Phương pháp dạy học hiện đại: Dạy học theo dự án

Dạy học dự án là gì?Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản

1/ Dạy học dự án là gì?

Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó

người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự

kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm

có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện

với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác

định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện

2/.Lý do cần sử dụng phương

pháp dạy học dự án

- Kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề

- Kĩ năng suy nghĩ phán đoán; tư duy sáng tạo

- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin

- Kĩ năng làm việc trong nhóm (quan hệ, hợp tác)

- Kĩ năng giao tiếp; kĩ năng lãnh đạo

- Kĩ năng trình bày; kĩ năng sử dụng CNTT…

Do nhu cầu cao về kĩ năng thích nghi trong thời đại ngày nay.

II/ Đặc điểm của dạy học dự án:

Định hướng người học

Định hướng thực tiễn.

Định hướng sản phẩm

Có 3 đặc điểm chính

1/ Định hướng người học.

• Suy nghĩ sáng tạo

• Khả năng lãnh đạo

• Nghe

• Xác định mục tiêu

• Giao tiếp bằng lời

• Hợp tác

• Đọc

• Đầu óc tổ chức

• Tính toán

• Phát hiện và giải quyết vấn đề

• Viết

• Kĩ năng xã hội

• Phát tiển bản thân, nghề

nghiệp

7 8 5 9 4 10 3 11 2 12 1 6 13

7 8 5 9 4 1 13 11 12 2 10 6 3

2/.Định hướng thực tiễn.

- Trong quá trình thực hiện dự án, người học tiếp thu kiến thức và hình thành kỹ năng thông qua các hoạt động thực tiễn

- Chủ đề của dự án luôn gắn liền với những tình huống của thực tiễn xã hội, với những nghề nghiệp cụ thể, đời sống có thực…

- Người học phải đóng một vai trò nhất định khi thực hiện dự án

- Các dự án học tập góp phần gắn liền nhà trường với thực tiễn đời sống xã hội, với địa phương, với môi trường

và có thể mang lại những tác động tích cực đối với xã hội

3/.Định hướng sản phẩm.

 Trong quá trình thực hiện dự án, người ta quan tâm nhiều đến các sản phẩm được tạo ra Sản phẩm có thể là vật chất, hoặc phi vật chất, một bản thiết kế hoặc một kế hoạch.

 Các sản phẩm không chỉ là những thu hoạch thuần túy về lí thuyết

mà trong đa số trường hợp, các dự án còn tạo ra những sản phẩm vật chất mang tính xã hội.

 Để có một sản phẩm tốt do người học tự làm, giáo viên phải khéo léo điều chỉnh dự án sao cho sản phẩm của dự án là kết quả của quá trình thực hiện một công việc thực tế chứ không chỉ là trình bày lại các

thông tin thu thập được

 Giáo viên cùng với người học đánh giá sản phẩm dựa trên tính thực

tế, tính hữu ích của sản phẩm và sự kết hợp làm việc giữa các thành viên trong nhóm.

 Những sản phẩm đem lại nhiều ích lợi đối với xã hội thường được đánh giá cao Chúng có thể được công bố, giới thiệu rộng rãi và đưa vào sử dụng trong thực tế.

III/ QUY TRÌNH XÂY DỰNG MỘT DỰ ÁN DẠY HỌC HÓA HỌC.

1/.Chọn đề tài và xác định mục đích của

dự án.

• Người học thảo luận nhóm, đề

xuất, xác định đề tài

• Dự án chứa đựng một nhiệm vụ

cần giải quyết, phù hợp với các

em, trong đó có sự liên hệ nội

dung học tập với hoàn cảnh thực

tiễn đời sống xã hội

• Giáo viên cũng có thể giới thiệu một số hướng đề tài để người học lựa chọn.(Cần chú ý đến hứng thú của HS)

• HS phải có thái độ tích cực trong việc lựa chọn dự án và trách nhiệm với dự án đã lựa chọn

2/.Xây dựng đề cương, kế hoạch thực hiện.

 Giáo viên hướng dẫn người học xác định mục đích, nhiệm

vụ, cách tiến hành, kế hoạch thực hiện dự án; xác định

những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí…

 Xác định mục tiêu học tập cụ thể bằng cách dựa vào chuẩn kiến thức và kĩ năng của bài học/chương trình, những kĩ năng tư duy bậc cao cần đạt được

 Xây dựng các tiêu chí để đánh giá sản phẩm của dự án

 Việc xây dựng đề cương cho một dự án là công việc hết sức quan trọng vì nó mang tính định hướng hành động cho

cả quá trình thực hiện, thu thập kết quả và đánh giá dự án

3/.Thực hiện dự án.

o Tìm và khai thác các nguồn

thông tin

o Các thành viên trong nhóm thực hiện kế hoạch đã đề

ra Khi thực hiện dự án, các hoạt động trí tuệ và hoạt động thực hành, thực tiễn xen kẽ và tác động qua lại với nhau; kết quả là tạo ra sản phẩm của dự án

o Thời gian thực hiện dự án có thể kéo dài trong nhiều tuần, nhiều tháng và đòi hỏi nỗ lực rất cao của mỗi thành viên

 Kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng dạng ấn

phẩm (bản tin, báo, áp phích, thu hoạch, báo cáo…) và có thể được trình bày trên Power Point, hoặc thiết kế thành trang Web…

 Tất cả học viên cần được tạo điều kiện để trình bày kết quả

cùng với kiến thức mới mà họ đã tích lũy thông qua dự án (theo nhóm hoặc cá nhân)  Sản phẩm của dự án có thể

được trình bày giữa các nhóm người học, giới thiệu trước lớp, trong trường hay ngoài xã hội

4/ Thu thập kết quả và công bố sản

phẩm

5/.Đánh giá dự án.

- Giáo viên đánh giá quá trình thực hiện và kết quả dự án dựa trên những sản phẩm thu được, tính khúc chiết và hợp lý trong cách thức trình bày của các thành viên.Giáo viên hướng dẫn người học rút ra những kinh nghiệm cho việc thực hiện các dự án tiếp theo

- Các thành viên tự đánh giá

- Các nhóm đánh giá lẫn nhau

- Kết quả dự án có thể được đánh giá từ bên ngoài

MỘT SỐ TIÊU CHÍ ĐỂ ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN:

• Những kiến thức, kĩ năng thu được sau dự án

• Lượng kiến thức gắn với môn học trong dự án

• Phù hợp với điều kiện thực tế

• Phù hợp với năng lực người học

• Áp dụng công nghệ thông tin

• Sản phẩm có tính khoa học

• Sản phẩm có tính thực tiễn, thiết thực

IV/.Vai trò của giáo viên và học sinh

trong dạy học dự án.

1/ Vai trò của GV:

 Từ nội dung bài học → hình thành ý tưởng dự án mang tính thực tiễn

 Tạo vai cho HS trong dự án, làm cho vai của HS gắn với nội dung cần học (thiết kế các bài tập trong dự án cho HS)

Trong suốt quá trình này, vai trò của

GV là người hướng dẫn (facilitator); người

tham vấn (advisor); người huấn luyện

(coach); người bạn cùng học chứ không

phải là “người cầm tay chỉ việc” cho HS.

2/.Vai trò của HS:

 HS (nhóm) thực hiện dự án = thực hiện các vai được chỉ định

 HS tự lực triển khai dự án (quyết định cách tiếp cận vấn đề, tự hoạch định và tổ chức các hoạt động nhóm để giải quyết vấn đề)

 HS (nhóm) thu thập, xử lí thông tin từ nhiều nguồn theo vai

đảm nhận → tích lũy kiến thức và nhiều giá trị khác từ quá

trình làm việc

 HS tập giải quyết các vấn đề có thật trong đời sống bằng những

kĩ năng của “người lớn” như cộng tác và diễn giải

Bằng cách này mỗi bài học đều thật sự hấp dẫn đối với HS

vì vấn đề mà các em đang giải quyết là vấn đề có thực trong cuộc sống

V/.Các lưu ý khi sử dụng phương pháp

dạy học dự án.

 Không đơn thuần là “làm thí nghiệm” trong PTN mà dự án phải gắn với thực tiễn, thời sự, hấp dẫn HS

 Nội dung dự án phải bám sát chương trình học và mang tính

liên môn

 HS phải đối mặt với thách thức của tình huống (mơ hồ, phức tạp, không tiên liệu trước được)

 Đảm bảo phát triển các kĩ năng (làm việc theo nhóm, giao tiếp,

tư duy bậc cao, tự tổ chức, CNTT…) cho HS

 Dự án có thể chỉ giới hạn trong phạm vi lớp học và có độ dài khoảng 1-2 tuần, hoặc có thể vượt ra ngoài phạm vi lớp học và kéo dài trong suốt khóa học/năm học

VI/.Ưu và nhược điểm của phương pháp

dạy học dự án.

 Gắn lý thuyết với thực hành, có tính chất liên môn (Hóa học, Vật

lý, Sinh học…)

 Kích thích động cơ, hứng thú của người học

 Phát huy tính tự lực, tinh thần trách nhiệm của người học

 Phát triển khả năng sáng tạo

 Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc

 Phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề

 Học tập dựa trên dự án là học trong hành động, người học tích cực giành lấy kiến thức, tự giác rèn luyện các kĩ năng cần thiết cho cuộc sống hiên đại

VI/.Ưu và nhược điểm của phương pháp

dạy học dự án.

2/ Nhược điểm của dạy học dự án.

• Đòi hỏi nhiều thời gian

• Không thể thay thế hoàn toàn dạy học thuyết trình

• Khoảng 20% chương trình Hóa học ở phổ thông có thể dạy theo phương pháp này

VD: Polyme,ozon,xà phòng và chất tẩy rửa tổng hợp,nguyên tử và phân tử,nước, dầu mỏ, nitơ, photpho…

• GV cần được tập huấn về phương pháp dạy học dự án

• Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp