- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: 1 Giải bài toán sự đồng biến, nghịch biến của hàm số; 2 Dùng đồ thị biện luận số nghiệm của phương trình; 3 Công tác tuyên truyền,
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
Mã số: (Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC HỌC SINH CHƯA NGOAN Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
Người thực hiện: Từ Ngọc LongLĩnh vực nghiên cứu:
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
8 Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao nhất: Cao học Quản lý Giáo dục
- Năm nhận bằng: 2010.
- Chuyên ngành đào tạo: Quản lý Giáo dục.
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC:
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Quản lý.
- Số năm có kinh nghiệm: 20 năm.
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
1) Giải bài toán sự đồng biến, nghịch biến của hàm số;
2) Dùng đồ thị biện luận số nghiệm của phương trình;
3) Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của trường THPT Phước Thiền cho học sinh trong 02 năm 2012 và 2013;
4) Hiệu trưởng phối hợp với Đoàn thanh niên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn ở trường THPT Phước Thiền;
5) Những giải pháp nâng cao giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT Nguyễn Đình Chiểu
Trang 3I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Theo Nghị quyết Đại hội IX (nhiệm kỳ 2015-2020) của Đảng bộ tỉnh ĐồngNai: “Hoạt động giáo dục và đào tạo có bước chuyển biến, cơ bản đáp ứng nhucầu học tập của xã hội và đào tạo nhân lực Quy mô mạng lưới trường lớp pháttriển Chất lượng giáo dục và đào tạo toàn diện được nâng lên Đội ngũ nhà giáo,cán bộ quản lý giáo dục được đào tạo bổ sung, đào tạo lại bồi dưỡng đạt chuẩn vànâng cao trình độ quản lý, chuyên môn nghiệp vụ , duy trì kết quả học sinh phổthông hoàn thành chương trình, tốt nghiệp các cấp học với tỷ lệ cao; tỷ lệ học sinhtrúng tuyển đại học, cao đẳng tăng; giữ vững ổn định thành tích học sinh giỏi cấpquốc gia”
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, còn có những hạn chế, đúng nhưVăn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ X (Nhiệm kỳ 2015-2016
đã chỉ rõ: Tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống trong một bộ phận thanh thiếuniên và tình trạng bất bình đẳng trong gia đình, bạo lực gia đình còn xảy ra
Hội nghị lần thứ 9 của Ban chấp hành TW (khoá X) khi đánh giá về nhữnghạn chế của giáo dục-đào tạo, cũng đã chỉ rõ: “Trong sự nghiệp giáo dục toàndiện, dạy làm người, dạy nghề là yếu kém nhất; giáo dục về lý tưởng sống, phẩmchất đạo đức yếu, học sinh thiếu hiểu biết về truyền thống văn hoá, lịch sử của dântộc, của đảng, về quyền lợi và nghĩa vụ của công dân ”, “ đạo đức, lối sống củahọc sinh, sinh viên có nhiều biểu hiện rất đáng lo ngại, những hiện tượng tiêu cựctrong giáo dục-đào tạo còn nhiều, ”
Từ thực tế, các nhà hoạt động giáo dục cũng nhận ra rằng: theo quy luậtchung, học sinh và trẻ em luôn luôn có sự phân hóa phức tạp về mức độ tri thức,phẩm chất đạo đức, về thể chất và các phẩm chất khác do rất nhiều nguyên nhânkhác nhau của quá trình tiếp thu giáo dục và tự giáo dục của mỗi con người Trong
sự phân hóa đó, có một bộ phận tiến bộ học vượt lên hẳn so với bạn bè cùng tranglứa, nhưng cũng có một tỉ lệ rơi vào tình trạng chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tụthậu khá xa về mặt nhân cách mà nếu như nhà trường không quan tâm giúp đỡ kịpthời rất dễ rơi vào tình trạng suy thoái về nhân cách dẫn đến tình trạng phạm tội.Những vụ việc vi phạm luật pháp, đạo đức liên quan đến con cái, học sinh, trẻem, mà các phương tiện thông đại chúng đã phản ánh trong thời gian qua đãchứng minh điều đó Số học sinh có khả năng vượt trội được chúng ta thườngxuyên quan tâm với các lớp chọn, trường chuyên, nhưng bộ phận học sinh chậmtiến bộ đang được nhà trường giáo dục với nhiều hình thức khác nhau chưa thật sự
có hiệu quả
Bên cạnh đó, sự hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần làm nền kinh tế đấtnước ta phát triển, làm cho phong cách người Việt Nam năng động và cởi mở hơn,nhưng cũng đã mang vào nước ta những văn hóa phẩm đồi trụy, phản nhân văn,gieo rắc lối sống tự do buông thả, làm xói mòn những giá trị đạo đức, thuần phong
mỹ tục của dân tộc Lối sống một bộ phận thanh thiếu niên từ đó có những biểuhiện đáng lo ngại, phản cảm đi ngược lại với truyền thống gia đình, xã hội và nhàtrường mà ngành giáo dục chúng ta cần phải quan tâm, suy nghĩ
Trang 4Các trường THPT ở tỉnh Đồng Nai trong thời gian qua có nhiều thành tíchtốt trong việc dạy và học, nhưng do nhiều nguyên nhân, việc quản lý công tác giáodục học sinh chưa ngoan, yếu kém, chậm phát triển ở các trường chưa được quantâm đúng mức, còn nhiều hạn chế cần được nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm đểtìm ra những giải pháp giáo dục nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, chất lượnggiáo dục toàn diện trong nhà trường.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Một số giải pháp
quản lý công tác giáo dục học sinh chưa ngoan ở trường THPT Nguyễn Đình Chiểu”.
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lý luận.
Đối với nước ta, nền kinh tế thị trường làm cho đất nước phát triển mạnh
mẽ cũng đã kéo theo những vấn đề lệch chuẩn lớn đối với nhiều học sinh, chínhnền kinh tế thị trường là một trong những nguyên nhân cơ bản đã làm tình trạngxuống cấp về đạo đức trầm trọng trong một bộ phận học sinh
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Không có gì sung sướng, vẻ vanghơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội”.Người còn chỉ rõ “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống, mà do đấutranh rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển củng cố”
Điều 27 của Luật Giáo dục 2005 quy định mục tiêu của giáo dục phổ thông
là “Giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ vàcác kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng tự động và sáng tạo,hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tính cách
và trách nhiệm công dân…”
Ngoài ra lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông có những đặc điểm pháttriển về thể chất, phát triển tâm lý, điều kiện sống và hoạt động có những đặc diểmriêng biệt Ở lứa tuổi đầu thanh niên, các em vẫn còn dễ bị kích thích và sự biểuhiện của nó giống ở tuổi thiếu niên Trong lứa tuổi này của các em khả năng tựkiểm soát, tự điều chỉnh xúc cảm và hành vi được hình thành Một số thanh niênnếu chưa được giáo dục đầy đủ về thế giới quan sẽ chịu ảnh hưởng của những tưtưởng bảo thủ, lạc hậu như ngang bướng, coi thường mọi người, coi khinh laođộng chân tay, ý thức, kỷ luật kém, thích có cuộc sống xa hoa hưởng thụ hoặcsống tu động Sự nhạy cảm với những ấn tượng mới của đời sống và tính cởi mởđược biểu hiện ở chỗ các em bắt đầu có những rung động sâu sắc đối với các quan
hệ qua lại trong gia đình, trong sinh hoạt, trong nhà trường
Trong những năm học gần đây, trường THPT Nguyễn Đình Chiểu đã cónhững cố gắng trong công tác giáo dục học sinh nói chung và giáo dục đạo đức
Trang 5học sinh nói riêng Lãnh đạo nhà trường đã giáo dục nâng cao một bước nhận thứctrong đội ngũ công chức, viên chức và học sinh về tầm quan trọng của đạo đức,bước đầu lập kế hoạch, triễn khai, tổ chức thực hiện kế hoạch, phối hợp với cáclực lượng ngoài nhà trường để thực hiện công tác giáo dục đạo đức học sinh, do
đó, tình hình đạo đức học sinh tuy có sa sút nhưng bước đầu đã có chuyển biếntích cực
Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận học sinh thiếu ý thức rèn luyện, tu dưỡng
về đạo đức, thiếu động cơ học tập, thường xuyên vi phạm nội quy trường lớp, viphạm pháp luật, khó giáo dục trong nhà trường Có những hạn chế trên là donhững nguyên nhân sau đây:
- Nguyên nhân cơ bản là do bởi mặt trái của cơ chế thị trường, thiếu sựquan tâm của gia đình, công tác giáo dục đạo đức học sinh cũng như công tácquản lý giáo dục học sinh chưa ngoan, chậm tiến còn nhiều hạn chế bất cập Thựctrạng yếu kém này đòi hỏi lãnh đạo nhà trường phải nghiên cứu đề ra các giảipháp quản lý hữu hiệu để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh,hạn chế học sinh chưa ngoan ở nhà trường
- Lãnh đạo nhà trường mà đứng đầu là Hiệu trưởng còn có những hạn chếtrong việc lập kế hoạch và cùng nhau phối hợp: kế hoạch còn chung chung, chưa
có sự phối hợp và quản lý các hình thức giáo dục, còn giao khoán công việc giáodục cho Đoàn thanh niên, giáo viên chủ nhiệm chưa phối hợp tốt giữa các lựclượng trong và ngoài nhà trường trong việc giáo dục những học sinh chưa ngoan
- Chưa có những kế hoạch cụ thể, phù hợp trong việc vừa dạy chữ, vừa dạyngười, giáo dục lý tưởng sống, rèn luyện nhân cách, kỹ năng sống một cách hiệuquả nhất
- Nhận thức của một số giáo viên, đoàn thanh niên đặc biệt là giáo viên chủnhiệm về việc giáo dục học sinh chưa ngoan còn hạn chế Một số giáo viên chưa
có cái nhìn đúng đắn về học sinh chưa ngoan, thường né tránh, có ác cảm và cònnhững khoảng cách khó gần với những em chưa ngoan này
Nhận thức được tình hình thực tế trên từ năm 2015 trở đi, Hiệu trưởng nhàtrường quyết định phải có những giải pháp, những cách làm cải tiến hơn nhằmnâng cao hiệu quả giáo dục những học sinh chưa ngoan trong nhà trường góp phầnđưa chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ngày càng cao đáp ứng lòng mong đợicủa lãnh đạo huyện nói riêng và nhân dân huyện Long Thành nói chung
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
1 Nâng cao năng lực nhận thức cho đội ngũ công chức, viên chức nhà trường.
Năng lực nhận thức về giáo dục đạo đức học sinh nói chung và quản lý giáodục học sinh chưa ngoan nói riêng có vai trò rất quan trọng, là sự khởi đầu chonhững hoạt động đạt hiệu quả cao trong công tác này Thời gian qua, nhận thứccủa đội ngũ công chức, viên chức về quản lý học sinh chưa ngoan có chuyển biếnnhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu Do đó, Hiệu trưởng đã có những giả phápnâng cao hơn nữa ý thức, trách nhiệm, nhiệt quyết của giáo viên và các cá nhân cóliên quan, giúp họ vươn lên tổ chức thực hiện tốt công tác này
Trang 6Nội dung và hình thức cơ bản nhằm nâng cao năng lực nhận thức về côngtác quản lý giáo dục học sinh chưa ngoan là:
- Triển khai các văn bản của cấp trên (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục
và Đào tạo ) một cách đầy đủ, kịp thời, cụ thể sao cho trong toàn thể công chức,viên chức quán triệt một cách sâu sắc, khắc phục triển khai qua loa, chiếu lệ
- Tổ chức các hội thảo chuyên đề về giáo dục học sinh chưa ngoan vàphương pháp, cách thức quản lý theo định kỳ, nhưng phải ít nhất hai lần trong mộtnăm học Hiệu trưởng đã có kế hoạch chu đáo về thời gian, nội dung, phân côngnhân sự để viết tham luận; có hệ thống câu hỏi gợi mở để cùng bàn bạc, tranhluận, chuẩn bị về cơ sở vật chất, tài chính….Mời các lực lượng ngoài nhà trườngnhư chính quyền địa phương, công an, các cơ quan, đoàn thể có liên quan tham
dự Nội dung, chuyên đề hội thảo nhằm giải quyết những vấn đề yếu kém, bức xúc
về những vi phạm của học sinh chưa ngoan, khó dạy ở nhà trường, đồng thời làmsáng tỏ vai trò, vị trí của các lực lượng và sự phối hợp giữa các lực lượng với nhautrong thực hiện nhiệm vụ
Các buổi hội thảo đã có kết luận thống nhất về nội dung, đề ra cho được cáchình thức, giải pháp thích hợp để giáo dục và quản lý học sinh chưa ngoan
- Nhà trường đã tạo điều kiện cho giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm
dự các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng, phương pháp giáo dục học sinh chưangoan Có tri thức về lý luận, về công tác quản lý giáo dục học sinh chưa ngoan làgiai đoạn đầu, là điều kiện cần thiết cho sự thành công của công tác này Tiếptheo, cần phải có kỹ năng, phương pháp truyền thụ, giáo dục, quản lý học sinhchưa ngoan
- Theo định kỳ, nhà trường đã tổ chức hội nghị trao đổi, phổ biến kinhnghiệm giáo dục và quản lý học sinh chưa ngoan cho giáo viên chủ nhiệm, giáoviên bộ môn, Đoàn thanh niên, nhân viên Chọn một vài giáo viên đạt kết quả caotrong giáo dục học sinh chưa ngoan lớp mình để trình bày kinh nghiệm, các cánhân, bộ phận khác cũng tọa đàm, trao đổi, học tập lẫn nhau
- Hàng năm, nhà trường có kế hoạch tổ chức tham quan, giao lưu, học tậpkinh nghiệm ở những đơn vị trong địa bàn tỉnh có thành tích khá tốt trong côngtác giáo dục học sinh chưa ngoan
2 Kế hoạch hóa công tác giáo dục học sinh chưa ngoan
Muốn đạt hiệu quả cao trong quản lý giáo dục học sinh chưa ngoan, ngoàiyêu cầu nâng cao nhận thức cho đội ngũ công chức, viên chức, Hiệu trưởng đã lập
kế hoạch riêng cho đội ngũ trong công tác quản lý và giáo dục học sinh chưangoan bên cạnh kế hoạch nhà trường và kế hoạch giáo dục đạo đức học sinh Kếhoạch dựa trên số liệu thực tiễn học sinh khó giáo dục, chưa ngoan hàng năm củamỗi lớp, trên cơ sở nội dung giáo dục đạo đức trong chương trìnhgiáo dục côngdân, chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp, chương trình hướng nghiệp, đặcđiểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học phổ thông … Hiệu trưởng đã có cáinhìn toàn diện, sâu sắc những vấn đề cơ bản của giáo dục học sinh chưa ngoan đểlập kế hoạch phù hợp với trường, với địa phương và có tính khả thi cao
Trang 7Muốn có kế hoạch quản lý giáo dục học sinh chưa ngoan một cách hiệuquả, Hiệu trưởng đã nắm vững thực trạng công tác nầy của nhà trường cũng nhưcác yếu tố chi phối đến việc điều chỉnh nhân cách của các em vi phạm Cụ thể,Hiệu trưởng nắm đặc điểm của địa phương nhà trường cũng như địa phương họcsinh cư trú, đặc điểm và tình hình cơ sở vật chất của nhà trường, đặc điểm của lựclượng giáo viên, nhân viên nhà trường, mặt mạnh và yếu của giáo viên, nhân viên,chất lượng dạy và học, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học phổthông.
Phần lớn học sinh của trường THPT Nguyễn Đình Chiểu xuất phát là nhữnghọc sinh có học lực trung bình ở bậc học trung học cơ sở (do trường xét tuyểnchọn những học sinh không đỗ được vào trường THPT Long Thành), tuy nhiên đaphần các em chăm ngoan, lễ phép, cố gắng học tập và rèn luyện tác phong đạođức Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh (khoảng 10%) do nhiều nguyênnhân chủ quan, khách quan nên thiếu động cơ học tập, thiếu ý chí phấn đấu vươnlên trong cuộc sống, trong rèn luyện tác phong đạo đức, thường xuyên vi phạmnội qui nhà trường như trốn học, cúp tiết, đánh nhau, vô lễ với người lớn… Do đó,Hiệu trưởng nhà trường đã tạo điều kiện thuận lợi cho các em tham gia sinh hoạttập thể bổ ích, giao lưu trong môi trường sư phạm thật sự lành mạnh… nhằm từngbước chuyển hóa các em, hình thành đức tính, phẩm chất cần thiết theo địnhhướng chương trình giáo dục THPT và những hành vi chuẩn mực xã hội
Kế hoạch giáo dục học sinh cá biệt đã đạt được các yêu cầu sau: xác địnhmục tiêu, nội dung, các biện pháp, các hình thức tổ chức giáo dục, lực lượng thamgia và sự phối hợp của các lực lượng, dự trù cơ sở vật chất, tài chính, tài liệu, thờigian, không gian,
Sau khi soạn xong kế hoạch, Hiệu trưởng tranh thủ sự góp ý của hội đồng
sư phạm nhà trường để các thành viên, các bộ phận thảo luận, bàn bạc dân chủ và
đi đến thống nhất, phát huy sức mạnh của tập thể để giáo dục học sinh chưangoan
Một số nội dung và hình thức thực hiện kế hoạch giáo dục học sinh chưangoan ở trường THPT Nguyễn Đình Chiểu:
Tháng Gợi ý về nội dung và hình thức thực hiện
8
- Ban Giám hiệu liên hệ các trường THCS trong và ngoài huyện cóhọc sinh được tuyển vào lớp 10 để nắm được thực trạng học sinhkhó giáo dục, chưa ngoan
- Bàn giao công tác chủ nhiệm các khối 10, 11, 12 giữa giáo viênchủ nhiệm cũ và mới, nắm số liệu thực tế học sinh chưa ngoan ở cáclớp
- Tìm hiểu địa chỉ gia đình học sinh có hoàn cảnh khó khăn, chưangoan
9 - Giáo viên chủ nhiệm ổn định tổ chức lớp, điều tra hoàn cảnh gia
đình học sinh chưa ngoan để nắm được hoàn cảnh, môi trường sống,
sở thích các em
Trang 8- Tổ chức cho toàn thể học sinh học tập về nội qui trường, lớp,nhiệm vụ học sinh THPT, Điều lệ trường phổ thông, Luật giáo dục(sinh hoạt dưới cờ, tiết chủ nhiệm, thảo luận ở lớp, tiết hoạt độngngoài giờ lên lớp).
- Động viên học sinh tham gia cuộc thi tìm hiểu truyền thống nhàtrường, huyện
- Mời cha mẹ học sinh thuộc đối tượng chưa tiến bộ về học tập vàđạo đức để trao đổi, tìm biện pháp giáo dục
- Ban giám hiệu mời toàn thể cha mẹ học sinh thuộc đối tượng chưatiến bộ báo cáo tình hình và đưa ra biện pháp giáo dục thích hợp (cómời lực lượng phối hợp như Ban đại diện cha mẹ học sinh, Bankhuyến học…)
- Giáo viên chủ nhiệm có biện pháp giúp các em thuộc đối tượngtham gia văn nghệ, các trò chơi thi đấu chào mừng ngày Nhà giáoViệt Nam, tổ chức câu lạc bộ về truyền thống “Tôn sư, trọng đạo”,văn nghệ, cắm hoa và từ sự kiện nầy khen thưởng động viên cácem
- Khen thưởng cuối học kỳ các em có thành tích tốt trong học kỳ I,nêu gương những học sinh chưa tiến bộ
Trang 94 - Giáo viên chủ nhiệm báo cáo định kỳ về tình hình học sinh chưangoan của lớp và đề nghị hướng giúp đỡ của Lãnh đạo trường
5
- Tổng kết khen thưởng giáo viên học sinh có thành tích tốt trongcông tác giáo dục học sinh chưa ngoan (báo cáo kinh nghiệm, nêugương điển hình…)
- Lập danh sách học sinh chưa tiến bộ, bàn giao Đoàn thanh niêngiáo dục trong hè
6+7 - Bồi dưỡng học sinh chưa ngoan về văn hóa, tổ chức sinh hoạt tậpthể, tham quan cho các em thuộc đối tượng chưa ngoan.
Ngoài các nội dung như trên, trong quá trình thực hiện giáo dục học sinhchưa ngoan, nhà trường còn bổ sung thêm một số nội dung có ảnh hưởng đến quátrình rèn luyện nhân cách của các em như giáo dục sức khỏe sinh sản vị thànhniên, giới và bình đẳng giới, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục phòng chống thiêntai, khả năng ứng xử, kỹ năng sống… Định kỳ, nhà trường còn quan tâm đến cáchình thức sinh hoạt tập thể nhẹ nhàng, phù hợp: các trò chơi dân gian, tham quan,
dã ngoại, tặng sách cho thư viện… Tất cả những buổi sinh hoạt tập thể nầy, nhàtrường đã lưu ý và quan tâm đặc biệt đến học sinh cá biệt để động viên, khenthưởng, khuyến khích, từ đó từng bước giúp các em điều chỉnh nhân cách phù hợpvới các chuẩn mực của xã hội mới
Trên cơ sở kế hoạch giáo dục học sinh chưa ngoan, Hiệu trưởng yêu cầu các
bộ phận (giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên) lập kế hoạchgiáo dục học sinh chưa ngoan của riêng bộ phận, cá nhân của mình chu đáo, khoahọc và có tính khả thi, lên kế hoạch cho Hiệu trưởng phê duyệt Căn cứ kế hoạchnăm của trường, các bộ phận, cá nhân lập kế hoạch tháng, tuần một cách thườngxuyên Hiệu trưởng tăng cường kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở việc xây dựng kếhoạch và tiến trình thực hiện thường xuyên của các lực lượng nầy
3 Chỉ đạo công tác giáo dục học sinh chưa ngoan thông qua giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên
Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, tổ chức Đoàn thanh niên
là ba lực lượng đông đảo, giữ vai trò quyết định sự thành công trong công tác giáodục học sinh chưa ngoan Do đó, Hiệu trưởng đã lưu tâm chỉ đạo công tác giáodục thông qua các bộ phận nầy nhằm phát huy ý thức, trách nhiệm và mối quan hệphối hợp của họ để thực hiện kế hoạch một cách đồng bộ trong nhà trường Đồngthời thông qua ba bộ phận nầy, Hiệu trưởng sẽ nắm bắt được thông tin kịp thời đểđiều chỉnh, bổ sung kế hoạch, chấn chỉnh những khuyết điểm, lệch lạc, phát huy
Trang 10những ưu điểm của các giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tổ bộ môn, góp phần nângcao chất lượng giáo dục học sinh chưa ngoan.
Lực lượng các vai trò hàng đầu trong công tác giáo dục học sinh chưangoan chính là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm Họ là người thay mặt hiệu trưởngquản lý, giáo dục toàn diện học sinh ở từng đơn vị lớp, là cố vấn tối cao, là linhhồn của lớp Do đó, hiệu trưởng đã xây dựng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thật chuđáo Tiêu chí để chọn giáo viên chủ nhiệm là năng lực chuyên môn tốt, nghiệp vụ
sư phạm vững vàng, có năng lực tổ chức và điều hành, nhiệt tình, yêu nghề, mếntrẻ, có nhân cách tốt được đồng nghiệp và học sinh quí trọng, có sức thu hút, lôicuốn học sinh, có kỹ năng tốt trong việc tác động vào tâm lý, tình cảm của họcsinh để mang lại hiệu quả giáo dục cao
Trước hết, hiệu trưởng đã chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm nắm được cụ thể sốlượng học sinh chưa ngoan của lớp mình, hiểu rõ được hoàn cảnh, nắm được đặcđiểm tâm sinh lý của từng em Từ đó, căn cứ vào kế hoạch chung của nhà trường,soạn kế hoạch giáo dục học sinh chưa ngoan của lớp mình phụ trách, giáo viênchủ nhiệm bám sát kế hoạch của nhà trường cũng như kế hoạch của lớp, báo cáo
cụ thể cho lãnh đạo nhà trường trong các buổi họp giao ban hàng tuần để kịp thờichấn chỉnh những mặt yếu, phát huy những mặt mạnh, rút ra được những kinhnghiệm trong công tác giáo dục học sinh chưa ngoan để thực hiện tốt hơn nữanhiệm vụ của mình
Hiệu trưởng đã chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm thường xuyên nghiên cứu, tìmhiểu học sinh về tâm sinh lý, về tất cả mối quan hệ của học sinh chưa ngoan để cónhững tác động hiệu quả Thành công trong công tác giáo dục học sinh chưangoan chính là hiểu được các em, những suy nghĩ, rung cảm, động cơ và hành vicũng như tất cả mối quan hệ của các em Việc nghiên cứu nầy giáo viên chủnhiệm phải tiến hành thường xuyên, đồng thời với sự phối hợp giúp đỡ của giáoviên bộ môn, cha mẹ học sinh, Đoàn thanh niên
Định kỳ, Hiệu trưởng tổ chức tập huấn, hội thảo cho đội ngũ giáo viên chủnhiệm về những nguyên tắc ứng xử sư phạm, nguyên tắc giáo dục về chức năng,nhiệm vụ, phương pháp và kỹ năng chủ nhiệm với các nội dung sau: xây dựng tậpthể lớp đoàn kết thân ái, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, tổ chức hoạt động giáo dụcđạo đức, pháp luật, các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng học tập, các hoạtđộng lao động và hướng nghiệp, các hoạt động giáo dục thể chất, thẩm mỹ…
Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm phối hợp với các lực lượng trongnhà trường theo cơ chế kế hoạch đã được xây dựng để cùng nhau theo dõi, uốnnắn hành vi của các em Đánh giá, động viên khen thưởng kịp thời những học sinh
có tiến bộ Thống nhất các biện pháp giáo dục, đánh giá xếp loại đạo đức các emmột cách công bằng không cảm tính
Giáo viên chủ nhiệm đã thường xuyên quan hệ, trao đổi với giáo viên bộmôn về tình hình học tập hoặc những thông tin phản ánh từ sổ đầu bài Những dấuhiệu bất thường của học sinh chưa ngoan, những biểu hiện sa sút về học tập, rènluyện đạo đức cần phải được nắm bắt kịp thời thông qua giáo viên bộ môn hàngngày lên lớp.Cũng thông qua giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm cũng tìmhiểu tâm tư, nguyện vọng của các em về học tập và ngược lại, giáo viên chủ nhiệm
Trang 11cũng đề đạt những kiến nghị hợp lý của các em đến giáo viên bộ môn về nội dunggiảng dạy, phương pháp truyền thụ để các em tiếp thu dễ dàng hơn, hứng thú hơn.
Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm phối hợp với Đoàn thanh niên đểxây dựng phong trào tự quản trong lớp học, kết hợp giáo dục cho các em về lýtưởng, về ước mơ hoài bảo, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, về ý thức tự vươn lêncủa cá nhân trong tập thể lớp thông qua những buổi sinh hoạt Đoàn, giao lưu, dãngoại, cắm trại, văn nghệ
Hiệu tưởng còn yêu cầu giáo viên chủ nhiệm phối hợp với lực lượng quảnsinh nhà trường nắm thêm những thông tin như: số lần nghỉ học, những vi phạm
về trể tiết, trốn học từ đó kịp thời nhắc nhở, giáo dục học sinh nhất là những họcsinh chưa ngoan
Ngoài ra, Hiệu trưởng đã chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm phối hợp chặtchẻ với Ban đại diện cha mẹ học sinh và cha mẹ học sinh trong công tác giáo dụchọc sinh chưa ngoan Nắm rõ các số điện thoại của gia đình các em để liên hệngay khi cần thiết Ban đại diện cha mẹ học sinh và cha mẹ học sinh đã nắm bắtđược tình hình học tập, rèn luyện của con em chưa ngoan của mình để theo dõi vànhắc nhở Ngược lại, cha mẹ học sinh có nhiệm vụ phản ánh tình hình sinh hoạt,học tập, rèn luyện của con em mình cho giáo viên chủ nhiệm Trên cơ sở phối hợp
đó, giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ học sinh cùng bàn bạc thống nhất các nộidung, yêu cầu giáo dục và giao nhiệm vụ cho các em tự rèn luyện
Giáo viên bộ môn là lực lượng đông đảo, hàng ngày lên lớp giảng dạy họcsinh, là lực lượng góp phần đắc lực cho nhà trường trong việc vừa “dạy chữ”vừa
“dạy người” cao quí của mình Những biểu hiện hành vi vi phạm của học sinhchưa ngoan trong giờ dạy thường xuyên xảy ra, nhưng giáo viên bộ môn khôngquan tâm uốn nắn, cá biệt có một số giáo viên dùng uy quyền để phạt quỳ, phạtđứng, hoặc đuổi ra khỏi lớp mà không chỉ ra cái đúng, cái sai cho các em sửachữa Do đó, Hiệu trưởng đã chỉ đạo các tổ bộ môn phải thực hiện kế hoạch giáodục học sinh chưa ngoan và thường xuyên theo dõi nhắc nhở giáo viên thuộc tổmình
Mỗi bộ môn đều có đặc trưng, có thế mạnh riêng trong việc lồng ghép nộidung giáo dục đạo đức cho học sinh Tổ bộ môn đã yêu cầu giáo viên bộ môn tùytheo dặc điểm tâm sinh lý của các em mà có cách giáo dục đạo đức các em trongcác tiết dạy sao cho phù hợp, khoa học, tự nhiên, tránh gượng ép, máy móc màphải vận dụng một cách lôgic, linh hoạt để tác động vào tâm tư, tình cảm, khơidậy ở các em những giá trị đạo đức trong sáng, tạo cho các em sự hưng phấn,thoải mái học tập, rèn luyện đạt hiệu quả cao Đặc biệt, Hiệu trưởng đã chỉ đạoviệc phát huy ưu thế của các môn khoa học xã hội như Giáo dục công dân, Ngữvăn, Lịch sử, Địa lý, Hoạt động Ngoài giờ lên lớp trong việc giáo dục đạo đức các
em, hình thành nhân cách cao đẹp cho học sinh
Nội dung giáo dục đạo đức của các bộ môn được cụ thể trong từng tiết, từngbài theo nội dung bài học Hiệu trưởng đã chỉ đạo cho các tổ bộ môn xem nộidung giáo dục đạo đức học sinh qua từng bài dạy là tiêu chí, đánh giá, xếp loạimột tiết dạy thành công hay không Hiệu trưởng chỉ rõ cho tập thể sư phạm thấyrằng một tiết dạy trên lớp không chỉ đơn thuần là truyền thụ tri thức khoa học cho
Trang 12học sinh mà còn là giáo dục cho các em những hành vi, cử chỉ, tình cảm, cách suynghĩ, cách sống một cách đúng đắn.
Hiệu trưởng còn chỉ đạo cho các tổ bộ môn tổ chức thao giảng, dự giờ, rútkinh nghiệm trong vấn đề giáo dục đạo đức học sinh thông qua tiết dạy Qua đó,các tổ có thể nhân rộng kinh nghiệm thành công trong từng bộ môn, từng tổ và cảtrường về giáo dục đạo đức học sinh thông qua môn học
Hiệu trưởng đã quản lý chặt chẻ, thường xuyên nề nếp giảng dạy, giáo dụccủa giáo viên gắn liền với nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh theo kế hoạch củanhà trường Hiệu trưởng yêu cầu tất cả giáo viên bộ môn phải quản lý chặt chẽ nềnếp, giờ giấc, tinh thần và thái độ học tập của học sinh, nhất là các em chưangoan, trong từng tiết dạy giáo viên bộ môn phải chịu trách nhiệm về mọi hiệntượng xãy ra trong tiết dạy của mình Mọi diễn biến, biểu hiện của học sinh trongtiết dạy cần phải được ghi cụ thể, đầy đủ vào sổ đầu bài để làm cơ sở cho các lựclượng khác cùng phối hợp giáo dục học sinh
Đoàn thanh niên là tổ chức trong nhà trường mà chức năng quan trọng nhất
là giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ Ở trong trường, với lứa tuổi các emthì công tác đoàn trực tiếp ảnh hưởng nhiều đến các em trong các hoạt động giáodục của nhà trường Vai trò của Ban Chấp hành Đoàn thanh niên trong công tácgiáo dục học sinh chưa ngoan vì thế không kém phần quan trọng
Ban Chấp hành Đoàn thanh niên giúp nhà trường quản lý, giáo dục đạo đức,
nề nếp, lối sống cho học sinh, đưa học sinh tham gia vào các hoạt động xã hội.Bên cạnh kế hoạch của Bí thư Đoàn thanh niên về nhiệm vụ, mục tiêu, chức năng
và công việc cụ thể hàng tuần, tháng, năm, Bí thư Đoàn thanh niên cũng cần phải
có kế hoạch cụ thể trong công tác giáo dục học sinh chưa ngoan
Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh nói chung vàhọc sinh chưa ngoan nói riêng, Bí thư Đoàn thanh niên thông qua kế hoạchchuyên môn của nhà trường, chủ động tổ chức những hoạt động ngoại khóa nhâncác ngày lễ lớn như: 2/9, 20/11, 09/01, 26/3, 30/4, 19/5,… dưới nhiều hình thứcphong phú trên qui mô toàn trường mang tính giáo dục cao như cắm trại, mít tinh,văn nghệ, thi cắm hoa, nấu ăn, báo tường, sáng tạo khoa học kỹ thuật qua đóphát hiện học sinh chưa ngoan có những tài năng riêng để động viên, khen thưởngdần giúp các em hòa đồng tập thể
Ban Chấp hành Đoàn thanh niên đã tổ chức những hoạt động xã hội nhưquyên góp giúp học sinh nghèo, quyên góp giúp đồng bào bị thiên tai, đóng gópxây dựng nhà tình thương, thăm hỏi người già yếu, neo đơn, thăm hỏi gia đình liệt
sĩ, giúp đỡ người khuyết tật để qua đó giáo dục các em lòng biết ơn, lòng nhân ái
và hình thành ở các em ý thức cộng đồng trong cuộc sống
Lứa tuổi học sinh trung học phổ thông rất dễ nhạy cảm và thể hiện rất mạnh
mẽ khi tham gia bất cứ hoạt động nào: học tập, vui chơi, lao động giải trí Bí thưĐoàn thanh niên đã thực hiện tốt việc phối hợp, lôi kéo các em vào các hoạt độngmang tính tập thể bổ ích, tránh xa các tệ nạn bên ngoài nhà trường, như tổ chứccáctrò chơi dân gian, tổ chức diễn đàn cho học sinh phát biểu về các hoạt động củatrường, tư vấn cho học sinh những vấn đề nhạy cảm với lứa tuổi… những hoạtđộng nầy không mang tính áp đặt, để các em được bày tỏ tâm tư, nguyện vọng qua
Trang 13đó định hướng được hành vi của các em, giúp các em điều chỉnh những hành vichưa đúng, sai trái và tự giác sửa đổi.
Ngoài ra, Hiệu trưởng đã thường xuyên nhắc nhở, động viên đội ngũ giáoviên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn thanh niên, nhân viên, quản sinhnhà trường không ngừng phấn đấu học tập, rèn luyện đạo đức tác phong để lànhững tấm gương cho học sinh noi theo Nhân cách người thầy là phương tiện sưphạm cực kỳ quan trọng để giáo dục các em Thực tiễn cho thấy, những thầy cô cóđạo đức cao thượng, yêu mến, tôn trọng, hết lòng vì học sinh, có tri thức sâu rộngluôn được các em xem là “thần tượng”, là khuôn mẫu để phấn đấu trên con đườnghọc tập và rèn luyện trong tương lai
Song song với quá trình chỉ đạo các giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn,Đoàn thanh niên thực hiện tốt kế hoạch giáo dục học sinh chưa ngoan là kiểm tracủa Hiệu trưởng đối với các bộ phận nầy Công tác kiểm tra bao gồm kiểm traviệc lập kế hoạch, việc triển khai, tổ chức thực hiện kế hoạch, việc phối hợp đểthực hiện kế hoạch, kiểm tra hồ sơ, sổ sách, kiểm tra nề nếp, kỷ cương trong soạngiảng, lên lớp, kiểm tra nề nếp sinh hoạt, tinh thần, thái độ học tập của đối tượnghọc sinh cũng như học sinh chưa ngoan, tổ chức các biện pháp để nghe báo cáokết quả công tác, các mặt làm được cần phát huy, các mặt yếu cần khắc phục Qua
đó, Hiệu trưởng sẽ nắm được thông tin cần thiết để chấn chỉnh, bổ sung kế hoạchgiáo dục học sinh chưa ngoan một cách kịp thời, đầy đủ đáp ứng được những phátsinh từ thực tiễn hoạt động Đồng thời, qua kiểm tra, Hiệu trưởng kịp thời khenthưởng, động viên các bộ phận, các cá nhân có thành tích tốt trong công tác giáodục học sinh chưa ngoan, phê bình, nhắc nhở các bộ phận, cá nhân chưa thực hiệntốt công tác nầy
4 Xây dựng và phát huy vai trò tự quản của học sinh trong các hoạt động giáo dục tập thể
Xây dựng và phát huy vai trò tự quản của học sinh trong tất cả các hoạtđộng là yếu tố quan trọng nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo của các
em, phù hợp với quy trình giáo dục hiện nay Đây là công việc rất khó khăn, vất
vả, đòi hỏi có sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, Đoànthanh niên một cách liên tục và thường xuyên… khi các em đã hình thành thóiquen tự quản, các em sẽ tự chủ trong các hoạt động, từ xây dựng kế hoạch học tập,rèn luyện đến triển khai, tổ chức thực hiện Các em sẽ tự kiểm tra, đôn đốc, độngviên lẫn nhau để hạn chế những hành vi sai phạm trong lớp, phấn đấu xây dựngtập thể vươn lên mọi mặt Đây là yếu tố quan trọng giúp các em tự rèn luyện nănglực tổ chức thực hiện, kỹ năng ứng xử trong cuộc sống, biến quá trình giáo dụcthành quá trình tự giáo dục ở học sinh, là cơ sở giúp các em tự học, tự rèn luyện,giúp đỡ lẫn nhau
Công việc đầu tiên ở mỗi năm học là giáo viên chủ nhiệm đã hướng dẫn họcsinh công tác tổ chức lớp, hoàn thiện cơ cấu tổ chức từ lớp trưởng, lớp phó đếncác tổ trưởng trong từng chi đoàn lớp
Giáo viên chủ nhiệm đã giúp các em lập kế hoạch hoạt động của lớp, đề racác chỉ tiêu, nhiệm vụ phấn đấu, các tiêu chuẩn thi đua, xây dựng các biểu mẫu, sổsách theo dõi các hoạt động của lớp, hướng dẫn tổ chức các đại hội, các cuộc họp,
Trang 14các buổi sinh hoạt tập thể, lập báo cáo, theo dõi nề nếp trật tự lớp, phương cách tổchức các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp, các buổi lao động, vui chơi giải trí, thamgia thể dục thể thao, văn nghệ của trường…
Giáo viên chủ nhiệm đã phối hợp với Đoàn thanh niên giúp các em thảoluận về nội qui trường lớp đầu năm và bồi dưỡng các em phương pháp tự đánhgiá, nhận xét, phê bình, tuyên dương những hoạt động của lớp Trên cơ sở đó, tậpthể lớp tự suy nghĩ, rút ra những bài học kinh nghiệm, mặt mạnh, mặt yếu của lớp
để phấn đấu Trong quá trình hoạt động tự quản, thầy cô giáo không được làmthay mà phải đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, tổ chức, gợi mở… cho các em thựchiện Qua đó, từng bước hình thành ở các em thói quen chủ động, tích cực, độc lập
tự quản và độc lập giải quyết các vấn đề, các phong trào của lớp
Trong quá trình hoạt động tự quản, giáo viên chủ nhiệm đã lưu ý và pháthiện các cá nhân có vai trò “thủ lĩnh” của lớp, bồi dưỡng các em nầy có khả năngchỉ huy, điều chỉnh lớp theo định hướng, ý đồ của giáo viên chủ nhiệm Những emnầy có ảnh hưởng rất lớn trong việc tác động đến các học sinh chưa ngoan của lớpbởi năng lực và khả năng lôi cuốn tất cả các thành viên vào các phong trào hoạtđộng tập thể Đồng thời, với sức mạnh tập thể, các em “thủ lĩnh” sẽ chống lạinhững biểu hiện tiêu cực, vi phạm nội qui trường lớp, từng bước đưa các cá nhânchậm tiến bộ nầy hòa nhập vào các hoạt động tích cực của lớp, làm cho lớp trởthành khối đoàn kết, nhất trí trong mọi hoạt động
Hoạt động tự quản của học sinh rất đa dạng, phong phú gồm các hoạt động
tự quản về nề nếp học tập, sinh hoạt tập thể, vui chơi giải trí, tham gia các phongtrào thi đua của nhà trường, tự kiểm tra và dánh giá mọi hoạt động của lớp hàngtháng, hàng tuần, tổ chức các hội thảo, thảo luận của lớp, tham gia các hoạt độnglao động, học tập nhóm ở trường hay ở gia đình… trong tất cả các hoạt động nầy,giáo viên chủ nhiệm định hướng cho các em bàn bạc nội dung, cách thực hiện,phương pháp sao cho hợp với tình hình đặc điểm lớp mình, giúp các em tự quyếtđịnh những vấn đề liên quan đến tập thể lớp, tránh sự chủ quan áp đặt của ngườilớn không phù hợp với đặc điểm, tâm sinh lý các em
Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với Đoàn thanh niên giúp các em tổ chức cáchoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch của trường, lớp Các hoạtđộng giáo dục phải được kết hợp với các hoạt động vui chơi giải trí sao cho cáchoạt động phảI hết sức thoải mái, tự nhiên, tạo bầu tâm lý thân thiện giữa các emvới trường lớp, giữa các học sinh với nhau, với tinh thần và thái độ tự nguyện.Qua đó, giáo viên chủ nhiệm sẽ nhận thấy tính cách của học sinh để có địnhhướng giáo dục cụ thể với từng học sinh nói chung và học sinh chưa ngoan nóiriêng Đây cũng là dịp để giáo viên chủ nhiệm hiểu rõ hơn được học sinh củamình, kịp thời chấn chỉnh những sai lệch trong hành vi, suy nghĩ của các em,hướng các em đến cái chân, cái thiện, cái mỹ theo quan điểm xã hội mới, xâydựng và nuôi dưỡng những mầm móng tốt đẹp ở chính bản thân các em, giúp các
em biết ước mơ, hoài bảo phù hợp với định hướng xã hội, hun đúc trong tâm hồncác em ý chí phấn đáu học tập rèn luyện để lập thân, lập nghiệp sau nầy
Một trong những tình hình đưa đến tình trạng học sinh chưa ngoan ở nhàtrường bởi sự tiêm nhiểm các hành vi xấu ngoài xã hội và những tụ điểm giải trí