Tam đại con gà - Nhưng nó phải bằng hai mày

Văn bản: - “Tam đại con gà” - “Nhưng nó phải bằng hai mày” Tác phẩm tự sự dân gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ, kể về những sự việc xấu, trái tự nhiên trong cuộc sống,

NGỮ VĂN 10

Có 12 thể loại:

1 Thần thoại

2 Sử thi

3 Truyền thuyết

4 Truyện cổ tích

5 Truyện ngụ ngôn

6 Truyện cười

7 Tục ngữ

8 Câu đố

9 Ca dao

10 Vè

11 Truyện thơ

12 Chèo

Văn học dân gian

Việt Nam có bao nhiêu thể loại?

Chúng ta đã được học những thể loại nào trong chương trình Ngữ văn 10?

Đọc văn:

(Truyện cười)

I Tiểu dẫn

1 Truyện cười:

 Khái niệm:

 Phân loại:

- Truyện khôi hài

- Truyện trào phúng

2 Văn bản:

- “Tam đại con gà”

- “Nhưng nó phải bằng hai mày”

Tác phẩm tự sự dân gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ,

kể về những sự việc xấu, trái tự nhiên trong cuộc sống, có tác dụng gây cười, nhằm mục đích giải trí,

phê phán.

(sgk trang 18)

 giải trí

 phê phán

Truyện trào phúng

Nêu khái niệm truyện cười?

Kể những loại

truyện cười mà em

biết?

2 loại

II Đọc – hiểu văn bản.

1 “Tam đại con gà”

a) Mâu thuẫn truyện:

 Đối tượng gây cười:

 Tình huống truyện:

 Gặp chữ “kê”: không đọc được

- Nói liều: “dủ dỉ là con dù dì”

- Bảo học trò đọc khẽ

- Khấn thổ công xin đài âm dương

- Bảo học trò đọc to

Thầy đồ dốt dạy học  mâu thuẫn trái tự nhiên

 dốt nát, cố tình giấu dốt

Xác định đối tượng gây cười trong truyện?

Xác định những tình huống mà thầy đồ gặp phải? Cách xử lí tình huống đó ra sao?

TAM THIÊN TỰ

KÊ

T ƯỚC C

 Gặp bố học trò:

- Thầy đồ bị phát hiện đọc sai  Cái dốt của thầy đồ bị lật tẩy

- Nhanh trí nói gỡ: “dủ

dỉ… ông con gà”

 Tự nhủ về sự dốt nát của mình và thổ công

 Chống chế để giấu dốt  tạo

ra tiếng cười

b) Ý nghĩa truyện

- Phê phán thói giấu dốt

- Khuyên mọi người chớ nên giấu dốt, nên mạnh dạn học hỏi.

2 “Nhưng nó phải bằng hai mày”

5 đồng

Cải Lí trưởng Ngô

Đánh nhau, đi kiện

a) Tình huống truyện.

 Trước khi xử kiện:

Nêu tình huống dẫn đến việc xử

kiện?

10 đồng

 Khi xử kiện:

Thầy lí Cải

Hành

đ ộng

Lời nói

“xòe năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay mặt”

Số tiền gấp đôi

(chủ động)

Quan xử kiện giỏi Người lao động nghèo

“vội xòe năm ngón tay, ngẩng mặt nhìn thầy lí”

 Cố ý nhắc (bị động)

Quan hệ

- “Phạt chục roi”.

- “Tao biết mày phải nhưng nó phải bằng

-“Xin xét lại, lẽ phải về con mà”.

 vừa là nạn nhân, vừa

Thảo luận nhóm (2 dãy bàn) trong thời gian 2 phút theo những gợi ý

đã cho trong bảng sau:

5 ngón tay = tiền lẽ phải

10 ngón tay = 2 tiền = 2 lẽ phải

 Đối với lí tưởng thì lẽ phải được đo bằng tiền.

=

b) Ý nghĩa truyện.

- Phê phán thói tham nhũng của bọn quan lại (xử kiện theo mệnh giá của đồng tiền)

- Khát vọng của nhân dân về một xã hội công bằng

III Giá trị văn bản

1 “Tam đại con gà”:

- Nội dung: cái dốt không che đậy

được, càng dấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho thiên hạ

- Nghệ thuật: gây cười bằng mâu

thuẫn trái tự nhiên

2 “Nhưng nó phải bằng hai mày”:

- Nội dung:

+ Vạch trần lối xử kiện vì tiền của quan lại

+ Người lao động nghèo lâm vào tình cảnh bi hài, vừa đáng thương

vừa đáng trách.

- Nghệ thuật: sự kết hợp giữa lời nói

với cử chỉ, lối chơi chữ độc đáo