sở hữu ruộng đất ở 2 hình thức: sở hữu tối cao của hoàng đế trung quốc( sở hữu nhà nước) và sở hữu

tư nhân.

Sở hữu nhà nước đối với ruộng đất các làng xã và đồn điền

do chính quyền đô hộ lập ra.

Ruộng đất thuộc sở hữu tư nhân còn ít, chủ sở hữu là các quan lại và địa chủ người hán, một số quý tộc việt.

•Ruộng đất ở các đồn điền được coi là quốc khố, do chính quyền đô hộ trực tiếp quản lí.

Về hôn nhân và

gia đình:

Chính quyền

đô hộ buộc dân việt kết hôn phải theo luật hán và theo hạng tuổi cùng với đồ sính lễ Nhưng người việt vẫn kết hôn theo phong tục tập quán cổ truyền của mình.

Hệ quả của thời kỳ bắc thuộc

• Cách tổ chức bộ máy nhà nước trở thành khuôn mậu để các triều đại phong kiến Việt Nam tổ chứ bộ máy nhà nước của mình sau này

• Hệ thống pháp luật phong kiến Trung Quốc cũng trở thành khuôn mẫu cho việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật phong kiến việt nam sau này

• Tư tưởng chính trị pháp lý nho giáo của nhà nước phong kiến Trung Quốc truyền bá vào Âu Lạc và đã thâm nhập vào các các tầng lớp cư dân người việt ở mức độ nhất định (đây chính là cơ sơ lịnh sử để đặt nền tảng cho nho giáo trở thành tưng tuởng chính trị chủ đạo trong thời kỳ này)

• Thời kỳ bắc thuộc là thời kỳ lịch sử lâu dài để hình thành một tâm lý pháp luật Thời kỳ bắc thuộc là thời kỳ lịch sử lâu dài để hình thành một tâm lý pháp luật truyền thống là tư tưởng trọng lệ hơn trọng luật

Thanks for listening