Và đây cũng chính là vấn đề mà nền giáo dục đang quan tâm Là một giáo viên đã 10 năm công tác giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng - An ninh ở nhà trường, khi trực tiếp được giảng dạy và gầ
Trang 1Lời giới thiệu
Tuổi học đường là lứa tuổi đẹp nhất, đối với mỗi học sinh ở lứa tuổi này tâm hồn các em còn trong sáng, chưa phải chịu những va đập của cuộc sống Nhưng cũng chính vì thế mà tâm hồn các em rất dễ nhạy cảm với cuộc sống xung quanh
Dưới những mái trường THPT, bên cạnh sự dạy dỗ của thầy cô, bè bạn, mỗi em đang từng bước hoàn thiện về nhân cách, phẩm chất đạo đức cũng như cố gắng về trí thức để khẳng định mình là một chủ nhân tương lai của đất nước
Một người tốt trong gia đình cũng là một người tốt ngoài xã hội Vì vậy lứa tuổi này các em thường được gia đình, nhà trường và xã hội quan tâm nhiều hơn, Bởi xã hội ngày càng phát triển thì những tệ nạn cũng xảy ra không ít Nó len lỏi vào trong cuộc sống của mỗi con người mà nhất là trong những nhà trường THPT
Vậy phải làm gì để giáo dục các em học sinh cá biệt ở lứa tuổi này trở thành những học sinh ngoan, có ý thức sống lành mạnh có trách nhiệm với bản thân và có ích cho xã hội, là trách nhiệm và nghĩa vụ của các cấp quản lý giáo dục mà cụ thể là những thầy cô giáo đang trực tiếp giảng dạy trong các nhà trường THPT
Trang 2PHẦN THỨ NHẤT
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Dưới những mái trường THPT, sự xuất hiện học sinh cá biệt là một vấn đề nhức nhối và cấp thiết, mà các nhà quản lý giáo dục, các thầy cô giáo - những người ươm mầm xanh cho đất nước luôn luôn phải trăn trở và khắc khoải làm thế nào để uốn nắn học sinh của mình từ cá biệt trở thành những học trò ngoan, giỏi, có ý thức lành mạnh trong học tập cũng như hình thành nhân cách của mình Và đây cũng chính
là vấn đề mà nền giáo dục đang quan tâm
Là một giáo viên đã 10 năm công tác giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng - An ninh ở nhà trường, khi trực tiếp được giảng dạy và gần gũi các em học sinh, cụ thể là các em học sinh của các lớp mà tôi đang trực tiếp giảng dạy ở trường Bán công THPT Trần Phú nay là trường THPT Trần Phú - Nga Sơn, nhìn những gương mặt còn ngây thơ chưa vướng phải những va đập của cuộc sống tôi luôn nghĩ rằng trong tâm hồn các em bao giờ cũng trong sáng và lành mạnh, làm sao có thể có những học trò cá biệt, bởi lứa tuổi học đường là lứa tuổi đẹp nhất Vậy mà ẩn sau cái nhìn chung ấy, lại
có những em đang vô tình đánh mất đi những năm tháng đẹp nhất của tuổi học trò Nguyên nhân ấy từ đâu và dùng biện pháp gì cho phù hợp để khắc phục những học sinh cá biệt là trách nhiệm của những người làm giáo dục nói chung và các giáo viên đang trực tiếp giảng dạy trên lớp nói riêng
Bản thân tôi qua 10 năm trực tiếp giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng - an ninh được gần gũi yêu thương các em học sinh và được chứng kiến thực trạng hiện tượng học sinh cá biệt, tôi thực sự day dứt và trăn trở Tôi thấy mình phải có trách nhiệm làm như thế nào để trả lại cho các em lứa tuổi đẹp nhất của mình và các tiết học thực hành ấy luôn đem lại cho các em thích thú, rèn luyện tính kiên nhẫn, chịu khó vươn lên Đó chính là lý do tôi chọn đề tài này “ Tìm hiểu, giáo dục học sinh cá biệt thông qua các giờ học thực hành môn Giáo dục quốc phòng - An ninh trong
Trang 3tấm lòng yêu thương các em học sinh, tôi huy vọng rằng sẽ tìm ra được nguyên nhân dẫn đến hiện tượng cá biệt ở các em học sinh, để từ đó rút ra cơ sở thực tiễn cho giải pháp sư phạm trong công tác giảng dạy và giáo dục các em nhất là giáo dục các em về
kỹ năng sống, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục những học sinh cá biệt, đưa các
em trở về với tư tưởng lành mạnh trong tiến trình hoàn thiện bản thân
II MỤC ĐÍNH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
1 Mục đích nghiên cứu:
- Tìm hiểu cơ sở lý luận của việc giáo dục học sinh cá biệt
- Tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh cá biệt không thích học các giờ học thực hành ở ngoài rân bãi
2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu để tạo ra cơ sở thực tiễn trong việc giảng dạy và giáo dục học sinh
cá biệt trong các giờ học thực hành môn Giáo dục quốc phòng - an ninh
- Nghiên cứu để xây dựng những phương pháp sư phạm phù hợp, nâng cao hiệu qủa trong các giờ học thực hành của môn học
III ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:
1 Đối tượng: Tìm hiểu, giáo dục học sinh cá biệt trong các giờ học thực hành môn
Giáo dục quốc phòng - an ninh cụ thể là:
- Em Mai Trọng Tuấn lớp 10P nay là 11P
- Em Đào Thị Giang 10A nay là 11A
- Em Mai Văn Hiệp 10P nay là 11P
2 Khách thể nghiên cứu :
- Thông qua gia đình các em
- Thông qua thầy cô giáo chủ nhiệm
- Thông qua tập thể lớp
- Thông qua các giờ học thực hành môn GDQP - AN
IV GIẢ THIẾT KHOA HỌC:
Trang 4Hiện tượng học sinh cá biệt là những học sinh không lành mạnh về tư tưởng, phẩm chất đạo đức, không có ý thức học tập thường quạy phá trong các giờ học, bỏ học, bỏ tiết Đây là vấn đề luôn làm cho các nhà trường, thầy cô phải trăn trở Cho nên để giáo dục được những học sinh cá biệt cần phải tìm hiểu nguyên nhân đẫn đến thực trạng cá biệt, không thích học các giờ học thực hành ngoài trời Vì vậy nếu tìm được nguyên nhân thì sẽ có cơ sở thực tiễn cho việc nâng cao hiệu quả giáo dục và giảng dạy học sinh cá biệt thông qua các giờ học thực hành môn GDQP - AN
V PHẠM VI ĐỀ TÀI:
Tìm hiểu, giáo dục “Học sinh cá biệt” là một quá trình tiếp cận tìm hiểu và nghiên cứu đối tượng Nhưng đề tài tập trung vào giải quyết 2 vấn đề chính:
1 Xây dựng cơ sở lý luận của việc giáo dục học sinh cá biệt thông qua các giờ học thực hành môn Giáo dục quốc phòng - an ninh
2 Điều tra thực trạng, những nguyên nhân dẫn đến học sinh cá biệt không thích học các giờ thực hành
Phạm vi của đề tài này cũng chính là cấu trúc của đề tài, là nội dung chính gồm
3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh cá biệt ở
các giờ học thực hành
Chương 3: Những giải pháp giáo dục
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:
Để hiểu và nghiên cứu học sinh cá biệt, chúng ta phải dùng những phương pháp sau đây:
1 Phương pháp quan sát:
- Quan sát thực trạng của học sinh cá biệt
+ Biểu hiện trong học tập + Biểu hiện đối với bạn bè, thầy cô + Biểu hiện trong quan hệ gia đình, xã hội
Trang 52 Phương pháp hỏi đáp:
- Tiếp cận thật gần gũi rồi tìm cách hỏi thăm đối tượng
3 Phương pháp điều tra:
+ Thông qua chính bản thân đối tượng + Thông qua các thầy cô giáo chủ nhiệm + Thông qua các bạn thân trong lớp + Thông qua việc tiếp cận, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình + Thông qua các giờ học thực hành ngoài trời
PHẦN THỨ HAI
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:
1.Lý luận về học sinh cá biệt nói chung và học sinh cá biệt trong các giờ học thực hành nói riêng
a Khái niệm hiện tượng học sinh cá biệt
Nói đến hiện tượng học sinh cá biệt là một hiện tượng đặc biệt ở học sinh Hiện tượng học sinh cá biệt là học sinh vi phạm các chuẩn mực đạo đức và chuẩn mực xã hội, biểu hiện ở phẩm chất đạo đức và học lực của học sinh
Nói đến học sinh cá biệt là thường liên hệ đến chuẩn mực chung, mức độ vi phạm các chuẩn mực đó và nó là cái đặc biệt, là cái khác của cộng đồng học sinh
b Khái niệm học sinh cá biệt ở các giờ dạy thực hành:
Hiện tượng học sinh cá biệt ở các tiết dạy thực hành môn GDQP- AN là hiện tượng học sinh hư không phù hợp với chuẩn mực đạo đức và chẩn mực xã hội, có
Trang 6biểu hiện như: Không chịu khó học, thường kiến tập hoặc gây gỗ trong quá trình học, trêu ngẹo các bạn, giao tiếp không lịch sự hoặc hay bỏ tiết
Hiện tượng học sinh cá biệt trong các giờ học thực hành môn GDQP - AN là kết quả giáo dục rèn luyện 12 năm trên nghế nhà trường cũng như giáo dục ở nhà trường, gia đình, cộng đồng, nơi ở và sự giáo dục, rèn luyện của bản thân học sinh đó
Hiện tượng học sinh cá biệt ở các giờ thực hành có 3 đặc trương
+ Do sự quá nương chiều của gia đình
+ Mức độ hư hỏng chưa đến mức nghiêm trọng
+ Không thích học các giờ thực hành
c Lý luận về các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh cá biệt
Hiện tượng học sinh cá biệt chính là hiện tượng phát triển sai lệch về bản chất, nhân cách của học sinh đối với chuẩn mực chung
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến làm cho học sinh trở thành cá biệt Do môi trường xã hội, do sự sai lầm của gia đình tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh hư ở trường và nguyên nhân do ảnh hưởng của những người phạm tội có tác động qua lại tới học sinh
d Sự cần thiết phải giáo dục học sinh cá biệt trong các giờ thực hành:
Xuất phát từ sự nhận thức quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh ở giai đoạn trong nhà trường THPT là giai đoạn quan trọng nhất Bởi vì ở giai đoạn này tự hoàn thiện nhân cách của học sinh và vai trò trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn trong việc giáo dục học sinh cá biệt trở nên cấp thiết trong quá trình giáo dục học sinh cá biệt
2 Lý luận về nội dung, phương pháp và các con đường giáo dục học sinh cá biệt
a Nội dung giáo dục học sinh cá biệt
- Giáo dục học sinh cá biệt trong các giờ thực hành môn GDQP - AN giáo viên phải có thái độ, tình cảm đúng đắn với những học sinh cá biệt trong giờ học
- Bằng lý luận thực tiễn người giáo viên cần cung cấp cho học sinh cá biệt những cách thức biện pháp để học tập, rèn luyện có kết quả tốt
Trang 7- Ngăn chặn những ảnh hưởng xấu, tách khỏi những học sinh hư, những tệ nạn
xã hội và những lối sống không lành mạnh
- Kết hợp đạo đức với dạy học và rèn luyện để nhằm giáo dục đạt chất lượng cao
b Phương pháp và các con đường giáo dục học sinh cá biệt :
Phương pháp :
Giáo dục học sinh cá biệt là nhiệm vụ luôn đặt ra cho người giáo viên trước hết
và quan trọng nhất là làm cho học sinh hiểu được quan điểm của mình là một quan điểm giáo dục chứ không phải là quan điểm ngoài giáo dục Điều quan trọng nhất đối với việc giáo dục học sinh cá biệt là bằng cách khuyết phục Phương pháp trừng trị là phương pháp bắt buộc cuối cùng, chúng ta cần phải sử dụng một số phương pháp cơ bản sau:
+ Phương pháp tác động cá biệt
+ Phương pháp khen thưởng
+ Phương pháp tránh phạt
+ Phương pháp tác động song song ( Giáo dục tập thể)
+ Phương pháp “ Bùng nổ sư phạm”
Ngoài ra người giáo viên bộ môn cần phải tìm hiểu và sáng tạo, tạo ra những phương pháp thích hợp và hiệu quả hơn trong việc giáo dục học sinh cá biệt, giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh thông qua các giờ dạy thực hành
Giải pháp
Trong giáo dục học sinh cá biệt người giáo viên bộ môn cần sử dụng các giải pháp sau:
+ Điều chỉnh hành vi cụ thể
+ Nêu yêu cầu trực tiếp hoặc gián tiếp
+ Thuyết phục và hạn chế giải pháp trừng phạt
+ Động viên, khen thưởng kịp thời
+ Tiến hành thường xuyên
Trang 8II THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN HIẸN TƯỢNG CÁ BIỆT TRONG CÁC GIỜ HỌC THỰC HÀNH MÔN GDQP - AN
1 Thực trạng : Tôi rất vinh dự khi tốt nghiệp Đại học sư phạm Vinh khoa Giáo
dục thể chất - Quốc phòng, ra trường tôi được phận công giảng dạy tại trường THPT Trần Phú - Nga Sơn Đây là quê hương của tôi và cũng là trường vừa mới được thành lập một trường Bán công đầu tiên trong huyện Nga Sơn đây cũng là mô hình mới, buổi đầu thành lập trường chỉ có 10 phòng học cấp 4 , 1 khu hiệu bộ với 8 giáo viên
cơ hữu, 2 Đ/c lãnh đạo và 1 kế toán số còn lại chủ yếu là các thầy cô bên trường Ba Đình sang thỉnh giảng, buổi đầu chỉ có hơn 4 trăm học sinh, chủ yếu là học sinh thi không đậu vào các trường như Ba Đình và trường Mai Anh Tuấn, nên chất lượng không được cao dẫn tới ý thức đạo đức của các em cũng kém Song vài năm trở lại đây nhà trường đã từng bước nâng cao chất lượng dạy và học, cơ sở vật chât ngày càng được trang bị hiện đại, đáp ứng được nhu cầu dạy và học của các em học sinh Trong 10 năm ra trường tôi được phân công dạy môn GDQP - AN đây là môn đặc thù hầu hết các em học sinh coi đây chỉ là môn phụ nên các giờ học thực hành các em đều không thích học mà chủ yếu học các môn văn hoá, đặc biệt là các em học sinh cá biệt
và một số học sinh nữ, song với tấm lòng yêu ngành, yêu nghề nhất là các em học sinh, tôi thiết nghĩ rằng mình phải làm việc thật tốt để xứng đáng không chỉ là một giáo viên giỏi mà còn giáo dục được nhiều học sinh cá biệt, giáo dục kỹ năng sống cho các em học sinh, trong 10 năm qua tôi luôn trăn trở tìm ra các biện pháp, làm sao
để cho các em nhận thức đúng đắn về môn học, không chỉ tập trung vào các môn văn hoá mà còn các môn khác đặc biệt là môn Giáo dục quốc phòng - an ninh để các em phát triển toàn diện cả về Đức, trí, thể, mỹ và nghề nghiệp và vào năm 2010 nhà trường được chuyển đổi từ trường Bán công sang trường công lập và cũng là năm mà tôi bắt đầu vào tìm hiểu học sinh cá biệt ở các lớp mà tôi trực tiếp giảng dạy, qua các buổi giảng dạy thực hành, thông qua giáo viên chủ nhiệm lớp và cán sự lớp tôi đã thống kê được những học sinh cá biệt ở các lớp như sau:
Năm học: 2009 - 2010
Trang 9TT Họ và tên HS Lớp Thực trạng Học
lực
Hạnh kiểm
Hoàn cảnh gia đình
1 Mai Trọng Tuấn 10P Bỏ học thường
xuyên, hay gây
gỗ với bạn bè, lười tập luyện
TB Điểm
TB là 5,1
Trung bình
Bố làm điện lực mẹ làm nông nghiệp,
2 Đào Thị Giang 10A Hay gây gỗ với
bạn bè, nói năng thô tục, thường xuyên bỏ học
TB Điểm
TB là 5,7
Trung bình
Bố mẹ đều làm nông nghiệp
học, hay gây gỗ với các bạn trong lớp, trang phục không phù hợp
TB Điểm
TB là 5,3
Trung bình
Bố mẹ đều công nhân viên chức
Trong 3 em học sinh mà tôi đã thống kê trên, mỗi em có một hoàn cảnh và thực trạng khác nhau đối với Tuấn và Hiệp thì gia đình đều khá giả, bố là công nhân viên chức nhà nước có điều kiện cả về kinh tế lẫn tình cảm dành cho các em, nhưng các em lại vẫn là học sinh cá biệt
Sở dĩ tôi thống kê như trên là để so sánh và làm nỗi bật học sinh cá biệt Giang bởi hoàn cảnh gia đình và bản thân em hết sức cá biệt, gia đình Giang có 5 anh chị em
và Giang là đứa con gái duy nhất của gia đình, các anh Giang đều không có công ăn việc làm, chỉ tập trung vào vài sào ruộng
Đặc điểm của em học sinh cá biệt Đào Thị Giang là gia đình em rất khó khăn
so với các bạn trong lớp cả về kinh tế lẫn tình cảm, bản thân em là người con út trong gia đình
Giang là 1 đứa trẻ luôn được nuông chiều từ nhỏ, bà ngoại và bố mẹ của em chỉ
có một đứa cháu gái cho nên bao tình cảm yêu thương đều dành cả cho Giang và luôn
Trang 10mong Giang sớm trở thành 1 người cháu, người con hiếu thảo của gia đình cũng chính
từ điều này mà ở Giang đã xuất hiện tính ỷ lại, lười nhác Điều quan trọng nữa là bố của Giang đã không có trách nhiệm với gia đình mà còn lao vào con đường riệu chè, bài bạc bỏ bê vợ con, làm cho Giang không còn niềm tin vào người cha của mình và
đã lao vào quan hệ với những bạn bè xấu
Trong học tập thì lực hoc của em ngày càng xa sút nghiêm trọng Trong những năm học cấp 2, Giang luôn đạt được học lực khá, không có những hành vi xấu nhưng khi bước vào cấp 3 thì học lực ngày càng giảm sút nghiêm trọng, đạo đức thì xếp loại chỉ ở mức trung bình ngoài ra còn có những biểu hiện trốn học, bỏ giờ, gây ngỗ đánh nhau Có một lần cuối học kỳ I năm học lớp 11 Giang đã bỏ gia đình đi cùng một số bạn bè xấu ra Hà Nội nhưng do ra không chịu được công việc em lại về và đi học tiếp,
có những buổi đến giờ chỉ ngồi nghịch, quạy phá bạn bè trong giờ học, không chiu khó luyện tập, đặt biệt là các động tác khó khi các bạn nhắc thì nổi khùng, văng tục và còn dọa đánh bạn bè Do được chiều chuộng nên Giang vẫn không nghe lời thầy giáo chủ nhiệm Giấy mời phụ huynh đến trường thì không bao giờ mang về nhà, sổ liên lạc giữa nhà trường với gia dình thì luôn mượn người viết hộ Vì vậy mà gia đình không nắm bắt được thực trạng của em ở trường và ngoài xã hội như thế nào? Nhất là
bố của Giang, sống trong một gia đình không có tình cảm nên bà không còn thời gian
để theo dõi việc làm hàng ngày của Giang
Trong lớp bạn bè không hiểu được hoàn cảnh của Giang nên cố tình xa lánh và còn có thái độ coi thường em, điều này càng làm em nhận thức rõ hơn bản thân mình
là người thừa Trong khi ở lứa tuổi này tâm hồn các em rất dễ bị thổn thương, tính tự
ái của tuổi mới lớn nhất là đối với học sinh nữ dễ dẫn các em đi đến những điều nguy hiểm
Đối với giáo viên chủ nhiệm thì chưa làm hết trách nhiệm đối với học sinh của mình, tức là luôn cho qua những biểu hiện xấu của các em
Ở lứa tuổi này các em rất cần sự an ủi, vỗ về, uốn nắn mềm dẻo chứ không ưa dùng những biện pháp khắc khe