Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)

Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W.C Cheng L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà Giang (tt)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÁO CÁO TÓM TẮT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CÂY THIẾT SAM GIẢ LÁ

NGẮN (Pseudotsuga brevifolia W C Cheng & L K Fu, 1975) VÀ

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP BẢO TỒN TẠI TỈNH HÀ GIANG

MÃ SỐ: ĐH2015-TN03-01

Chủ nhiệm đề tài: TS Lê Văn Phúc

THÁI NGUYÊN – 8/2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÁO CÁO TÓM TẮT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CÂY THIẾT SAM GIẢ LÁ

NGẮN (Pseudotsuga brevifolia W C Cheng & L K Fu, 1975) VÀ

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP BẢO TỒN TẠI TỈNH HÀ GIANG

i

DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

TT Họ và tên Đơn vị công tác và lĩnh

vực chuyên môn

Nội dung nghiên cứu

cụ thể đƣợc giao

2 Nguyễn Tuấn Hùng Khoa Lâm nghiệp Phối hợp nghiên cứu

DANH SÁCH ĐƠN VỊ PHỐI HỢP

TT Tên đơn vị Nội dung phối hợp nghiên cứu

1 UBND xã Cán Tỷ, Lủng Tá huyện

Quản Bạ, tỉnh Hà Giang

Cung cấp địa bàn nghiên cứu

2 UBND xã Thài Phìn Tủng và Sà Phìn

huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang

Cung cấp địa bàn nghiên cứu

MỤC LỤC

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1

4 Đóng góp mới của đề tài 1

5 Giới hạn nghiên cứu của đề tài 1

6 Bố cục của đề tài 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2

1.1 Tổng quan về tài liệu 2

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới 2

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 3

1.2 Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu 3

1.2.1 Điều kiện tự nhiên 3

1.2.2 Điều kiện kinh tế xã hội 3

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

2.2 Nội dung nghiên cứu 4

2.3 Phương pháp nghiên cứu 4

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 5

3.1 Nghiên cứu hiện trạng phân bố, đặc điểm hình thái, cẫu tạo giải phẫu lá và gỗ 5

3.1.1 Đặc điểm hình thái của loài Thiết sam giả lá ngắn 5

3.1.2 Đặc điểm địa hình, đất đai, khí hậu nơi có loài Thiết sam giả lá ngắn phân bố 5

3.1.3 Đặc điểm cấu tạo giải phẫu lá của loài Thiết sam giả lá ngắn 6

3.1.4 Đặc điểm cấu tạo và tính chất gỗ của loài Thiết sam giả lá ngắn 6

3.2 Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc lâm phần có loài Thiết sam giả lá ngắn phân bố 6

3.2.1 Đặc điểm cấu trúc tầng thứ 6

3.2.2 Đặc điểm cấu trúc mật độ 6

3.2.2 Đặc điểm cấu trúc tổ thành 7

3.3 Nghiên cứu đặc điểm của lớp cây tái sinh và của loài Thiết sam giả lá ngắn 8

3.3.1 Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tổ thành cây tái sinh 8

3.3.2 Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc mật độ và tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng 8

3.3.3 Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh 9

3.3.4 Phân bố cây Thiết sam giả là ngắn tái sinh theo cấp chiều cao 9

3.3.5 Phân bố cây Thiết sam giả là ngắn tái sinh theo mặt phẳng nằm ngang 9

3.3.6 Tái sinh tự nhiên loài Thiết sam giả lá ngắn quanh gốc cây mẹ 10

3.4 Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài Thiết sam giả lá ngắn 10

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 11

1 Kết luận 11

2 Tồn tại 12

3 Đề nghị 12

iii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Cấu trúc mật độ rừng nơi loài Thiết sam giả lá ngắn phân bố 6

Bảng 3.2 Cấu trúc tổ thành rừng trên núi đá vôi 7

Bảng 3.3 Tổ thành cây tái sinh rừng trên núi đá vôi ở Hà Giang 8

Bảng 3.4 Mật độ tái sinh và tỷ lệ cây tái sinh triển vọng 8

của rừng ở Hà Giang 8

Bảng 3.5 Chất lƣợng và nguồn gốc cây tái sinh ở Hà Giang 9

Bảng 3.6 Tổng hợp mật độ loài Thiết sam giả lá ngắn tái sinh 9

ở các cấp chiều cao ở Hà Giang 9

Bảng 3.7 Phân bố cây tái sinh theo mặt phẳng nằm ngang 9

của loài Thiết sam giả lá ngắn 9

Bảng 3.8 Tần xuất tái sinh tự nhiên của 10

loài Thiết sam giả lá ngắn quanh gốc cây mẹ 10

TSGLN Thiết sam giả lá ngắn

v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1 Thông tin chung

- Tên đề tài: Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga

brevifolia W.C Cheng & L.K.Fu, 1975) và đề xuất các giải pháp bảo tồn tại tỉnh Hà

Giang

- Mã số: ĐH2015 – TN03- 01

- Chủ nhiệm: TS Lê Văn Phúc

- Cơ quan chủ trì: Trường ĐH Nông lâm – ĐH Thái Nguyên

- Thời gian thực hiện: Năm 2015 - 2016

4 Kết quả nghiên cứu

- Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài Thiết sam giả lá ngắn: là loài cây gỗ nhỡ, mọc đứng, thân thẳng, vỏ có vết nứt dọc sâu dạng vảy Lá đơn, mọc cách, cuống lá vặn, xếp sang 2 bên Nón đơn tính cùng gốc, hạt hình trứng ba cạnh Bộ rễ của loài phát triển rất mạnh, loài có tính chu kỳ sai nón, khả năng ra nón không đều giữa các năm

- Nghiên cứu đặc điểm sinh thái của loài Thiết sam giả lá ngắn: Thiết sam giả lá ngắn quan hệ ngẫu nhiên với 9 loài: Bách xanh, Kim giao, Thông tre lá ngắn, Trai lý, Mun sừng, Thông đỏ bắc, Nghiến, Nhội, Sồi đá; quan hệ hỗ trợ với 2 loài: Dẻ gai và Tông dù Thường mọc rải rác trên các sườn và đỉnh núi đá, ở độ cao từ 1100m trở lên Đất Feralit mùn trên núi,

độ pH trung tính, lượng mùn cao, đất xốp, hàm lượng đạm, lân, kali ở mức trung bình Là loài chiếm ưu thế và ở tầng tán chính của rừng, rừng thường có 1-2 tầng cây gỗ, độ tàn che của rừng đạt từ 0,5-0,6; độ che phủ từ 30 - 40% Mật độ của loài Thiết sam giả lá ngắn từ 150-270 cây/ha Số loài cây gỗ tham gia vào công thức tổ thành rừng có từ 2-7 loài

- Nghiên cứu đặc điểm tái sinh của loài Thiết sam giả lá ngắn: Có khả năng tái sinh bằng hạt, mật độ tái sinh của loài Thiết sam giả lá ngắn từ 270 - 380 cây/ha; tỷ lệ cây tái sinh triển vọng đạt từ 59,26 - 63,16%; tỷ lệ cây tái sinh từ hạt chiếm từ 92,89 - 93,7% Cây tái sinh chủ yếu tập trung ở cấp chiều cao >1m, phân bố ngẫu nhiên trên bề mặt đất rừng, chủ yếu ở ngoài tán cây mẹ Cây con tái sinh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như: cây bụi, thảm tươi, địa hình và những tác động của con người

- Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài Thiết sam giả lá ngắn: bảo tồn nội

vi, bảo tồn ngoại vi và giải pháp về kinh tế xã hội nhằm hạn chế sự tác động tiêu cực đến loài Thiết sam giả lá ngắn và môi trường sống của loài

5 Sản phẩm

Sản phẩm khoa học

1 Lê Văn Phúc, Nguyễn Thị Thoa (2015), “Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học loài Thiết sam

giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại tỉnh Hà Giang”, Tạp

chí Nông nghiệp & PTNT, (11), tr 200 - 204

2 Lê Văn Phúc (2015), “Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc quần thể loài Thiết sam giả lá ngắn

(Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại tỉnh Hà Giang”, Tạp chí Nông

nghiệp & PTNT, (15), tr 142 - 148

3 Lê Văn Phúc (2015), “Nghiên cứu đặc điểm tái sinh của loài Thiết sam giả lá ngắn

(Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại tỉnh Hà Giang”, Tạp chí Nông

nghiệp & PTNT, (18), tr 140 - 146

4 Lê Văn Phúc, Nguyễn Việt Hưng (2016), “Nghiên cứu tính chất vật lý, cơ học gỗ loài Thiết

sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975)" Khoa học và

Công nghệ, Đại học Thái Nguyên số150 (50) 63-68

Sản phẩm đào tạo

Hướng dẫn chính và đồng hướng dẫn 06 sinh viên làm khóa luận tốt nghiệp:

1 Hoàng Cao Cường - lớp 42 QLTNR, tên khóa luận: Nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự

nhiên của loài Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu,

1975) tại khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang

2 Hoàng Văn Tùng - lớp 42 QLTNR, tên khóa luận: Nghiên cứu đặc điểm phân bố loài

Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại khu

bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang

3 Nguyễn Thị Nga - lớp 42 QLTNR, tên khóa luận: Nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự

nhiên của loài Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang (đồng hướng dẫn)

4 Trần Văn Tuyến - lớp 42 QLTNR, tên khóa luận: Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học

loài Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang (đồng hướng dẫn)

5 Phùng Ngọc Linh - lớp 42 LN, tên khóa luận: Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc loài

Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang (đồng hướng dẫn)

6 Đinh Kim Chung - lớp 42 QLTNR, tên khóa luận: Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc

quần thể loài Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975) tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang (đồng hướng dẫn)

6 Phương thức chuyển giao địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu

vii

- Kết quả nghiên cứu của đề tài đã góp phần làm sáng tỏ đặc điểm sinh học, sinh thái, tái sinh

- Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở khoa học cho đề xuất một số giải pháp nhằm

bảo tồn và phát triển loài thực vật quý hiếm thuộc họ Thông và là tài liệu tham khảo có giá trị

cho các nghiên cứu có liên quan

INFORMATION ON RESEACH RESULTS

1 General information

Project title: "Research on features characteristics and propose some conservation

measures Pseudotsuga brevifolia Cheng & LK Fu W C , 1975 in Ha Giang province"

Code number: ĐH2015 – TN03- 01

Coordinator: Le Van Phuc

Implementing institute: College of Agriculture and Forestry - TNU

Duration: from 2015 to 2016

2 Objectives

The study aims to: Supplement the biological and ecological characteristics of

Pseudotsuga brevifolia W C Cheng & L.K Fu to the scientific bases for development and

conservation of this specie in Vietnam

3 New findings and Creativeness

This is the first systematically study on the biological, ecological, anatomical structure

characteristics of Pseudotsuga brevifolia, a threatening specie in Vietnam

The first time the cutting technique has been tested to propagating the Pseudotsuga

brevifolia specie And initially conclude that this species can be propagated by using cutting

technique

4 Research results

- Description of biological characteristics: Pseudotsuga brevifolia is medium size,

standing tree and straight height The bark presents longitudinal fissures and covered

in scales The leaves are arranged in simple leaf, sole (leaves alternate direction), whorled petiole, and divided into paired at each node The cone is monoecious, each seed resembles anegg shape with triangle The root system grows very quickly This species has seed year cycle, the ability for flower and fruit is inhomogeneity in years

- Description of ecological characteristics: Pseudotsuga brevifolia has a random relationship with 9 species: Calocedrus macrolepis, Podocarpus fleuryi, Podocarpus

pilgeri, Garcinia fagracoides, Diospyros mun, Taxus chinensis, Bischofia javanica, Toona sinensis; Pseudotsuga brevifolia has symbiosis relationship with species such as Toona sinensis and Castanopsis chinensis Appearance of this species is scattered on the flank and

ridges of lime Stone Mountain This species occurs above 1100 m, Feralit soils with neutral

pH and humus, fine-textured, amount of nitrogen phosphorus and potassium being medium This species is dominant species and occupies the main forest canopy Forests which contain this species have 1 or 2 layer of woody species Vegetation cover ranges from 0.5 to 0.6, forest cover ranges from 30% to 40% Stand density of this species ranges 150 stems to 270 stems per hectare The number of woody species appears in silvicultural tree composition formula obtains from 2 to 7 species

- Description of ecological characteristics of regenerated seedling: Pseudotsuga

brevifolia regeneration by seed, stand density of regenerated seedling of Pseudotsuga

ix

brevifolia ranges from 270 stems to 380 seedlings per hectare; The rate of regeneration

prospects accounted for 59.26 – 63.16%of seedlings Most regenerated seedlings derived from seeds of 92.89 – 93.7% There is a large number of regenerated seedlings with height being above 1 m and seedling distributed in randomly outside crown of parent trees The process of regenerated seedling has been affected by many factors such as shrub, ground cover vegetation, topographic factor and human

- Propose some solutions to preserve and develop this species: In-situ and Ex-situ Conservation and Socio- economic solutions are efficient to cut down adverse impacts on this species and living condition

5 Products

Scientific products:

1 Le Van Phuc, Nguyen Thi Thoa (2015), “Study on biological features of Pseudotsuga

brevifolia W C cheng & L K Fu 1975 in Ha Giang province”, Journal of Agriculture and Rural development (11) pp 200 - 204

2 Le Van Phuc (2015), “Stand structure characteristics of Pseudotsuga brevifolia W C cheng

& L K Fu, 1975 in Ha Giang province, Journal of Agriculture and Rural development,

(15), pp 142 - 148

3 Le Van Phuc (2015), “Study on features of regeneration Pseudotsuga brevifolia W C cheng

& L K Fu, 1975 in Ha Giang province, Journal of Agriculture and Rural development,

(18), pp 140 - 146

4 Le Van Phuc, Nguyen Viet Hung (2016), “Reseach on the physical and mechanical

properties of Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975”

Journal science and technology TNU, episodes 150, number 50, pp 63-68

Training products:

1 Hoang Cao Cuong – 42 forest resources management, “Study on features of regeneration

of Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975 in Bat Dai Son Nature reserve, Ha

Giang province”

2 Hoang Van Tung - 42 forest resources management, “Study on distribution characteristic

of Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975 in in Bat Dai Son Nature reserve,

Ha Giang province”

3 Nguyen Thi Nga - 42 forest resources management, “Study on features of regeneration

of Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975 in Dong Van district, Ha Giang province” (co-direction)

4 Tran Van Tuyen – 42 forest resources management, “Study on biological features of

Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu 1975 in Dong Van district, Ha Giang

province” (co-direction)

5 Phung Ngoc Linh – 42 forestry, “Stand structure characteristics of Pseudotsuga brevifolia

W C cheng & L K Fu, 1975 in Quan Ba district, Ha Giang province” (co-direction)

6 Dinh Kim Chung – 42 forest resources management, “Stand structure characteristics of

Pseudotsuga brevifolia W C cheng & L K Fu, 1975 in Dong Van district, Ha Giang

province” (co-direction)

6 Transfer alternatives, Effects and Benefits of research results

- The result of research contributed to describe biological characteristics, ecological characteristics, characteristics of regenerated seedling, cutting stems propagation capacity of

Pseudotsuga brevifolia

- The result of research is a scientific basis to propose some solutions, which aims to preserve and develop rare tree species belonged to Pinaceae family The result is a valuable reference for other researches