Tổ chức một số hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi ở trường mầm non Hùng Vương – Phúc Yên – Vĩnh Phúc

Mục đích giáo dục bảo vệ môi trường không chỉ làm cho mọi người hiểu rõ cần thiết phải bảo vệ môi trường mà quan trọng là phải có thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự với môi trườ

Ở TRƯỜNG MẦM NON HÙNG VƯƠNG -

PHÚC YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Chăm sóc và vệ sinh trẻ em

Người hướng dẫn khoa học

ThS DƯƠNG THỊ THANH THẢO

LỜI CẢM ƠN

Khóa luận này được hoàn thành dưới sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của cô

giáo ThS Dương Thị Thanh Thảo, tôi xin gửi tới cô lời cảm ơn chân thành,

sâu sắc nhất

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô khoa GDMN – Trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2017

Sinh viên

Đặng Thị Huyền Ngọc

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài: “Tổ chức một số hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi ở trường mầm non Hùng Vương – Phúc Yên – Vĩnh Phúc” là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của cô giáo ThS Dương Thị Thanh Thảo không trùng với kết quả nghiên cứu nào khác

Các số liệu, kết quả thu thập được trong khóa luận là: Trung thực, rõ ràng, chính xác, chưa từng được công bố trong bất kì một công trình nghiên cứu nào

Nếu sai, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà Nội, tháng 5 năm 2017

Sinh viên

Đặng Thị Huyền Ngọc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 4

1.1 Môi trường 4

1.2 Bảo vệ môi trường 5

1.3 Giáo dục ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ 7

1.4 Đặc điểm của trẻ 3 tuổi 9

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA TRẺ 3 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON HÙNG VƯƠNG 11

2.1 Mục đích khảo sát 11

2.2 Đối tượng khảo sát 11

2.3 Nội dung khảo sát 11

2.4 Phương pháp khảo sát 11

2.5 Kết quả 14

CHƯƠNG 3 TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO TRẺ 3 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON 17

3.1 Đề xuất một số hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi ở trường mầm non 17

3.2 Tổ chức thực nghiệm ở trường mầm non 29

KẾT LUẬN 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO 34

PHỤ LỤC 35

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát về bảo vệ môi trường của trẻ 14 Bảng 2.2 Kết quả khảo sát việc thực hiện bảo vệ môi trường của trẻ 15 Bảng 3.1 Kết quả thực nghiệm về nhận thức của trẻ về bảo vệ môi

trường 30 Bảng 3.2 Kết quả thực nghiệm về việc thực hiện bảo vệ môi trường của

trẻ 31

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay khi nhiều vấn đề về mối quan hệ giữa con người, xã hội và tự nhiên đang trở thành những vấn đề cấp bách thì nhu cầu hiểu biết về môi trường và con người càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.Tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng cao ảnh hưởng đến kinh tế và cuộc sống con người rất lớn Do đó, biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được xem

là vấn đề cần thiết và cấp bách nhất hiện nay, không chỉ của một cá nhân, một trường học quan tâm mà vấn đề của cả nước Việt Nam nói riêng và cả thế giới nói chung Vì vậy, chúng ta nên giáo dục con người nhận thức việc bảo vệ môi trường ngay từ còn nhỏ và trường mầm non là nơi lý tưởng để phát huy vấn đề này

Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước Thông qua giáo dục, từng người và cộng đồng được trang bị kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, năng lực phát hiện và xử lý vấn đề môi trường

Mục đích giáo dục bảo vệ môi trường không chỉ làm cho mọi người hiểu

rõ cần thiết phải bảo vệ môi trường mà quan trọng là phải có thói quen, hành

vi ứng xử văn minh, lịch sự với môi trường, điều này phải được hình thành trong một quá trình lâu dài và phải bắt đầu ngay từ tuổi ấu thơ

Xuất phát từ lí do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Tổ chức hoạt động

giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi ở trường Mầm non Hùng Vương- Phúc Yên – Vĩnh Phúc” nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ý

thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non

2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc tìm hiểu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của đề tài, đề xuất một số biện pháp đối với công tác giáo dục bảo vệ môi trường nhằmgóp phần nâng cao chất lượng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi ở trường mầm non

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Trẻ lớp 3 tuổi của trường Mầm non

- Đối tượng nghiên cứu: Một số hoạt động giáo dục trẻ bảo vệ môi trường ở trường mầm non

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường đưa ra có hiệu quả thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường ở trường mầm non

và hình thành cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định cơ sở lí luận của việc bảo vệ môi trường ở trường mầm non

- Xác định thực trạng bảo vệ môi trường của trẻ 3 tuổi ở trường Mầm non Hùng Vương

- Đề xuất một số biện pháp đưa vào hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi ở trường Mầm non Hùng Vương

- Tổ chức thực nghiệm khoa học ở trường mầm non Hùng Vương

6 Phạm vi nghiên cứu

- Trường Mầm non Hùng Vương – Phúc Yên – Vĩnh Phúc

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

Chúng tôi nghiên cứu tài liệu có liên quan tới đề tài nghiên cứu để tìm hiểu cơ sở lí luận của việc giáo dục môi trường và bảo vệ môi trường

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, quan sát, phỏng vấn (trò chuyện)

để tìm hiểu thực trạng của việc việc hình thành thói quen, ý thức bảo vệ môi trường của trẻ 3 tuổi ở trường Mầm non Hùng Vương

- Phương pháp thực nghiệm khoa học nhằm đánh giá kết quả nghiên cứu

7.3 Phương pháp thống kê

Sử dụng thống kê toán học để xử lý các số liệu nghiên cứu nhằm rút ra những nhận xét, kết luận có giá trị khách quan

8 Đóng góp của đề tài

- Phân tích và đánh giá được ý thức bảo vệ môi trường của trẻ 3 tuổi

- Đưa ra một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 3 tuổi

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Môi trường

1.1.1 Khái niệm

Khi nghiên cứu về môi trường, có rất nhiều khái niệm khác nhau, cụ thể:

- Luật Bảo vệ môi trường của Việt Nam năm 2005, quy định: Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật Thành phần môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tạo thành môi trường như đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật, hệ sinh thái và các hình thái vật chất khác

- Môi trường của một vật thể, sự kiện, sinh vật là tổng hợp các điều kiện

bên ngoài có ảnh hưởng tới vật thể, sự kiện, sinh vật đó Môi trường tự nhiên

là một hệ thống thống nhất, ổn định, cần bằng động, tồn tại và vận động tuân theo những quy luật tự nhiên nhất định [1]

- Môi trường sống của con người theo nghĩa rộng là cả vũ trụ bao la, bao

gồm tổng hợp các điều kiện tự nhiên (tài nguyên và môi trường), nhân tạo (công cụ, phương tiện,…), xã hội (tổ chức, thể chế, luật lệ,…) bao quanh và

có ảnh hưởng tới con người nói riêng và sự phát triển của xã hội loài người nói chung [1]

- Môi trường sống của con người theo nghĩa hẹp (gọi tắt là môi trường)

chỉ bao gồm những nhân tố liên quan trực tiếp tới sự tồn tại và phát triển của

xã hội loài người, đó là chất lượng môi trường tự nhiên, nhân tạo, xã hội trong khuôn khổ không gian có liên quan trực tiếp tới chủ thể như không khí, ánh sáng, cảnh quan, đạo đức, tổ chức chính trị, xã hội, tại vùng mà con người đang sống [1]

1.1.2 Các chức năng của môi trường

Chức năng của môi trường tự nhiên rất đa dạng, bao gồm:

- Cung cấp không gian sống cho con người và các sinh vật

- Chứa đựng và cung cấp tài nguyên thiên nhiên

- Tiếp nhận, chứa đựng và phân hủy chất thải

- Bảo vệ và làm giảm nhẹ các tác động của thiên nhiên đối với con người

và sinh vật (cung cấp vùng đệm, tín hiệu báo động, lá chắn ozon,…)

- Lưu giữ và cung cấp thông tin

Các chức năng trên của môi trường đều có giới hạn và có điều kiện, đòi hỏi việc khai thác chúng phải thận trọng và có cơ sở khoa học Mặc dù các chức năng của môi trường rất đa dạng, nhưng có lien hệ trực tiếp với nhau, khai thác một chức năng này có thể làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác các chức năng khác Lợi nhuận mà các chức năng trên cung cấp không như nhau và thay đổi theo thời gian và chịu ảnh hưởng mạnh của tiến trình phát triển xã hội loài người

1.2 Bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu

do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác và sử dụng hợp

lí các tài nguyên thiên nhiên

1.2.1 Nguyên tắc bảo vệ môi trường

- Bảo vệ môi trường phải gắn kết hài hoà với phát triển kinh tế và bảo đảm tiến bộ xã hội để phát triển bền vững đất nước; bảo vệ môi trường quốc gia phải gắn với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu

- Bảo vệ môi trường là sự nghiệp của toàn xã hội, quyền và trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân

- Hoạt động bảo vệ môi trường phải thường xuyên, lấy phòng ngừa là chính kết hợp với khắc phục ô nhiễm, suy thoái và cải thiện chất lượng môi trường

- Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hoá, lịch sử, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn

- Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân gây ô nhiễm, suy thoái môi trường có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại và chịu các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật

1.2.2 Những hoạt động bảo vệ môi trường

- Tuyên truyền, giáo dục và vận động mọi người tham gia bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và đa dạng sinh học

- Bảo vệ và sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên

- Giảm thiểu, thu gom, tái chế và sử dụng chất thải

- Phát triển, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; giảm thiểu khí thải gây hiệu ứng nhà kính, phá huỷ tầng ozon

- Đăng ký cơ sở đạt tiêu chuẩn môi trường, sản phẩm thân thiện với môi trường

- Nghiên cứu khoa học, chuyển giao, ứng dụng công nghệ xử lý, tái chế chất thải, công nghệ thân thiện với môi trường

- Đầu tư xây dựng các cơ sở sản xuất thiết bị, dụng cụ bảo vệ môi trường; sản xuất, kinh doanh các sản phẩm thân thiện với môi trường; cung cấp dịch vụ bảo vệ môi trường

- Bảo tồn và phát triển nguồn gen bản địa; lai tạo, nhập nội các nguồn gen có giá trị kinh tế và có lợi cho môi trường

- Xây dựng thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, cơ quan, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thân thiện với môi trường

- Phát triển các hình thức tự quản và tổ chức hoạt động dịch vụ giữ gìn

vệ sinh môi trường của cộng động dân cư

- Hình thành nếp sống, thói quen giữ gìn vệ sinh môi trường, xóa bỏ hủ tục gây hại đến môi trường

- Đóng góp kiến thức, công sức, tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường

1.3 Giáo dục ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ

1.3.1 Nội dung giáo dục

- Trẻ cần hiểu tại sao phải bảo vệ môi trường?

+ Vai trò của môi trường đối với con người như: vai trò của không khí, nước, thực vật, động vật, danh lam thắng cảnh,

+ Cho trẻ hiểu những tác hại của việc ô nhiễm môi trường như: ô nhiễm môi trường không khí, ô nhiễm nguồn nước; chặt phá rừng,

- Khi nào cần bảo vệ môi trường?

+ Trẻ nhận biết được môi trường sạch, bẩn (môi trường bị ô nhiễm) + Trẻ phài nắm được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường: Vứt rác bừa bãi, nói to nơi công cộng, chơi đùa dưới lòng đường, bẻ cành cây,

- Trẻ phải làm gì để tham gia bảo vệ môi trường?

+ Tham gia vệ sinh môi trường: không vứt rác bừa bãi, vệ sinh lớp học, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi,

+ Tiết kiệm trong sinh hoạt: Tiết kiệm nước, điện; giữ gìn đồ dùng, đồ chơi,

+ Yêu quý thiên nhiên: Biết chăm sóc cây cối và con vật, không bẻ cây, không bắt động vật; biết bảo vệ và giữ gìn danh lam thắng cảnh,

Để các hoạt động bảo vệ môi trường trở thành thói quen cho trẻ cần đảm bảo các điều kiện sau:

- Trẻ phải được thực hiện các hành động bảo vệ môi trường trong cuộc

sống hằng ngày

- Trong quá trình thực hiện, phải kiểm tra việc thực hiện của trẻ và dạy

trẻ tự kiểm tra mình

- Sự gương mẫu của người lớn có ý nghĩa lớn đối với hiệu quả của việc

hình thành thói quen cho trẻ

- Các biện pháp khen thưởng, trách phạt được sử dụng trong quá trình

giáo dục phải phù hợp với đặc điểm nhận thức và tình cảm của trẻ

- Phải tạo ra các tình huống để củng cố thói quen của trẻ trong điều kiện

mới

1.3.2 Phương pháp và hình thức giáo dục trẻ bảo vệ môi trường

Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ được tiến hành thông qua các hoạt động giáo dục và dạy học ở trường mầm non Bằng hoạt động giáo dục phong phú như vui chơi, lao động, sinh hoạt hàng ngày, ăn ngủ, trẻ được rèn luyện kĩ xảo, thói quen và phát triển những xúc cảm tốt của trẻ đối với quá trình thực hiện Bằng hoạt động dạy học, thông qua các tiết học làm quen với môi trường xung quanh, văn học, trẻ sẽ lĩnh hội được các kiến thức

về bảo vệ môi trường, hiểu được ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường

Hai con đường thống nhất với nhau, hỗ trợ và bổ sung cho nhau nhưng

nó có những ưu thế riêng đối với việc hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ Việc giáo dục ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non có thể tiến hành thông qua các hình thức giáo dục sau:

1.3.2.1 Hoạt động học tập

Việc giáo dục ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ không nên tiến hành trên một tiết học riêng biệt mà liên hệ, lồng ghép, tích hợp vào các tiết học ở các mức độ khác nhau Nội dung lồng ghép phụ thuộc vào nội dung cụ thể của hoạt động học tập nhưng phải đảm bảo tính tự nhiên, hợp lý, khách quan của tri thức; đảm bảo tính hệ thống, trọn vẹn của nội dung học tập và đảm bảo tính vừa sức cho trẻ Có thể sử dụng các phương pháp như kể chuyện, trình bày trực quan, giảng giải, nêu gương, tổ chức trò chơi,

xử lý các tình huống, khen thưởng, giao nhiệm vụ,

1.3.2.2 Hoạt động vui chơi

Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo và nó có vai trò quan trọng đối với việc hình thành nhân cách trẻ nói chung, giáo dục thói quen văn

hoá nói riêng Tham gia vào trò chơi là quá trình trẻ tiếp nhận tri thức một cách tự nhiên, không bị ép buộc Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được lồng ghép vào trong các trò chơi tuỳ thuộc vào chủ đề chơi và mức độ hình thành thói quen bảo vệ môi trường của trẻ để xác định nội dung giáo dục trong trò chơi của trẻ

1.3.2.3 Tổ chức chế độ sinh hoạt hàng ngày

Tổ chức chế độ sinh hoạt chính là tổ chức cuộc sống của trẻ và bằng chính cuộc sống đó mà giáo dục trẻ em Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong cuộc sống hàng ngày phụ thuộc vào nội dung hoạt động và sinh hoạt của trẻ Muốn xác định nội dung giáo dục cụ thể cần phân tích cuộc sống của trẻ thành hệ thống các hoạt động, các mối quan hệ Từ đó, phân tích thành việc làm, các cách cư xử và các thao tác, cử chỉ, cho trẻ định hướng vào

“mẫu” cần giáo dục trẻ rồi tổ chức cho trẻ luyện tập, đưa nội dung giáo dục thành yêu cầu của nếp sống hàng ngày

1.3.2.4 Phối hợp với gia đình

Việc giáo dục ý thức, thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ chỉ có thể đạt hiệu quả nếu có sự phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường Trao đổi thường xuyên với gia đình nhằm nâng cao hiểu biết của phụ huynh, thống nhất yêu cầu, nội dung, phương pháp giáo dục, tạo ra các điều kiện giáo dục cần thiết ở trường và ở gia đình [3]

1.4 Đặc điểm của trẻ 3 tuổi

Đặc điểm tâm lý: Lứa tuổi mẫu giáo bé là điểm khởi đầu của cả giai đoạn

đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách con người Đồng thời ở đây đang diễn ra một bước ngoặt quan trọng trong đời sống tâm lí của trẻ, đó là việc chuyển từ lứa tuổi ấu nhi sang lứa tuổi mẫu giáo Vì là điểm khởi đầu của giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách nên việc giáo dục trẻ em ở lứa tuổi mẫu giáo bé mang tính chất phức tạp riêng của nó Hơn nữa đây lại là

lứa tuổi chuyển tiếp, trong khi dấu ấn của cuộc khủng hoảng ở trẻ lên ba vẫn còn nặng nề ở một số cháu Tuy nhiên, ở lứa tuổi bắt đầu nên mọi cái chưa hình thành sẽ được hình thành từ đây, do đó nhà giáo dục (cô giáo, cha mẹ và những người lớn khác) có thể chủ động trong việc hướng sự phát triển của trẻ theo mục đích giáo dục của mình Vì vậy, đây là giai đoạn quan trọng, phù hợp để giáo dục môi trường cho trẻ Giáo viên cần nắm được các đặc điểm của trẻ để tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi một cách hợp lí, có phương pháp dạy học phù hợp Cô cung cấp cho trẻ kiến thức ban đầu về môi trường,

sự tác động của môi trường đến con người để trẻ dần hình thành ý thức bảo vệ môi trường [2]

Đặc điểm sinh lý: Ở độ tuổi này, tốc độ phát triển về số lượng (chiều cao,

cân nặng) chậm hơn so với giai đoạn trước nhưng lại có sự thay đổi về chất lượng: Hệ tiêu hóa phát triển nhanh (răng sữa mọc đủ, số lượng dịch tiêu hóa tiết ra nhanh và tập trung hơn, trẻ có thể ăn các thức ăn cứng dần và đa dạng hơn), hệ cơ xương tiếp tục phát triển, hệ thần kinh và cơ quan cảm thụ phát triển nhanh, sự phối hợp vận động được tăng cường, phạm vi giao tiếp mở rộng [3]

Đặc điểm bệnh lý: Trẻ hay mắc các bệnh nhiễm khuẩn (sởi, bạch cầu, ho

gà, lao,…) do sự miễn dịch tiếp nhận qua sữa mẹ ít dần, trẻ chưa có ý thức tự phòng bệnh [3]

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

CỦA TRẺ 3 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON HÙNG VƯƠNG

2.1 Mục đích khảo sát

Xác định thực trạng về ý thức bảo vệ môi trường của trẻ 3 tuổi Từ đó,

đề ra một số biện pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

ý thức, hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non

2.2 Đối tượng khảo sát

Tiến hành khảo ở lớp 3 tuổi A1, Trường mầm non Hùng Vương – Phúc Yên – Vĩnh Phúc

Số trẻ: 30 trẻ

2.3 Nội dung khảo sát

Việc khảo sát được tiến hành theo các nội dung:

- Tại sao phải bảo vệ môi trường?

- Khi nào cần bảo vệ môi trường?

- Những hoạt động bảo vệ môi trường của trẻ?

2.4 Phương pháp khảo sát

2.4.1 Các tiêu chí đánh giá ý thức, thói quen bảo vệ môi trường

Theo Bloom, mục tiêu giáo dục con người thường được thực hiện trên ba lĩnh vực: nhận thức, kĩ năng, thái độ Do vậy, việc đánh giá kết quả giáo dục cũng phải quan tâm đến cả ba lĩnh vực này Nghĩa là, nhà giáo dục phải biết dược những thay đổi về mặt nhận thức ở đối tượng giáo dục, họ có khả năng làm được cái gì? Và thái độ nhìn nhận sự việc của họ ra sao? Khi đánh giá thói quen vệ sinh của trẻ cần phải tìm hiểu cả mức độ nhận thức và thực hiện của trẻ để có thể tìm ra những tác động giáo dục phù hợp với chúng Để có thể thu thập thông tin một cách đầy đủ, có giá trị và đủ độ tin cậy, cần lựa

chọn các tiêu chí đánh giá Các tiêu chí đƣợc xây dựng phải bao quát đƣợc mọi khía cạnh của vấn đề cần đƣợc đánh giá, phải độc lập với nhau nhƣng lại cho phép có thể kiểm tra nhiều tiêu chí cùng một lúc

⃰ Các tiêu chí đánh giá sự nhận thức

- Trẻ có biết về hành động

- Biết rõ các yêu cầu đối với hành động đó

- Hiểu cách thể hiện

- Hiểu ý nghĩa của hành động

⃰ Các tiêu chí đánh giá việc thực hiện

* Thang đánh giá nhận thức và thực hiện của trẻ

Thang nhận thức Thang thực hiện Điểm

Loại tốt Trẻ có biết về hành động;

biết rõ các yêu cầu đói vói hành động đó; hiểu cách thể hiện; hiểu ý nghĩa của hành

động

Trẻ thực hiện đúng các yêu cầu của hành động;

thực hiện một cách tự giác; thể hiện thái độ đúng; thực hiện thành thạo

tự giác thực hiện trong

4 điểm

hiện; hiểu ý nghĩa của hành động trong tình huống quen thuộc; có thể được ý nghĩa của hành động khi được giáo viên gợi ý

một số tình huống quen thuộc; có thể hiện thái

độ đúng; thực hiện thương đối thành thạo

Trẻ thực hiện đúng các yêu cầu của hành động;

tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi có mặt của giáo viên; có cố gắng thể hiện đúng thái độ; thực hiện chưa thành thạo

3 điểm

Loại yếu Trẻ có biết về hành động;

nêu ra các yêu cầu của hành động không phù hợp với

tình huống cụ thể

Trong những tình huống quen thuộc, khi được giáo viên nhắc nhở, có

cố gắng thực hiện một số yêu cầu đối với hành động, nhưng thể hiện thái độ không đúng

2 điểm

Loại kém Trẻ không biết các hành

động bảo vệ môi trường

Không thực hiện hành động bảo vệ môi trường

1 điểm

2.4.2 Cách tổ chức đánh giá ý thức, thói quen bảo vệ môi trường của trẻ

Để đánh giá ý thức, thói quen văn hóa của trẻ, cần phối hợp sử dụng nhiều phương pháp thu thập thông tin: phỏng vấn trao đổi với trẻ, quan sát

hành vi của trẻ trong các hoạt động và sinh hoạt hàng ngày, tạo tình huống giáo dục,… Đồng thời, kết hợp trao đổi với giáo viên và phụ huynh để biết thêm thông tin về trẻ Kết quả thu được sẽ được xử lí bằng phương pháp toán thống kê

- Khảo sát sự nhận thức của trẻ: Người kiểm tra tạo tâm trạng thoải mái

cho trẻ dễ hòa vào công việc sắp thực hiện bằng những câu chào, hỏi thăm trẻ Khi trẻ thoải mái, sẵn sàng mới giới thiệu công việc: “Cô và cháu sẽ cùng trò chuyện với nhau: cô sẽ hỏi cháu, cháu nghe và trả lời cô nhé!” Người kiểm tra đặt ra các câu hỏi để xác định trẻ biết gì về bảo vệ môi trường

- Khảo sát việc thực hiện: Tiến hành bằng cách quan sát hoạt động và

sinh hoạt hằng ngày của trẻ tại trường mầm non Mỗi hành động cần tạo điều kiện cho trẻ được thực hiện ít nhất 3 lần Nếu không có cơ hội quan sát đủ số lần, người kiểm tra tạo tình hướng cho trẻ tự giải quyết Ngoài ra, kết quả khảo sát còn được xem xét thêm thông qua trao đổi với giáo viên và phụ huynh

2.5 Kết quả

Để tìm hiểu thực trạng về ý thức bảo vệ môi trường của trẻ 3 tuổi trong trường mầm non Hùng Vương, tôi đã tiến hành điều tra trên 30 trẻ lớp 3 tuổi A1 - Trường mầm non Hùng Vương và tôi tổng kết được kết quả như sau:

2.5.1 Nhận thức của trẻ về bảo vệ môi trường

Sau khi khảo sát việc nhận thức của trẻ, tôi đã thu được kết quả ở bảng dưới đây:

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát về ý thức bảo vệ môi trường của trẻ

một cách có chủ đích Chỉ một số ít trẻ biết hành động bảo vệ môi trường và hiểu ý nghĩa của hành động đó (chiếm 3,3%) Một số trẻ biết các hành động bảo vệ môi trường (nhưng chưa đầy đủ), biết ý nghĩa của môi trường và việc bảo vệ môi trường khi có sự gợi ý của giáo viên (chiếm 23,3%) Còn đa số trẻ

là có biết về việc bảo vệ môi trường nhưng chỉ biết thế nào là môi trường trong một số trường hợp quen thuộc; cũng biết nhặt đồ chơi sau khi chơi xong nhưng còn chậm và phải có sự nhắc nhở của giáo viên; trẻ chưa hiểu được ý nghĩa của những hành động góp phần bảo vệ môi trường (50% số trẻ) Một số khác thì chỉ biết về việc bảo vệ môi trường nhưng không biết là mình phải bảo

vệ môi trường những lúc nào? Không biết bảo vệ môi trường như thế nào? Và tại sao lại phải bảo vệ? (chiếm 16,7%) Vẫn có một vài em không biết gì về thói quen này

2.5.2.Việc thực hiện bảo vệ môi trường của trẻ

Sau khi khảo sát việc thực hiện của trẻ, tôi đã thu được kết quả ở bảng dưới đây:

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát việc thực hiện bảo vệ môi trường của trẻ

Mức độ

Tiêu chí

Tốt Khá Trung bình Yếu Kém

SL % SL % SL % SL % SL % Thực hiện 0 0% 5/30 16,7% 15/30 50% 8/30 26,7% 2/30 6,7%

Từ bảng 2.2, ta có thể thấy trẻ đã biết thực hiện bảo vệ môi trường Song chưa có trẻ nào thực hiện thành thạo, thể hiện thái độ đúng, thực hiện tự giác Một số em biết cách thực hiện các hành động một cách thành thạo, tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc (chiếm 16,7%) Số trẻ ở mức trung bình (chiếm 50%) là những trẻ đã biết thực hiện bảo vệ môi trường đất, nước, không khí,… trong một số tình huống quen thuộc, khi có mặt giáo viên nhưng thực hiện vẫn chưa thành thạo như: Chưa biết cách khi rửa tay như thế

nào cho tiết kiệm nước (vặn to vòi nước, khi đang xoa xà phòng vẫn cứ để vòi nước chảy), không biết cách sắp xếp đồ dùng, đồ chơi thế nào cho gọn, chưa biết tưới cây đúng cách, chỉ nhặt rác trong lớp còn ngoài sân trường thì hầu như không chú ý đến, Một số trẻ khác đã cố gắng thực hiện bảo vệ môi trường khi giáo viên nhắc nhở, nhưng thực hiện chưa đúng (xếp ở mức yếu chiếm 26,7%) như: trẻ chỉ bỏ rác vào đúng nơi quy định, cất đồ chơi khi cô nhắc nhở Ngoài ra, một vài trẻ không thực hiện bảo vệ môi trường, còn vứt rác bừa bãi ra lớp học, sân trường, chơi đồ chơi xong chưa biết cất, đi vệ sinh xong không xả nước, không rửa tay,…

Tóm lại, trong quá trình khảo sát về ý thức bảo vệ môi trường của trẻ 3 tuổi ở trường mầm non Hùng Vương, tôi có nhận xét sau:

Hầu hết, trẻ chưa tự nhận thức được về vấn đề môi trường và việc bảo vệ môi trường, chưa biết vì sao và khi nào cần bảo vệ môi trường, vẫn phải để giáo viên gợi ý, chỉ nhận thức được trong tình huống quen thuộc Trẻ chưa có kiến thức, chưa hiểu ý nghĩa của các hoạt động bảo vệ môi trường

Từ việc chưa có nhận thức dẫn đến việc thực hiện bảo vệ môi trường của trẻ, đa số trẻ mới chỉ thực hiện một số tình huống quen thuộc khi có mặt giáo viên hay được giáo viên nhắc nhở, trẻ thực hiện các việc làm bảo vệ môi trường chưa thành thạo, chưa tự giác

Vấn đề cần đặt ra là làm thế nào để giáo dục môi trường đạt kết quả cao đối với trẻ 3 tuổi, từ những kết quả điều tra trên ta thấy giáo viên cần có chọn lọc những kiến thức về môi trường phong phú, xây dựng một số biện pháp phù hợp để giáo dục trẻ bảo vệ môi trường trong trường mầm non