Phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi ở trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc thông qua đồ chơi học tập

+ Căn cứ vào sự phát triển của các độ tuổi với việc sử dụng đồ chơi thích hợp để rèn luyện cơ thể, phát triển các giác quan, phát triển tư duy, ngôn ngữ, trí tưởng tượng sáng tạo trong c

PHÚC THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp tổ chức họat động tạo hình

Người hướng dẫn khoa học Th.S Vũ Long Giang

HÀ NỘI, 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến các Thầy Cô giáo trong khoa giáo dục mầm non và các giáo viên trường mầm non Hoa Sen, đặc biệt là Thầy Vũ Long Giang, người đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài này

Do thời gian có hạn nên đề tài này không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy Cô và các bạn để

đề tài của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, ngày 24 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Hoàng Thị Tâm

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận là kết quả cố gắng của bản thân tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan đề tài

nghiên cứu “Phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi ở trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc thông qua đồ chơi học tập” không trùng lặp với

bất kỳ một đề tài nào khác và chưa được công bố trên bất kỳ công trình nghiên cứu nào

Hà Nội, ngày 24 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Hoàng Thị Tâm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 3

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Giả thuyết khoa học 6

8 Cấu trúc khóa luận 7

CHƯƠNG I 8

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CỦA 8

TRẺ 3 – 6 TUỔI THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP 8

1.1 ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ VÀ KHẢ NĂNG NHẬN THỨC CỦA TRẺ 3 – 6 TUỔI 8

1.1.1 Đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ 3 - 6 tuổi 8

1.1.2 Khả năng nhận thức của trẻ 3 - 6 tuổi 10

1.2 ĐỒ CHƠI HỌC TẬP 14

1.2.1 Khái niệm đồ chơi học tập 14

1.2.2 Phân loại đồ chơi học tập 15

1.2.3 Đồ chơi học tập với sự phát triển khả năng nhận thức cho trẻ 3 -6 tuổi 16

Tiểu kết chương 1 20

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC 22

2.1 MỤC ĐÍCH KHẢO SÁT 22

2.2 NỘI DUNG KHẢO SÁT 22

2.2.1 Khái quát về khách thể khảo sát 22

2.2.2 Nội dung khảo sát 23

2.2.2.1 Khảo sát về nhận thức của trẻ 3 -6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc 23

2.2.2.2 Khảo sát về sử dụng đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc 24

2.2.3 Các phương pháp khảo sát 24

2.2.3.1 Phương pháp phỏng vấn 24

2.2.3.2 Phương pháp điều tra 24

2.2.3.3 Phương pháp quan sát 24

2.2.4 Tiến hành khảo sát 24

2.2.5 Kết quả khảo sát 27

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỨC TRẠNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN 32

Tiểu kết chương 2 32

CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP 33

3.1 CƠ SỞ ĐỊNH HƯỚNG CHO VIỆC ĐỀ XUẤT 33

3.2 CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC 33

3.3 THỰC NGHIỆM VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 -6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC 37

3.3.1 Tổ chức thực nghiệm 37

3.3.2 Kết quả thực nghiệm 38

3.3.2.1 Kết quả thực nghiệm khảo sát 38

3.3.2.2 Kết quả thực nghiệm tác động 39

3.3.2.3 Kết quả thực nghiệm kiểm chứng 47

Kết luận chương 3 49

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 50

PHỤ LỤC 52

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

- Trong giai đoạn hiện nay, khi ngành giáo dục đang từng bước đổi mới, để đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn nhận lực cho công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước thì việc xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải được hình thành ngay cho trẻ từ thủa ấu thơ Chính vì vậy, giáo dục mầm non giữ vai trò rất quan trọng - là nơi đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về : Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - xã hội, thẩm mỹ Trong đó, phát triển nhận thức là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình giáo dục hiện nay

- Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo Thông qua vui chơi với các đồ chơi học tập giúp trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, phát triển tính tích cực chủ động, hệ thống các kiến thức một cách chính xác và khoa học Đó là điều kiện vô cùng quan trọng, làm cơ sở, là tiền đề cho bước nhận thức cao hơn trong các cấp học sau này

+ Đồ chơi là một phần quan trọng trong trò chơi của trẻ Mầm non Đồ chơi là người bạn đồng hành thân thiết của trẻ, là nguồn gốc của niềm vui sướng, là khởi nguồn của những cảm xúc - tình cảm tích cực ở trẻ Những đồ chơi của tuổi ấu thơ ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành nhân cách của trẻ sau này

+ Căn cứ vào sự phát triển của các độ tuổi với việc sử dụng đồ chơi thích hợp để rèn luyện cơ thể, phát triển các giác quan, phát triển tư duy, ngôn ngữ, trí tưởng tượng sáng tạo trong các hoạt động và các trò chơi khác nhau có thể phân ra các loại đồ chơi như: Đồ chơi học tập, đồ chơi phản ánh sinh hoạt, đồ chơi sân khấu âm nhạc, đồ chơi trang trí và hài hước, đồ chơi lắp ghép, xây dựng Trong đó, đồ chơi học tập có ý nghĩa quan trọng giúp trẻ

củng cố chương trình học, mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, rèn luyện và hoàn thiện các giác quan, ngôn ngữ và đặc biệt giúp phát triển khả năng nhận thức cho trẻ

+ Đồ chơi học tập có vai trò quan trọng đối với trẻ mầm non Chính những đồ chơi này giúp trẻ được thao tác, được hoạt động, trải nghiệm, được thể hiện những nhu cầu cá nhân, được phát triển cân đối hài hòa, từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện Đồ chơi giúp trẻ em tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, nó giúp các em làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật, biết được công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người Sự hình thành những yếu tố của học tập thông qua đồ chơi học tập như

kỹ năng nghe, hiểu và thực hiện Trẻ biết lựa chọn những hành động cần thiết

để có hiệu quả Trẻ biết thực hiện những hành động tự giác, hành động phân tích, biết phân biệt hình dạng cấu tạo của đồ chơi Đồ chơi học tập tạo khả năng thực hiện nhiệm vụ giáo dục qua hình thức và tạo sự hấp dẫn đối với trẻ Đây là một phương tiện hiệu quả để hình thành và phát triển các năng lực trí tuệ Việc sử dụng đồ chơi học tập nhằm trau dồi các thao tác tư duy, đặc biệt khả năng nhận thức của trẻ là hết sức cần thiết

- Hiện nay, vấn đề sử dụng đồ chơi học tập phát triển nhận thức cho trẻ

3 - 6 tuổi ở trường mầm non được giáo viên đặc biệt quan tâm Tuy nhiên, thực trạng giáo viên sử dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ

là tương đối thấp Qua thời gian thực tập và tìm hiểu ở trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc tôi nhận thấy trường mầm non Hoa Sen là một trong số những trường mầm non có cách tổ chức các hoạt động chưa hợp lý, còn nhiều hạn chế và khó khăn Trong đó có các tổ chức các hoạt động nói chung và phát triển nhận thức cho trẻ thông qua đồ chơi học tập nói riêng

Xuất phát từ những vấn đề trên, đồng thời để nâng cao chất lượng giáo dục cũng như nâng cao chất lượng giảng dạy học tập, tôi đã mạnh dạn chọn

đề tài “Phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc qua đồ chơi học tập” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp

2 Lịch sử nghiên cứu

Đồ chơi dành cho trẻ mầm non rất đa dạng và phong phú Nó có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của trẻ nhỏ Nhận thấy được tầm quan trọng của đồ chơi đối trẻ mầm non, bộ môn đồ chơi đã được đưa vào chương trình

sư phạm giáo dục mầm non từ cấp bậc Trung cấp – Cao đẳng – Đại học Đã

có nhiều đề tài nghiên cứu, sách nghiên cứu của nhiều tác giả nói về lĩnh vực

đồ chơi:

- Trên thế giới:

Bà Montessori với lý thuyết vận dụng đồ chơi như một giáo cụ để từ

đó giúp trẻ phát triển các kỹ năng Montessori phát triển bộ giáo cụ để phát triển năm lĩnh vực: giác quan, kỹ năng sống, ngôn ngữ, toán, địa lý và văn hóa Bộ giáo cụ này gồm 134 trò chơi khác nhau dành cho trẻ em Các trò chơi này được thiết kế để trẻ tự chơi và tự kiểm chứng kết quả công việc của mình (Ví dụ: bộ xếp hình bản đồ thế giới, nếu các mảnh ghép chưa khớp lại với nhau trẻ tự biết là mình xếp chưa đúng)

A.P.Uxova, trong tác phẩm “Dạy học ở mẫu giáo” cho rằng đồ chơi

học tập rất cần với việc dạy học, nó là hình thức học tập độc đáo Trò chơi học tập để dạy ngôn ngữ, dạy tính, để trẻ làm quen với kích thước màu sắc, hình dáng… những trò chơi này cũng phát triển sự vận động nhanh trí, phát triển ý chí, tư duy và ngôn ngữ cho trẻ

Theo E.I.U.Đan xova, trong tác phẩm “Trò chơi dạy học cho trẻ mẫu giáo” đã nhận định nhờ dùng các trò chơi học tập mà việc học cho trẻ trở nên

vừa sức, hấp dẫn, nhiệm vụ dạy học được giải quyết trong quá trình chơi, tác giả đã đưa ra gần 200 trò chơi học tập phổ biến nhằm phát triển tiếng nói và dạy trẻ học

Với Venger và nhóm tác giả trong tác phẩm “Các trò chơi và các bài tập phát triển các năng lực trí tuệ”, đã đưa ra những trò chơi học tập và các

bài tập nhằm phát triển năng lực trí tuệ cho trẻ Mẫu giáo theo từng độ tuổi

- Ở Việt Nam:

Nghiên cứu thiết kế và đưa ra cách sử dụng trò chơi và đồ chơi học tập nhằm phát triển trí tuệ với các đại diện tiêu biểu như các tác giả: Đào Như Trang, Nguyễn Thị Hòa, Đỗ Thị Minh Liên, Lê Thị Ngọc Bích, Nguyễn Thị Ngọc Trâm,…

Đồng tác giả Nguyễn Ngọc Bảo - Đỗ Thị Minh Liên trong tác phẩm

“Sử dụng trò chơi học tập hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mẫu giáo”, đã thiết kế một số trò chơi học tập hình thành biểu tượng toán cho

trẻ mẫu giáo và chủ yếu tập trung đưa ra các biện pháp sử dụng trò chơi học tập nhằm hình thành biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo

Trong luận án tiến sĩ của tác giả Trần Thị Ngọc Trâm “Thiết kế và sử dụng trò chơi học tập nhằm phát triển khả năng khái quát hóa cho trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi)” chủ yếu trong hoạt động làm quen với môi trường xung

quanh và đưa ra cách sử dụng hệ thống trò chơi này

Trong giáo trình “Hướng dẫn làm đồ chơi cho trẻ mầm non”, tác giả

Đàm Thị Xuyến cho rằng: “ Đồ chơi là những vật cụ thể đặc biệt thể hiện sinh động thế giới vật chất trong cuộc sống và hoạt động của con người, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ lứa tuổi này hay tuổi khác chỉ dùng trong hoạt động vui chơi của trẻ Giáo dục trẻ khiếu thẩm mỹ, giải trí và dùng

để trang trí lớp học”

Tất cả các nhiên cứu trên đây đã đưa ra được các lý luận và thiết kế được đồ chơi và trò chơi nói chung cho trẻ mầm non Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về tình trạng sử dụng đồ chơi học tập nhằm phát triển

nhận thức cho trẻ 3-6 tuổi Vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra đề tài: “Phát triển

nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc thông qua đồ chơi học tập”

Quá trình phát triển nhận thức của trẻ từ 3-6 tuổi

- Đối tượng nghiên cứu

Mối quan hệ giữa phát triển nhận thức và hoạt động chơi của trẻ từ 3- 6 tuổi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi thông qua đồ chơi học tập

- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

- Đề xuất các biện pháp sử dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 4 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Tìm hiểu, đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu về cơ sở phương pháp luận, những tài liệu giáo trình tâm lý học, giáo dục học, các công trình nghiên cứu thực tiễn đã công bố… nhằm làm rõ cơ sở lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

Quan sát các tiết học của trẻ 3 - 6 tuổi thông qua đồ chơi học tập và quan sát việc tổ chức của giáo viên trong tổ chức các trò chơi học tập của trẻ theo các tiêu chí đưa ra Đồng thời thu thập một số thông tin liên quan đến việc giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu Những thông tin thu được sẽ bổ sung cho các pương pháp khác giúp làm rõ vấn đề nhiên cứu

- Phương pháp điều tra

Dùng phiếu câu hỏi đối với giáo viên đứng lớp ở trường mầm non Hoa Sen để tìm hiểu thêm thông tin về nhận thức, việc tổ chức, hướng dẫn, đánh giá sự phát triển nhận thức của trẻ thông qua sử dụng đồ chơi, trò chơi học tập

7 Giả thuyết khoa học

Nếu tìm ra các biện pháp phát triển nhận thức cho trẻ qua đồ chơi học tập thì sẽ góp phần phát triển nhận thức, khả năng tư duy logic cho trẻ 3-6

tuổi tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc Đồng thời, đề tài

sẽ là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu có liên quan sau này

8 Cấu trúc khóa luận

Chương 3: Đề xuất một số biện pháp phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi thông qua đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CỦA

TRẺ 3 – 6 TUỔI THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP

1.1 ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ VÀ KHẢ NĂNG NHẬN THỨC CỦA TRẺ 3 – 6 TUỔI

1.1.1 Đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ 3 - 6 tuổi

- Đặc điểm sinh lý

Các nhà sinh lý và giải phẫu học đã chứng minh cơ sở vật chất của đời sống trẻ phụ thuộc vào bộ não và hoạt động thần kinh cao cấp

Não: Sự phát triển của não trong giai đoạn 3 - 6 tuổi là thời kỳ phát

triển nhanh và rõ nhất trong cả đời người Kết cấu thần kinh của não có xu thế sớm trưởng thành

Song trẻ ở lứa tuổi này do khả năng hưng phấn và ức chế của hệ thần kinh chưa ổn đinh, nên nếu trẻ làm việc gì đơn thuần và kéo dài sẽ dễ bị mệt mỏi

Tim: Tim của trẻ có tốc độ phát triển nhanh, tới năm thứ 5, tim trẻ có

trọng lượng gấp 5 lần lúc mới sinh Tim trẻ đập chậm hơn so với lứa tuổi trước nhưng vẫn khá nhanh so với người lớn

Hệ hô hấp: Hệ hô hấp của trẻ đã phát triển, tuy nhiên chưa trưởng

thành đầy đủ như ở người lớn Vì vậy, trẻ phải hít thở nhiều hơn để nhận đủ lượng oxy cần thiết

Vận động: Vận động của trẻ 3-6 tuổi đã hoàn thiện Trẻ 5 tuổi trở đi đã

có thể vận động toàn thân, hoặc làm các động tác phức tạp hơn như đá cầu, nhảy dây, leo trèo,… các ngón tay của trẻ không những có thể hoạt động tự

do mà các động tác còn nhanh nhẹn và hoàn chỉnh hơn nên có thể cầm bút để

vẽ, viết

Sự khôn lớn và trưởng thành của trẻ phụ thuộc vào hoạt động thích nghi với môi trường và thế giới Môi trường luôn luôn thay đổi nên muốn thích ứng với nó cơ thể không chỉ đưa ra các phản xạ bẩm sinh di truyền - phản xạ không điều kiện, mà phải dựa vào hàng loạt các phản xạ mới cơ động hơn, tinh vi hơn được hình thành sau này trong cuộc sống cá thể - phản xạ có điều kiện Phản xạ có điều kiện có ỹ nghĩa trong quá trình học tập, giáo dục

tư tưởng tình cảm cho trẻ Nó là “chiếc chìa khóa” để hiểu được các hiện tượng tâm lý

- Đặc điểm tâm lý

Bước vào tuổi nhà trẻ, hoạt động với đồ vật trở thành hoạt động chủ đạo Tâm lý của trẻ ở giai đoạn này rất tò mò, trẻ luôn muốn tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh; trẻ luôn hỏi người lớn “vì sao”, “tại sao” trước những sự vật, hiện tượng lạ; những đồ vật lạ luôn là đối tượng thu hút hấp dấn trẻ, chúng muốn khám phá thế giới đồ vật về hình dáng, cấu tạo, công dụng và cách thức sử dụng những đồ vật đó Vì vậy, khi gặp bất kỳ một đồ vật nào trẻ cũng muốn hoạt động với nó, trẻ hăng hái tháo lắp để tìm hiểu Đây là những hành vi tích cực giúp cho sự phát triển tư duy của trẻ Tuy nhiên, không phải đồ vật nào trẻ cũng hành động được vì đồ vật có thể chính

là nguyên nhân gây nguy hiểm cho trẻ: con dao, cái kéo,… Hơn nữa, ở giai đoạn này khả năng của trẻ còn hạn chế chưa đáp ứng được nhu cầu về sử dụng các đồ vật thật có đặc điểm không an toàn, kích thước và trọng lượng quá lớn với trẻ Nên đồ chơi đã ra đời để giải quyết mâu thuẫn này

Trẻ gắn bó vơi hoạt động vui chơi một cách sâu sắc, rõ nét hơn khi mới lớn vì vui chơi là hoạt động chủ đạo ở trong giai đoạn này Ở tuổi mẫu giáo

tư duy của trẻ đã phát triển hơn so với trẻ lứa tuổi nhà trẻ Thật vậy, khi tham gia vào những trò chơi và hành động với đồ vật trẻ bắt đầu hình thành sự chú

ý, ghi nhớ có chủ định; trẻ tập trung hơn và ghi nhớ được nhiều hơn, trẻ học

suy nghĩ về đối tượng thật Dần dần những hành động chơi của trẻ với đồ vật được rút ngắn và mang tính khái quát, nghĩa là trò chơi đã dần chuyển từ tư duy trực quan - hành động sang tư duy trực quan - hình tượng Giải quyết những tình huống xảy ra trong khi chơi bằng những biểu tượng đã được ghi nhớ trong đầu Nhìn trẻ chơi chúng ta thấy được chính cuộc sống của mình Nhưng khác với người lớn, động cơ của trẻ không nằm trong kết quả mà nằm trong quá trình hoạt động Hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động không mang tính chất bắt buộc như hoạt động học tập, trẻ tham gia chơi không vì một lợi ích thiết thực nào, trẻ chơi chỉ để thỏa mãn tò mò

Tóm lại, tâm lý của trẻ lứa tuổi mầm non chịu ảnh hưởng sâu sắc và tác động mạnh mẽ của hoạt động vui chơi Hoạt động này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển về cả thể chất lẫn tâm lý của trẻ, tạo nên những bước chuyển biến về chất đáng kể trong tâm lý của các em

1.1.2 Khả năng nhận thức của trẻ 3 - 6 tuổi

- Nhận thức của trẻ 3-4 tuổi

Ở độ tuổi này đã làm chủ được tri giác của mình, dưới sự hướng dẫn bằng lời của người lớn trẻ đã biết quan sát nhất là những đồ vật quen thuộc Trẻ tự tổ chức được quá trình tri giác của mình Trong quan sát trẻ rất tò mò, ham hiểu biết, hay đặt câu hỏi… Tính đúng đắn trong việc phân biệt màu sắc, kích thước… cao hơn Tri giác của trẻ còn mang tính tự kỷ Sự phát triển tri giác thể hiện ở tính đúng đắn về khối lượng vật thể mà trẻ gọi tên và tri giác được; ở tính ý nghĩa và sự tổ chức lại các phương thức tri giác do vốn kinh nghiệm của trẻ tăng lên

Giữ gìn thông tin: Ở độ tuổi này, trẻ giữ gìn được thông tin gây ấn tượng mạnh cho trẻ trong thời gian vài tháng, thậm chí cả đời người Quá trình giữ gìn thông tin mang tính chất trực quan hình ảnh, nếu sự kiện, đồ vật… cần nhớ gắn với cảm xúc thì trẻ nhớ được lâu, bắt đầu nhớ được ý

nghĩa đơn giản của đồ vật, sự kiện Việc giữ gìn những âm thanh, ký hiệu bắt đầu phát triển mạnh

Nhận lại và nhớ lại: Trẻ dễ nhận lại, nhớ lại các thao tác, hành vi, ngôn ngữ Trẻ nhớ nhanh, đúng những sự kiện, đồ vật gắn với cảm xúc, hành động

Để giúp trẻ nhớ tốt cần: Thiết lập mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng mới với với những sự kiện, thông tin… đã có trong kinh nghiệm trẻ Cần để trẻ nhớ cái gì, hãy nhắc đi nhắc lại những cảm xúc tích cực và gắn với sự tham gia tích cực bằng hành động của chính bản thân trẻ Cần hướng dẫn trẻ phát triển các loại trí nhớ hình ảnh, trí nhớ vận động, trí nhớ cảm xúc, tập cho trẻ nhớ có chủ định…

Ngôn ngữ là ký hiệu tượng trưng về các sự vật, hiện tượng do vậy chúng mang tính khái quát Theo A.V Daporozet khi trẻ nắm được trung bình 1.600 từ thì hàng loạt đặc trưng của tư duy xuất hiện: thao tác so sánh, thao tác phân tích, thao tác tổng hợp Tư duy của trẻ phát triển đi từ khái quát trên cơ sở những dấu hiệu bên ngoài của đồ vật đến khái quát những dấu hiệu bản chất của đồ vật, hiện tượng cụ thể Ở trẻ đã xuất hiện một số dạng phán đoán, suy lý đơn giản gắn liền với các sự kiện, hiện tượng mà trẻ tri giác được gắn với hoàn cảnh cụ thể Tư duy của trẻ mang tính chất cụ thể, hình ảnh, cảm xúc Ở giai đoạn này tư duy của trẻ chủ yếu là tư duy hành động - trực quan, đồng thời phát triển tư duy hình ảnh - trực quan, mầm mống tư duy

từ ngữ - lôgic xuất hiện

Đến lứa tuổi này tưởng tượng của trẻ phát triển mạnh cả về dạng loại

và các mức độ phong phú của hình ảnh tưởng tượng Hình ảnh tưởng tượng thường gắn với biểu tượng trong hoàn cảnh cụ thể giới hạn bởi kinh nghiệm tích luỹ được ở lứa tuổi này.Trẻ bắt đầu xuất hiện tưởng tượng có chủ định và tưởng tượng sáng tạo Ngôn ngữ có ý nghĩa rất lớn kích thích tưởng tượng của trẻ phát triển

Trẻ đã biết sử dụng cơ chế liên tưởng trong trí nhớ để nhận lại và nhớ lại các sự vật và hiện tượng Trí nhớ có ý nghĩa đã thể hiện rõ nét khi gọi tên

đồ vật, hoa quả, thức ăn… Đồng thời với trí nhớ hình ảnh về đồ vật thì âm thanh ngôn ngữ được trẻ tri giác, hiểu và sử dụng chúng như một phương tiện giao tiếp ới những người xung quanh tuy ở mức độ đơn giản Trí nhớ không chủ định của trẻ ở các dạng hoạt động phát triển khác nhau và tốc độ phát triển rất nhanh Ở độ tuổi này, các loại trí nhớ: hình ảnh, vận động, từ ngữ đều được phát triển tuy ở mức độ khác nhau nhưng đều được hình thành và tham gia tích cực trong các hoạt động vui chơi, lao động, tạo hình… ở trẻ

Ở trẻ 4 - 5 tuổi các loại tư duy đều được phát triển nhưng mức độ khác nhau Tư duy trực quan hành động vẫn tiếp tục phát triển, nhưng chất lượng khác với trẻ 3 - 4 tuổi ở chỗ bắt đầu biết suy nghĩ xem xét nhiệm vụ hoạt động, phương pháp và phương tiện giải quyết nhiệm vụ tư duy Tư duy trực quan hình tượng phát triển mạnh mẽ và chiếm ưu thế Nhờ có sự phát triển ngôn ngữ, trẻ ở lứa tuổi này đã xuất hiện loại tư duy trừu tượng Một số đặc điểm trong tư duy ở trẻ 4 - 5 tuổi: Mức độ khái quát ngẫu nhiên giảm dần

trong hoạt động tư duy của trẻ Mức độ tích cực huy động vốn kinh nghiệm (liên tưởng) của trẻ tăng lên từ 4 - 5 tuổi Sự khái quát các dấu hiệu chung giảm dần từ 4 - 5 tuổi, nhường chỗ cho các chi tiết đặc thù của các sự vật hiện tượng Cô giáo cần tổ chức các tiết học vui chơi kích thích sự phát triển tư duy ở trẻ, kích thích trẻ tìm tòi các dấu hiệu giống nhau, khác nhau, so sánh các đồ vật, tranh ảnh, hoa quả, đồ chơi Tưởng tượng: Nhờ có sự phát triển các hoạt động tạo hình mà khả năng tưởng tượng của trẻ được nâng lên Tranh vẽ của trẻ vừa gần với hiện thực vừa mang tính chủ quan cảm xúc rõ nét Độ phong phú của các hình ảnh tưởng tượng cao nhờ có sự nhận thức được màu sắc trong thiên nhiên và qua các tiết nghệ thuật tạo hình Trẻ có thể

xé dán các mẫu hình, truyện cổ tích, biết bố cục… những chủ đề gần gũi thân quen đối với trẻ… nếu được cô giáo, cha mẹ hướng dẫn chu đáo Việc hướng dẫn tổ chức các tiết học tạo hình, vẽ, nặn, cho trẻ tham quan các di tích, danh

lam thắng cảnh… rất cần thiết cho sự tưởng tượng

- Nhận thức của trẻ 5 – 6 tuổi

Các hiện tượng tâm lý như tri giác, trí nhớ, tưởng tượng về cơ bản là sự nối tiếp sự phát triển ở lứa tuổi từ 4 - 5 tuổi nhưng chất lượng mới hơn Thể hiện ở: Mức độ phong phú của các kiểu loại Mức độ chủ định các quá trình tâm lý rõ ràng hơn, có ý thức hơn Tính mục đích hình thành và phát triển ở mức độ cao hơn Độ nhạy cảm của các giác quan được tinh nhạy hơn Khả năng kiềm chế các phản ứng tâm lý được phát triển Ở đây chúng ta chỉ đề cập tới quá trình tâm lý phát triển mạnh mẽ và đặc trưng nhất, đó là tư duy

Sự phát triển tư duy ở độ tuổi này mạnh mẽ về kiểu loại, các thao tác và thiết lập nhanh chóng các mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng, thông tin giữa mới và cũ, gần và xa… Đặc tính chung của sự phát triển tư duy: Trẻ đã biết phân tích tổng hợp không chỉ dừng lại ở đồ vật, hình ảnh mà ngay cả từ ngữ

Tư duy của trẻ dần dần mất đi tính duy kỷ, tiến dần đến khách quan, hiện

thực hơn Dần dần trẻ phân biệt được thực và hư Đã có tư duy trừu tượng với các con số, không gian, thời gian, quan hệ xã hội… Ý thức rõ về những ý nghĩ, tình cảm của mình, trách nhiệm đối với hành vi Các phẩm chất của tư duy đã bộc lộ đủ về cấu tạo và chức năng hoạt động của nó như tính mục đích, độc lập sáng tạo, tính linh hoạt, độ mềm dẻo… Ở trẻ 5 – 6 tuổi phát triển cả 3 loại tư duy, tư duy hành động trực quan vẫn chiếm ưu thế Tuy nhiên do nhiệm vụ hoạt động mà cả loại tư duy hình ảnh trực quan, tư duy trừu tượng được phát triển ở trẻ Các loại tư duy này giúp trẻ đến gần với hiện thực khách quan

1.2 ĐỒ CHƠI HỌC TẬP

1.2.1 Khái niệm đồ chơi học tập

Có nhiều quan điểm khác nhau về đồ chơi Trong giáo trình “Hướng dẫn làm đồ chơi cho trẻ mầm non”, tác giả Đàm Thị Xuyến cho rằng: “Đồ

chơi là những vật cụ thể đặc biệt thể hiện sinh động thế giới vật chất trong cuộc sống và hoạt động của con người, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ lứa tuổi này hay tuổi khác chỉ dùng trong hoạt động vui chơi của trẻ Giáo dục trẻ khiếu thẩm mỹ, giải trí và dùng để trang trí lớp học” Theo Giáo dục học mầm non “Đồ chơi là phương tiện vật chất dùng trong khi chơi, nó không mang ý nghĩa đời sống hàng ngày Trong đồ chơi thể hiện tính chất điển hình của đồ vật Chính hình dáng tổng quát của đồ chơi giúp trẻ có thể tái tạo và thể hiện những hành động tương xứng đối với đồ vật ấy”

Đồ chơi rất phong phú, muôn hình muôn vẻ về thể loại, về vật liệu chế tạo, về công dụng theo lứa tuổi và ý nghĩa giáo dục Đồ chơi phải thể hiện được những đặc điểm đặc trưng của sự vật

Đồ chơi được mô tả một cách tương đối về hình dáng, tính chất của sự vật, hiện tượng trong cuộc sống hằng ngày Mức độ khái quát của đồ chơi phụ thuộc vào loại đồ chơi và vai trò cụ thể của nó Tính ước lệ của đồ chơi

không loại trừ mà ngược lại yêu cầu phản ánh những đặc điểm đặc trưng của

đồ vật, điểm khác biệt của chúng với các đồ vật khác

Tựu chung lại, đồ chơi là những vật cụ thể đặc biệt, thể hiện tương đối

về hình dáng, tính chất của sự vật, hiện tượng trong cuộc sống và hoạt động của con người phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở từng lứa tuổi Đồ chơi làm sao phải vừa kích thích hoạt động của trẻ, vừa mang tính giáo dục, giải trí lại vừa khêu gợi những tình cảm thẩm mỹ

Đồ chơi học tập là một bộ phận của đồ chơi nó là loại đồ chơi theo luật được sử dụng với mục đích là học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm phát triển nhận thức, giúp trẻ làm quen với hình dạng, kích thước, màu sắc, khả năng định hướng, khả năng phân tích, rèn luyện sự chú ý và giúp phát triển ngôn ngữ của trẻ

1.2.2 Phân loại đồ chơi học tập

Dựa trên cơ sở đặc điểm nhận thức của trẻ từ 3 – 6 tuổi chúng tôi đưa

ra cách phân loại đồ chơi học tập như sau:

- Đồ chơi hình thành khái niệm, khái quát hóa: Giúp trẻ phân biệt được

tín hiệu riêng – chung, khái quát hóa, hình thành khái niệm nhóm

- Đồ chơi phát triển tư duy, kích thích trí tưởng tượng, sáng tạo cho trẻ Đây là những đồ chơi giúp trẻ vừa chơi vùa học thỏa thích sáng tạo, phát

triển óc thẩm mỹ, trí tuệ logic, ngôn ngữ giác quan, tư duy của trẻ phát triển khi trẻ tự tìm ra luật chơi… Ngoài ra, chúng còn giúp trẻ phát triển thể chất

và các giác quan ở lứa tuổi mẫu giáo

Ví dụ: Các loại đồ chơi thông minh như: Đôminô, Ghép tranh, mê cung, tranh bù chỗ thiếu, xếp hình,…

+ Đôminô: Bộ Đôminô gồm 28 quân bài Trên một quân bài được chia

thành 2 hình vuông liền nhau, ở mỗi hình vuông có vẽ các hình theo quy định của cỗ bài Đôminô

+ Ghép tranh : là bức tranh thể hiện một sự vật, một chủ đề hay một

tranh minh họa cho truyện cổ tích, được cắt thành nhiều mảnh rời, khi ghép các mảnh rời lại với nhau ta được một bức tranh lớn hoàn chỉnh

- Đồ chơi học tập theo các chủ đề trong trường mầm non: Chương

trình giáo dục mầm non được phân thành 9 chủ đề (thế giới thực vật, thế giới động vật, gia đình,…) Đối với mỗi chủ đề đều có các loại đồ chơi phù hợp với chủ đề đó

Ví dụ: Chủ đề gia đình: Có các đồ chơi về dụng cụ trong gia đình, các đồ chơi là những vật dụng để trẻ có thể xây dựng lắp ghép nên những ngôi nhà đẹp hay chế biến ra những món ăn hằng ngày trong gia đình,…

- Đồ chơi học tập trong các môn học: Trong trường mầm non trẻ được

học nhiều môn học khác nhau như: Cho trẻ làm quen với toán, khám phá khoa học, hoạt động tạo hình, thể chất,… Mỗi môn học sẽ có các đồ chơi phục vụ, có thể dùng để dạy kiến thức mới hay để ôn luyện, luyện tập lại các kiến thức đã học,…

Ví dụ: Trong hoạt động cho trẻ làm quen với toán có các loại đồ chơi như lô

tô theo từng chủ đề (để trẻ học đếm, thêm bớt…), mô hình các hình khối (để trẻ tập nhận biết, phân biệt các hình khối,…)

1.2.3 Đồ chơi học tập với sự phát triển khả năng nhận thức cho trẻ

3 -6 tuổi

Đồ chơi là người bạn đồng hành thân thiết của trẻ Đồ chơi với trẻ như sách với người lớn, là phương tiện hỗ trợ tích cực cho giáo viên tổ chức các hoạt động nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục

- Phát triển vận động:

+ Đồ chơi rất phong phú về thể loại tạo cho trẻ cảm giác vui thích, phấn khởi, trẻ tích cực hoạt động học tập, làm cho tinh thần của trẻ thoải mái tác động đến sức khỏe cũng như quá trình trao đổi chất của trẻ Trẻ được

luyện vận động tinh như các cơ tay, sự khéo léo của đôi bàn tay, các ngón tay

và luyện các vận động (đi, chạy, nhảy, bật…) khi trẻ thực hiện trò chơi học tập

- Phát triển nhận thức:

Bằng việc chơi đồ chơi, bé cảm thấy được giải trí, thích thú, ăn khỏe hơn và sức khỏe tốt hơn Nhưng ngoài việc giúp bé thoải mái, vui vẻ và khỏe mạnh, chơi đồ chơi là cơ hội tốt cho sự phát triển về tư duy, trí tuệ và trí tưởng tượng của bé

Ví dụ: Thông qua chơi với đồ chơi Đôminô về thực vật không những giúp trẻ nhanh nhẹn hơn còn giúp trẻ có những hiểu biết về các loại thực vật khác nhau

- Phát triển ngôn ngữ:

+ Đồ chơi kích thích trẻ nói từ và câu về những đồ vật, con vật, sự việc

và mối quan hệ của các sự vật và hiện tượng đơn giản

+ Thông qua đồ chơi còn giúp trẻ nói câu theo cú pháp, phát triển vốn

từ khi trẻ nhìn vào bức tranh và nói trọn vẹn một câu theo cấu trúc cho trước,

đồ chơi giúp trẻ đặt câu hỏi với những từ đã cho sẵn

+ Qua bộ đồ chơi ghép tranh đúng thứ tự giúp trẻ kể chuyện hoặc giúp trẻ hiểu được các sự kiện trong câu chuyện với sự hướng dẫn của giáo viên, biết sử dụng ngôn ngữ của mình để giải thích các bức tranh Thông qua đồ chơi còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách mạch lạc, nói lên suy nghĩ của mình, giúp trẻ ghi nhớ các bài thơ, câu chuyện dễ dàng hơn khi xem các hình ảnh

+ Thông qua đồ chơi còn giúp trẻ nhận dạng các mặt chữ theo đường nét và chơi với chúng một cách tích cực thúc đẩy quá trình phát triển toàn

diện ở trẻ

- Phát triển tình cảm - xã hội:

+ Đồ chơi đáp ứng nhu cầu giao tiếp, khuyến khích trẻ chơi thành nhóm, góp phần phát triển giáo dục và phát triển tình cảm xã hội tốt đẹp khi chơi với nhau, có khả năng cảm nhận và biểu lộ các trạng thái xúc cảm với con người, sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh Qua đó hình thành cho trẻ một số phẩm chất cá nhân như mạnh dạn hơn, tự tin, tự lực, và hình thành các

kỹ năng sống như tôn trọng, biết nhường nhịn, hợp tác, thân thiện, đồng cảm với mọi người, thực hiện các quy tắc, quy định của cuộc sống

+ Đồ chơi giúp trẻ ham thích hoạt động, có phương tiện để bắt chước hoạt động lao động của người lớn Từ đó hình thành cho trẻ tình cảm yêu mến người lao động, biết quý trọng những sản phẩm do lao động làm ra và yêu lao động

- Phát triển thẩm mỹ:

+ Những đồ chơi gợi cho trẻ cảm xúc, những tình cảm vui nhộn, âu yếm, nhẹ nhàng,… Màu sắc, hình dáng, sự cân đối hài hòa của đồ chơi tạo cho trẻ vui thích, phát triển khả năng cảm thụ cái đẹp và óc quan sát, biết sáng tạo ra cái đẹp

vô cùng quan trọng, như:

- Đồ dùng đồ chơi học tập có tác dụng rất lớn đến việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ Chính những đồ chơi này giúp trẻ được thao tác, được hoạt động, trải nghiệm, được thể hiện những nhu cầu cá nhân, được phát triển cân đối hài hòa, từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện

- Trẻ nhỏ cần rất nhiều cơ hội để học và khám phá thông qua việc chúng chơi hằng ngày Chơi là cách học phù hợp nhất khi chúng ta muốn trẻ tìm tòi khám phá cho bản thân chúng Qua chơi trẻ được phát triển hiểu biết,

kỹ năng trong rất nhiều tình huống khác nhau Đồ chơi học tập là yếu tố thúc đẩy trẻ em thực hiện nhiều hành động và thao tác khác nhau có tác dụng rèn luyện thể lực cho trẻ

- Đối với trẻ em, đồ chơi cũng giống như cuốc cày đối với người nông dân, máy móc đối với người công nhân, là phòng thí nghiệm đối với nhà khoa học

- Đồ chơi còn là phương tiện giúp trẻ phát hiện ra những mối quan hệ của người với người trong xã hội và dần dần biết gia nhập vào các mối quan

hệ đó Hoạt động với đồ chơi học tập vừa làm thỏa mãn nhu cầu vui chơi, vừa làm cho đôi bàn tay khéo léo, đôi chân dẻo dai, cơ thể mềm mại, hình dáng phát triển cân đối hài hòa, giúp trẻ có thể tham gia tốt vào cuộc sống xã hội sau này

- Đồ chơi học tập giúp trẻ vận dụng óc quan sát, trí nhớ, nhận định Giúp trẻ chú ý tập trung, kích thích sự hoạt động của các giác quan ( thị giác, thính giác, xúc giác…) Biết nhận xét so sánh về màu sắc, hình dáng, cấu tạo, học đếm số lượng, định hướng trong không gian, thời gian, giải quyết vấn đề…

Ví dụ: Thông qua đồ chơi “bù tranh vào chỗ thiếu” giúp trẻ phát triển

sự nhanh nhạy vận dụng óc quan sát để so sánh, phân biệt sự giống nhau của các hình thể, kích thước to, nhỏ để bù vào chỗ trống cho đúng

- Đồ chơi học tập giúp trẻ nhận biết các sự vật, hiện tượng và tìm hiểu môi trường xung quanh thông qua các chủ đề

Ví dụ: Qua bộ đồ chơi Đôminô giúp trẻ có biểu tượng về một số sự vật

như: thực vật, động vật, phương tiện giao thông, các vật dụng,…

- Đồ chơi giúp trẻ nhớ lại những khái niệm cụ thể đã có trước đó về vật thật, giúp trẻ nhận thức sâu sắc và nhớ lâu hơn về những sự vật, hiện tượng… Nó là hình thức tái tạo lại giúp trẻ khắc sâu khái niệm về một sự vật,

sự việc nà đó

Ví dụ: Trong trò chơi “Bác sĩ”, có nhiều đồ chơi để phục vụ cho trò

chơi bác sĩ như: các loại thuốc, ống nghe, kim tiêm…Nếu trẻ nào thường xuyên đi khám bệnh, trẻ đó sẽ biết được hình thức khám bệnh, biết tên các dụng cụ khám bệnh…Nên khi chơi trò chơi “bác sĩ” trẻ sẽ thực hiện thành thạo hơn, trẻ biết gọi tên các dụng cụ khám bệnh, qua đó giúp trẻ nhớ lâu hơn các khái niệm mà trẻ đã biết trước đó về vật thật

- Ngoài ra, đồ chơi còn giúp trẻ phát triển khả năng khái quát hóa bởi

đồ chơi học tập tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm thực tế thông qua hình thức phân loại, phân nhóm sự vật, hiện tượng theo các dấu hiệu chung Từ

đó, phát triển khả năng phân tích - tổng hợp, so sánh, phát triển trí tưởng tượng và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

Chính vì vậy, đồ chơi học tập giúp trẻ 3 - 6 tuổi đi từ cái không biết, chưa biết, chưa biết rõ đến nắm bắt được khái niệm, giúp trẻ làm giàu kinh nghiệm, tăng thêm vốn hiểu biết cho trẻ

Tiểu kết chương 1

Đồ chơi học tập hết sức cần thiết đối với trẻ, nó có tác dụng và ý nghĩa

to lớn và sâu sắc đối với trẻ độ tuổi mầm non, vì bất kể một trẻ em nào đều có nhu cầu chơi và rất yêu quý đồ chơi, chúng sống và hành động cùng với đồ chơi Đồ chơi giúp trẻ em tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, nó giúp

các em làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật, biết được công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC

2.1 MỤC ĐÍCH KHẢO SÁT

Khảo sát thực trạng vận dụng đồ chơi học tập trong phát triển nhận thức cho trẻ 3 – 6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen để tìm hiểu thực trạng nhận thức của trẻ và thực trạng giáo viên vận dụng đồ chơi học tập vào tổ chức các hoạt động để phát triển nhận thức cho trẻ; trên cơ sở đó đề xuất ra một số biện pháp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ thông qua vận dụng đồ chơi học tập

2.2 NỘI DUNG KHẢO SÁT

2.2.1 Khái quát về khách thể khảo sát

Trường mầm non Hoa Sen nằm ở địa chỉ số 10 Phạm Văn Đồng - Phường Tích Sơn - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc Trường có tổng số 18 lớp; 01 phòng hiệu trưởng; 02 phòng hiệu phó; 01 phòng họp; 01 phòng học năng khiếu; 01 phòng tin học; 01 phòng y tế, 01 khu bếp Tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên trong trường là 60 Về đội ngũ giáo viên 100% giáo viên được đào tạo chuyên môn, tốt nghiệp đúng chuyên nghành sư phạm mầm non, là những giáo viên trẻ, năng động và đầy nhiệt huyết tích cực tham gia mọi hoạt động, yêu nghề, tận tụy chăm sóc trẻ Qua tìm hiểu thì đa số các giáo viên đều ý thức được tầm quan trọng của việc vận dụng đồ chơi trong các hoạt động của trẻ Đồng thời, nhà trường luôn chú trọng đầu tư các trang thiết bị dạy và học như đồ chơi, máy tính, máy chiếu, đàn,…Tuy nhiên, số lượng các đồ chơi còn hạn chế, thiếu thốn chưa đáp ứng được nhu cầu học và chơi của trẻ về số lượng, trẻ trong lớp thì quá đông trong khi số lượng đồ

chơi lại không được thay đổi và cập nhật thường xuyên

- Những thuận lợi trong quá trình thực hiện ở trường mầm non:

+ Giáo viên luôn nhận được hướng dẫn và giám sát cao về chuyên môn của phòng giáo dục thành phố; sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu

+ Nhà trường đã mời các nghệ nhân làm đồ chơi học tập đến trường để trực tiếp giới thiệu và hướng dẫn cách làm đồ chơi cho trẻ

+ Trẻ mạnh dạn, tự tin, thông minh và thích tham gia với các trò chơi đặc biệt đó là trò chơi học tập, thích tìm tòi, khám phá các loại đồ chơi học tập mà mình yêu thích

- Những khó khăn trong quá trình thực hiện tại trường mầm non:

+ Đồ chơi học tập trong trường còn thiếu thốn, chưa đa dạng để đáp ứng nhu cầu của trẻ

+ Cách tổ chức cho trẻ chơi trò chơi với đồ chơi học tập còn chưa linh hoạt, sáng tạo, lúng túng

+ Các đồ chơi được sử dụng chủ yếu là lồng ghép các hoạt động khác nhau

+ Không gian để trẻ chơi còn quá bó hẹp nên trẻ ít có điều kiện để chơi

và tiếp xúc với đồ chơi học tập

Những vấn đề nêu trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển nhận thức của trẻ, chính vì vậy tôi đã được sự cho phép của Ban giám hiệu trường mầm non Hoa Sen tiến hành một số điều tra và thu được kết quả nhất định

2.2.2 Nội dung khảo sát

2.2.2.1 Khảo sát về nhận thức của trẻ 3 -6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Khảo sát về thực trạng nhận thức của trẻ 3 -6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen qua các hoạt động trên các tiết học và các hoạt động góc, ngoài trời,…

2.2.2.2 Khảo sát về sử dụng đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Khảo sát về các phương pháp giáo viên vận dụng trong quá trình tổ chức trò chơi cho trẻ

Khảo sát về thực trạng phân loại đồ chơi học tập, vận dụng đồ chơi học tập vào tổ chức các hoạt động cho trẻ

Khảo sát về nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của đồ chơi học tập với

sự phát triển chung của trẻ nói chung và khả năng nhận thức của trẻ nói riêng

2.2.3 Các phương pháp khảo sát

- Phương pháp phỏng vấn

Để hiểu thêm về thực trạng nhận thức của trẻ 3 – 6 tuổi, tôi tiến hành phỏng vấn giáo viên và phụ huynh của trẻ thông qua các biểu hiện về khả năng chú ý, tính chủ động, tính độc lập trong giải quyết các vấn đề,…

- Phương pháp điều tra

Sử dụng phiếu hỏi nhằm tìm hiểu nhận thức của giáo viên về đồ chơi học tập, về việc vận dụng đồ chơi học tập vào quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ cũng như xây dựng tính mục đích cho đồ chơi học tập,…

- Phương pháp quan sát

Tiến hành dự giờ các tiết học, các tiết hoạt động của trẻ tại trường để hiểu rõ hơn về khả năng nhận thức của trẻ và mức độ giáo viên sử dụng những phương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động với đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ

2.2.4 Tiến hành khảo sát

Để tìm hiểu về việc phát triển nhận thức cho trẻ 3 – 6 tuổi thông qua đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen, chúng tôi đã sử dụng phiếu điều tra kết hợp với phương pháp phỏng vấn, phương pháp quan sát quá trình nhận

thức của trẻ và việc giáo viên vận dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ

* Tiến hành phỏng vấn vấn phụ huynh học sinh và giáo viên trong trường bằng một số câu hỏi:

1 Anh/chị đánh giá như thế nào về con của mình? Mức độ hài lòng của

anh/chị về con?

2 Khả năng nhận thức của trẻ trên lớp như thế nào?

3 Trẻ có tích cực chủ động tham gia các hoạt động không?

4 Trẻ thích tự khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh không?

5 Sự kết hợp của gia đình và nhà trường trong giáo dục trẻ?

* Tiến hành điều tra thực trạng vận dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ thông qua phiếu điều tra với các câu hỏi:

Câu 1: Theo cô đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen đã đáp ứng nhu cầu phát triển nhận thức của trẻ chưa?

2.2.5 Kết quả khảo sát

Mức độ sử dụng các phương pháp, biện pháp của giáo viên trong quá trình tổ chức cho trẻ hoạt động với đồ chơi học tập nhằm phát triển nhận thức cho trẻ

Kết quả trên cho thấy phần lớn trẻ chưa thức sự chú ý và hứng thú khi tham gia vào các hoạt động mà cô tổ chức Trẻ còn hạn chế trong việc tự sáng tạo ra các sản phẩm của mình, các sản phẩm do trẻ tạo ra còn đơn điệu và thiếu tính sáng tạo

* Kết quả điều tra trên giáo viên

- Điều tra về thực trạng đồ chơi

Câu 1: Theo cô đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen đã đáp ứng được nhu cầu phát triển nhận thức cho trẻ chưa ?

Bảng 1

Nội dung Đáp ứng

rất tốt

Đáp ứng tốt

Tương đối tốt

Câu 3: Cô có chú trọng gây hứng thú thu hút trẻ vào hoạt động chơi không?

Bảng 3

trọng Chú trọng Ít chú trọng

Không chú trọng

- Điều tra về tính mục đích sử dụng các đồ chơi

Câu 6: Cô có chú trọng xác định mục đích giáo dục qua các đồ chơi không hay chỉ cho trẻ chơi tự do?

Bảng 6

Nội dung Rất chú

trọng Chú trọng Ít chú trọng

Không chú trọng