Bài giảng Sai khớp khuỷu BS. Nguyễn Đức Long

Bài giảng Sai khớp khuỷu BS. Nguyễn Đức Long trình bày đại cương về sai khớp khuỷu, một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý của khớp khuỷu, phân loại trật khớp khuỷu, phương pháp chẩn đoán và điều trị sai khớp khuỷu.

Sai khớp khuỷu

BS NGUYỄN ĐỨC LONG

1 Đại cương:

Trật khớp khuỷu hay gặp thứ 3 sau trật khớp vai và trật khớp ngón tay Chiếm 20 - 25% tổng số trật khớp

Đây là loại trật khớp phổ biến nhất ở trẻ

em trên 5 tuổi: trật khớp khuỷu 68%, trật khớp vai chỉ 2% ở người trẻ dưới 20, trật khớp

khuỷu hay gặp 7 lần nhiều hơn trật khớp vai

1.1 Một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý

của khớp khuỷu

· Diện khớp khuỷu có 3 phần

Phần ngoài: Lồi cầu tiếp nối với chỏm quay tạo

thành khớp cánh tay- quay

Phần trong: Ròng rọc tiếp nối với hõm xích- ma lớn

tạo thành khớp cánh tay- trụ

1.1 Một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý

của khớp khuỷu

Xương quay và xương trụ

tiếp với nhau tạo thành khớp

quay- trụ trên

· Trật khớp khuỷu là cả 2

xương cẳng tay (hõm xích ma

lớn + chỏm quay) trật ra khỏi

đầu dưới xương cánh tay (ròng

dọc và lồi cầu)

· Gấp, duỗi là 2 động tác quan

trọng và duy nhất của khớp

khuỷu, còn sấp, ngửa là động tác

của cẳng tay

1.1 Một số đặc điểm giải phẫu và sinh lý

của khớp khuỷu

1.2 Tỷ lệ : là trật khớp hay gặp, chiếm

20-30% tổng số trật khớp nói chung

Hay gặp nhất ở trẻ em sau 5 tuổi

Nữ nhiều hơn nam, tay trái nhiều hơn tay

phải

1.3 Nguyên nhân, cơ chế: (H.2)

Cơ chế chấn thương gián tiếp

Ngã chống tay, khuỷu duỗi tối đa, cẳng tay

ngửa

2 Giải phẫu bệnh:

2.1 Phần mềm:

Các dây chằng ở trước trong bị đứt Rất hiếm khi gặp đứt dây chằng vòng quanh chỏm quay Bao khớp bị rách

2.2 Xương:

Có thể gặp tổn thương xương: vỡ một

phần của đầu dưới xương cánh tay (vỡ lồi cầu ngoài, lồi cầu trong), mỏm khuỷu

3 Phân loại

Trật khớp khuỷu ra sau: hay gặp nhất (90%) Trật khớp khuỷu ra trước: do vỡ mỏm khuỷu Trật khớp khuỷu sang bên: do vỡ các lồi cầu

4 Chẩn đoán:

Chẩn đoán sớm thường dễ, sờ thấy các mốc xương, muộn thì sưng nề

Thường thấy khi trật khuỷu là: cẳng tay ở tư thế gấp chừng 45 độ, cẳng tay trông như ngắn lại, cánh tay trông như dài ra Sờ trước nếp khuỷu thấy bờ xương tròn của đầu dưới xương cánh tay, sờ phía sau thấy mỏm khuỷu nhô ra sau, gân cơ tam đầu căng cứng, gấp khuỷu nhẹ, thả

ra có dấu hiệu lò xo

4 Chẩn đoán:

Mỏm khuỷu và hai mỏm trên lồi cầu và trên ròng rọc không còn quan hệ tam giác mà ngang nhau Sờ được chỏm

xương quay phía sau ngoài khớp

Cần khám mạch máu và thần kinh: bắt mạch quay, mạch trụ ở cổ tay, khám vận động và cảm giác ở đầu chi

4 Chẩn đoán:

Động mạch cánh tay thường bị căng dãn, đôi khi bị chèn ép

có khi bị tắc mạch muộn do bị dập nội mạc Nếu sau nắn trật, mạch không bình thường cần mổ kiểm tra, cắt nối

chỗ dập, ghép tĩnh mạch hiển

Thần kinh có thể bị một trong 3 sợi là thần kinh giữa, thần kinh trụ và thần kinh liên cốt trước Đa số thần kinh chỉ bị đụng dập nhẹ, hồi phục nhanh Nếu bị liệt quá 3 tháng:

mổ thăm dò thần kinh Khi bị liệt sau nắn cần mổ thăm dò ngay

4 Chẩn đoán:

Xquang: chụp khuỷu để xác định kiểu trật và đặc biệt để xem có gãy xương kèm theo hay không

5 Điều trị:

5.1 Điều trị trật khớp khuỷu mới:

· Vô cảm: vì gặp nhiều ở trẻ em nên chú ý vấn đề gây mê toàn thân

· Nắn:

Tư thế bệnh nhân : có thể nằm ngửa, hoặc ngồi, nhưng tốt nhất là tư thế nằm nghiêng hơi sấp ( tuỳ theo tuổi)

Kỹ thuật nắn trật khớp khuỷ: bệnh nhân nằm nghiêng, hơi sấp, để khuỷu vuông góc, thõng bàn tay xuôi xuống, nắn theo chiều trọng lực Hai ngón cái đẩy mỏm khuỷu ra

trước, kiểm tra sau nắn xem gấp - duỗi có bình thường không và khi duỗi hết khớp có vững không.Sau nắn, bất động nẹp bột 10 ngày rồi cử động sớm, khoảng ngày thứ

7 có trường hợp bị trật lại trong bột do khớp không vững,

cơ co kéo

Gây mê không nắn vào được là do kẹt khớp, bị gãy xương nội khớp, do chèn phần mềm, phải mổ để nắn

Nắn vào kém vững do rách phần mềm nhiều cho bất động 3-4 tuần, sau đó tập Chú ý tập duỗi cho hết

5.1.1 Kết quả:

Sau nắn khuỷu dễ bị cứng khớp hơn là bị mất vững( mất

duỗi 5 - 10 độ) Josefsson có 52 trường hợp theo dõi 24 năm thấy 1 trường hợp bị tàn phế, 14 trường hợp mất cử động ít nhiều

5 Điều trị:

5.1 Điều trị trật khớp khuỷu mới:

· Vô cảm: vì gặp nhiều ở trẻ em nên chú ý vấn đề gây mê toàn thân

· Nắn:

Tư thế bệnh nhân : có thể nằm ngửa, hoặc ngồi, nhưng tốt nhất là tư thế nằm nghiêng hơi sấp ( tuỳ theo tuổi)

5 Điều trị:

5.1 Điều trị trật khớp khuỷu mới:

Kỹ thuật nắn trật khớp khuỷ: bệnh nhân nằm nghiêng, hơi sấp, để khuỷu vuông góc, thõng bàn tay xuôi xuống, nắn theo chiều trọng lực Hai ngón cái đẩy mỏm khuỷu ra

trước, kiểm tra sau nắn xem gấp - duỗi có bình thường không và khi duỗi hết khớp có vững không.Sau nắn, bất động nẹp bột 10 ngày rồi cử động sớm, khoảng ngày thứ

7 có trường hợp bị trật lại trong bột do khớp không vững,

cơ co kéo

5 Điều trị:

5.1 Điều trị trật khớp khuỷu mới:

Gây mê không nắn vào được là do kẹt khớp, bị gãy xương nội khớp, do chèn phần mềm, phải mổ để nắn

Nắn vào kém vững do rách phần mềm nhiều cho bất động 3-4 tuần, sau đó tập Chú ý tập duỗi cho hết

5.1.1 Kết quả:

Sau nắn khuỷu dễ bị cứng khớp hơn là bị mất vững( mất

duỗi 5 - 10 độ) Josefsson có 52 trường hợp theo dõi 24 năm thấy 1 trường hợp bị tàn phế, 14 trường hợp mất cử động ít nhiều

5 Điều trị:

5.1 Điều trị trật khớp khuỷu mới:

5.1.2 Trật khớp kèm gãy xương:

Trật khuỷu kèm gãy mỏm trên lồi cầu trong

Trật khuỷu kèm gãy mỏm khuỷu

Trật khuỷu kèm gãy mỏm vẹt

Trật khuỷ kèm gãy chỏm xương quay

Nói chung, trật khớp khuỷu kèm gãy chỏm quay, kết quả cơ năng kém

5 Điều trị

5.2 Điều trị trật khớp khuỷu cũ là trật khớp trên 3 tuần

Trât khớp khuỷu cũ luôn luôn ở tư thế xấu, khuỷu duỗi 0 độ, cẳng tay mất chức năng, vì thế buộc phải mổ

Mổ đặt lại xương nếu thời gian chưa lâu( dưới 3 tháng) hoặc làm cứng khớp ở tư thế cơ năng: khuỷu gấp 90 độ, cẳng tay trung gian( trật khớp quá lâu nếu đặt lại khớp sẽ biến dạng ở tư thế không mong muốn)

XIN CẢM ƠN