b Bài mới: GTB 1:Đất rừng phương nam là tác phẩm nổi tiếng củanhà văn Đoàn Giỏi viết về cảnh sông nước Cà Mau.Với cảnh thiên nhiên hoang sơ hùng nơi tận cùng tổ quốc ấy được tgiả miêu tả
Trang 1Tuần: 21
NS:13/12/16 ND:09/01/17
1/ Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh
a/ KT:Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau
b KN: Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước của tác giả
c/TĐ: Cảm nhận được sự phong phú, độc đáo của thiên nhiên sông nước
2/ Chuẩn bị của gv và hs:
a/ GV :Giáo án,tranh ảnh về sông nước cà mau
PP tích hợp, gợi tìm, thảo luận nhóm…
b/ HS :Học bài và soạn trước các câu hỏi ở nhà
Tìm đọc truyện đất rừng phương nam
3/ Tiến trình lên lớp:
a) Kiểm tra bài cũ: (5p)
- Kể tóm tắt “Bài học đường đời đầu tiên”, cho biết nghệ thuật chủ yếu của đoạn trích?
- Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn rút ra là gì?
b) Bài mới: GTB (1):Đất rừng phương nam là tác phẩm nổi tiếng củanhà văn Đoàn Giỏi viết về cảnh
sông nước Cà Mau.Với cảnh thiên nhiên hoang sơ hùng nơi tận cùng tổ quốc ấy được tgiả miêu tả như thế nào?Tiết học hôm nay các em tìm hiểu đoạn trích………
HĐ1: HƯỚNG DẪN HS TÌM HIỂU CHUNG (8p)
- Gọi học sinh đọc phần chú thích
về tác giả, tác phẩm?
- tóm tắt ý chính về tác giả?
* Giáo viên chốt y lại cho hs
- văn bản có xuất xứ từ đâu?
- Giáo viên hướng dẫn cách đọc
- Gọi học sinh đọc văn bản
- hướng dẫn học sinh tìm hiểu phần
giải nghĩa của từ ở chú thích
- bài văn thuộc phương thức biểu
đạt nào?
học sinhđọc Và nêu lại
- Đoàn Giỏi viết văn từ thời kháng chiến chống Pháp
- Trích từ chương 18 của truyện Đất rừng Phương Nam
- học sinh chú ý nêu
I/TÌM HIỂU CHUNG
1 - tác giả:
Đoàn Giỏi (1925-1989) Ở Tiền Giang, viết văn từ thời kháng chiến chống Pháp
- tác phẩm của ông viết về cuộc sống thiên nhiên và con người nam Bộ
2 - tác phẩm:
- văn bản trích từ chương 18 của truyện Đất rừng Phương Nam
- Phương thức bđạt là miêu tả
HĐ2: HD HS TÌM HIỂU NỘI DUNG(25p)
- Bài văn miêu tả cảnh gì?
- Miêu tả theo trình tự như thế nào?
(GV giới thiệu cảnh thiên nhiên
choHS )
- Vị trí quan sát của người miêu tả?
- Vị trí ấy thuận lợi gì cho việc
quan sát miêu tả?
- Dấu hiệu, hình ảnh nào của thiên
nhiên Cà Mau gợi cho con người
nhiều ấn tượng khi qua đây?
- những hình ảnh ấy được miêu tả
- Cảnh quan sông nước Cà Mau cực Nam tổ quốc
- Đi từ nhữngấn tượng chung về thiên nhiên vùng đất, rồi miêu tả và thuyết minh các chi tiết: Kênh, rạch…
- Trên con thuyền xuôi theo các kênh rạch
- Dễ thấy, thấy kỹ, có thể dừng lại hoặc lướt qua khi cần
- Sông, kênh rạch, trời, nước, cây, sóng biển
II – Tìm hiểu văn bản:
1 - Ấn tượng chung ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau:
- không gian: Rộng lớn, mênh mông
- Sông ngòi, kênh rạch, giăng chi chít
- Tất cả bao trùm trong màu xanh của trời, nước, rừng cây
Cảm nhận bằng thị và thính giác;
tả xen kể, lối liệt kê, điệp từ, đặc biệt
là tính từ
Trang 2như thế nào? Ấn tượng ấy được diễn
tả qua những giác quan nào?
- Tác giả cảm nhận thiên nhiên nơi
đây như thế nào?
- Khi mới tiếp xúc, em có cảm
nhận như thế nào về không gian ở
đây?
Để giới thiệu về thiên nhiên Cà
mau, tác giả sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì?
- Vậy thiên nhiên ở đây là 1 thiên
nhiên như thế nào?
- Cảnh sông ngòi, kênh rạch ở đây
có gì độc đáo?
- Em có nhận xét gì về cách đặt tên
của địa danh ở đây? Thể hiện đặc
điểm gì về thiên nhiên?
- Dòng sông Năm Căn hiện ra với
1 dòng sông như thế nào?
- Tìm những chi tiết thể hiện điều
đó?
- Trong câu “Thuyền chúng tôi…
xuôi về Năm Căn” có những động từ
nào chỉ cùng 1 hành động của con
thuyền?
- Có thể thay đổi trình tự các động
từ ấy được không?
- nhận xét cách dùng từ?
- Tìm những từ miêu tả màu sắc
của rừng đước, nhận xét cách miêu
tả?
- Khi giới thiệu cảnh sông và rừng
đước, tác giả sử dụng nghệ thuật gì?
- Cảnh chợ Năm Căn diễn ra trong
không gian và không khí như thế
nào?
- Hàng hóa ở chợ như thế nào?
Ngôn ngữ như thế nào?
- Qua đó, em nghĩ gì về cuộc sống
của con người nơi đây?
- Qua văn bản này, em cảm nhận
được gì về thiên nhiên vùng Cà Mau
cực Nam của tổ quốc?
- Nghệ thuật bao trùm bài văn là
gì?
- Gọi hs đọc ghi nhớ sgk
- Thị, thính giác Nêu theo cách hiểu
- Là 1 không gian mênh mông với sông ngòi kênh rạch chi chít, tất cả bao trùm trong màu xanh của trời, nước, rừng cây
- Đơn điệu triền miên
- Tả xen kể, liệt kê, điệp từ, tính từ
- Còn nguyên sơ, hấp dẫn bí ẩn
- Cách đặt tên sông, đất, dòng chảy của sông, rừng đước
- Mộc mạc, dân dã, theo lối dân gian
- Hùng vĩ, rộng lớn
- Rộng hơn ngàn thước, nước đổ ầm
ầm ra biển như thác; rừng đước dựng lên cao ngất như…
- Chèo, xuôi về, thoát ra, đổ ra
- không
- Chính xác, lựa chọn
- Xanh lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ
- so sánh, động từ
- Thuyền bà san sát, tấp nập, đông vui
- Phong phú, tiếng nói của người dân tộc
- Độc đáo, tấp nập, trù phú Hùng vĩ, rộng lớn, trù phú, độc đáo
thiên nhiên còn nguyên sơ, hoang
dã, phong phú, đầy hấp dẫn và bí ẩn
2 - Cảnh sông ngòi, kênh rạch Cà Mau:
- Sông rộng hơn ngàn thước + Nó ầm ầm đổ ra biển như thác + Cá nước bơi hàng ngàn
- Rừng đước: Dựng lên cao ngất + Ngọn bằng tăm tắp
+ Lớp này chồng lớp kia + Đắp từng bậc màu xanh
tác giả sdụng nthuật so sánh, và các tư loại động từ, miêu tả thích hợp, chính xác
thiên nhiên mang vẻ đẹp hùng vĩ, rộng lớn, nên thơ, trù phú
3 - Cảnh chợ Năm Căn:
- Họp chợ ngay trên thuyền, san sát nhau
- Hàng hóa phong phú
- Đa dạng về màu sắc, trang phục, tiếng nói
miêu tả, tài quan sát kỹ, vừa bao quat vừa cụ thể
Sự độc đáo, đông vui, tấp nập và trù phú
4 - Tổng kết:
- NT: miêu tả; quan sát kỹ, độc đáo,
so sánh hấp dẫn
- ND: Cảnh thiên nhiên hùng vĩ,
hoang dã và cuộc sống trù phú tấp nập, độc đáo của vùng đất tận cùng
Trang 3* Qua VB các em hiểu được cảnh
thiên nhiên vùng sông nước Cà
Mau rất tự nhiên ,hoang dã mà
hùng vĩ.Vậy chúng ta phải làm gì?
*Chúng ta cần có thái độ như thế
nào đối với thiên nhiên?
Chú ý trả lời theo yêu cầu
HS khác nhận xét,bổ sung
- Ra sức bảo vệ rừng ko chặt phá
vì có ảnh hưởng đến đời sống chúng ta
- Ko đổ rác xuống các kênh rạch
- Ko săn bắt những động thực vật quý hiếm
-Có tình yêu thiên nhiên,sống chan hoà với thiên nhiên để từ đó ra sức bảo vệ ,mà nhất là thiên nhiên hoang dã…
tổ quốc
c) Củng cố: (5p)Em nêu suy nghĩ của em sau khi học qua vbản?Hãy kể vài con sông quê em? (HS tự nêu suy nghĩ vàkể tên các con sông.)
d) Hướng dẫn hs tự học ở nhà:1p
_ Học bài, làm bài tập1; Chuẩn bị”Bức tranh của em gái tôi”(hướng dẫn)
e/ Bổ sung của cá nhân và đồng nghiệp
Tuần: 21
Tiết : 78 Bài20 (TV) SO SÁNH
NS:14/12/16 ND: 10 /01/17
1/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh
- Nắm được khái niệm và cấu tạo của so sánh
- Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng, tiến đến tạo ra những so sánh hay
2/ Chuẩn bị của gv và hs:
a/ GV: Giáo án,bảng phụ
PP hỏi đáp, tích hợp, thảo luận nhóm
b/ HS : Soạn các câu hỏi,đọc vbản vượt thác
3/ Tiến trình lên lớp:
a) Kiểm tra bài cũ: (5p)
- Thế nào là phó ừt? Cho ví dụ?
- Tìm phó từ trong câu: “Sông nước Cà Mau rộng lớn và hùng vĩ lắm” và cho biết các trường hợp phó từ?
b) Bài mới: GTB (1p) Mổi phép tu từ cógiá trị biểu đạt khác nhau,nhằm giúp cho các sự vật có hình ảnh hơn,và
dễ hình dung hơn ađể rỏ hơn tìm hiểu vai trò của phép so sánh…
HĐ1:HƯỚNG DẪN HS TÌM HIỂU SO SÁNH LÀ GÌ (18p)
- Gọi học sinh đọc phần 1
- Tìm những tập hợp từ chứa
hình ảnh so sánh?
- Trong mỗi phép so sánh trên,
những sự vật, sự việc nào được so
sánh với nhau?
- Vì sao có thể so sánh như vậy?
- so sánh như vậy để làm gì?
học sinh đọc
- Trẻ em như búp trên cành
- Rừng đước… như… vô tận
-Vì chúng giống nhau
-HS trả lời theo cách hiểu
I –SO SÁNH LÀ GÌ VÀ CẤU TẠO CỦA SS
1 –So sánh là gì
a- xét ví dụ::
- Trẻ em so sánh búp trên cành
- Rừng đước so sánh 2 dãy tường thành vô tận
-> Vì giữa chúng có những điểm giống nhau nhất định
- Làm nổi bật sự vật được nói đến b-Kết luận
Trang 4- Vậy so sánh là gì?
- Cho ví dụ?
- Điền những tập hợp từ chừa
hình ảnh so sánh trong các câu đã
tìm ở trên vào mô hình phép so
sánh sách giáo khoa?(bảng phụ)
- Trong phép so sánh có mấy yếu
tố?
- Giáo viên hướng dẫn học sinh
làm bài và nhận xét chốt lại ý
Gọi hs đọc ghi nhớ sgk
Lấy vd
HS lên bảng làm theo yêu cầu
Hs khác nhận xét
4 yếu tố
=> Là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
ví dụ: Mắt chú Mèo tròn như hòn bi ve
2 - Cấu tạo của phép so sánh:
* Mô hình đầy đủ gồm:
- Vế A: Nêu tên sự vật, sự việc được
so sánh
- Vế B: Nêu tên sưk vật, sự việc dùng
để so sánh với sự vật, sự việc nói ở vế A
- Từ ngữ chỉ phương tiện so sánh
- Từ chỉ ý so sánh
* Khi sử dụng có thể lượt bớt phương tiện và từ so sánh, vế B có thể được đảo lên trước vế A cùng với từ so sánh
HĐ 2:LUYỆN TẬP (15p)
Gọi hs đọc yêu cầu bài tập và làm
Btập1:tìm ss đồng loại và khác
loại
Hãy tìm các vdụ về phép so sánh
Hãy xác định phép so sánh trong
bài sông nước cà mau
Hs đọc yêu cầu và lên bảng làm
Hs khác nhận xét
Hs tìm và nêu Đọc lại bài và làm theo nhóm
II - Luyện tập:
Bài 1:
a) so sánh đồng loại:
- người với người: An cao bằng nam
- Vật với vật: Quả ổi to như quả bóng
b) so sánh khác loại:
- vật với người: làn da bạn Lan trắng như tuyết
- cái cụ thể với cái từu tượng: Bạn
Q đen như ma
Bài 2 :
Khỏe như Voi; trắng như cước; đen như cột nhà cháy; cao như núi
Bài 3:
- Càng đổ dần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện -Những ngôi nhà ban đêm ánh đèn M.sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi:
c) Củng cố (5p)
Thế nào là phép so sánh?lấy ví dụ?(hs dựa vào ndung trả lời)
Nêu cấu tạo của phép so sánh? (4 yếu tố…….)
d) Hương dẫn hs tự học ở nhà: (1p)
Về nhà Học bài, làm bài tập 2, 4 (Còn lại);
Chuẩn bị: “so sánh” (tt) (hướng dẫn)
e/ Bổ sung của cá nhân và đồng nghiệp
Trang 5
Tuần: 21
Tiết :79
Bài :20 (TLV)
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO
SÁNH,
NS:14/12/16 ND:11 /01/17
1/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh
a/ KT:Thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và N.xét trong văn miêu tả
b/ KN:Bước đầu hình thành cho học sinh kỹ năng, tưởng tượng, quan sát, so sánh và nhận xét khi miêu tả
c/Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản bên trong đọc và viết bài văn miêu tả
2/ Chuẩn bị của giáo viên và hs:
a/ GV:Giáo án,sách tham khảo,
PP: thảo luận,gợi tìm
b/ HS:Đọc lại các vbản đả học,soạn bài theo các câu hỏi
3/Các bước lên lớp:
a/) Kiểm tra bài cũ :(6p) Thế nào là văn miêu tả? Đưa ra tình huống cần dùng văn miêu tả? (HS trả lời theo yêucầu)
b) Bài mới: GTB(1p)
Một sự vật hiện tượng nào cũng cần có những điểm riêng biệt để giúpngười ta nhận ra nó,văn mtả cũng vậy Vậy để làm tốt bàivăn mtả ta cần có những yếu tố nào… chúng ta tìm hiểu ndung bài.
HĐ1:TÌM HIỂU Y/CẦU QUAN SÁT,NHẬN XÉT,SOSÁNH TRONG VĂN MIÊU TẢ: (38p)
- gọi học sinh đọc các đoạn văn
- Giáo viên đọc lại mục 2 để học
sinh suy nghĩ và trả lời câu hỏi
- Chia làm 3 nhóm, mỗi nhóm
tìm hiểu 1 câu hỏi trong thời gian
5 phút
- Gọi đại diện 3 nhóm lần lượt
trả lời kết quả tìm hiểu được
- Giáo viên nhận xét kết quả
trình bày phần tìm hiểu cuả học
sinh
- Chốt ghi ý đúng cho các em
Để tả sự vật, phong cảnh,…
người viết cần phải biết làm gì?
- Kết quả của các thao tác so
sánh, tưởng tượng, nhận xét… là
gì?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Đoạn văn này so với đoạn văn
- học sinh đọc 3 đoạn văn
- 3 nhóm thảo luận
- Đại diện mỗi nhóm trả lời kết quả
-Nhóm khác nhận xét bổ sung
-Chú ý ghi những ndung sau khi sửa
- quan sát, tưởng tượng, so sánh
và nhận xét
- Tạo ra sự sinh động giàu hình tượng -> thú vị
- học sinh đọc
I/QUAN SÁT,NHẬN XÉT,SO SÁNH TRONG VĂN MIÊU TẢ:
1/Đọc các đoạn trích: SGK 2/Trả lời câu hỏi:
a-Đ.a-tái hiện lại hình ảnh DM Đ.b-Tả lại quangcảnh thơ mộng
và đẹp của sông nước cà Mau Đ.c-Tả lại hình ảnh cây gạo đầy sức sống mùa xuân
b-Đặc điểm nổi bật của các đoạn văn thể hiện các từ ngữ:
+ Đ1:Gầy gò,dài lêu nghêu…
+Đ2:Sông ngòi,kênh rạch chi chit…….,nước ầm ầm……rừng đước…
+Đ3:Cây gạo sừng sững như tháp đèn…………
c-Những câu văn có sự liên tưởng:
- So sánh dáng “gầy gòcuả DC”với dáng vẽ của”Gả nghiện thuốc phiện”
- So sánh đôi cánh của Dc với người cởi trần mặc áo gi-lê
=> Muốn miêu tả được, trước hết hết người ta phải biết quan sát, rồi từ đó nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng, ví von, so sánh… để làm nổi bật lên những đặc điểm tiêu biểu của sự vật
* Ghi nhớ :(SGK )
Trang 62 trong mục 1 thì đã bỏ đi những
chữ nào?
- nhận xét những chữ bị lượt bỏ
thực chất là bỏ đi những gì của
đoạn văn miêu tả?
- Tác dụng của những chữ bị lượt
bỏ đi ấy?
- Vậy muốn tả được, ta phải làm
gì?
- là những hình ảnh so sánh, liên tưởng thú vị
- Làm cho đoạn văn mất đi sự sinh động, không gợi trí tưởng tượng trong người đọc
Quan sát ,liên tưởng…
c) Củng cố: (4p) Thế nào là quan sát,nhận xét so sánh trong văn mtả? (HS dựa vào ndung ghi nhớ nêu lại)
d) Hướng dẫn học sinh tự học: (1p)
- Về nhà học bài, đọc các bài tập và làm (hướng dẫn )
- Soạn bài “Quan sát,tưởng tượng ……trong văn mtả” (hướng dẫn)
e/ Bổ sung của cá nhân và đồng nghiệp:
Tuần 21 Ngày soạn:10/01/2017
Tiết 80
Bài 20 (TLV) QUAN SÁT,TƯỞNG TƯỢNG VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
1/Mục đích yêu cầu :Giúp HS
- Vận dụng những kiến thức đã học vào các bài tập thực hành
-Tự kiểm tra lại kiến thức của mình.
2/Chuẩn bị của gv và hs:
a/ GV: Giáo án, sách tham khảo
PP thảo luận,gợi tìm.
b/ HS : Đọc và làm bài ở nhà
3/Các bước lên lớp
2/KTBC (6p)
-Em hiểu thế nào là quan sát,so sánh,nhận xét trong văn miêu tả? (hs dựa vào ndung kthức đã học nêu lại)
3/Bài mới : GV lưu ý cho hs một số vấn đề về ndung kthức và cho các em làm bài tập
HĐ2: HƯỚNG DẪN HS LUYỆN TẬP (33p)
Gọi hs đọc yêu cầu bài tập và làm
Bài1 hãy điền những từ thích hợp
vào chổ trống.(bảng phụ)
Tìm những hình ảnh miêu tả DM?
GV nhận xét và sửa cho HS
Cho hs tìm những câu có chứa hình
ảnh so sánh,tưởng tượng (5p)
Gv chấm điểm tập cho hs
Đọc yêu cầu bài tập
Điền các từ:gương bầu dục,congcong,lấp ló,cổ kính,xanh um
Trao đổi nhóm và trình bày Nhóm khác nhận xét,bổ sung
II/Luyện tập
Bài 1: Những hình ảnh tiêu biểu, đặc sắc: Mặt hồ… sáng long lanh, cầu Thê Húc màu son…; đền Ngọc Sơn, gốc đa già rễ lá xum xuê; tháp rùa xây trên gò đất giữ hồ đặc điểm nổi bật mà các hồ khác không có
=>Điền lần lượt các từ ngữ sau: Gương bầu dục, cong cong, lấp ló,
cổ kính, xanh um Bài 2: Những hình ảnh tiêu biểu, đặc sắc: Dế Mèn đi cả người rung rinh 1 màu nâu bóng mỡ soi gương được Đầu to nổi từng tảng Răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp, râu dài uốn ong Tôi đưa 2 chân vuốt
Trang 7Nhận xét tuyên dương những hs
làm hay
Sau khi học qua bài em hãy viết 1
đoạn văn 4-6 câu mieu tả dòng sông
quê em?
Sau khi hs trình bày gv nhận xét và
đọc đoạn văn tham khảo
HS làm theo yêu cầu
HS nhận xét
Hs làm và trình bày nhận xét
râu Bài 4:
- Mặt trời như 1 chiếc mâm lửa
- Bầu trời sáng trong và mát
mẻ như khuôn mặt của bé sau giấc ngủ dài
- Núi đồi như to hơn và chạy
ra xa hơn
- Những hàng cây như những bức tường thành cao vút
- Những ngôi nhà sáng sủa và sạch sẽ như 1 tấm kính vừa lau hết bụi
Bài 5:Viết đoạn văn miêu tả dòng sông quê em
“Trời đã về chiều dòng sông quê tôi trở nên êm ả.Những con sóng sau 1 ngày đùa giởn giờ như đã ngủ thiếp đi.Gió thổi nhẹchỉ làm cho sóng cựa mình lăn tăn,dập dềnh bên nhũng bè lục bình……… Đàn ngổng nhà ai như những chiếc phao trắng muốt nổi lều phều trên mặt nước
4/Cũng cố (5p)
Quan sát giúp ta điều gì trong văn miêu tả? (Giúp ta thấy rỏ và chính xác các sự vật cần mtả ,có khả năng liên tưởng… )
5/ Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1p)
Về nhà học bài và tập viết 1 đoạn văn mtả về ngôi nhà của em.
Đọc và soạn vb “Bức tranh của em gái tôi” (hướng dẫn)
D/ Bổ sung của cá nhân và đồng nghiệp.
