Giáo án Ca Huế trên sông Hương

Giáo án Ca Huế trên sông Hương tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh v...

CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG

(Hà Ánh Minh)

A MỤC TIÊU:

Hiểu vẻ đẹp và ý nghĩa văn hóa, xã hội của cả Huế Từ đó có thái độ và hành động tích cực góp phần bảo tồn, phát triển di sản văn hóa dân tộc đặc sắc và độc đáo này

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1.Kiến thức

- Khái niệm thể loại bút kí

- Giá trị văn hóa, nghệ thuật của ca Huế

- Vẻ đẹp của con người xứ Huế

2.Thái độ

- Trân trọng yêu mến ca Huế, dân ca của dân tộc

- Biết giữ gìn, bảo vệ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc

3 Kĩ năng

- Rèn kỹ năng nghiên cứu tài liệu, kỹ năng thu thập, phân tích, đánh giá, xử

lý thông tin

- Kỹ năng tự rút ra bài học

- Kỹ năng sử dụng Công nghệ thông tin

- Kỹ hoạt động nhóm, kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống

C ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC CẦN HƯỚNG TỚI:

- Năng lực phân tích, cảm thụ văn chương

- Năng lực hợp tác

- Năng thuyết trình

- Năng lực nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

- Năng lực thẩm mĩ

- Năng lực giao tiếp

D TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ:

I Phương pháp:

1 GV: Giao việc theo nhóm, nêu vấn đề kết luận vấn đề, thuyết trình, vấn đáp, bình giảng

2 HS: Thảo luận nhóm, suy nghĩ tư duy độc lập

II Thiết bị, đồ dùng

1 GV: giáo án, sgk, sgv, máy chiếu, phiếu học tập

2 HS: Chuẩn bị bài hệ thống câu hỏi nhóm được giao, sgk, giấy khổ to, bút dạ, tư liệu trình chiếu

III Tiến hành thực hiện chủ đề:

1 Ổn định lớp

Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ: Không

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy Hoạt

động của trò

Nội dung kiến thức cần đạt Phát

triển năng lực I/ HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Yêu cầu học sinh Nhóm 2 trình

bày những hiểu biết của em về Huế

- Giáo viên khen ngợi, khuyến

khích học sinh

- Cô biết các em đã sẽ có những tìm

hiểu thú vị về Huế đúng như các em

nói Huế đẹp, Huế mơ, Huế nên thơ

và Huế nên cả nhạc nữa Vì thế

những khúc hát Nam ai, Nam bình

lắng trong vui buồn, nặng ân tình

nước non của ca Huế có lẽ đã đang

và sẽ là điều thú vị nhất mà ai cũng

mơ ước đến Huế để thưởng thức.

Cô cũng đến Huế và tất nhiên đã

nghe ca Huế và mê ca Huế Hôm

nay bằng những hiểu biết và cảm

xúc riêng của mình cô sẽ giúp các

em tìm hiểu ca Huế nhé Các em mở

sách vở chúng ta học tiết 114 văn

bản: “Ca Huế trên sông Hương”

của Hà Ánh Minh.

- Nhóm

2 trình bày bằng máy chiếu

- Lắng nghe

- Học sinh ghi bài

- Trình bày hiểu biết về vị trí địa

lý, thiên nhiên, lịch sử, văn hóa, con người Huế

- Nhấn mạnh vào hoạt động sinh hoạt văn hóa độc đáo của Huế:

Ca Huế nhất là ca Huế trên sông Hương

Tìm thông tin Phân tích, xử

lý thông tin Đánh giá Thuyết trình Giao tiếp Sử dụng CNTT Thẩm mĩ

II/ HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

- Chúng ta vào phần I trước Cô đã

cho các em phiếu bài tập về nhà từ

tiết trước các em đã hoàn thành chưa

Bạn nào lên trình bày nào?

? Bạn khác có bổ xung gì không?

- Cảm ơn hs có những tìm hiểu đầy

đủ về tác giả và tác phẩm

- Gv: Giá trị hàng đầu của bút ký là

nhận thức Tuy nhiên ở đây do đối

tượng rất đặc biệt là 1 sp văn hóa nên

văn bản đậm chất trữ tình nhưng ko

vì thế mà làm thức giảm đi giá trị

nhận.

-> Vì thế các em thấy văn bản này

ngoài sd ptbđ miêu tả, biểu cảm thì

- Ghi chép

- Cá nhân lên trình bày qua máy hắt

- Hs theo dõi nhận

I Đọc – tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Hà Ánh Minh

2 Tác phẩm:

* Xuất xứ: Bài viết in trên báo Người Hà Nội

* Thể loại: Bút ký

* PTBĐ: Miêu tả, biểu cảm, thuyết minh

* Kiểu văn bản: Nhật dụng

Hợp tác Phân tích, xử

lý thông tin Đánh giá Thuyết trình G.tiếp S.dụng CNTT

còn sử dụng 1 ptbđ mới các em sẽ tìm

hiểu kỹ sau này đó là thuyết minh (có

tác dụng trình bày giới thiệu về đối

tượng)

- Chúng ta tìm hiểu chú thích từ khó

Một bạn nêu cho cô em hiểu gì về ca

Huế?

- Em hiểu thế nào là “Tao nhã”

- GV cảm ơn hs khẳng định đúng cho

chạy trên máy chiếu 2 chú thích

? Theo các em với kiểu văn bản và

PTBĐ như trên chúng ta nên đọc văn

bản ntn?

- GV nêu yêu cầu đọc (Máy chiếu:

Chậm, rõ ràng, có đoạn thể hiện

bâng khuâng, say mê Chú ý những

câu văn dài đọc liền hơi nghỉ đúng ý,

câu đặc biệt câu rút gọn đọc nhấn

mạnh tạo ấn tượng cho người nghe.

- Giáo viên đọc 1 đoạn, hs đọc tiếp

- Các em nhận xét bạn đọc ntn? –

Giáo viên HD nhắc nhở

? Ở nhà các em soạn bài các em chia

văn bản này thành mấy phần? Nội

dung mỗi phần là gì?

- gọi 1 – 2 hs trả lời

- GV: Văn bản này vừa tả vừa giới

thiệu vừa biểu cảm về ca Huế, rất khó

chia bố cục rõ ràng Chúng ta chia thế

nào cho đảm bảo đủ nội văn bản là

đc Để đảm bảo cho việc tìm hiểu bài

học cô trò mình chọn cách chia 2

phần như bạn vừa nêu Chiếu lên máy

chiếu

-Phần 1:Từ đầu “…lí hoài

nam”->Huế - cái nôi của dân ca.

- Phần 2: Phần còn lại-> Đêm nghe

ca Huế trên sông Hương, những nét

đặc sắc của ca Huế.

Với bố cục 2 phần như trên cô và các

em cùng tìm hiểu chi tiết văn bản này

nhé

Cô đã giao nhiệm vụ cho các em về

nhà Các em đã chuẩn bị tốt rồi đúng

xét, ghi chép

- Hs trả lời

Nhóm

* Chú thích: (SGK)

- Ca Huế:

- Tao nhã:

3 Đọc:

4 Bố cục: 2 phần

II Đọc - hiểu văn bản:

Riêng nhóm 1 cô yêu cầu trình bày

lên bảng phụ các em đã sẵn sàng

chưa Các nhóm khác lắng nghe và

dựa vào phần phiếu bài tập nhóm

mình chuẩn bị để góp ý nhé

Mời các em

- Chiếu các câu hỏi chuẩn bị phần 1:

-? Mở đầu bài viết tác giả khẳng định

điều gì về Huế và dân ca Huế?

? Em hãy thống kê lại các làn điệu

dân ca Huế và đặc điểm của từng làn

điệu mà t.giả đã trình bày trong bài

bút ký?

? Ca Huế có những khúc điệu nào?

Đặc điểm nổi bật mỗi điệu?

? Tác giả dùng hình thức nào để giới

thiệu các làn điệu dân ca Huế ? Qua

đó em thấy các làn điệu dân ca Huế

như thế nào?

Từ đây em thấy tình cảm thái độ nào

của tác giả?

Gv yêu cầu các nhóm nx, bổ sung

Chốt trên máy chiếu- ghi bảng:

* Nhận định: Huế nổi tiếng với các

điệu hò,…gắn với công việc đánh cá,

cấy cày, trồng cây, chăn tằm…, gửi

gắm ý tình trọn vẹn.

* Các làn điệu và đặc điểm của dân

ca Huế:

- Chèo cạn, bài thai, hò đưa linh:

buồn bã.

- Hò giã gạo, ru em, giã vôi, giã điệp,

bài chòi, bài tiệm, nàng vung: náo

nức, nồng hậu tình người.

- Hò lơ, hò ô, hò xay lúa, hò nện: gần

gũi dân ca Nghệ Tĩnh.

- Các điệu lý: lý con sáo, lý hoài

xuân, lý hoài nam…: ngọt ngào, tình

tứ, da diết, khắc khoải.

- Các khúc điệu:

+ Điệu Nam: buồn man mác, thương

cảm, bi ai, vấn vương (nam ai, nam

bình, quả phụ, nam xuân, tương tư

1 trình bày

- Các nhóm khác bổ sung

1 Huế - cái nôi của dân ca:

* Nhận định: Huế nổi tiếng với các điệu hò

* Các làn điệu và đặc điểm của dân ca Huế:

- Hò

- Lý

- Các khúc điệu:

+ Điệu Nam + Điệu Bắc -> Nt: Liệt kê, bình luận

=> Dân ca Huế đa dạng, phong phú, tinh tế,ngắn với cuộc sống lao động của người dân Nó thể hiện tình ý trọn vẹn: khát khao, mong chờ, hoài vọng tha thiết của tâm hồn Huế.

H.A.M rất am hiểu, yêu dân ca Huế và yêu Huế.

khúc, hành vân).

+ Điệu Bắc: không vui không buồn

(tứ đại cảnh)

-> Nt: Liệt kê, bình luận.

=> Dân ca Huế đa dạng, phong phú,

tinh tế gắn với cuộc sống lao động

của người dân Nó thể hiện tình ý

trọn vẹn: khát khao, mong chờ, hoài

vọng tha thiết của tâm hồn Huế.

H.A.M rất am hiểu, yêu dân ca Huế

và yêu Huế.

- Gv cung cấp về phép liệt kê

Yêu hs chỉ ra liệt kê ở đâu, đâu là lời

bình

?Tại sao em nói ca Huế phong phú,

đa dạng, tinh tế?

(Các làn điệu ca Huế nhiều hay ít?

Em có nhớ hết được không?Ca Huế

có thể hiện đc các cung bậc tình cảm

của người lao động ko?)

Như vậy các bạn đã tìm hiểu rất tốt,

các em quan sát lên màn hình phần

kiến thức của phần 1

- Gv ghi lên bảng ngắn gọn phần NT

và phần kết luận

- GV cho hs nghe hò và lý để hs nhận

biết.

- Em hãy chia sẻ cảm nhận của em về

1 trong những khúc ca vừa nghe?

Bình: Mở đầu bài viết bằng một lời

khẳng định, tiếp theo bằng cách kết

hợp khéo léo liệt kê với lời bình luận

rất chính xác về các làn điệu dân ca

Huế, tác giả đưa chúng ta đến với

xứ Huế nổi tiếng với các điệu hò,

điệu lý Giọng điệu muôn màu muôn

vẻ, nhưng tất cả đều thể hiện tinh tế

lòng khát khao, nỗi mong chờ hoài

vọng tha thiết của tâm hồn Huế Tất

cả những cung bậc tình cảm của

người dân lao động đều đc thể hiện

trong lời ca, âm điệu của dân ca

Huế Ta không thể nhớ hết đc các

làn điệu ca Huế bởi đơn giản một

- Cá nhân Pbcn

- Lắng nghe

điều ca Huế vô cùng phong phú, đa

dạng Phải chăng Huế chính là 1

trong những cái nôi của các làn điệu

dân ca tuyệt vời của người Việt.

Chuyển ý: Các em ạ, ngày nay tại sao

ai cũng nói: đến Huế ko nghe các làn

điệu ca Huế thì chưa thấy hết vẻ đẹp

của xứ Huế Ca Huế nghe như thế

nào? Ca Huế người ta biểu diễn ở đâu

mà độc đáo hấp dẫn đến thế? Vậy cô

trò mình cùng theo chân Hà Ánh

Minh để nghe ca Huế nhé

- Ở nhà các em đã tìm hiểu đêm ca

Huế trên sông Hương trong văn bản

của Hà Ánh Minh, bây giờ các em

quan sát thêm những hình ảnh cảnh

đêm trên sông Hương Em hãy chia sẻ

với cả lớp em hình dung ra đêm Ca

Huế diên ra trong thời gian không

gian nào?

(Máy chiếu hình ảnh đêm trên sông

Hương)

- Cảm ơn hs: Em hình dung khá tuyệt

Bạn nào có bổ sung ko?

- Giáo viên chiếu máy chiếu và ghi

bảng nội dung : Thời gian- ko gian

- Thời gian: Đêm, về khuya, gà gáy,

tiếng chuông gọi năm canh.

- Không gian:

+ Thành phố lên đèn như sao sa

+ Sương dày, cảnh mờ ảo

+ Thuyền rồng trang trí lộng lẫy,

xung quanh có hình rồng, mui thuyền

là đầu rồng như bay lên…

+ Trong khoang thuyền có dàn nhạc:

đàn tranh, đàn nguyệt, đàn tỳ bà, nhị,

đàn tam, đàn bầu, sáo, cặp xanh,…

+ Trăng lên, gió mơn man, dìu dịu

+ Dòng sông trăng: gợn sóng

+ Con thuyền bồng bềnh.

+ Xa xa Thiên Mụ mờ ảo, tháp Phước

Duyên dát ánh trăng vàng.

+ Sóng vỗ mạn thuyền, tiếng đàn réo

rắt du dương…

- Hs trình bày

2 Cảnh ca Huế trên sông Hương:

* Thời gian – không gian:

- Thời gian: Đêm, về khuya

- Không gian:

+ Thành phố lên đèn như sao sa + Thuyền rồng trang trí lộng lẫy,

có hình rồng…có dàn nhạc + Trăng lên, gió mơn man, dìu dịu Dòng sông trăng: gợn sóng + Con thuyền bồng bềnh

Phân tích, xử

lý thông tin Đánh giá Thuyết trình Giao tiếp Sử dụng CNTT Thẩm mĩ

? Theo em tác giả đã tái hiện thời

gian và không gian của đêm ca Huế

bằng những thủ pháp nt nào?

Em có nhận xét gì về thời gian và

không gian ấy?

Cho hs quan sát hình ảnh và bình:

Các em ạ! Bằng cách miêu tả rất tự

nhiên chân thực mà gợi tả Tác giả

đã vẽ nên một khung cảnh tuyệt vời:

Giữa đêm khuya yên tĩnh, bầu trời

cao rộng, dưới ánh trăng sông nước

huyền ảo thơ mộng, cảnh vật lung

linh hư ảo, con thuyền rồng lộng lẫy

lững lờ trôi trên dòng Hương giang

êm đềm Thời gian ấy không gian ấy

mang đầy tính nghệ thuật vừa dân

dã vừa sang trọng đã đủ để làm say

đắm lòng người lữ khánh, khơi dậy

trong hồn ta sự lai láng, mộng mơ

rồi Ai chẳng muốn thả hồn mình

theo gió theo mây theo nước theo

trăng Đúng như tác giả viết: tôi

bước xuống thuyền với hồn thơ lai

láng, tình người nồng hậu, và với

tâm trạng chờ đợi rộn ràng Vậy ta

chờ đợi điều gì? Chờ đợi để ngắm

cảnh thiên nhiên thơ mộng, chờ đợi

đc nghe những khúc ca Huế réo rắt,

ngọt ngào, xao xuyến, say mê lòng

người.

Chuyển ý:

Ca Huế vốn đã hay nhưng để đưa hồn

ca Huế đến với người nghe phải nhờ

vào các nhạc công và ca công Hình

ảnh của họ được hiên lên qua những

chi tiết nào?

- Hs trả lời gv đưa lên MC

- Ca công:

+ rất trẻ

+ Nam: áo the, quần thụng, khăn xép.

+ nữ: áo dài, khăn đóng duyên dáng

- Nhạc công: các ngón đàn trau

chuốt: ngón nhấn mổ, vả, ngón bấm,

day chớp, búng, ngón phi, ngón rãi…

-> Miêu tả, từ ngữ gợi cảm, so sánh, hình ảnh đẹp chân thực

Câu văn dài ngắn đan

=> Thời gian, không gian rất đặc biệt mang đây tính nghệ thuật: yên tĩnh, lung linh huyền

ảo và thơ mộng.

* Biểu diễn ca Huế:

- Ca công:

- Nhạc công

- Em nhận xét gì về cách miêu tả của

tác giả?

- Em có nhận xét gì về những ca công

nhạc công của đêm ca Huế?

(GV bình: Đây chính là những nghệ

sĩ tài hoa, điêu luyện, thanh lịch Họ

mang theo nét riêng của người Huế.

Khi đến với Huế gặp và tiếp xúc với

người Huế cô đã ngỡ ngàng Trước

hết là giọng nói ngọt ngào nhẹ

nhàng, cách ứng xử lịch sự, bình dị,

cởi mở tự nhiên tốt bụng nhưng rất

tế nhị kín đáo Phải chăng sinh ra

trên một miền đất đẹp dịu dàng nên

thơ, lại có lịch sử hàng trăm năm là

kinh đô của đất Việt nên ngay từ khi

sinh ra người Huế đã được ấp ủ

trong cái nôi văn hóa tuyệt vời nên

họ có vẻ riêng của xứ Huế )

? Vậy khi thưởng thức ca Huế ca điều

gì đặc biệt? Một buổi biểu diễn diễn

ra ntn? Chúng ta cùng xem một đoạn

vi deo nhé

- Em thấy cách thưởng thức ca Huế

có gì đặc biệt?

- Trình tự 1 đêm ca Huế diễn ra ntn?

(Cho câu hỏi lên máy chiếu)

Hs trả lời – GV chốt trên MC – ghi

bảng ngắn gọn

+ Mở đầu: Bừng lên âm thanh hoa

tấu bốn khúc: lưu thủy, kim tiền, xuân

phong, long, hổ du dương, trầm bổng,

réo rắt, lúc khoan lúc nhặt, tiết tấu

xao động hồn người.

+ Đêm khuya: Khúc điệu Nam buồn

man mác, thương cảm, bi ai, vấn

vương…

+ Cách trình bày: Có điệu sôi nổi

tươi vui, có điệu buồn Lời ca thong

thả trang trọng, trong sáng, gợi tình

người tình đất nước…

+ gà gáy gọi canh: thuyền vẫn đầy ắp

tiếng nhạc lời ca.

Bình: Trên thuyền rồng khi âm

- Trả lời

Xem và cảm nhận

HS xem

Hs trả lời-ghi chép

-> Miêu tả tỉ mỉ, cụ thể bằng phép liệt kê với 1 loạt tính từ động từ liên tiếp

=>Những nghê sĩ tài hoa, điêu

luyện, thanh lịch.

- Thưởng thức:

+ Nghe - ngắm trực tiếp.

+ Mở đầu: hòa tấu du dương, trầm bổng, réo rắt

+ Đêm khuya: Khúc điệu Nam buồn

+ gà gáy gọi canh: thuyền vẫn đầy ắp tiếng nhạc lời ca

nhạc, lời ca cất lên, con thuyền ko

còn bất cứ 1 âm thanh nào khác, tất

cả hướng vào các ngệ sĩ Ta nghe ta

ngắm Ta say mê, quên cả không

gian thời gian, ta nghe ca Huế mà

tưởng như những xúc cảm trong lời

ca thấm vào thể xác tâm hồn, len

vào trong mạch máu có lúc ta tưởng

đó chính là tiếng lòng mình Bởi vậy

nghe ca Huế là nghe tình người, tìm

đến với vẻ đẹp tâm hồn con người.

Ca Huế gieo vào tâm hồn con người

những mầm hạt của tình yêu: Yêu

khúc dân ca, yêu Huế yêu quê

hương đất nước.

- Ở phần này các em thấy tác giả kết

hợp những ptbđ nào? Qua đó em có

nhận xét gì về cách biểu diễn và

thưởng thức ca Huế?

(Cách biểu diễn và thưởng thức: độc

đáo, tính nghệ thuật cao)

? Khi nghe ca Huế người nghe sẽ cảm

nhận được sự kì diệu nào?

(Máy chiếu:

+ Không gian như lắng lại Thời gian

như ngừng lại Con gái Huế phong

phú, âm thầm, kín đá , sâu thẳm…)

Bình: Các em a! Tất cả như mờ đi

như dừng lại lúc này điều mà ta cảm

nhận rõ nhất là vẻ đẹp của hồn ca

Huế chính là con người Huế, là

những cô gái Huế đằm thắm, dịu

dàng, sâu lắng mang vẻ thâm trầm

của xứ sở cố Kinh Ca Huế cũng có

bài Lý tình tang ngợi ca 10 nét đẹp

của con gái Huế đấy.

-Thảo luận bàn: Vậy nghe ca Huế là 1

thú thưởng thức văn hóa ntn?

(->Là một thú tao nhã.)

- GV viết lên bảng

- Tại sao lại nói nghe ca Huế là 1 thú

vui tao nhã? (Máy chiếu)

(Tao nhã là gì? Là thanh cao lịch sự

Ca Huế vốn hay và đẹp, nhã nhặn từ

- Thảo luận bàn – trả lời

-> Miêu tả + biểu cảm + bình luận

=> Độc đáo, tính nghệ thuật cao.

Là một thú tao nhã.

nội dung đến hình thức, biểu diễn

trong 1 ko gian có tính ghệ thuật,

người biểu diễn người nghe đều trang

trọng, lịch sự Theo cô sâu xa hơn là

do nguồn gốc của ca Huế Nên ca

Huế thực sự là thú tao nhã.)

? Vậy tác giả cho ta biết ca Huế có

nguồn gốc từ đâu?

- Nhóm 3 trình bày

GV trình bày bằng máy chiếu trên

bảng chỉ ghi ngắn gọn.)

Ca Huế

Nhạc dân gian Nhạc cungđình

Nhạc dân gian:

Là các làn điệu

dân ca, những

điệu hò, điệu

lí bắt nguồn

trong cuộc sống

lao động, sinh

hoạt của con

người, nên

thường sôi nổi,

lạc quan, vui

tươi

Nhạc cung đình, nhã nhạc: Là nhạc dùng trong những buổi lễ tôn nghiêm trong cung đình của vua chúa, nơi tôn miếu của triều đình phong kiến, thường có sắc thái trang trọng , uy nghi

- Gv bình:

Ca huế rất đặc biệt Nhiều loại hình

ca nhạc ở các miền đất nước thường

từ dân gian mà vào cung đình gác

tía, còn ca Huế lại từ chốn lầu son

gác tía mà lan tỏa ăn sâu vào chốn

dân gian Đầu tiên khi mới ra đời ca

Huế chi dành thưởng thức ở tư dinh

của giới quý tộc phong kiến dần dần

không gian diễn xướng được mở

rộng chan hòa vào sinh hoạt dân

gian và ra với sông Hương thơ

mộng Vì thế ca Huế trên sông

Hương là sự kết hợp giao thoa tuyệt

vời giữa dòng nhạc bác học là nhã

nhạc cung đình với dòng nhạc dân

gian là các câu hò điệu lý Sự sang

trọng hòa với sự dân giã, bình dị;

Nhóm 3 Trình bày bảng phụ

* Nguồn gốc ca Huế:

- Nhạc dân gian - nhã nhạc cung đình