Phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi bằng thẻ flashcard theo phương pháp Glenn Doman

Mặc dù mang lại nhiều hiệu quả, tuy nhiên việc phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi bằng thẻ flashcard theo phương pháp giáo dục Glenn Doman vẫn chưa được áp dụng rộng rãi do cơ sở

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp phát triển ngôn ngữ

Người hướng dẫn khoa học

Th.S VŨ THỊ TUYẾT

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô Th.S Vũ Thị Tuyết đã dành thời gian

và tâm huyết để giúp đỡ em hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn và giúp đỡ nhiệt tình của Ban giám hiệu cùng các cô giáo, các bậc phụ huynh Trường mầm non Song ngữ Spring House Thái Thịnh – Đống Đa – Hà Nội

Trong khoảng thời gian có hạn, mặc dù đã cố gắng hết mình song chắc chắn rằng khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của thầy cô để bài khóa luận của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, ngày 15 tháng 4 năm 2017

Sinh viên thực hiện

Vũ Thị Vân

MỤC LỤC

Phần 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu 4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 5

Phần 2: NỘI DUNG CHÍNH 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIẾN 6

1.1 Đặc điểm tâm lý, sinh lý, ngôn ngữ của trẻ 0 – 3 tuổi 6

1.1.1 Đặc điểm tâm lý của trẻ 0 – 3 tuổi 6

1.1.2 Đặc điểm sinh lý của trẻ 0 – 3 tuổi 7

1.1.3 Đặc điểm ngôn ngữ của trẻ 0 – 3 tuổi 8

1.1.3.1 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong năm thứ nhất 8

1.1.3.2 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong năm thứ hai 9

1.1.3.3 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong năm thứ ba 9

1.2 Phương pháp giáo dục Glenn Doman với thẻ học liệu flashcard 10

1.2.1 Vài nét về nhà giáo dục Glenn Doman 10

1.2.2 Phương pháp giáo dục Glenn Doman 12

1.2.3 Thẻ flashcard 18

1.3 Thực trạng sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 0 – 3 tuổi theo phương pháp Glenn Doman 19

TIỂU KẾT 23

Chương 2: SỬ DỤNG THẺ FLASHCARD ĐỂ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ SỚM CHO TRẺ 0 – 3 TUỔI THEO PHƯƠNG PHÁP 25

GLENN DOMAN 25

2.1 Sử dụng thẻ FlashCard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi 25

2.1.1 Công dụng thẻ flashcard 25

2.1.2 Tiêu chuẩn thẻ flashcard 25

2.1.3 Cách sử dụng thẻ flashcard trong phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi theo Phương pháp giáo dục Glenn Doman 27

2.2 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả việc sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ sớmcho trẻ 0 – 3 tuổi theo phương pháp Glenn Doman 32

2.2.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 32

quả và liên quan chặt chẽ đến vấn đề nghiên cứu. 32

2.2.2 Một số biện pháp được đề xuất 39

TIỂU KẾT 45

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM: 47

SỬ DỤNG THẺ FLASHCARD ĐỂ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ SỚM CHO TRẺ 0 – 3 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON 47

SPRING HOUSE THÁI THỊNH– HÀ NỘI 47

3.1 Vài nét về trường mầm non Spring House 47

3.2 Nội dung chương trình đào tạo của trường mầm non Spring House 49

3.4 Thực nghiệm sư phạm: Sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 1 - 2 tuổi tại trường mầm non Spring House 54

3.4.1 Thực nghiệm trên cá nhân trẻ 54

3.4.2 Thực nghiệm trên nhóm trẻ 56

3.6 Phiếu điều tra khả năng ngôn ngữ của trẻ sau thực nghiệm 58

3.6.1 Phiếu 1 58

Đối với trẻ em, ngôn ngữ cũng đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát triển tư duy, hình thành và phát triển nhân cách, là công cụ để giao tiếp, học tập, vui chơi Ngôn ngữ có vai trò rất lớn trong việc phát triển trí tuệ cho trẻ Ngôn ngữ là phương tiện để trẻ nhận thức thế giới xung quanh, là cơ sở của mọi sự suy nghĩ, công cụ của tư duy Thông qua ngôn ngữ, trẻ nhận thức thế giới xung quanh chân thực, chính xác, rõ ràng, sâu và rộng Ngôn ngữ giúp trẻ tích cực, sáng tạo trong hoạt động trí tuệ, do vậy việc phát triển trí tuệ không thể tách rời việc phát triển ngôn ngữ Ngôn ngữ còn có tác dụng to lớn trong việc hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp ở trẻ, góp phần không nhỏ vào việc trang bị cho trẻ những hiểu biết về các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức, rèn luyện những tình cảm và hành vi đạo đức phù hợp với xã hội trẻ đang sống Ngôn ngữ cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tác động có mục đích, có

hệ thống nhằm phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ cái đẹp và hiểu biết đúng đắn cái đẹp trong tự nhiên, trong đời sống xã hội và nghệ thuật, giáo dục trẻ lòng yêu cái đẹp và năng lực tạo ra cái đẹp Ngoài ra, ngôn ngữ cũng tham gia vào quá trình chăm sóc, vệ sinh để phát triển thể lực cho trẻ Tóm lại, có thể khẳng định, ngôn ngữ đóng một vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển toàn diện đức -trí - thể - mĩ cho trẻ

Giai đoạn 0 – 3 tuổi là giai đoạn não bộ của trẻ phát triển mạnh nhất, các tế bào thần kinh đang phát triển rất nhanh về số lượng và chất lượng nên có khả năng tiếp nhận thông tin rất tốt, đặc biệt là các thông tin về mặt hình ảnh, âm thanh, màu sắc, lời nói, từ vựng Chính bởi vậy, có thể nói đây là thời kì vô cùng tiềm năng để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ, tạo nền tảng vững chắc, giúp trẻ nói đúng, chính xác và có vốn từ phong phú, đa dạng làm cơ sở cho sự phát triển toàn diện sau này của trẻ

Phương pháp giáo dục sớm Glenn Doman với chương trình “Dạy trẻ biết đọc sớm” thông qua các thẻ flashcard được đánh giá là một trong những phương pháp giáo dục tiến tiến, hiện đại và khoa học trên toàn thế giới Flashcard giúp dạy chữ sớm cho trẻ Dạy chữ sớm bằng các thẻ flashcard giúp trẻ phát triển não phải, ngôn ngữ nói, bổ sung vốn từ phong phú Ngoài ra dạy chữ bằng flashcard còn giúp trẻ luyện trí nhớ, biết đọc sớm nhằm tạo niềm đam mê đọc sách từ bé, tiếp cận kho tàng kiến thức khổng lồ của loài người

Mặc dù mang lại nhiều hiệu quả, tuy nhiên việc phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi bằng thẻ flashcard theo phương pháp giáo dục Glenn Doman vẫn chưa được áp dụng rộng rãi do cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn cũng như năng lực và trình độ chuyên môn của giáo viên còn nhiều hạn chế

Chính bởi những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi bằng thẻ flashcard theo phương pháp Glenn Doman” để nghiên cứu, tìm hiểu nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ được hiệu quả và toàn diện nhất

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Phương pháp Glenn Doman là một phương pháp giáo dục sớm phổ biến trên thế giới hiện nay, có tác dụng kích thích trí thông minh sớm của trẻ bằng cách sử dụng các thẻ flashcard hay dotcard (thẻ chữ và thẻ số) Cùng với các phương pháp giáo dục khác như Montessori, Shichida,… phương pháp Glenn Doman là một trong những phương pháp giáo dục sớm giúp phát triển toàn diện

cho trẻ trên tất cả các lĩnh vực nói chung và ngôn ngữ nói riêng Phương pháp này được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới trong đó cóViệt Nam

Trên thế giới, phương pháp Glenn Doman với các thẻ flashcard hay dotcard được biết đến qua các nghiên cứu về bộ não người, đặc biệt là não phải Như chúng ta đã biết, bộ não được chia làm hai phần là não trái và não phải Nhiều nghiên cứu cho thấy, một người có thông minh hay không phần lớn được quyết định bởi việc phát huy chức năng của não phải Nhiều thiên tài như An – be Anhxtanh, Lê – ô – na đờ Vanh – xi,… cũng đều sử dụng hầu hết não phải và chỉ sử dụng 10% não trái Điều đặc biệt là não phải có khả năng ghi nhớ được hình ảnh rất nhanh, chính xác mà không cần ý thức, không cần phân tích Tuy nhiên, đến 6 tuổi trở đi não phải nhường chỗ cho não trái phát triển, trong đó 0 –

3 tuổi là thời điểm vàng để kích thích và phát triển não phải, nếu bỏ qua giai đoạn này trẻ vĩnh viễn không bao giờ có khả năng làm lại Thẻ flashcard với các tiêu chuẩn về kích thước, màu sắc, hình ảnh, chất liệu rất phù hợp để giúp não phải phát triển Các nghiên cứu về flashcard cũng cho thấy rằng, khi tráo thẻ, các thông tin hiển thị sẽ vô thức được thấp thụ bởi bán cầu não phải Nói cách khác, đó là một bài tập thể dục đào tạo cho não phải Học tập trở nên tự động, tự nhiên và nhanh chóng Bài tập thể dục có thể kích hoạt bộ nhớ chụp ảnh của não phải, giúp trẻ ghi nhớ hình ảnh, mặt chữ cùng những âm thanh kèm theo.Chính bởi những lợi ích của thẻ flashcard, các nghiên cứu về phương pháp Glenn Doman hiện nay tiếp tục nghiên cứu sâu về chuẩn kích thước, màu sắc, hình ảnh, chất lượng của thẻ flashcard để tác động và kích thích lên não phải sao cho đạt hiệu quả nhất

Ở Việt nam, nhìn chung phương pháp Glenn Doman với thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ mới chỉ được biết đến trong một vài năm trở lại đây và chưa thực sự phổ biến Hầu hết phương pháp này mới chỉ được các giáo viên, bậc cha mẹ phụ huynh ở các thành phố lớn biết đến và dạy tại nhà cho con

em của mình mà chưa được áp dụng tại rộng rãi tại các trường mầm non Hơn nữa, việc hiểu biết đầy đủ và chính xác về cách thức sử dụng thẻ flashcard hay phương pháp Glenn Doman còn rất hạn chế Các đề tài nghiên cứu về việc sử dụng thẻ flashcard theo phương pháp Glenn Doman còn rất hạn hẹp và sơ bộ

3 Mục đích nghiên cứu

Với đề tài nghiên cứu này, tôi mong muốn các giáo viên, các nhà giáo dục

và các bậc phụ huynhhiểu rõ về phương pháp giáo dục Glenn Doman, thấy được hiệu quả và lợi ích từ việc sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi cũng như biết cách sử dụng phương pháp này để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiến của đề tài

- Nghiên cứu phương pháp Glenn Doman và các thẻ flashcard trong phát triển ngôn ngữ cho trẻ 0 – 3 tuổi

- Đề xuất các biện pháp để nâng cao hiệu quả việc sử dụng thẻ flashcard trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ0 - 3 tuổi theo phương pháp Glenn Doman

- Thực nghiệm sư phạm chứng minh tính hiệu quả việc sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 0 – 3 tuổi theo phương pháp giáo dục Glenn Doman

5 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ0 – 3 tuổi bằng thẻ flashcard theo phương pháp Glenn Doman

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Trẻ 0 – 3 tuổi

- Phương pháp Glenn Doman và các thẻ học liệu flashcard ngôn ngữ

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp xử lý số liệu

Phần 2: NỘI DUNG CHÍNH Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIẾN

1.1 Đặc điểm tâm lý, sinh lý, ngôn ngữ của trẻ 0 – 3 tuổi

1.1.1 Đặc điểm tâm lý của trẻ 0 – 3 tuổi

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, khi trẻ ở độ tuổi 0 – 3 là giai đoạn cực kì quan trọng cho sự phát triển, đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách

và phát triển não bộ, trong đó có ngôn ngữ Nắm bắt được những đặc điểm tâm

lý đó của trẻ chính là chìa khóa đểgiáo dục trẻ tốt nhất

Hai tháng đầu đời là thời kì cơ thể trẻ hoàn thiện và làm quen với môi trường bên ngoài Trẻ phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc Từ tháng thứ 3, trẻ bắt đầu giao tiếp với người lớn Những cuộc trò chuyện, tiếp nhận những cảm xúc tích cực (âu yếm, vuốt ve…) từ những người chăm sóc sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khám phá thế giới

Từ 15 - 36 tháng tuổi, đây là giai đoạn trẻ bắt đầu phát hiện ra rằng, còn rất nhiều điều thú vị ở bên ngoài Và đồ vật trở thành tâm điểm chú ý của trẻ Những tấm thẻ flash với hình ảnh, chữ, số, màu sắc, kích thước, chất liệu phù hợp không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn cung cấp các kiến thức về thế giới xung quanh vô cùng phong phú và đa dạng Tuy nhiên, để có thể hiểu về flashcard hay bất cứ đồ vật nào khác, trẻ nhận ra rằng, mình cần phải tiếp xúc với người lớn Đây đồng thời cũng là cơ sở và động lực để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ Ở giai đoạn này, câu của trẻ sẽ phát triển dần từ một âm tiết lên hai hoặc ba âm tiết hoặc các âm tiết sắp xếp không đúng vị trí Khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ phụ thuộc vào cách dạy bảo và trò chuyện của người lớn với trẻ

Từ 3 tuổi cũng là thời kì xuất hiện một mâu thuẫn giữa trẻ với người lớn Trẻ nhỏ bắt đầu phát triển tính độc lập muốn tách mình ra khỏi người lớn trong khi người lớn lại coi trẻ phải phụ thuộc hoàn toàn vào mình, bị mình điều khiển

Điều này cũng ảnh hưởng không ít đến khả năng ngôn ngữ của trẻ Trẻ có thể không thích nói hoặc nói những câu cụt lủn, không đầy đủ thành phần câu Tuy nhiên những mâu thuẫn này chứng tỏ sự trưởng thành của trẻ Để xóa bỏ những mâu thuẫn và không gây ra những biến đổi tâm lý tiêu cực, ngay từ khi trẻ còn nhỏ, cha mẹ cần tập cho trẻ thói quen tự phục vụ và tự lập, giúp trẻ có thời gian

để chuẩn bị cũng như không phải đơn độc vượt qua cuộc khủng hoảng này

1.1.2 Đặc điểm sinh lý của trẻ 0 – 3 tuổi

Giai đoạn 0 – 3 tuổi là giai đoạn não bộ của trẻ phát triển mạnh nhất, các tế bào thần kinh đang phát triển rất nhanh về số lượng và chất lượng nên có khả năng tiếp nhận thông tin rất tốt, đặc biệt là các thông tin về mặt hình ảnh, âm thanh, màu sắc, lời nói, từ vựng Chính bởi vậy, có thể nói đây là thời kì vô cùng tiềm năng để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ, tạo nền tảng vững chắc, giúp trẻ nói đúng, chính xác và có vốn từ phong phú, đa dạng làm cơ sở cho sự phát triển toàn diện sau này của trẻ

Về thị lực, trẻ sinh ra có thị lực rất mờ, bị cận thị và có thể nhìn thấy đối tượng rõ nhất ở khoảng 20cm – 30cm Đến khoảng tháng thứ 2 trẻ có thể nhìn thấy rõ đối tượng trong khoảng 46cm Tuy nhiên, từ tháng thứ 4 trở đi, tầm nhìn của trẻ đã rõ đến khoảng 20/40 và ngày càng được cải thiện Trẻ thích các màu sắc tươi sáng và vật có màu sắc đen trắng Trẻ ở độ tuổi này có thể nhận ra sự tương phản màu sắc tinh tế Mắt trẻ cũng di chuyển linh động hơn Tóm lại, giai đoạn này mắt trẻ rất nhạy cảm, bị thu hút bởi các đồ vật có màu sắc sặc sỡ, nhìn các vật thể chuyển động phía trên mình, trẻ sẽ nhìn chuyển động môi của người lớn khi đọc, hát và khi nói chuyện với trẻ Những ấn tượng về hình ảnh, màu sắc, khẩu hình được lưu giữ và chuyển đến não bộ nhanh chóng Khả năng ghi nhớ và tiếp nhận thông tin, hình ảnh, màu sắc… từ mắt là rất cao

Về khả năng nghe, mặc dù khả năng nghe chưa phát triển đầy đủ, trẻ sơ sinh vẫn có thể nhận ra âm thanh, đặc biệt là tiếng nói của cha mẹ vì chúng đã

nghe âm thanh từ trong bụng mẹ Do đó, việc trò chuyện của cha mẹ với trẻ là

vô cùng quan trọng Càng về sau, thính giác của trẻ càng tiếp tục được cải thiện Trẻ thích nghe những âm thanh của lời nói dịu dàng, trìu mến Đến 2 – 3 tuổi, khả năng nghe được hoàn thiện dần

Bên cạnh đó, cơ quan phát âm mặc dù chưa phát triển ở mức tối đa, song đều ở dạng tiềm năng nên việc dạy trẻ học ngôn ngữ ở giai đoạn này là hoàn toàn phù hợp

1.1.3 Đặc điểm ngôn ngữ của trẻ 0 – 3 tuổi

1.1.3.1 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong năm thứ nhất

Từ khi sinh ra cho đến 4 tháng tuổi, trẻ biết mấp máy môi rồi đến bập bẹ Đây là những âm thanh chú ý đầu tiên từ trẻ ngoài tiếng khóc chào đời Tiếp đến

là những âm thanh “ồ, à, ” Có thể trẻ chưa thể diễn đạt bằng lời, nhưng sự gia tăng kiểm soát ở các cơ thanh âm và một hệ thống gọi là phản hồi thính giác cho phép trẻ trở nên quen thuộc với âm thanh ngôn ngữ.Đến 3 tháng trẻ có thể phân biệt giữa giọng mẹ và giọng những người phụ nữ khác Sang tháng thứ 4 trẻ có thể hiểu và phản ứng theo nhịp nói chuyện của người chăm sóc Trong giai đoạn này, trẻ phản ứng lại với giọng nói bằng cách yên lặng, lắng nghe và quay đầu Trẻ dễ mở to mắt hoặc tỉnh giấc vì tiếng nói lạ trong phòng yên tĩnh Từ 5 đến 8 tháng tuổi, có thể phát ra được 3 hay nhiều âm thanh hơn trong 1 lần hít thở Trẻ hưởng ứng khi được gọi tên bằng cách nhìn ngó, lắng nghe, mỉm cười và yên lặng Trẻ cười, ríu rít, mấp máy môi với những người quen, đặc biệt là khi chơi

và bắt đầu tìm kiếm âm thanh mới lạ và biết cách gây sự chú ý bằng tiếng nói

Từ 9 đến 12 tháng tuổi, bắt chước âm thanh và lắng nghe những từ quen thuộc Trẻ biết nói “không” và lắc đầu, có thể nói 2 hoặc 3 từ với bố mẹ trong khi những người khác có thể không hiểu Trẻ sáng tạo những từ ngữ riêng để gọi tên

đồ vật hoặc ai đó, bập bẹ các âm thanh nghe giống như đang nói chuyện với ngữ điệu không giống nhau Trẻ vẫy tay khi nghe những yêu cầu bằng ngôn ngữ và

hưởng ứng những trò chơi tương tác (trò ú tim) Trẻ bắt đầu nhận ra vật/hình ảnh qua tên gọi và có thể hiểu được 100 từ

1.1.3.2 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong năm thứ hai

Giữa 14 và 18 tháng tuổi, trẻ trong giai đoạn này biết nói rõ ràng 4 từ trở lên và gọi tên một vài đồ vật nếu có ai đó chỉ trỏ đến chúng Trẻ có thể sử dụng

ít nhất là một từ để diễn đạt ý như “măm”, “ba”, “mẹ”… Trẻ cũng tự sáng tác ra những từ ngữ đầy ý nghĩa Trẻ bập bẹ hoặc nói trong điện thoại đồ chơi và giả

vờ như đang trò chuyện và nghe một số yêu cầu đơn giản từ người lớn.Từ 18 đến 20 tháng tuổi, trẻbiết lắng nghe những câu chuyện ngắn hoặc âm nhạc và nghe theo các chỉ dẫn bằng lời nói Phân biệt âm thanh và nhại lại các từ, các âm thanh thường xuyên hơn Sử dụng 10 - 15 hoặc nhiều từ khác nhau Trẻ 24 tháng tuổi, trẻ biết lắng nghe những câu chuyện ngắn và xác định hành động/nhân vật trong sách và phân biệt người theo tên riêng Sử dụng những câu đơn giản biết phối hợp giữa các từ với nhau tạo nên câu có cả danh từ, động từ Ví dụ như “ăn cơm”, “đi bà ngoại”… Trẻ nhận dạng được các phần cơ thể, quần áo, các đồ vật, các hành động thông thường và bắt đầu biết nghe theo những chỉ dẫn 2 bước đơn giản Biết nói “không”, điều này báo hiệu sự chuyển biến trong nhận thức

về bản thân và mong muốn độc lập của trẻ và vốn từ giao tiếp lúc này lên đến

300 từ

1.1.3.3 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong năm thứ ba

Tác giả Nguyễn Công Khanh, chuyên gia cao cấp của Trường mầm non Hoàng Gia (Hà Nội) từng chia sẻ rằng, khi trẻ lên 3 tuổi, trẻ có vốn từ vựng khoảng 1000 từ Một số chuyên gia ngôn ngữ khác cũng cho rằng vốn từ của trẻ lúc này có thể dao động từ 500 – 900 từ, trẻ biết dùng các cụm từ và câu dài 7 –

8 từ Bên cạnh đó trẻ hiểu được đến 50000 từ và hầu hết những kỹ năng giao tiếp cần thiết cần cho giao tiếp xã hội Trong giai đoạn này, mỗi tháng trẻ lại tự

bổ sung thêm nhiều từ mới Trẻ 3 tuổi có thể ngân nga một số giai điệu đơn giản

và hát Trẻ cũng biết kể chuyện, mặc dù cấu trúc có thể chưa chính xác Ngoài ra trẻ có thể đếm nhưng vẫn chưa hiểu rõ khái niệm số lượng Trẻ trả lời được các câu hỏi (ai, nơi đâu, thế nào) và cũng thường xuyên đặt những câu hỏi cho người lớn Trẻ sử dụng câu có từ 3 - 4 từ trở lên, sử dụng từ để diễn đạt quan sát, ý nghĩa, ý tưởng Trẻ hiểu những khái niệm về thời gian đơn giản (hôm qua, giờ

ăn trưa, tối nay) và nhận biết màu sắc, tên gọi, địa chỉ.Nhìn chung, đến 3 tuổi là thời kì phát cảm ngôn ngữ, trẻ nói nhiều và hiểu nhiều Nếu có phương pháp dạy trẻ đúng cách, trẻ sẽ trở nên rất hoạt ngôn

1.2 Phương pháp giáo dục Glenn Doman với thẻ học liệu flashcard

1.2.1 Vài nét về nhà giáo dục Glenn Doman

Giáo sư Glenn Doman (1919 – 2013), ông tốt nghiệp chuyên ngành Liệu pháp tâm lý năm 1940 tại Trường Đại học Pennsylvania, sau là người sáng lập nên “Viện nghiên cứu và phát triển tiềm năng con người” mà chính từ đây các cha mẹ trên toàn thế giới đã tìm ra phương pháp nuôi dạy con trong hơn nửa thế

kỷ qua Giáo sư và các cộng sự trong Viện nghiên cứu nổi tiếng với những thành tựu về trẻ bị tổn thương não và cả những thành tựu về việc phát triển sớm cho trẻ em bình thường

Giáo sư Glenn Doman (1919 – 2013)

Ông đã được vinh danh vì chủ nghĩa anh hùng hành động xuất chúng trong Thế chiến thứ 2 và được chính phủ Braxin vinh danh vào năm 1966 vì sự cống hiến của ông cho trẻ em trên toàn thế giới Giáo sư Glenn Doman đã sống và cống hiến hết mình cho sự phát triển của tương lai Suốt cuộc đời luôn luôn trăn trở với khao khát hoàn thiện hơn nữa những phương pháp để tất cả những thiên thần trên thế giới được phát triển một cách toàn diện nhất, đầy đủ nhất và tự nhiên nhất

Viện Nghiên cứu và Phát triển Tiềm năng con người (IAHPP)

Viện Nghiên cứu và Phát triển Tiềm năng con người (IAHPP) là một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận được thành lập bởi giáo sư Glenn Doman vào năm 1955 Viện được quốc tế biết đến với việc tiên phong trong sự phát triển

não trẻ em và các chương trình giúp đỡ trẻ em bị tổn thương não

Viện Nghiên cứu và Phát triển Tiềm năng con người giúp đỡ trẻ em từ khắp nơi trên thế giới Trụ sở của viện đặt tại Philadelphia, Pennsylvania, Hoa Kỳ Các chi nhánh đặt tại nhiều quốc gia trên thế giới như Fauglia, Ý; Tokyo &

Kobe ở Nhật Bản, Singapore Viện có văn phòng ở Aguascalientes, Mexico

Khi Viện bắt đầu từ hơn một nửa thế kỷ trước, người ta nghĩ rằng trẻ em còn quá nhỏ để có thể học bất cứ điều gì Nhiều người nghĩ rằng trí thông minh

là do di truyền và không thể thay đổi Giáo sư Glenn Doman và nhóm nghiên

não có tiềm năng to lớn và con người đã không tận dụng được đầy đủ tiềm năng này Nhóm nghiên cứu muốn mang đến cho các em bé trên toàn thế giới cơ hội trở thành bất cứ điều gì chúng muốn và có được sự giáo dục tối ưu nhất

1.2.2 Phương pháp giáo dục Glenn Doman

Câu nói “Con giỏi hay kém là do cha mẹ” có thể làm nhiều bậc phụ huynh sửng sốt nhưng đó là sự thật không thể phủ nhận Mọi đứa trẻ đều là thiên tàivà đều sở hữu những năng lực vô hạn dưới dạng tiềm năng bẩm sinh Tuy nhiên, những khả năng đó không thể đơm hoa kết trái khi ta để mặc nó tự thân phát triển, mà phải cần đến vai trò của cô thầy cô, cha mẹ và người lớn Phương pháp Glenn Doman là phương pháp giáo dục sớm khá phổ biến trên thế giới Thực chất của giáo dục sớm là giúp cho não bộ của trẻ đạt được sự phát triển tốt nhất trong giai đoạn vàng, từ 0 đến 6 tuổi

Theo tác giả Nguyễn Võ Kỳ Anh, Viện trưởng Viện nghiên cứu giáo dục phát triển tiềm năng con người (IPD) thì thời gian từ 0 đến 6 tuổi là giai đoạn rất đặc biệt Tiềm năng của đứa trẻ rất dồi dào, vì các kết nối của hàng tỉ tế bào thần kinh của trẻ xuất hiện.Ngay từ giai đoạn còn trong bụng mẹ, bào thai đã có thể tiếp nhận những âm thanh; rồi đến khi ra đời, trẻ đã có một số khả năng bắt chước (như há miệng, liếm lưỡi…) Giai đoạn từ bào thai đến 6 tuổi còn được coi là giai đoạn vàng, là giai đoạn não phải phát triển nhanh nên cần được đầu tư

để trẻ phát triển tốt, và cần được kích thích để phát triển toàn diện Theo nhà tâm

lý học Liên Xô Ivan Petrovich Pavlov: “Trẻ sơ sinh mà đến ngày thứ 3 mới bắt đầu dạy dỗ, là đã chậm mất 2 ngày…” Giáo sư Nguyễn Võ Kỳ Anh so sánh rằng, việc tiếp nhận thông tin và sự phát triển của não bộ trẻ em giai đoạn này như một miếng bọt biển thấm nước, có khả năng chụp hình, ghi nhận thông tin tốc độ cao, nhận thức được môi trường xung quanh và kích thích các chỉ số phát triển toàn diện

Glenn Doman là phương pháp giúp tạo hứng khởi và định hướng giúp “trẻ thông minh” vừa học, vừa chơi, vừa khai mở trí thông minh, óc sáng tạo, tài năng Trẻ em không bị ép học sớm, không bị nhồi nhét kiến thức mà được phát triển hết sức tự nhiên “Học mà chơi – chơi mà học”

Trẻ vận động theo phương pháp Glenn Doman

Phương pháp Glenn Doman giúp trẻ phát triển toàn diện: thể chất, trí thông minh, trí tuệ xúc cảm và năng lực vượt qua nghịch cảnh – những hành trang vô cùng cần thiết cho sự thành công và hạnh phúc trong suốt cuộc đời mỗi người

Sau đây là từng lĩnh vực của phương pháp Glenn Doman:

* Bài tập vận động:

Chương trình cung cấp các bài tập vận động cho bé trong từng giai đoạn phát triển của bé: từ khi bé mới chào đời đến khi bé 6 tuổi.Thường thì chúng ta không đánh giá đúng tầm quan trọng của vận động Ai cũng biết vận động giúp

cơ bắp chắc khỏe, cơ thể mạnh mẽ Có bố mẹ nào không biết vận động nhiều giúp chúng ta và đặc biệt là con trẻ trở nên thông thái và nhanh nhẹn hơn Vận động nhiều giúp chúng ta nhìn rõ hơn, nghe tinh hơn, cảm nhận tốt hơn, khéo léo cơ thể hơn Vận động nhiều còn giúp chúng ta tập trung hơn, phát hiện và xử

lí vấn đề thông minh hơn Vận động nhiều cũng giúp chúng ta định hướng không gian tốt hơn, giúp hình thành năng lực cố gắng, vượt qua nghịch cảnh Phương pháp Glenn Doman sẽ hướng dẫn các bố mẹ và bé yêu vận động cùng nhau Vận động đúng cách làm bé khỏe – bố mẹ khỏe, bé thông minh – bố mẹ nhanh nhạy hơn và còn nhiều hơn thế

* Bài học ngôn ngữ, lượng – số và thế giới xung quanh:

Sự thông minh của mỗi chúng ta được quyết định bởi số lượng các tế bào thần kinh và số lượng các kết nối thần kinh giữa các nơ - ron thần kinh Trong khi các tế bào thần kinh liên tục giảm thì các kết nối giữa chúng tăng lên từng ngày nếu có các kích thích đúng từ môi trường sống Phương pháp Glenn Doman sẽ tập trung vào việc tác động nhằm làm tăng kết nối giữa các tế bào thần kinh vào đúng giai đoạn sinh trưởng mạnh nhất của não.Các bố mẹ sẽ được hướng dẫn cách dạy con ngôn ngữ, lượng – số và nhận biết về thế giới xung quanh Với cách thức đúng, các bố mẹ sẽ nhận ra rất nhiều sự thật bất ngờ Bé thích học vô cùng Bé thích học hơn là ăn Bé thích học hơn là ngủ Bé học cũng như là chơi Và càng học bé càng hứng thú Bé yêu ba, yêu mẹ hơn trong lúc học Bé học cách làm chủ cảm xúc trong khi học Chúng ta sẽ vô cùng ngạc nhiên về bé yêu của mình Việc dạy bé học không chỉ giúp bé thông minh – khỏe mạnh – vui vẻ mà còn giúp bé có được kỹ năng tự học suốt đời, trẻ có kỹ năng tự học sẽ dễ dàng thích nghi, phát triển một cách tích cực và nổi trội, đặc biệt còn giúp bé gắn bó hơn với cha mẹ

* Những nguyên tắc khi áp dụng phương pháp Glenn Doman cho trẻ:

- Bắt đầu càng sớm càng tốt, phù hợp với mức độ phát triển

Trẻ càng nhỏ thì phát triển càng nhanh, có những tố chất nếu bỏ qua giai đoạn phát triển thì sẽ không bao giờ bù đắp được Vì thế, cần bắt đầu càng sớm càng tốt, tốt nhất là từ trong thai kỳ Nhưng không phải hoạt động nào cũng thực hiện sớm, phải chờ trẻ phát triển đến giai đoạn phù hợp mới có thể tiến hành Thời gian và cường độ các hoạt động cũng phải phù hợp với khả năng của trẻ, không nhất thiết phải đúng độ tuổi Nếu trẻ nhỏ mà đã thực hiện được các hoạt động của trẻ lớn hơn thì vẫn tạo điều kiện cho trẻ thực hiện, ngược lại trẻ lớn mà chưa làm được các hoạt động cơ bản thì cần phải tập như trẻ nhỏ

- Khơi dậy đam mê, học mà chơi, chơi mà học

Trẻ dưới 6 tuổi phải chơi mà học, học mà chơi Với trẻ nhỏ, chơi có ích nghĩa là học, mà học một cách hứng thú nghĩa là chơi Chẳng hạn, trẻ thấy mẹ quét nhà, trẻ cũng bắt chước đòi quét nhà, và trẻ quét một cách vui vẻ, đó là học

mà chơi, chơi mà học Hoặc như trẻ chơi thể thao, chơi nhảy lò cò, chơi nhảy dây, chơi đồ, tập làm bác sĩ, tập nấu cơm, chơi đố vui, đọc truyện, làm toán… bất kỳ hoạt động nào, miễn là trẻ có hứng thú, có đam mê Trẻ có một bản năng bắt chước, trẻ bắt chước rất giỏi và rất thích bắt chước Nếu cho trẻ nhìn thấy ai

đó làm một việc gì đó một cách say mê, nhiều khả năng trẻ cũng sẽ bắt chước và dần dần tạo nên hứng thú Đó là cách thông dụng nhất để khơi dậy đam mê trong trẻ

- Ngầm khích lệ động viên, tích cực khen ngợi, tuyệt đối cấm trách mắng, phải tạo cho trẻ những ám thị tích cực

Trẻ nhỏ là tờ giấy trắng, chính môi trường và các yếu tố bên ngoài sẽ nhào nặn chúng Vì thế, người lớn phải kiên trì tận dụng hoàn cảnh, hành vi và ngôn ngữ để ngầm cổ vũ khích lệ trẻ, khen ngợi trẻ nhờ đó trẻ sẽ nảy sinh cảm giác đồng tình, vui vẻ, tự tin và không ngừng nỗ lực vươn lên Ngược lại, những lời chỉ trích, trách mắng, đòn roi chỉ làm trẻ sợ hãi, buồn bực, mặc cảm, ảnh hưởng rất lớn tới xu hướng hành vi của trẻ sau này

- Biến khó thành dễ: cái gì khó học trước

Với trẻ nhỏ không có khái niệm dễ và khó, chỉ có khái niệm thích và không thích Cái gì trẻ thích thì được coi là dễ, và cái gì không thích thì được coi là khó Quan niệm trẻ nhỏ chỉ làm những việc đơn giản thực sự là sai lầm.Những

sự việc càng khó thì càng phải học từ sớm, đầu tiên cho trẻ tiếp xúc để hình thành những ấn tượng ban đầu (mẫn cảm) và đem lòng yêu thích chúng, sau đó dần dần tiếp cận và học Trẻ không biết phân biệt khó hay dễ, sợ hay không sợ, trong suy nghĩ của chúng chỉ có hứng thú và không hứng thú, yêu thích và cự tuyệt

- Cuộc sống là một trường học, không cần giáo trình, không cần thứ tự

Cuộc sống phong phú và các hoạt động trò chơi là trường học tốt nhất để thực thi giáo dục sớm và là trường học duy nhất trong giai đoạn trước 6 tuổi Trẻ nhỏ đang ở giai đoạn sinh trưởng và phát triển nhanh nhất, bản năng của chúng cần tới sự hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp, gân cốt, trẻ không thể ngồi một chỗ trong thời gian quá lâu Sự chú ý vô thức chiếm đại đa số, nên phải thường xuyên thay đổi sự chú ý của chúng, không thể bắt trẻ lên lớp và cưỡng chế để dạy theo các tiết học trong một giáo trình Trẻ quan tâm tới cái gì, cha mẹ lập tức dạy trẻ cái đó, thay đổi theo hứng thú của trẻ Nội dung học trong cuộc sống rất phong phú, nơi nào cũng có thông tin, niềm vui và sự hứng thú Trẻ sẽ tự mình liên kết các thông tin và tổng kết thành các quy luật Chúng rất giỏi việc này

- Tạo cho trẻ không gian học tập thật tốt

Phương pháp giáo dục Glenn Doman cũng giống như bất kì các phương pháp giáo dục khác, khi tiến hành giảng dạy cho trẻ chúng ta cần phải chú ý đến không gian, địa điểm giảng dạy Không gian địa điểm giảng dạy là một trong những yếu tố vô cùng quan trọng Trẻ cần phải được học tập trong một không gian thoáng đãng, đủ yên tĩnh, trong lành Thông thường, với phương pháp này, trẻ sẽ được học tại nhà cùng với cha mẹ của mình Không gian quen thuộc ở nhà

là nơi giúp trẻ cảm thấy thoải mái, yên bình nhất vì trẻ đã được sống ở đây ngay

từ khi vừa mới lọt lòng Những bài học nhanh với thẻ cùng với cha mẹ ngay tại nhà là điều kiện tuyệt vời giúp trẻ học tập tốt nhất Tuy nhiên, khi trẻ được học tập tại trường mầm non, điều cần lưu ý đối với giáo viên đó là, hãy tạo cho trẻ

sự thoải mái, không gian lớp học chắc chắn sẽ có nhiều khác biệt với không gian

ở nhà của trẻ song vẫn cần phải được bài trí phù hợp để tạo cho trẻ cảm giác thaoỉ mái và quen thuộc nhất

- Quan tâm đến đặc điểm tâm lý của trẻ

Chúng ta cần phải đặc biệt chú ý đến đặc điểm tâm lý của trẻ Cũng giống như bất cứ phương pháp giáo dục khác, phương pháp giáo dục glenn Doman rất chú trọng đến cảm xúc của trẻ Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu đóng góp vào

sự thành công trong việc học tập của trẻ Trẻ chỉ bắt đầu học tập khi thực sự cảm thấy thoải mái, vui vẻ và lôi cuốn Không thể ép buộc trẻ vào bài học khi trẻ không có niềm vui vẻ, say mê và sự yêu thích Dạy trẻ đúng lúc, đúng chỗ, đúng thời điểm để tạo cho trẻ có niềm say mê, hứng thú và tích cực tham gia tương tác cùng với cha mẹ, thầy cô, nhờ đó mà hiệu quả học tập cũng được nâng cao, trẻ ghi nhớ tốt hơn, nhanh hơn và lâu hơn

Trẻ được tiếp xúc với thẻ flashcard từ khi còn nhỏ

Nhưng lưu ý rằng “Flashcard không phải là Glenn Doman” Có thể hiểu

đơn giản như thế này: flashcard là công cụ, Glenn Doman là phương pháp Không có flashcard bố mẹ vẫn có thể dạy con theo phương pháp Glenn Doman nhưng nếu không có phương pháp, flashcard chỉ đơn thuần là một đồ chơi như ô

tô, hay máy bay mà bé vẫn chơi đùa hàng ngày Vậy nên để có thể dạy con tốt, trước hết bố mẹ cần hiểu thật rõ về phương pháp sau đó lựa chọn những bộ flashcard chuẩn, phù hợp với độ tuổi của con cũng điều kiện của gia đình

1.3 Thực trạng sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 0 – 3 tuổi theo phương pháp Glenn Doman

Hiện nay trên thế giới nói chung, cùng với các phương pháp giáo dục sớm như Montessori, Shichida, hay “Phương án 0 tuổi” của Giáo sư Phùng Đức Toàn…, phương pháp Glenn Doman với các thẻ flashcard đã trở thành những phương pháp giáo dục hết sức phổ biến, đặc biệt là ở các thành phố lớn, các quốc gia phát triển và hiện đại, có nền giáo dục tiên tiến như Anh, Mỹ, Ý, Nhật Bản, Trung Quốc… Không những vậy, phương pháp này còn được nghiên cứu sâu hơn để đưa ra những bộ flashcard tốt nhất dành cho trẻ, giúp trẻ phát triển vượt trội hơn nữa

Ở Việt Nam, nhìn chung, khái niệm giáo dục sớm vẫn còn rất xa lạ và khá mới mẻ đối với nhiều bậc phụ huynh và các nhà trường, những vùng còn khó khăn, các bậc cha mẹ, thầy cô chưa có nhiều đièu kiện để tiếp xúc với nền giáo dục hiện đại Hiện nay, hầu hết các nhà trường mầm non, đặc biệt là các trường mầm non công lập, việc dạy và học ngôn ngữ cho trẻ vẫn còn rất nhiều thụ động

và chỉ dừng lại ở những phương pháp cũ, như qua các câu chuyện quá đỗi quen thuộc, các chủ đề học tập mang tính khô khan và bó buộc, các tiết học mang tính

gò bó đôi khi mang lại sự nhàm chán cho trẻ Việc áp dụng các phương pháp giáo dục mới nói chung và phương pháp Glenn Doman với các thẻ flashcard nói riêng còn rất hạn chế Hầu hết, tại các trường mầm non công lập vẫn chưa áp dụng phương pháp này vào trong giảng dạy và giáo dục trẻ Việc tìm hiểu và nghiên cứu về phương pháp này vẫn chưa được chú trọng Có nhiều lý do dẫn đến tình trạng này, song chủ yếu là do cơ sở vật chất tại các trường mầm non công lập còn nhiều thiếu thốn, không có kinh phí đầu tư dẫn đến việc thay đổi khung chương trình đào tạo cho trẻ là vô cùng khó khăn vì để áp dụng được những phương pháp giáo dục mới nói chung và phương pháp Glenn Domn nói riêng thì yếu tố về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dung học tập cho trẻ là yếu tố cực kì quan trọng Bên cạnh đó, cần phải có một chương trình đào tạo dành cho đội ngũ giáo viên để có kiến thức nền tảng và có phương pháp dạy đúng chuẩn thì mới có thể mang lại hiệu quả được Hầu hết các trường mầm non chưa làm được điều này

Mặc dù vậy, vẫn có những trường mầm non đã từng bước nâng cao hiệu quả giảng dạy vào trong nhà trường bằng cách áp dụng các phương pháp mới nói chung và phương pháp Glenn Doman nói riêng Tỷ lệ các trường mầm nonsử dụng phương pháp này vào trong giảng dạy chủ yếu là các trường mầm non quốc tế tư thục ở các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh,

Đà Nẵng… Ngoài ra tại các trung tâm lớn ở các tỉnh cũng rải rác các trường

mầm non tư thục có áp dụng phương pháp giáo dục mới này Tuy nhiên các trường mầm non này lại có chi phí học tập khá cao Đồng thời việc áp dụng các phương pháp giáo dục mới đều còn rất nhiều bất cập, chưa thực sự áp xát với phương pháp giáo dục chuẩn

Tôi có đến khảo sát tại Trường Mầm non Song ngữ Spring House Thái Thịnh – Đống Đa – Hà Nội Đây là trường mầm non tư thục khá nổi tiếng tại Hà Nội được rất nhiều các bậc phụ huynh tin tưởng gửi gắm com em mình Theo khảo sát, trường có cơ sở vật chất đầy đủ Nhà trường áp dụng các phương pháp giáo dục mới với hai phương pháp chính đó là phương pháp Montessori và phương pháp Glenn Doman trong đó phương pháp Glenn Doman với các thẻ học liệu flashcard được áp dụng khá hiệu quả và mang lại những kết quả rất tích cực đối với sự phát triển của trẻ trong cả trí tuệ và thể chất Nhà trường có phòng tập vận động để phát triển thể chất cho trẻ theo phương pháp Glenn Doman, có đầy đủ các bộ thẻ flashcard để dạy trẻ học toán, phát triển ngôn ngữ, thế giới xung quanh… Ngoài ra, nhà trường có đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt tình, tâm huyết, được đào tạo và nâng cao năng lực chuyên môn trong mỗi tháng Chính bởi những lý do đó mà việc dạy trẻ theo pương pháp Glenn Doman tại Mầm non Spring House luôn được chú trọng, đầu tư và không ngừng được nâng cao mang lại nhiều hiệu quả

Trên đây là thực trạng việc sử dụng phương pháp Glenn Doman trong giáo dục trẻ nói chung và phát triển ngôn ngữ sớm nói riêng tại các trường mầm non công lập, tư thục và quốc tế Qua thực trạng, có thể thấy được rằng, việc sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ là vô cùng cần thiết nhưng lại chưa được áp dụng rộng rãi ở nhiều nơi Hầu như mới chỉ được sử dụng tại các trường mầm non tư thục và quốc tế hoặc tại các hộ gia đình có điều kiện về kinh

tế và thời gian tại các thành phố lớn Bởi vậy, có thể khẳng định, việc sử dụng các thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng cần thiết

TIỂU KẾT

Trẻ em giai đoạn 0 – 3 tuổi là giai đoạn não bộ của trẻ phát triển mạnh nhất, các tế bào thần kinh đang phát triển rất nhanh về số lượng và chất lượng nên có khả năng tiếp nhận thông tin rất tốt, đặc biệt là các thông tin về mặt hình ảnh, âm thanh, màu sắc, lời nói, từ vựng Chính bởi vậy, có thể nói đây là thời kì

vô cùng tiềm năng để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ, tạo nền tảng vững chắc, giúp trẻ nói đúng, chính xác và có vốn từ phong phú, đa dạng làm cơ sở cho sự phát triển toàn diện sau này của trẻ.Phương pháp Glenn Doman là phương pháp giáo dục sớm khá phổ biến trên thế giới Thực chất của giáo dục sớm là giúp cho não bộ của trẻ đạt được sự phát triển tốt nhất trong giai đoạn vàng, từ 0 đến 6 tuổi Một trong những điểm đặc biệt của phương pháp Glenn Doman là thẻ flashcard Flashcard (hay còn gọi là thẻ flash) là thẻ với hình ảnh, chữ viết, con

số, khái niệm hoặc hình minh họa được sử dụng cho việc học tập Thẻ flash đơn giản, linh hoạt, kích thích và hấp dẫn hầu hết trẻ em Cho trẻ xem một số lượng những tấm thẻ với tốc độ cao, như ánh đèn flash Tính hữu hiệu của phương pháp này cũng đã được nhiều chuyên gia các nước công nhận Giáo sư Win Wenger – một học giả rất có uy tín trong giới khoa học phát triển não bộ, trong một cuốn sách cũng đã từng phát biểu: “Dạy chữ và phát âm cho trẻ 1, 2 tuổi là một việc bất khả thi Nếu muốn thì cha mẹ phải luyện tập bằng cách cho trẻ xem thật nhanh những từ đơn trên những tấm thẻ và đồng thời đọc nhanh” Với các đặc điểm tâm lý, sinh lý, ngôn ngữ của trẻ trong giai đoạn 0 – 3 tuổi thì việc sử dụng thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ là hoàn toàn phù hợp Hiện nay trên thế giới nói chung, cùng với các phương pháp giáo dục sớm như Montessori, Shichida, hay “Phương án 0 tuổi” của Giáo sư Phùng Đức Toàn…, phương pháp Glenn Doman với các thẻ flashcard đã trở thành những phương pháp giáo dục hết sức phổ biến, đặc biệt là ở các thành phố lớn, các quốc gia phát triển và hiện đại, có nền giáo dục tiên tiến Ở Việt Nam, việc áp dụng các

phương pháp giáo dục mới nói chung và phương pháp Glenn Doman với các thẻ flashcard nói riêng còn rất hạn chế Hầu hết, tại các trường mầm non công lập vẫn chưa áp dụng phương pháp này vào trong giảng dạy và giáo dục trẻ Việc tìm hiểu và nghiên cứu về phương pháp này vẫn chưa được chú trọng Chính bởi vậy, có thể nói, việc tìm hiểu và đưa phương pháp giáo dục Glenn Doman với các thẻ flashcard để phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại trường mầm non là vô cùng cần thiết và hoàn toàn có khả năng thực hiện nhằm góp phần giúp trẻ phát triển ngôn ngữ có hiệu quả nhất

Chương 2: SỬ DỤNG THẺ FLASHCARD ĐỂ PHÁT TRIỂN

NGÔN NGÔN SỚM CHO TRẺ 0 – 3 TUỔI THEO PHƯƠNG PHÁP GLENNDOMAN 2.1 Sử dụng thẻ FlashCard để phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 – 3 tuổi 2.1.1 Công dụng thẻ flashcard

Flashcard giúp dạy chữ sớm cho bé Dạy chữ sớm bằng phương pháp flashcard giúp bé phát triển não phải, giúp bé phát triển ngôn ngữ nói, bổ sung vốn từ phong phú cho bé Ngoài ra dạy chữ bằng flashcard còn giúp bé luyện trí nhớ, biết đọc sớm nhằm tạo niềm đam mê đọc sách từ bé, tiếp cận kho tàng kiến thức khổng lồ của loài người Khoa học đã chứng minh rằng não của trẻ từ 0 đến

3 tuổi có khả năng tiếp nhận thông tin vô hạn kể cả thông tin không có logic điển hình là ngôn ngữ nói Ngoài ra, bộ flashcard thế giới xung quanh còn cung cấp thông tin kiến thức, dạy cho bé biết về nghệ thuật, khoa học tự nhiên, về vũ trụ, trái đất, con người, động vật, thực vật … Bé sẽ nhận biết được sâu bọ trong vườn, biết về các quốc gia trên thế giới, khám phá được vẻ đẹp của các bức tranh của Van Gogh và nhiều thứ khác Flashcard dạy trẻ về thế giới xung quanh giúp trẻ tích lũy một khối lượng kiến thức khổng lồ ngay từ khi còn bé để sau này trẻ phát triển một cách đầy đủ hơn khả năng của trẻ

2.1.2 Tiêu chuẩn thẻ flashcard

Flashcard chuẩn Glenn Doman là những thẻ chữ hoặc thẻ hình dùng để dạy

bé từ khi bé mới lọt lòng Bộ học liệu giáo dục sớm flashcard theo chuẩn của Glenn Doman có các chủ đề khác nhau cần thiết để dạy cho trẻ như: bộ trái cây,

bộ rau củ, bộ màu sắc, bộ hình dạng, bộ động vật nuôi, bộ phận cơ thể, bộ đồ vật xung quanh bé, bộ nhân xưng, bộ các loài hoa, bộ cờ các nước, bộ hệ hành tinh,

bộ các phương tiện giao thông…

Dạy trẻ bằng bộ thẻ flashcard chính là một phương pháp học Glenn Doman được rất nhiều bố mẹ trên toàn thế giới áp dụng trong việc dạy con trẻ Tuy

nhiên chính vì hiệu quả cao của phương pháp giáo dục sớm này mang lại nên rất nhiều điểm đã sản xuất ra rất nhiều bộ thẻ học cho bé mà không biết tiêu chuẩn như thế nào mới đúng Bởi lẽ để việc học theo phương pháp Glenn Doman thành công hỗ trợ kích thích sự phát triển khả năng tiềm ẩn của bé (kích thích não phải) thì bộ thẻ này phải đúng theo tiêu chuẩn đưa ra

* Kích thước tiêu chuẩn thẻ học liệu Glenn Doman:

- Chất liệu giấy: bìa cứng màu trắng với độ bóng vừa phải (vì bé lúc này chỉ học bằng não phải qua hình ảnh)

đó bố mẹ sẽ quay hình ảnh ra phía bé và đọc to chữ “hoa hồng”, lần sau khi nhìn

thấy hình ảnh hoa hồng thì bé sẽ biết đó là đóa hoa hồng Còn nếu như quá nhiều hình ảnh, thông tin thì sau này khi gặp hình ảnh một đóa hoa hồng bé sẽ không thể biết vì não bé mặc định rằng cần phải có thêm chữ viết nữa thì đó mới là hoa hồng

Thẻ flashcard đúng theo phương pháp Glenn Doman

* Tầm quan trọng của việc lựa chọn đúng tiêu chuẩn thẻ flashcard:

Khi mới sinh ra thì thị lực của bé không tốt do não bé bị tổn thương, các noron thần kinh vẫn chưa có đủ thời gian để liên kết với nhau giúp bé có thể nhìn tốt và cử động Sau khi sinh thì chúng cũng cần một thời gian mới có thể hoàn thiện được Vì thế các chuyên gia viện nghiên cứu phát triển tiềm năng con người do Glenn Doman đã nghiên cứu rất kĩ để cho ra đời kích thước chuẩn của học liệu giúp bé nhìn tốt nhất, thoải mái nhất qua quá trình phát triển

2.1.3 Cách sử dụng thẻ flashcard trong phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ 0 –

3 tuổi theo Phương pháp giáo dục Glenn Doman

Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ đạt hiệu quả thì việc sử dụng đúng thẻ flashcard là vô cùng quan trọng Phải chuẩn bị tối thiểu 1000 thẻ tiếng Việt bao gồm 200 từ đơn, 800 từ ghép và câu đơn giản

Phương pháp dạy: mỗi ngày cho bé xem 5 từ, mỗi từ 1 giây, ngày cho xem

từ 2 đến 3 lần Thẻ chữ đơn làm trên bìa cứng khổ 13x31cm, từ ghép và câu đơn giản khổ 13x40cm Chiều cao chữ 7.4cm, nét chữ 1.25cm.Ngày thứ nhất cho xem 5 từ đơn.Ngày thứ 2 bỏ 1 từ cũ và thêm 1 từ mới.Cứ như vậy lần lượt cho xem 200 từ đơn thì chuyển qua xem từ ghép.Khi bạn cảm thấy bé bắt đầu hứng thú với việc học này thì bạn tăng dần số chữ trong một lần xem lên

Nguyên tắc dạy từ đơn: Những từ thật gần gũi với bé, bé thường xuyên được nghe Ngoài ra khi kết thúc việc dạy bạn nên bế trẻ đi xung quanh và chỉ cho con xem mọi thứ xung quanh bé, đọc to những đồ vật đó lên

Nguyên tắc dạy từ ghép: Ban đầu là ghép từ những từ đơn đã dạy Có thể là

1 từ đơn đã dạy ghép với 1 từ mới hoặc cả 2 từ đều đã dạy Càng về sau dạy từ ghép càng phức tạp và quan trọng là phải đủ hết các vần của tiếng Việt Hãy kiên trì và nhẫn nại và dạy đúng phương pháp để đạt được thành công

Các flashcard nên được hiển thị càng nhanh càng tốt Khi tráo thẻ, các thông tin hiển thị sẽ được vô thức hấp thụ bởi bán cầu não phải, nói cách khác,

đó là một bài tập thể dục đào tạo cho não phải.Học tập trở nên tự động, tự nhiên

và nhanh chóng Bài tập thể dục có thể kích hoạt bộ nhớ chụp ảnh.Trình bày thông tin một cách từ từ và lặp lại là bài tập cho não trái, trong khi nhấp nháy thông tin cho con một cách nhanh chóng kích thích não phải Các bán cầu não phải và trái có chức năng như ngược lại, khen ngợi nhau

Một cách khác để dạy flashcard cho bé là sử dụng phương pháp đa giác quan của Glenn Doman Nghĩa là thay vì đọc to từ một thẻ, bạn có thể làm theo thẻ từ với một thẻ hình ảnh đại diện cho ý nghĩa của hình ảnh Bạn cũng có thể thử một âm thanh, ví dụ, cho thấy một con mèo và làm âm thanh “meo meo” Hãy thử điều này để thêm nhiều vui vẻ, đột phá vào thời gian sử dụng flashcard dạy bé

Với các flashcard là thẻ hình ảnh, phụ huynh hoặc cô giáo nói to những từ được viết ở phía sau Tráo thẻ bằng tốc độ nhấp nháy (mỗi thẻ không quá 1 giây), bạn đang giúp trẻ em phát triển năng lực trí tuệ của mình

Quan trọng hơn, khi tráo thẻ cho con của bạn, bạn nên làm điều đó trong một môi trường vui vẻ, yêu thương Nó chỉ mất vài giây của bạn song lại đem lại cho cả bạn và bé những giây phút tuyệt vời nhất Sử dụng hoạt động dạy thẻ này

để tạo ra một thói quen tốt cho trẻ

* Tầm quan trọng của việc tráo thẻ flashcard:

Trong 6 năm đầu đời, trẻ em có một cái trí mà hấp thụ một lượng lớn thông tin màkhông cần bất kỳ nỗ lực Đây cũng là giai đoạn học lực lớn nhất của trẻ Như vậy, từ việc tráo thẻ flashcard có thể giúp kích thích sự phát triển của cả hai bán cầu não của trẻ Não trái được mài dũa thông qua ngôn ngữ trong khi não phải được tăng cường thông qua hình ảnh Thẻ flashcard (đặc biệt là các hình ảnh sống động) có thể giúp trẻ đạt được toàn bộ sự phát triển não bằng cách kích thích cả thính giác và thị giác của trẻ một cách đồng thời Một sự phát triển cân bằng của toàn bộ não làm tăng cường trí não của trẻ, kỹ năng, sức mạnh trí nhớ, khả năng phân tích và lý luận học tập Các trẻ em có kỹ năng đọc mạnh từ khi còn trẻ sẽ có một “quá trình học tập suốt đời”thư giãn và thú vị trong suốt thời gian cuộc sống của mình

* Cách thức dạy flashcard trong một lần dạy:

- Lấy bất kỳ số lượng thẻ flash

- Tráo thẻ nhanh chóng cho trẻ trong tầm tay

- Có thể tráo từ trước ra sau, nhưng các phương pháp ưa thích hơn là tráotừ sau

- Vào lần cuối cùng trong ngày, trộn lẫn lộn các loại thẻ flashcard Bạn có thể lặp lại việc này với bất kỳ số lần Bạn có thể phải đợi khoảng 5 phút, tuy nhiên không nên lạm dụng Bạn có thể dạy 3 lần 1 ngày Nếu trẻ không muốn nó, hãy ngừng việc này lại và tìm cơ hội khác Không tìm cách dụ trẻ xem flashcard Hầu hết các bé đều muốn tìm hiểu thông qua trò chơi

- Luôn dừng lại trước khi trẻ muốn dừng lại Điều này sẽ giữ cho sự háo hức,nhiệt tình và kỳ vọng của trẻtrongnhững lần xem tiếp theo

- Vào ngày hôm sau, hãy bỏ vài thẻ cũ ra và thêm vài thẻ mới vào Hãy nhớ phải linh hoạt và sáng tạo Luôn luôn để cho con của bạn hướng dẫn bạn nên dạy bao nhiêu thẻ là vừa Rất có thể là, trẻ của bạn sẽ yêu cầu xem lại flashcard

- Làm tương tự vào ngày thứ ba trở đi Chìa khóa để thành công là trẻ được vui mừng về toàn bộ quá trình học Nhớ mỉm cười, thái độ của bạn ảnh hưởng rất lớn đến thành công của phương pháp này

- Khi tráo thẻ xong hãy hôn và ôm con mình và thốt lên con của mẹ tuyệt vời thế nào

* Các điều kiện yêu cầu cho flashcard:

- Bạn nhẹ nhàng, hạnh phúc và vui vẻ

- Trẻ được nghỉ ngơi đầy đủ, hạnh phúc và vui vẻ

- Một môi trường yên tĩnh, miễn phiền nhiễu, dọn phòng nếu cần thiết

- Dừng tại thời điểm khi trẻ vẫn còn quan tâm Điều quan trọng là không để lạm dụng các lần học Nhập vào thế giới của trẻ em chứ không kéo bé vào thế giới người lớn Không bao giờ nghi ngờ khả năng của bé Hãy nhớ rằng, trẻ có khả năng học nhanh gấp 50 lần người lớn học

- Đừng ngại dạy từ dài và khó, đối với trẻ từ nào cũng chỉ là 1 hình ảnh và 1 âm thanh đi kèm ngoài ra không khác nhau là mấy

- Sắp xếp cho trẻ được giành chiến thắng Khi trẻ thắng, bạn sẽ thắng Hoạt động tích cực bằng cách ôm, hôn, ca ngợi và động viên con em mình thường xuyên

Hãy nói “rất tốt” và “wow” Trẻ rất thích nghe bạn nói “wow”, “tuyệt vời”,

- Khi bé đã học quen dần, bạn hãy tráo thẻ nhanh hơn 1 giây/thẻ -> 0.7 giây/ thẻ

- Bạn muốn tập cho bé giải quyết vấn đề bằng cách đưa 2 thẻ cho bé lựa chọn Nếu con bạn mất hơn 3 giây để suy nghĩ, hãy di chuyển thẻ đúng lại gần bé và nói có phải đây là thẻ con lựa chọn không? Nếu trẻ nhà bạn chọn đúng, hãy reo mừng thật sự và ôm hôn bé Nếu trẻ chọn sai, hãy đưa thẻ đúng ra và đọc to, rõ tên thẻ cho bé nghe 1 lần nữa Bạn hãy yêu con vô điều kiện, đừng phí thời gian thử thách con mình Bạn đang dạy cho bé chứ không phải là thử thách bé

- Trò chơi mà bạn có thể chơi: Đặt các thẻ xuống sàn và cho bé tìm Ví dụ con hãy tìm cho cô (mẹ) chữ “quả táo”

* Những nguyên nhân dẫn đến việc dạy chữ theo phương pháp Glenn Doman không hiệu quả:

- Không đúng phương pháp

Bạn rất thích thẻ 1 mặt hình và một mặt chữ Thực tế học thẻ này thì trẻ vẫn có thể đọc được một số chữ như “con bò”, “cái ghế” Nhưng có rất nhiều từ không thể diễn tả bằng hình ảnh được Bạn muốn bé học từ nào là hiểu từ đó có nghĩa là gì Nhưng thực tế việc dạy chữ diễn ra trong thời gian rất nhanh và thời gian còn lại là thời gian bạn chơi cùng bé, chỉ cho bé xem mọi thứ Đến một lúc nào đó bé nhận ra được những từ mình học chính là những cái mình đã nghe, đã nhìn thì bé sẽ cảm thấy vui sướng hơn rất nhiều nếu được biết nó ngay lập tức Một nguyên nhân nữa là: bạn không đủ kinh phí để đầu tư 1 bộ 1000 thẻ hình

mà bạn chỉ mua 100-300 thẻ và sau đó dạy xong rồi thôi Bạn còn thích cả dán