Phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội

Lí do chọn đề tài I.C Vapilic đã từng nói: “Giao tiếp với mọi người là một nghệ thuật mà không phải ai cũng nắm bắt được.. Tìm hiểu cơ cở lý lận về kĩ năng giao tiếp cho trẻ mầm n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

=====o0o=====

DOÃN THỊ HÀ

PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG GIAO TIẾP

QUA CÁC NỘI DUNG GIÁO DỤC THÓI QUEN VỆ SINH CHO TRẺ LỚP 5 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON CỔ LOA - ĐÔNG ANH - HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp chăm sóc vệ sinh trẻ em

Người hướng dẫn khoa học:

TS Nguyễn Thị Việt Nga

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2; Các thầy cô giáo trong khoa Giáo Dục Mầm Non, khoa Sinh đã giúp đỡ em trong quá trình học tập tại trường và tạo điều kiện để em hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo Nguyễn Thị Việt Nga người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các cô giáo và các em học sinh trường Mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội đã cùng hợp tác, tận tình giúp đỡ em trong thời gian em thực tập tại trường

Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, kính mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp để đề tài của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Doãn Thị Hà

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đề tài “Phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi tại Trường Mầm non Cổ Loa

- Đông Anh - Hà Nội” là kết quả mà em đã nghiên cứu qua 2 đợt thực tập Trong quá trình nghiên cứu em có sử dụng tài liệu của một số nhà nghiên cứu, một số tác giả khác Tuy nhiên đó chỉ là cơ sở để em rút ra những vấn đề cần tìm hiểu ở đề tài của mình Đây là kết quả của cá nhân em, hoàn toàn không trùng với kết quả của các tác giả khác

Em xin chịu trách nhiệm về sự cam đoan này

Hà Nội, tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Doãn Thị Hà

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

5 Giả thuyết khoa học 2

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Đóng góp khóa luận 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

1.1.1 Trên thế giới 4

1.1.2 Ở Việt Nam 5

1.2 Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu 7

1.2.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2.2 Đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ mầm non nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng 12

1.2.3 Đặc điểm kĩ năng giao tiếp của trẻ 5-6 tuổi 14

1.2.4 Vai trò của hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp qua giáo dục cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non 15

1.3 Thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội 16

CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG GIAO TIẾP QUA CÁC NỘI DUNG GIÁO DỤC THÓI QUEN VỆ SINH CHO TRẺ LỚP 5 - 6

TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON CỔ LOA - ĐÔNG ANH - HÀ NỘI 18

2.1 Một số kĩ năng giao tiếp cần phát triển cho trẻ thông qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh 18

2.1.1 Kĩ năng giao tiếp lịch sự lễ phép 18

2.1.2 Kĩ năng giao tiếp phi ngôn ngữ 18

2.1.3 Kĩ năng sử dụng ngôn từ 18

2.1.4 Kĩ năng lắng nghe 18

2.1.5 Kĩ năng quản lí cảm xúc 18

2.1.6 Kĩ năng thuyết trình 18

2.2 Một số biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp thông qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội 19

2.2.1 Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm 19

2.2.2 Tạo tình huống giao tiếp 20

2.2.3 Sử dụng tác phẩm nghệ thuật 21

2.2.4 Sử dụng trò chơi 22

2.2.5 Làm mẫu 24

2.3 Một số hoạt động phát triển phát triển kĩ năng giao tiếp thông qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội 25

2.3.1 Hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp chào hỏi cho trẻ 25

2.3.2 Hoạt động phát triển kĩ năng xin lỗi cho trẻ trong giao tiếp 28

2.3.3 Hoạt động phát triển kĩ năng cảm ơn cho trẻ trong giao tiếp 30

2.3.4 Hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp mời khách uống trà 33

2.3.5 Phát triển kĩ năng lắng nghe trong giao tiếp 35

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM CÁC BIỆN PHÁP PHÁT

TRIỂN KĨ NĂNG GIAO TIẾP QUA CÁC NỘI DUNG GIÁO DỤC THÓI QUEN VỆ SINH CHO TRẺ LỚP 5 - 6 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON CỔ

LOA - ĐÔNG ANH - HÀ NỘI 38

3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 38

3.2 Lựa chọn đối tượng thực nghiệm sư phạm 38

3.3 Nội dung thực nghiệm 38

3.4 Tiến hành thực nghiệm 39

3.4.1 Xác định yêu cầu cần đạt 39

3.4.2 Chuẩn bị thực nghiệm 39

3.4.3 Tiến hành thực nghiệm 39

3.5 Đánh giá 40

3.6 Kết quả thực nghiệm 40

3.6.1 Mức độ trẻ có kĩ năng giao tiếp sau đánh giá đợt 1 40

3.6.2 Mức độ trẻ có kĩ năng giao tiếp sau đánh giá đợt 2 41

3.6.3 Mức độ trẻ có kĩ năng giao tiếp sau đánh giá đợt 3 42

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

I.C Vapilic đã từng nói: “Giao tiếp với mọi người là một nghệ thuật mà

không phải ai cũng nắm bắt được Bất kì ai cũng phải học điều đó” Giao tiếp

có vai trò quan trọng trong đời sống cá nhân cũng như trong các mối quan hệ

xã hội Thông qua giao tiếp mà con người lĩnh hội các giá trị văn hóa tinh thần trong nền văn hóa xã hội, các chuẩn mực đạo đức để hình thành và phát triển nhân cách

Đối với trẻ mầm non, kĩ năng giao tiếp có vai trò rất quan trọng Nhờ có kĩ năng giao tiếp mà trẻ có thể hòa nhập vào môi trường xã hội dễ dàng Kĩ năng giao tiếp có được không nhờ bẩm sinh mà nó được hình thành và phát triển trong quá trình sống, qua hoạt động, trải nghiệm luyện tập, Vì vậy, dạy cho trẻ biết cách giao tiếp với mọi người xung quanh, biết tập trung chú ý khi giao tiếp, biết bày tỏ quan điểm của mình bằng lời nói, cử chỉ , nét mặt, biết lắng nghe… là nội dung quan trọng trong giáo dục trẻ ở độ tuổi mầm non

Với trẻ từ 5 - 6 tuổi, các cơ quan trong cơ thể trẻ đã hoàn thiện Vốn từ của trẻ lên tới 2000 từ Trẻ đã có thể hát nhiều bài hát ngắn hay kể lại những câu chuyện trẻ được học từ cô, trao đổi ý kiến với bạn bè Với 1 số lượng vốn từ phong phú và khả năng sử dụng ngôn ngữ như vậy trẻ đã có thể giao tiếp tốt Mặt khác, các quá trình tâm lí của trẻ cũng ổn định hơn các giai đoạn trước, trẻ đã có tư duy trực quan hình tượng Trẻ bắt chước rất nhanh các hành động của người lớn, trẻ tò mò ham học hỏi, biết đưa ra ý kiến và bày tỏ cảm xúc của mình… Đây là thời điểm vô cùng thuận lợi để giúp trẻ phát triển kĩ năng giao tiếp

Hoạt động chăm sóc-vệ sinh trẻ em là một hoạt động diễn ra thường xuyên, liên tục và rất được chú trọng ở trường mầm non Đây cũng là điều

kiện thuận lợi cho các giáo viên giúp trẻ phát triển kĩ năng giao tiếp qua những hoạt động này Tuy nhiên, ở trường mầm non Cổ Loa - Đông Anh -

Hà Nội việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh chưa được các giáo viên thực sự quan tâm chú ý Với những lí do trên tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu: “Phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội.”

2 Mục đích nghiên cứu

Đưa ra một số biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Tìm hiểu cơ cở lý lận về kĩ năng giao tiếp cho trẻ mầm non và biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ

3.2 Tìm hiểu thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ lớp 5-6 tuổi ở trường mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội

3.3 Tìm hiểu các nội dung thói quen vệ sinh ở lớp 5-6 tuổi

3.4 Đưa ra một số biện pháp nhằm phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5-6 tuổi

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi

4.2 Khách thể nghiên cứu:

Trẻ 5- 6 tuổi ở trường mầm non Cổ Loa- Đông Anh- Hà Nội

5 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được các biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ thì sẽ giúp cho trẻ có được kĩ năng giao tiếp tốt hơn đồng thời góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện nhân cách cho trẻ

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống và khái quát những tài liệu lí

thuyết liên quan đến kĩ năng giao tiếp và phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ

mẫu giáo lớn

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Quan sát những kĩ năng giao tiếp mà trẻ biểu hiện trong quá trình học

tập, vui chơi

Tổng hợp kiến thức qua các đợt kiến tập, thực tập tại trường mầm non

Cổ Loa

6.3 Phương pháp đàm thoại

Đàm thoại với giáo viên hướng dẫn để tìm ra được mấu chốt vấn đề,

cách xử lí; đàm thoại với trẻ trong quá trình giúp trẻ phát triển kĩ năng

giao tiếp

6.4 Phương pháp thực nghiệm

Tiến hành khảo sát thực tế nhiều lần về quá trình phát triển kĩ năng

giao tiếp

6.5 Phương pháp xử lí số liệu

Xử lí những số liệu khảo sát để xét mức độ trẻ có kĩ năng giao tiếp qua

các lần đánh giá

7 Đóng góp khóa luận

- Hệ thống một số vấn đề: Kĩ năng giao tiếp, phát triển kĩ năng giao

tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường

mầm non

- Làm rõ thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo

dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non

- Đề xuất một số biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội

dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Giáo dục mầm non được được rất nhiều tác giả trên thế giới nghiên cứu và hầu hết các nghiên cứu đều quan tâm đến kĩ năng giao tiếp thông qua sự phát triển ngôn ngữ của trẻ

Tác giả Kak-Hai-Nodich người Đức đã nêu rõ ngôn ngữ của trẻ có một vai trò quan trọng và quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ ở từng giai đoạn là khác nhau.Trong mỗi giai đoạn, nhiệm vụ của người lớn là giúp trẻ thâm nhập vào thế giới ngôn ngữ phong phú và đa dạng, dẫn dắt trẻ từ những âm thanh

“gừ, gừ” ở tuổi sơ sinh đến sử dụng, nắm vững ngôn ngữ thành thạo, điều đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kĩ năng giao tiếp và trí tuệ của trẻ Trẻ

sơ sinh chưa có ngôn ngữ, chưa biết cách giao tiếp, các bậc phụ huynh cần phải bắt đầu công việc can thiệp như: luyện âm, luyện giọng, luyện hơi sau đó đến luyện nói Bằng những ví dụ, cách làm cụ thể, thiết thực tác giả đã giúp các bậc phụ huynh có con ở giai đoạn lứa tuổi này có thêm những kiến thức cơ bản trong việc giáo dục và dạy dỗ giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp

Để nâng cao khả năng giao tiếp cho trẻ, tác giả Linda Maget đã giới thiệu những kỹ năng giao tiếp xã hội, giúp trẻ giải quyết những trở ngại trong việc kết giao bạn bè Muốn giúp trẻ giao tiếp phải tạo môi trường giao tiếp cho trẻ, phải cho trẻ học, chơi với bạn thì mới làm xuất hiện, nảy sinh nhu cầu giao tiếp Tác giả đã giúp cho phụ huynh có con ở lứa tuổi mẫu giáo biết cách lựa chọn môi trường giáo dục phù hợp để trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp

Học giả Steven Gutstin cho rằng để giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp

thân trẻ (tên gọi, các bộ phận cơ thể), hiểu được mối quan hệ giữa trẻ và các đồ vật trong gia đình (tên gọi, đặc điểm, cách sử dụng), mối quan hệ giữa trẻ

và các sự vật, hiện tượng trong thế giới xung quanh Trong mỗi hoàn cảnh, tình huống có vấn đề trẻ biết cách giao tiếp phù hợp Tác giả đã giúp cho giáo viên, phụ huynh biết được một phương pháp mới trong việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ

Tóm lại, các công trình nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp trên thế giới đã chỉ ra các khía cạnh khác nhau của kỹ năng giao tiếp trong sự phát triển giao tiếp nói chung và giao tiếp của trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng Những nghiên cứu này

là sự gợi mở giúp chúng tôi xây dựng hướng nghiên cứu cho đề tài của mình

1.1.2 Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, nghiên cứu vấn đề kĩ năng giao tiếp của trẻ mầm non còn hạn chế, chưa có nghiên cứu nào xác định đầy đủ và có hệ thống các kĩ năng giao tiếp trong độ tuổi này Dưới đây là một số nghiên cứu nổi bật liên quan đến kĩ năng giao tiếp của trẻ

2003, tác giả Hoàng Thị Phương đã nghiên cứu một số biện pháp giáo dục hành vi có văn hóa cho trẻ 5-6 tuổi Giao tiếp được khai thác dưới góc độ hành vi văn hóa sơ đẳng nhưng là cơ bản, phổ biến và đặc trưng cho lứa tuổi mẫu giáo lớn Đó là những kĩ năng mang tính chất nền tảng làm cơ sở để giáo dục và phát triển sau này cho trẻ khi lên lớp một

2006, tác giả Nguyễn Minh Anh đã có bài viết cho rằng: Vấn đề trau dồi kĩ năng giao tiếp cho trẻ là quan trọng hơn cả Trẻ cần được trợ giúp để phát hiện và phát triển kĩ năng giao tiếp bởi chúng còn đang trong giai đoạn hình thành, phát triển nhân cách và trí tuệ

2009, chương trình giáo dục mầm non mới ra đời đảm bảo tính pháp lý theo quy định của Luật Giáo giáo dục mầm non Chương trình giáo dục mầm non mới được biên soạn theo hướng chương trình khung quốc gia,

mang tính tích hợp Nội dung chương trình được cấu trúc theo năm lĩnh vực: Phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm- kĩ năng xã hội, phát triển thẩm mĩ Xem xét một cách tổng thể cấu trúc của chương trình giáo dục mầm non có thể nhận thấy việc hình thành và phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ mầm non được cụ thể hóa ở lĩnh vực phát triển ngôn ngữ với mục tiêu nhằm hình thành và phát triển ở trẻ các nhóm kỹ năng là: Tập trung chú ý, bắt chước, luân phiên, nghe hiểu ngôn ngữ và sử dụng ngôn ngữ được thực hiện xuyên suốt trong tất cả các hoạt động nên sẽ là điểm thuận lợi để phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ Nội dung chương trình được thiết kế tích hợp theo chủ đề, lồng ghép trong các hoạt động để giúp trẻ dễ dàng trong quá trình tích lũy vốn từ, cơ hội trải nghiệm để phát triển kĩ năng giao tiếp Tuy nhiên việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ được lồng ghép ở lĩnh vực phát triển ngôn ngữ và tích hợp ở các lĩnh vực khác nhưng chưa thể hiện rõ ràng để giáo viên dễ vận dụng

Hiện tại ở Việt Nam việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong sự nghiệp chăm lo đào tạo và bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người chủ tương lai của đất nước Trong xu thế đổi mới mạnh mẽ của giáo dục mầm non hiện nay, với mục tiêu chủ yếu là phát triển năng lực chung cho trẻ, các hoạt động giáo dục ở trường mầm non phải hướng tới việc dạy cho trẻ biết cách học như thế nào, phát huy tối đa tính chủ động tich cực của trẻ trong tất cả các hoạt động Giáo dục nhằm phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ ra đời là nhằm đáp ứng các yêu cầu của giáo dục mầm non Tuy nhiên tổ chức cho trẻ mầm non hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh vẫn còn là một vấn đề mới Tuy đã có một số trường mầm non bước đầu vận dụng, tổ chức một số hoạt động cho trẻ phát triển kĩ năng giao tiếp bằng việc mở các lớp học trong đó trẻ được phát triển kĩ năng giao

tiếp dưới góc độ kĩ năng sống, song trên bình diện lí luận chưa có tài liệu nào trình bày cụ thể, đầy đủ quá trình tổ chức cho trẻ phát triển kĩ năng giao tiếp Trong thực tiễn, phần lớn giáo viên mầm non chưa hướng dẫn trẻ thực hành kĩ năng giao tiếp thường xuyên, đa số còn nghiêng về dạy ngôn ngữ giao tiếp chứ chưa hẳn là dạy kĩ năng giao tiếp trong khi trẻ 5- 6 tuổi có tiềm năng to lớn để phát triển kĩ năng giao tiếp Nhiều giáo viên cũng chưa biết rõ phương pháp tổ chức cho trẻ thưc hành phát triển kĩ năng giao tiếp như thế nào để

có thể vận dụng đồng bộ vào các trường mầm non Vì vậy, “Phát triển kĩ

năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội” là một đề tài mới có

ý nghĩa thiết thực trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ, phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay

1.2 Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

1.2.1 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1.1 Khái niệm giao tiếp

Giao tiếp là một hoạt động rất phong phú, đa dạng và phức tạp của con người nên khái niệm giao tiếp được giải thích cũng rất đa dạng theo nhiều chiều hướng khác nhau:

Theo Từ điển Tâm lý học của Vũ Dũng: “Giao tiếp là quá trình thiết

lập và phát triển tiếp xúc giữa cá nhân, xuất phát từ nhu cầu phối hợp hành động Giao tiếp bao gồm hàng loạt các yếu tố như: Trao đổi thông tin, xây dựng chiến lược hoạt động thống nhất, tri giác và tìm hiểu người khác Giao tiếp có ba khía cạnh chính: Giao lưu, tác động tương hỗ và tri giác”

Theo Từ điển Tâm lý học của Nguyễn Khắc Viện: “Giao tiếp là quá

trình truyền đi, phát đi một thông tin từ một người hay một nhóm cho một người hay một nhóm khác, trong mối quan hệ tác động lẫn nhau (tương tác) Thông tin hay thông điệp được nguồn phát mà người nhận phải giải mã, cả hai bên đều vận dụng một mã chung”

Tác giả Trần Thị Minh Đức trong Tâm lý học đại cương đã khẳng

định: “Giao tiếp là quá trình tiếp xúc giữa con người với con người nhằm mục đích nhận thức, thông qua sự trao đổi với nhau về thông tin, về cảm xúc, sự ảnh hưởng tác động qua lại lẫn nhau”

Trong Tâm lý học xã hội, Trần Thị Minh Đức cho rằng: “Giao tiếp là

sự tiếp xúc trao đổi thông tin giữa người với người thông qua ngôn ngữ, cử chỉ, tư thế, trang phục…”

Ngày nay, cùng với việc xây dựng một cách tích cực và khoa học hệ thống phương pháp nghiên cứu giao tiếp thì bản chất hiện tượng giao tiếp cũng được lý giải ngày càng đấy đủ và rõ ràng Ở một khái niệm chung nhất

chúng ta có thể hiểu: “Giao tiếp là sự tác động qua lại giữa con người với

con người, mà trong quá trình của nó nảy sinh sự tiếp xúc tâm lý, được thể hiện ở sự trao đổi thông tin, sự ảnh hưởng lẫn nhau, sự rung cảm lẫn nhau,

sự hiểu biết lẫn nhau và cuối cùng là những quan hệ qua lại giữa con người với con người được thực hiện, được thể hiện và được hình thành”

1.2.1.2 Khái niệm Kĩ năng Giao tiếp:

Kĩ năng giao tiếp được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất nào Tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu khác nhau, mỗi tác giả đưa ra cho mình một định nghĩa khác nhau

Tác giả Nguyễn Văn Đính trong cuốn Giao tiếp tâm lí và nghệ thuật

giao tiếp, ứng xử trong kinh doanh và du lịch đã định nghĩa kĩ năng giao tiếp

như sau: “Kĩ năng giao tiếp là sự nhận biết mau lẹ những dấu hiệu bên ngoài và đoán biết những diễn biến tâm lý bên trong của đối tượng, đồng thời biết sử dụng hiệu quả các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách định hướng để điều chỉnh và điều khiển quá trình giao tiếp đạt được mục đích nhất định” Với ông, ông xem kĩ năng giao tiếp như là khả năng (Một dạng biểu hiện của năng lực) nhưng ông chưa làm nổi bật được mặt thao tác, hành

động của kĩ năng giao tiếp Xuất phát từ quan niệm “Giao tiếp là 1 dạng đặc biệt của hành động” nghĩa là giao tiếp cũng diễn ra bằng hành động và có cả thao tác cụ thể, sử dụng các phương tiện khác nhau, nhằm đạt được mục đích xác định, thỏa mãn các nhu cầu cụ thể, tức là thúc đẩy động cơ Do vậy muốn định nghĩa được kĩ năng giao tiếp phải đi từ khái niệm kĩ năng trong tâm lí học Khi định nghĩa về kĩ năng giao tiếp cần chú ý tới những đặc điểm sau:

- Kĩ năng giao tiếp là sự thực hiện một cách hiệu quả một hành động nào đó trong hoạt động giao tiếp ( mặt thao tác)

- Kĩ năng giao tiếp bao gồm cả tri thức và lô gic các thao tác, hành động và hướng tới thực hiện mục đích của hoạt động giao tiếp

- Khi thực hiện kĩ năng giao tiếp, con người phải sử dụng các phương tiện giao tiếp, ngôn ngữ, phi ngôn ngữ phù hợp với điều kiện hoàn cảnh giao tiếp

Kĩ năng giao tiếp được hình thành qua các con đường:

- Những thói quen ứng xử hình thành trong gia đình

- Do vốn sống, vốn kinh nghiệm của các nhân qua tiếp xúc với mọi người trong các quan hệ xã hội

- Rèn luyện trong môi trường qua các lần thực hành giao tiếp

Như vậy từ những ý kiến trên đề tài sử dụng định nghĩa về kĩ năng giao tiếp như sau:

“Kĩ năng giao tiếp là sự thực hiện có hiệu quả hành động giao tiếp

bằng cách sử dụng các phương tiện giao tiếp( ngôn ngữ, phi ngôn ngữ) để tác động đến đối tượng, điều khiển bản thân, tổ chức quá trình giao tiếp nhằm đạt được mục đích nhất định Kĩ năng giao tiếp là bao gồm cả tri thức giao tiếp, kĩ thuật hành động và thái độ phù hợp để giao tiếp có hiệu quả”

Kĩ năng giao tiếp được nhìn nhận như là một nhóm kĩ năng trong giao tiếp bao gồm:

+ Kĩ năng nhận thức và phán đoán về đối tượng giao tiếp Chủ thể giao tiếp nhanh chóng phán đoán được đặc điểm tâm lí của đối tượng giao tiếp dựa trên vốn hiểu biết về tâm lí con người và những hành vi của nó thông qua lời nói, hành vi, cử chỉ, diện mạo…của đối tượng giao tiếp Ở mức độ cao hơn chủ thể giao tiếp còn có thể phán đoán được những hành vi hoặc diễn biến tâm lí tiếp theo của đối tượng giao tiếp sau một tác động nào đó

+ Kĩ năng thu nhận và khai thác thông tin từ đối tượng giao tiếp Nhóm kĩ năng này bao gồm: Kĩ năng lắng nghe, kĩ năng đặt câu hỏi, kĩ năng biện luận…

+ Kĩ năng sử dụng ngôn từ Nhóm kĩ năng này bao gồm: kĩ năng chọn lựa và sử dụng từ( dùng tứ có nghĩa, đúng nội dung giao tiếp, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp); kĩ năng nói- diễn đạt lời từ( đúng cấu trúc ngữ pháp, phù hợp vơi văn nói…)

+ Kĩ năng sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn từ Nhóm kĩ năng này bao gồm: kĩ năng sử dụng đúng giọng điệu,ngữ điệu, cường độ, trường độ phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh giao tiếp và

Đặc biệt là để diễn đạt đúng suy nghĩ, cảm xúc, thái độ và thông điệp muốn truyền tải tới đối tượng giao tiếp; điều khiển mắt, mặt, tay, cử chỉ hành vi…

+ Kĩ năng điều khiển các yếu tố tâm lý của bản thân bao gồm các kĩ năng thành phần như: Kĩ năng làm chủ cảm xúc, thái độ của bản thân; Kĩ năng tạo sự tự tin, tự chủ…

Trên đây là những kĩ năng giao tiếp cốt lõi- kĩ năng nền tảng, những kĩ năng đó có tính độc lập tương đối song không tồn tại tách rời nhau mà luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau tạo thành một chỉnh thể thống nhất Ngoài những kĩ năng giao tiếp kể trên, tùy theo góc độ tiếp cận, các nhà nghiên cứu sẽ đưa ra những cách phân loại kĩ năng giao tiếp khác nhau

từ đó làm xuất hiện nhiều tên gọi dùng để chỉ những kĩ năng giao tiếp cụ thể như: Kĩ năng thuyết phục- cảm hóa đối tượng giao tiếp; Kĩ năng gây ấn tượng khi giao tiếp; Kĩ năng thuyết trình khi giao tiếp; Kĩ năng tạo môi trường giao tiếp thuận lợi

1.2.1.3 Phát triển kĩ năng giao tiếp

Từ khái niệm kĩ năng giao tiếp ta có thể rút ra: “Phát triển kĩ năng

giao tiếp là một quá trình làm biến đổi cả về lượng và chất những kĩ năng giao tiếp mà trẻ có - đó là một quá trình tác động từ bên ngoài làm biến đổi những yếu tố tâm lý - kĩ năng giao tiếp của cá nhân trẻ”

Thuật ngữ “phát triển kĩ năng giao tiếp” được nhìn nhận từ nhiều khía

cạnh khác nhau:

Trước hết, có thể hiểu phát triển kĩ năng giao tiếp là một quá trình mà chủ thể giao tiếp chủ động làm biến đổi những kĩ năng giao tiếp của mình thông qua các phương thức hoạt động khác nhau Trong quá trình này chủ thể giao tiếp ý thức được sâu sắc tầm quan trọng của những kĩ năng giao tiếp và can thiệp một cách có chú ý vào sự phát triển của kĩ năng giao tiếp

Thứ hai, thuật ngữ phát triển kĩ năng giao tiếp có thể được nhìn nhận là một quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch của một chủ thể này (nhà giáo dục) vào một chủ thể khác- chủ thể cần được phát triển kĩ năng giao tiếp (đối tượng giáo dục) Trong quá trình này, đối tượng giáo dục có thể tham gia các hoạt động do nhà giáo dục tổ chức với những mục đích và tính tích cực khác nhau, song thông qua những hoạt động đó những kĩ năng giao tiếp của họ được phát triển đúng hướng

Hai quá trình đó có phần khác nhau về hình thức nhưng đều là những quá trình tác động từ bên ngoài làm thay đổi những yếu tố bên trong và động lực nằm chính trong quá trình hoạt động của chủ thể sở hữu nhưng kĩ năng giao tiếp cần được hình thành

1.2.2 Đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ mầm non nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng

Trẻ em ở lứa tuổi mầm non có đời sống tâm- sinh lý rất đa dang và phong phú Ở giai đoạn phát triển này trẻ có những đặc điểm, những quy luật phát triển độc đáo không giống bất cứ một giai đoạn nào sau này Cụ thể sự phát triển hiện nay của trẻ 5- 6 tuổi có những đặc điểm sau:

1.2.2.1 Sự phát triển về thể chất

Cơ thể của trẻ 5- 6 tuổi tuy đã khỏe mạnh, cứng cáp hơn các giai đoạn trước nhưng vẫn nhạy cảm với tác động của thời tiết, dịch bệnh do sức đề kháng của trẻ còn yếu Trẻ hay bị mắc các bệnh: cúm, thủy đậu, quai bị…Trẻ dễ bị thương tích vì thế cần có sự giúp đỡ của người lớn nhằm đảm bảo an toàn cho chúng Khả năng vận động của trẻ đã khéo léo và thành thạo hơn các giai đoạn trước Trong mọi hoạt động trẻ đã biết quan sát, chú ý, phối hợp nhịp nhàng giữa vận động của tay với vận động của chân, phối hợp hoạt động với các bạn trong cùng một nhóm chơi, biết sử dụng sức mạnh tốt hơn và hiệu quả hơn để đạt được mục tiêu

1.2.2.2 Hoạt động chủ đạo của trẻ 5- 6 tuổi

Hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non thay đổi theo từng độ tuổi, từng giai đoạn Ở trẻ hài nhi (12- 15 tháng) hoạt động chủ đại là giao tiếp xúc cảm trực tiếp với người lớn, đến tuổi ấu nhi (15- 36 tháng) hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo, vào tuổi mẫu giáo (3- 6 tuổi) thì vui chơi là hoạt động chủ đạo mà trọng tâm là trò chơi đóng vai theo chủ đề Khi tham gia vào trò chơi đóng vai theo chủ đề, trẻ được thỏa mãn nguyện vọng là sống và hoạt động như người lớn Trò chơi này mô phỏng lại các hoạt động của người lớn và những mối quan hệ qua lại giữa họ trong xã hội Qua trò chơi trẻ hiểu mỗi người trong xã hội đều có nghĩa vụ và quyền lợi của riêng mình

Ở độ tuổi 5- 6 tuổi, vui chơi là hoạt động chủ đạo mà trọng tâm là trò chơi đóng vai theo chủ đề Vì đã được làm quen từ khi trẻ 3- 4 tuổi nên hoạt động vui chơi đã đạt tới dạng chính thức Chính vì vậy mà hoạt động vui chơi của trẻ có những đặc điểm sau:

Do vốn sống của trẻ đã mở rộng hơn nên việc mô phỏng lại đời sống xã hội khá phong phú tuy còn hạn chế về cách thể hiện

Nét đặc trưng của trò chơi đóng vai theo chủ đề là trẻ phải hoạt động cùng nhau để mô phỏng lại những mối quan hệ của người lớn trong xã hội Trẻ 5 -6 tuổi đã biết phối hợp với nhau cách nhịp nhàng trong khi chơi, biết bắt trước một số hành động trong sinh hoạt của người lớn Sở dĩ trò chơi đóng vai theo chủ đề giữ vai trò trọng tâm ở lứa tuổi mẫu giáo nói chung, đặc biệt với trẻ 5- 6 tuổi nói riêng vì trước hết nó giúp cho trẻ thiết lập những mối quan hệ với nhau (quan hệ thực với quan hệ chơi)

1.2.2.3 Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ mầm non diễn ra với tốc độ nhanh

Khoảng 3 tháng tuổi, trẻ đã biết “hóng chuyện”, trẻ phát ra những chuỗi âm liên tục không rõ ràng Khi trẻ được 6- 12 tháng tuổi trẻ phát âm bập bẹ, bi bô như “bà bà, măm măm ” Từ 12- 18 tháng tuổi vốn từ của trẻ khoảng 20- 30 từ Đến 2 tuổi trẻ đã có vốn từ khoảng 200- 300 từ Sang giai đoạn 2-3 tuổi là thời kì ngôn ngữ của trẻ phát triển nhanh nhất, mạnh nhất, đây được gọi là thời kì “phát cảm ngôn ngữ” Trẻ nói được những câu đầy đủ như: “Bà ơi bế con với, con ăn cơm rồi ạ…” Trẻ hay đặt câu hỏi “Tại sao?”, “Đây là cái gì?, cái này dùng để làm gì?,…” Ở những độ tuổi tiếp theo ngôn ngữ của trẻ dần hoàn thiện hơn Với trẻ 4- 5 tuổi vốn từ của trẻ lên tới 1500 từ và hiểu được nhiều hơn thế Trẻ biết nói những câu dài hơn, biết sử dụng từ nối “khi”, “nhưng”…5- 6 tuổi, vốn từ của trẻ khoảng 2000 từ, phong phú về thể loại Trẻ có thể diễn đạt được điều mình mong muốn, cấu trúc câu cũng trở nên chính xác và hoàn thiện hơn

1.2.2.4 Các quá trình tâm lý cùng các phẩm chất tâm lý cá nhân dần được hoàn thiện

Trí tuệ và khả năng nhận thức của trẻ ngày càng phát triển Trong cuộc sống hằng ngày trẻ đã tiếp thu được một lượng tri thức đáng kể về thế giới xung quanh do trẻ trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy, sờ thấy…đến tuổi mẫu giáo, tư duy của trẻ có một bước ngoặt lớn Đó là việc chuyển từ tư duy trực quan- hành động sang tư duy trực quan- hình tượng

Ở trẻ 5 - 6 tuổi, các hiện tượng tâm lý như tri giác, trí nhớ, tưởng tượng về cơ bản là sự nối tiếp sự phát triển ở lứa tuổi từ 4 - 5 tuổi nhưng chất lượng mới hơn

Đời sống xúc cảm, tình cảm ổn định hơn so với trẻ 4 - 5 tuổi, mức độ phong phú, phức tạp tăng dần theo các mối quan hệ giao tiếp với những người xung quanh

Các sắc thái xúc cảm con người trong quan hệ với các loại lứa tuổi khác nhau, vị trí xã hội khác nhau, được hình thành như: Tình cảm mẹ con, ông bà, anh chị em, tình cảm với cô giáo, với người thân, người lạ

Đến cuối tuổi mẫu giáo, khi ý thức bản ngã đã được xác định một cách rõ ràng, trẻ mới hiểu được mình như thế nào, có những phẩm chất gì, những người xung quanh đối xử với mình ra sao, và tại sao mình có hành động này hay hành động khác ý thức bản ngã được thể hiện rõ nhất trong sự tự đánh giá về thành công và thất bại của mình, về những ưu điểm và khuyết điểm của bản thân, về những khả năng và cả sự bất lực nữa

1.2.3 Đặc điểm kĩ năng giao tiếp của trẻ 5-6 tuổi

Với số lượng vốn từ khoảng 2000 từ trẻ 5-6 tuổi đã có thể giao tiếp với mọi người trong nhiều hoàn cảnh khác nhau Tuy nhiên để cuộc giao tiếp đạt hiệu quả cao trẻ cần phải có những khả năng giao tiếp nhất định Thế nhưng, ở độ tuổi này không phải trẻ nào cũng có kĩ năng giao tiếp tốt, lời nói

của trẻ nhiều khi còn khô cứng thiếu ngữ điệu Trẻ chưa biết sử dụng ngôn ngữ cơ thể sao cho phù hợp với lời nói; nhiều khi còn chưa nắm được những kĩ năng lịch sự trong giao tiếp như: chào hỏi, xin lỗi, cảm ơn,… như thế nào cho đúng cách Đó là vấn đề mấu chốt để giáo viên có những biện pháp thích hợp nhằm phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ

1.2.4 Vai trò của hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp qua giáo dục cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non

Việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 5-6 tuổi nói riêng và trẻ mầm non nói chung đóng vai trò rất quan trọng Từ nhiều khía cạnh của vấn đề ta có thể tựu chung lại ở hai vai trò mấu chốt; Một là giúp trẻ phát triển trí tuệ, nhận thức; Hai là phát triển tình cảm và hoàn thiện nhân cách cho trẻ

hỏi trẻ biết khi nào cần chào hỏi, biết chào một cách lịch sự lễ phép, kèm

theo các hành động: Khoanh tay, cúi đầu,…

Về phát triển tình cảm và hoàn thiện nhân cách cho trẻ:

Tiếp cận vấn đề từ các góc cạnh nhỏ của việc phát triển kĩ năng ta sẽ thấy được mức độ quan trọng của vai trò này

Được học kĩ năng giao tiếp chào hỏi sẽ giúp trẻ biết lễ phép với mọi người, biết thể hiện tình cảm với mọi người qua những lời chào hỏi

Được học kĩ năng cảm ơn, trẻ biết trân trọng những gì mà người khác dành cho mình, biết cảm kích và trân quý tình cảm từ người khác mà có tấm lòng quảng đại Từ đó, biết giúp đỡ mọi người khi cần

Được học kĩ năng xin lỗi, trẻ biết phân biệt đúng sai, biết đưa ra quan điểm, biết lắng nghe và sửa sai Đây là yếu tố cần để trở thành người có ý thức trách nhiệm trong công việc và cuộc sống

Tóm lại, việc giáo viên giúp trẻ phát triển kĩ năng giao tiếp có vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển toàn diện cả về trí tuệ, nhận thức và nhân cách

1.3 Thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội

Qua hai kì thực tập (12 tuần) tại Trường Mầm non Cổ Loa, bản thân tôi thấy được thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Cổ Loa như sau:

Trường Mầm non Cổ Loa là một trường đạt chuẩn quốc gia, các phòng học được xây dựng rộng rãi, thoáng mát Ban giám hiệu nhà trường tích cực bồi dưỡng cho giáo viên về chuyên môn; xây dựng phương pháp đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non; tạo mọi điều kiện để tôi cũng như các thực tập sinh khác có cơ hội được học hỏi đào sâu và phát triển thêm về kiến thức chuyên ngành, nghiệp vụ sư phạm

Cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường đều cố gắng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, rèn luyện phẩm chất đạo đức 100% Cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường đã đạt trình độ trên chuẩn, trong đó có những giáo viên dạy giỏi cấp quốc gia (Cô Nguyễn Thị Vân Anh, khối Mẫu giáo lớn) Các cô còn tích cực tham gia các lớp học tiếng anh, âm nhạc, tin học,… để phục vụ công tác giảng dạy

Việc thực hiện phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi đều được các giáo viên ý thức và lồng ghép chúng trong những hoạt động của trẻ ở trường mầm non Việc thực hiện phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ đạt được

+ Trẻ khỏe mạnh và rất hào hứng, sôi nổi với các hoạt động do cô tổ chức, lĩnh hội nhanh các kiến thức cô truyền đạt

Hạn chế:

+ Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều, do đó cùng một thời gian và biện pháp dạy trẻ các nội dung phát triển kĩ năng giao tiếp nhưng kết quả có sự khác biệt giữa các trẻ với nhau

+ Mức độ quan tâm của từng gia đình dành cho các cháu về vấn đề phát triển kĩ năng giao tiếp còn chưa triệt để Nhiều phụ huynh nghĩ trẻ còn quá nhỏ nên chưa cần đề cập nhiều đến vấn đề này

+ Việc rèn luyện phát triển kĩ năng giao tiếp chưa được đưa vào nội dung giảng dạy một cách khoa học, bài bản và chưa thực hành thường xuyên Nhiều khi nghiêng về dạy ngôn ngữ giao tiếp chứ chưa hẳn là dạy kĩ năng giao tiếp

Như vậy, xét thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 5-6 tuổi ở Trường Mầm non Cổ Loa, Huyện Đông Anh - Hà Nội chúng ta dễ dàng nhận thấy các yếu tố hạn chế đều mang tính chất phổ quát, tức là các hạn chế này đa phần các trường mầm non đều bắt gặp Tuy nhiên với những tiềm lực sẵn có và những lợi thế về cơ sở vật chất cũng như con người đã tạo tiền đề vững vàng để việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ đạt hiệu quả tốt hơn Trong đó, yếu tố mấu chốt chính là biện pháp, phương pháp để phát triển mà chương sau chúng tôi sẽ đề cập

CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG GIAO TIẾP QUA CÁC NỘI DUNG GIÁO DỤC THÓI QUEN VỆ SINH CHO TRẺ LỚP

5 - 6 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON CỔ LOA - ĐÔNG ANH - HÀ NỘI

2.1 Một số kĩ năng giao tiếp cần phát triển cho trẻ thông qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh

2.1.1 Kĩ năng giao tiếp lịch sự lễ phép

Trẻ biết lịch sự lễ phép trong giao tiếp như: cảm ơn, xin lỗi, chào hỏi, mời trà,…; Trẻ biết thể hiện các thao tác phù hợp với lời nói và hợp hoàn cảnh Trẻ ý thức được tại sao cần phải lịch sự lễ phép, từ đó tạo lập thói quen tốt cho trẻ trong giao tiếp

2.1.2 Kĩ năng giao tiếp phi ngôn ngữ

Trẻ biết sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ như: ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, thay thế cho lời nói phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

2.1.3 Kĩ năng sử dụng ngôn từ

Trẻ biết sử dụng từ ngữ đúng với đối tượng giao tiếp, tình huống giao tiếp; câu nói của trẻ trong giao tiếp đủ thành phần, diễn đạt rõ lời và rõ ý

2.1.4 Kĩ năng lắng nghe

Trẻ biết lắng nghe khi người khác đang nói, biết thể hiện thái độ lắng nghe, biết tôn trọng người nói

2.1.5 Kĩ năng quản lí cảm xúc

Trẻ biết thể hiện những cảm xúc của bản thân trước những sự việc xảy

ra xung quanh trẻ và liên quan đến trẻ Trẻ biết thể hiện những cảm xúc tích cực và hạn chế những cảm xúc tiêu cực trong nhiều trường hợp khác nhau Trẻ biết vui buồn đúng hoàn cảnh, không cáu giận, đổ lỗi,…

2.1.6 Kĩ năng thuyết trình

Trẻ có tâm thế ổn định, tự tin trước đám đông Khi bày tỏ quan điểm về một vấn đề nào đó trẻ biết sử dụng thành thạo phương tiện giao tiếp ngôn

ngữ (Nói rõ ràng, nói câu đủ thành phần, diễn đạt rõ ý) và phi ngôn ngữ (Sử dụng linh hoạt các bộ phận cơ thể để diễn đạt ý tưởng) khi thuyết trình

2.2 Một số biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp thông qua các nội dung giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non

Cổ Loa - Đông Anh - Hà Nội

2.2.1 Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm

Giáo viên đưa ra hệ thống các câu hỏi kèm theo các phương án trả lời để trẻ lựa chọn những phương án mà trẻ cho là đúng Biện pháp này giúp trẻ

tư duy nhanh và có chính kiến khi đưa ra đáp án

Yêu cầu:

Các câu hỏi và đáp án phải rõ ràng, ngắn gọn Kiến thức trong câu hỏi phải phù hợp với nhận thức của trẻ

Giúp trẻ phát triển kĩ năng lịch sự lễ phép:

Trước hết khi trẻ trả lời các câu hỏi, trẻ lễ phép thưa gửi trước khi trả lời các câu hỏi

Hai là trong nội dung các câu hỏi sẽ có ý nghĩa giáo dục kĩ năng

Ví dụ:

Cô hỏi: Khi được người lớn cho quà các con phải làm gì?

A Nhận quà, rồi chạy đi luôn

B Nhận quà bằng 1 tay

C Nhận quà bằng 2 tay và nói lời cảm ơn

Kĩ năng sử dụng ngôn từ:

Cô hỏi: Khi chào cô giáo các con sử dụng lời thoại nào?

A Xin chào

B Chào cô

C Con chào cô ạ

Kĩ năng lắng nghe:

Khi cô đặt câu hỏi trẻ sẽ tập được kĩ năng lắng nghe để hiểu và trả lời

Cô hỏi: Khi cô giáo kể chuyện các con phải làm gì?

A Chú ý lắng nghe

B Nói chuyện với bạn

C Chơi đồ chơi

Kĩ năng quản lí cảm xúc:

Cô hỏi: Khi bạn Nam đang chơi cầu trượt, bạn Mai đã vô tình dẵm vào chân Nam Nếu là Nam con sẽ làm gì?

A Dẵm lại chân bạn

B Nhắc nhỏ cho bạn biết và tha lỗi cho bạn

C Nổi cáu và to tiếng với bạn

Kĩ năng giao tiếp phi ngôn ngữ:

Cô hỏi: Đâu là hành động chỉ kĩ năng giao tiếp phi ngôn ngữ của cô Lan?

A Cô Lan mỉm cười và xoa đầu Hoa

B Cô Lan hát cùng Hoa

C Cô Lan kể chuyện cho cả lớp nghe

2.2.2 Tạo tình huống giao tiếp

Cô đặt trẻ vào một hoàn cảnh giao tiếp cụ thể trong bài học; trẻ sẽ phải tư duy, sử dụng các kĩ năng của mình để xử lí các tình huống Qua đó giúp trẻ được thực hành kĩ năng giao tiếp, trẻ nhớ lâu hơn bài học và thông điệp của hoàn cảnh giao tiếp

Yêu cầu: Tình huống giao tiếp cần cụ thể, dễ hiểu, phù hợp với tư duy của trẻ 5 - 6 tuổi để trẻ giải quyết vấn đề

Ví dụ:

Tình huống: Khi bác đưa thư đến nhà Mời trẻ tham gia đóng vai em bé nhận thư và cô giáo đóng vai người đưa thư Qua tình huống này có thể