Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng cho đội tuyển b óng chuyền nữ trường THTP bến tre phúc yên vĩnh phúc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT ĐỖ THỊ HUYỀN LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH BẬT NHẢY NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP BÓNG CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN NỮ TRƯỜNG THPT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

ĐỖ THỊ HUYỀN

LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN

SỨC MẠNH BẬT NHẢY NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP BÓNG CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG

CHUYỀN NỮ TRƯỜNG THPT BẾN TRE - PHÚC YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI - 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

ĐỖ THỊ HUYỀN

LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH BẬT NHẢY NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP BÓNG CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN NỮ TRƯỜNG THPT BẾN TRE - PHÚC YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Ngành học: Giáo dục thể chất

Cán bộ hướng dẫn:

ThS Tạ Hữu Minh

Hà Nội – 05, 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là: Đỗ Thị Huyền

Sinh viên K39B khoa GDTC, trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Tôi xin cam đoan đề tài này là của riêng tôi, chưa được bảo vệ trước một Hội đồng khoa học nào Toàn bộ những vấn đề đưa ra bàn luận, nghiên cứu đều mang tính thời sự, cấp thiết và đúng với thực tế khách quan của trường THPT Bến Tre – Phúc Yên - Vĩnh Phúc

Tôi tự chịu trách nhiệm trước Hội đồng khoa học về đề tài nghiên cứu của mình

Xin cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2017

Sinh viên

Đỗ Thị Huyền

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Quan điểm của Đảng và nhà nước về công tác GDTC trường học 4

1.2 Mục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục thể chất trường học 6

1.2.1 Mục tiêu 6

1.2.2 Nhiệm vụ 6

1.3 Đặc điểm tâm - sinh lý của lứa tuổi THPT 6

1.3.1 Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi THPT 6

1.3.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT 7

1.4 Đặc điểm sinh lý trong giảng dạy và huấn luyện thể thao thanh thiếu niên 9

1.5 Đặc điểm môn bóng chuyền 10

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến sức mạnh bật nhảy của VĐV bóng chuyền 13

1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng 14

1.7.1 Yếu tố kỹ thuật 14

1.7.2 Yếu tố chiến thuật 14

1.7.3 Yếu tố thể lực 15

1.7.4 Yếu tố tâm lý 15

1.8 Huấn luyện sức mạnh bật nhảy trong bóng chuyền 16

CHƯƠNG 2: NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 18

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 18

2.2 Phương pháp nghiên cứu 18

2.2.1 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu 18

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn 18

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm 19

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 19

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 19

2.2.6 Phương pháp toán thống kê 19

2.3 Tổ chức nghiên cứu 20

2.3.1 Thời gian nghiên cứu 20

2.3.2 Đối tượng nghiên cứu 22

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu 22

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 23

3.1 Thực trạng công tác GDTC và kĩ thuật đập bóng của đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre - Phúc Yên - Vĩnh Phúc 23

3.1.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên 23

3.1.2 Thực trạng cơ sở vật chất giảng dạy GDTC ở trường THPT 23

3.1.3 Thực trạng giờ học chính khóa 24

3.1.4 Thực trạng giờ học ngoại khóa 25

3.1.5 Thực trạng sức mạnh bật nhảy và quá trình huấn luyện sức mạnh bật nhảy của đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre – Phúc Yên – Vĩnh Phúc 25

3.2 Lựa chọn và ứng dụng bài tập nhằm phát triển sức mạnh bật nhảy cho đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre – Phúc Yên – Vĩnh Phúc 29

3.2.1 Cơ sở để lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nâng cao hiệu quả đập bóng 29

3.2.2 Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy 30

3.2.3 Lựa chọn test đánh giá sức mạnh bật nhảy của đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre 35

3.2.4 Đánh giá hiệu quả các bài tập ứng dụng trong quá trình huấn luyện 38

KẾT LUẬN 43

1 Kết luận 43

2 Kiến nghị 43 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BIỂU BẢNG, SƠ ĐỒ

Bảng 3.1: Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Bến Tre – Phúc Yên – Vĩnh Phúc 23 Bảng 3.2 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác GDTC 24 Bảng 3.3: Hiệu quả kỹ thuật đập bóng của đội tuyển nữ học sinh trường THPT Bến Tre – Phúc Yên – Vĩnh Phúc ( n=20 ) 28 Bảng 3.4 Các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy đưa ra cho đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre – Vĩnh Phúc 30 Bảng 3.5 Kết quả phỏng vấn lựa chọn sử dụng bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy cho VĐV Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (n =20) 31 Bảng 3.6 Kết quả phỏng vấn lựa chọn sử dụng thời gian cho một buổi và số buổi trong tuần để huấn luyện sức mạnh bật nhảy đối với đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre (n=20) 34 Bảng 3.7 Kết quả phỏng vấn lựa chọn sử dụng số buổi tập trong một tuần huấn luyện sức mạnh bật nhảy cho đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre (n=20) 35 Bảng 3.8 Kết quả phỏng vấn lựa chọn sử dụng test kiểm tra đánh giá sức mạnh bật nhảy của đội tuyển Bóng chuyền nữ trong quá trình huấn luyện (n = 20) 36 Bảng 3.9 Kết quả kiểm tra năng lực sức mạnh bật nhảy 2 nhóm trước thực nghiệm (nA = nB =10) 38 Bảng 3.10 Tiến trình giảng dạy 40 Bảng 3.11 Kết quả kiểm tra năng lực sức mạnh bật nhảy của 2 nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng sau 8 tuần thực nghiệm (nA = nB =10) 41 Biểu đồ 3.1: Biểu diễn thành tích test 1……….…………42 Biểu đồ 3.2: Biểu diễn thành tích test 2 42

Nhờ sự quan tâm và đầu tư đúng hướng của Đảng và Nhà nước, Thể dục thể thao đang ngày một phát triển Ngoài những môn thể thao mũi nhọn như: Điền kinh, bắn súng, bơi lội thì bóng chuyền cũng rất được quan tâm, đầu tư, phát triển góp phần nâng cao thành tích chung của Đoàn Thể thao Việt Nam trong các kỳ Đại hội TDTT trong khu vực và quốc tế

Bóng chuyền có tác dụng củng cố, nâng cao sức khỏe, giáo dục cho con người những phẩm chất như: tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm, tính tập thể, ý chí vững vàng… Ngoài ra, bóng chuyền còn là môn thể thao có tính hấp dẫn cao,

dễ tập luyện, thích hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, nó được coi như một phương tiện hồi phục sức khỏe sau ngày làm việc mệt mỏi

Bóng chuyền được du nhập vào nước ta từ năm 1922 Từ khi vào Việt Nam, qua bao thăng trầm của lịch sử, nhưng bóng chuyền vẫn được duy trì và không ngừng phát triển Giai đoạn đầu, dưới sự thống trị của thực dân Pháp, bóng chuyền chưa được phát triển rộng rãi Sau Cách mạng tháng 8 thành công, ngoài các thành phố lớn bóng chuyền đã được phát triển ở các vùng nông thôn

Đặc thù của môn bóng chuyền là môn thể thao đồng đội đối kháng gián tiếp đòi hỏi người chơi phải hoạt động với cường độ lớn, có thể lực tốt, sự khéo

2

léo, linh hoạt, tính chất diễn biến của trận đấu đa dạng Do đó, VĐV bóng chuyền cần có trình độ kỹ thuật thi đấu tốt và sử dụng một cách hiệu quả trong quá trình thi đấu Kỹ thuật bóng chuyền được chia làm hai loại: Kỹ thuật tấn công và kỹ thuật phòng thủ:

+ Kỹ thuật tấn công bao gồm: Phát bóng, chuyền bóng, đập bóng

+ Kỹ thuật phòng thủ bao gồm: Chắn bóng, yểm hộ, đỡ phát bóng, đỡ đập bóng

Ngày này, nước ta đã xây dựng được hệ thống thi đấu ở tất cả các cấp

từ huyện, xã hay đến các giải thi đấu đỉnh cao Đặc biệt đã tổ chức được những giải quốc tế mở rộng giúp các vận động viên (VĐV) có cơ hội học hỏi, trau dồi kinh nghiệm, nâng cao trình độ Từ nhu cầu tập luyện, thi đấu bóng chuyền ngày càng cao bởi vậy vấn đề xây dựng một hệ thống giảng dạy, huấn luyện nhằm đào tạo đội ngũ giáo viên, VĐV là vấn đề được coi trọng

Vĩnh Phúc là một trong những tỉnh có phong trào TDTT phát triển mạnh, là đơn vị có thứ hạng cao tại các giải Đại hội TDTT toàn quốc Với sự chú trọng đầu tư vào một số môn thể thao trọng điểm, Vĩnh Phúc đã có rất nhiều VĐV tham gia vào đội tuyển quốc gia ở những môn thể thao như: Võ,

đá cầu, cầu lông Bóng chuyền cũng được coi là môn thể thao mũi nhọn

Trường THPT Bến Tre là trường nằm trong địa phận của Thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc dù không phải là trường chuyên về TDTT Song, môn bóng chuyền vẫn được đưa vào giảng dạy và là môn thể thao đặc biệt được nhà trường quan tâm, chú trọng đầu tư và thành lập được đội tuyển bóng chuyền nam, nữ để thi đấu các giải do khu vực , ngành Giáo dục tổ chức

Qua theo dõi, tìm hiểu quá trình học tập và thi đấu của các em đội tuyển

nữ học sinh trường THPT Bến Tre - Phúc Yên - Vĩnh Phúc, tôi nhận thấy hiệu quả thi đấu chưa cao, đặc biệt là khả năng đập bóng còn nhiều hạn chế Nhằm nâng cao thành tích khả năng đập bóng cho người tập bóng chuyền nói chung và

3

các em đội tuyển nữ học sinh trường THPT Bến Tre nói riêng Đồng thời qua nghiên cứu để phục vụ cho công tác giảng dạy và huấn luyện sau này

Trong quá trình nghiên cứu tài đã có một số tác giả nghiên cứu như: Nguyễn

Đình Chinh K36 GDTC - GDQP trường ĐHSP Hà Nội 2 (2014), Đề tài: “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Tây Tiền Hải - Thái Bình” Nguyễn Thị Ngần K35 GDTC - GDQP trường ĐHSP Hà Nội 2 (2013), Đề tài: “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Văn Lâm - Hưng Yên” Tuy nhiên, qua tìm hiểu chúng

tôi thấy chưa có đề tài nào nghiên cứu cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre - Phúc Yên - Vĩnh Phúc Xuất phát từ thực tế trên, với mục đích muốn nâng cao thành tích đập bóng cũng như kết quả thi đấu cho đội tuyển bóng

chuyền nữ của trường, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng cho đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THTP Bến Tre - Phúc Yên - Vĩnh Phúc”

* Mục đích nghiên cứu:

Việc lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm góp phần nâng cao kỹ thuật bóng chuyền nói chung cũng như kỹ thuật đập bóng nói riêng giúp các em học sinh trong đội tuyển bóng chuyền nữ nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kĩ thuật trong thời gian ngắn nhất, đáp ứng yêu cầu của tập luyện, thi đấu, góp phần nâng cao thành tích thi đấu của đội tuyển nhà trường

*Giả thuyết khoa học:

Nếu đề tài lựa chọn được một số bài tập phù hợp với tâm sinh lý, thể lực của các em thì sẽ giúp cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre đạt thành tích cao trong tập luyện và thi đấu các giải trong và ngoài trường

4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Quan điểm của Đảng và nhà nước về công tác GDTC trường học

Nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mở đầu cho thập kỷ mới, đòi hỏi con người phải thông minh, sáng tạo và năng động để làm chủ đất nước Do vậy mà sự nghiệp Giáo dục hiện nay được coi là “quốc sách hàng đầu” Việc đào tạo nhân tài cho đất nước, điều này khẳng định rõ vị trí, vai trò của người giáo viên nói chung và giáo viên THPT nói riêng

Mục tiêu giáo dục THPT đã được xác định trong điều 23 Luật Giáo dục sửa

đổi năm 2009 là: “…Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội Chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,…” [6]

Giáo dục thể chất là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện của Đảng và Nhà nước ta, và nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước rất coi trọng công tác TDTT nói chung và GDTC trường học nói riêng GDTC là nội dung bắt buộc trong các bậc học, ngành học Từ mầm non cho tới đại học

Chỉ thị 36/CT - TƯ ngày 24/03/1994 của Ban Bí thư TƯ Đảng giao trách nhiệm cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng cục TDTT thường xuyên phối hợp chỉ

đạo công tác GDTC ở tất cả các trường học “…Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học Làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hằng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên, thanh niên… ” [1]

Chỉ thị 36/CT - TƯ đã được Đại hội Đảng lần thứ IX xác định phương

hướng và nhiệm vụ “Đẩy mạnh hoạt động TDTT, nâng cao thể trạng và tầm vóc của người Việt Nam Phát triển phong trào TDTT quần chúng với mạng

5

lưới cơ sở rộng khắp, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ VĐV thể thao thành tích cao, đưa Việt Nam lên trình độ chung trong khu vực Đông Nam Á và có vị trí cao trong nhiều bộ môn Đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích nhân dân

và các tổ chức tham gia thiết thực, có hiệu quả cao trong các hoạt động văn hóa thể thao” [1]

Chỉ thị 48 TTG/VG ngày 2/6/1995 của Thủ tướng Chính phủ đã xác

định: “… Ngành TDTT phải coi học sinh là một đối tượng phục vụ quan trọng của mình cần phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục để điều tra, nghiên cứu sức khỏe của học sinh, xây dựng những tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho thích hợp với các lứa tuổi để đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể trong và ngoài trường học…” [2]

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII cũng khẳng định:

“Công tác TDTT cần được coi trọng và nâng cao chất lượng GDTC trong các trường học Tổ chức hướng dẫn và vận động nhân dân tham gia rèn luyện hàng ngày” [12]

Với mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ tương lai của đất nước phát triển toàn diện: Đức, trí, thể, mĩ, lao động Tại Hội nghị TƯ IV khóa VIII về đổi mới công tác Giáo dục - Đào tạo, trong Văn kiện có ghi: Con người trong thời đại mới là “Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần …” đã khẳng định mục tiêu giáo dục nhằm giáo dục về nhân cách tăng cường thể lực cho học sinh, sinh viên Ngày 07/08/1995 Thủ Tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị 113/TT nêu rõ yêu

cầu đối với tổng cục TDTT: “Ngành TDTT phải xây dựng định hướng phát triển có tính chiến lược, trong đó quy định rõ các hình thức hoạt động mang tính phổ cập đối với mọi đối tượng lứa tuổi tạo thành phong trào tập luyện rộng rãi của quần chúng hướng đến mục tiêu khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [3].

6

Giáo dục thể chất trong nhà trường phổ thông nhằm từng bước nâng cao trình độ văn hóa thể thao cho học sinh góp phần vào sự nghiệp TDTT của đất nước và đặc biệt Nghị quyết TƯ II khoá VIII về công tác Giáo dục và Đào tạo đã khẳng định rõ GDTC trong trường học là rất quan trọng

Công tác TDTT phải góp phần tích cực thực hiện các nhiệm vụ kinh

tế - xã hội, Quốc phòng - An ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại của đất nước, trước hết là góp phần nâng cao sức khỏe, rèn luyện ý chí, giáo dục đạo đức, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao lòng tự hào dân tộc và đẩy lùi tệ nạn xã hội

1.2.2 Nhiệm vụ

- Nhiệm vụ tăng cường và bảo vệ sức khỏe cho người tập

- Nhiệm vụ giáo dưỡng: Trang bị cho học sinh những kỹ năng kỹ xảo vận động, phát triển các tố chất thể lực

- Nhiệm vụ giáo dục: Giáo dục các mặt đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các mặt giáo dục còn lại của giáo dục toàn diện

1.3 Đặc điểm tâm - sinh lý của lứa tuổi THPT

1.3.1 Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi THPT

Ở lứa tuổi THPT thì hệ thống các cơ quan trong cơ thể cũng như các chức năng tâm lý của các em vẫn đang tiếp tục phát triển Sự phát triển của các em trong giai đoạn này tương đối phức tạp, tâm lý của các em có những

7

biến đổi mâu thuẫn nhau Biểu hiện cơ bản nhất của lứa tuổi này là độ tuổi dậy thì, các chức năng sinh lý mới hoàn toàn xuất hiện, biểu hiện ra bên ngoài là các dấu hiệu như giọng nói, tính cách… điều này làm ảnh hưởng tới tâm lý của các

em rất nhiều trong quá trình hoạt động TDTT khi quá trình hưng phấn chiếm ưu thế các em tiếp thu cái mới rất nhanh ngược lại thì các em lại rất nhanh chán dẫn đến bỏ dở công việc

Sự phát triển thân thể của các em ảnh hưởng phần nào đến tình cảm, dễ bị kích động Những biến đổi đột ngột về chiều cao, cân nặng, hệ xương, hệ thần kinh, hệ tuần hoàn dẫn đến sự mất cân bằng của các bộ phận chức năng cơ thể làm cho các em trong quá trình tập luyện sẽ bị mệt mỏi thần kinh không ổn định, dễ xúc động mất tự chủ về bản thân Cùng với sự phát triển sức nhanh, sức mạnh trong cơ bắp khiến cho quá trình hoạt động có nhiều động tác thừa, sai lệch về biên độ, kỹ thuật động tác, nhưng đó chỉ là khó khăn tạm thời của sự phát triển

Ở lứa tuổi này sự phát triển tâm lý chính là quá trình chuyển từ cấp độ này sang cấp độ khác Ở từng giai đoạn lứa tuổi nhất định sẽ ứng với từng cấp

độ, vì vậy giáo viên phải đưa ra những định hướng đúng đắn, nhắc nhở các em, động viên các em hoàn thành nhiệm vụ được giao Cùng với đó phải là sự biểu dương cho những học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đồng thời giáo viên cũng phải phê bình, nhắc nhở nhẹ nhàng đúng lúc, đúng nơi và kịp thời

để các em biết mà nhận lỗi và sửa chữa

Muốn tăng hiệu quả học tập, tránh sự nhàm chán cho người học thì quá trình giảng dạy cần phải có nội dung, phương pháp và các định hướng đúng đắn để đạt hiệu quả cao nhất mà mình mong muốn

1.3.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT

* Hệ thần kinh:

Đặc điểm lứa tuổi này hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kỹ năng tư duy, phân tích, tổng hợp và trừu tượng được phát triển

8

tạo điều kiện cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện Do hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế chưa cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thể lực Do vậy trong quá trình huấn luyện, giáo viên, huấn luyện viên cần sử dụng bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng cơ thể người tập để có biện pháp giải quyết kịp thời

* Hệ vận động:

- Hệ xương: Lứa tuổi này hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển

Mỗi năm nam cao thêm 1- 3cm, cột sống đã ổn định hình dáng Vì vậy, có thể sử dụng một cách rộng rãi các bài tập với khối lượng tăng dần để giúp vận động viên thích nghi một cách từ từ

- Hệ cơ: Lứa tuổi này các tổ chức cơ phát triển muộn hơn xương

nên cơ vẫn tương đối yếu, các cơ lớn phát triển tương đối nhanh, các cơ nhỏ phát triển chậm hơn Các cơ co phát triển nhanh hơn các cơ duỗi

*Hệ tuần hoàn:

Hệ tuần hoàn đã phát triển và hoàn thiện Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh Mạch đập của nam 70 - 80 lần/phút Nhưng vận động mạch, huyết áp hồi phục tương đối nhanh chóng Vì vậy, ở lứa tuổi này có thể tập những bài tập sức bền, những bài tập có khối lượng và cường độ vận động tương đối lớn nhưng phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi tình trạng sức khỏe của các vận động viên

Trong huấn luyện thể thao đối với thanh thiếu niên không chỉ cần quán triệt các đặc điểm sinh lý lứa tuổi mà các đặc điểm tâm lý cũng không kém phần quan trọng Vì vậy trong khoa học TDTT thường tồn tại khái niệm tâm sinh lý lứa tuổi Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi được xem xét một cách hữu cơ trong toàn bộ quá trình huấn luyện thể thao cho thanh thiếu niên

Trong huấn luyện thể thao thanh thiếu niên cần phải đặc biệt lưu ý sự phù hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu với mức độ phát triển tâm sinh lý Lượng vận động cực đại không đảm bảo phát triển trình độ thể thao Ngược lại, lượng vận động quá sức có thể làm cạn kiệt khả năng dự trữ của cơ thể dẫn đến những hiện tượng rối loạn bệnh lý Đối với cơ thể thanh thiếu niên tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn sử dụng các bài tập chuyên môn hạn hẹp cũng có thể gây ra ảnh hưởng xấu Vì vậy những bài tập phát triển toàn diện với lượng vận động tối ưu phải được ưu tiên sử dụng trong các chương trình huấn luyện thể thao thanh thiếu niên

Khả năng vận động của cơ thể thanh thiếu niên cũng tuân theo những đặc điểm lứa tuổi Giai đoạn thích nghi với vận động của thanh niên vẫn còn ngắn, tuy nhiên VĐV thiếu niên cần phải được khởi động đủ và kỹ, đề phòng chấn thương và đảm bảo phát huy hết khả năng dự trữ

10

Quá trình mệt mỏi của các VĐV thanh thiếu niên cũng phụ thuộc vào đặc điểm lứa tuổi và được thể hiện ở 2 mặt:

Thứ nhất: Trong giai đoạn mệt mỏi kỹ năng vận động nói chung

cũng như các chỉ số về tần số động tác, sức mạnh, sức nhanh giảm rõ rệt

Thứ hai: Mệt mỏi ở lứa tuổi này xuất hiện ngay cả khi trong cơ thể

chỉ có những biến đổi nhỏ

Lứa tuổi ảnh hưởng đến quá trình hồi phục sau vận động Sau các bài tập yếm khí thời gian ngắn sự hồi phục các khả năng vận động, các chức năng sinh lý và dinh dưỡng xảy ra nhanh hơn Sau các bài tập kéo dài có tính chất phát triển sức bền, sự phục hồi diễn ra chậm hơn, điều này thể hiện đặc biệt rõ sau các bài tập lặp lại tăng dần công suất hoặc rút ngắn hoặc rút dần thời gian nghỉ giữa quãng

1.5 Đặc điểm môn bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao mang tính tập thể cao, bằng các hoạt động đối kháng không trực tiếp Hoạt động thi đấu được quy định chặc chẽ bởi hệ thống các điều luật thi đấu của FIVB (Federation International Volley Ball) Sự tranh đua được thể hiện quyết liệt trên lưới, ai nhanh hơn, cao hơn, mạnh hơn người đó sẽ giành thắng lợi Hoạt động thi đấu và chiến thuật của môn bóng chuyền khá phong phú và đa dạng thể hiện qua các hoạt động kĩ thuật, chiến thuật của cá nhân, nhóm và toàn đội trong tấn công và phòng thủ Mỗi cá nhân trong thi đấu phải đảm bảo sự toàn diện trong chiến thuật thi đấu cá nhân đồng thời đảm bảo sự hoạt động theo chức năng chuyên môn hoá về kỹ năng, kỹ xảo động tác nhất định như: chuyên tấn công (chủ công, phụ công), chuyên phòng thủ (Libero), chuyên

chuyền hai

Các kỹ thuật bóng chuyền đều được thực hiện trong điều kiện thời gian tay chạm bóng rất ngắn Do đó, yêu cầu đặc biệt quan trọng là sự phối

11

hợp nhuần nhuyễn giữa các động tác và sự di chuyển của vận động viên theo hướng và tốc độ bay của bóng Hơn nữa, điều kiện thực tế luôn thay đổi theo hoàn cảnh thi đấu mà chọn nhiều chiến thuật tấn công và phòng thủ khác nhau Nhưng cho dù là loại chiến thuật gì thì nó cũng mang một mục đích chung là ghi được điểm trong thi đấu và phương tiện chủ yếu để ghi bàn là đập bóng tấn công Sự phân công khu vực tấn công trên lưới sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong các đợt tấn công và phản công của từng

cá nhân cũng như tập thể Chiến thuật tấn công là những hoạt động phối hợp có tổ chức dựa trên trình độ kĩ thuật của từng cá nhân, tập thể để tạo nên yếu tố bất ngờ trong thi đấu mà đa phần kết thúc một đợt tấn công trên lưới là một cú đập bóng Ở giai đoạn này sẽ có sự chọn lựa, xử lý sáng tạo những phương pháp và cách thức đập bóng để gây khó khăn trong việc phòng thủ của đội bạn mà đó là hoạt động chắn bóng để đạt hiệu quả cao nhất

Vận động viên phải học cách xác định quỹ đạo và tốc độ bay của bóng để di chuyển đến đón bóng kịp thời và đúng lúc với tư thế chuẩn bị ban đầu thuận tiện nhất để thực hiện các kỹ thuật đỡ bóng, chuyền bóng, chắn bóng, cũng như kịp thời thực hiện động tác đập bóng Nhờ sự hỗ trợ của các bài tập chuyên môn, vận động viên sẽ có khả năng giải quyết nhanh những nhiệm vụ đó Phát triển khả năng này ở mức độ cao là cơ sở để đảm bảo cho việc tiếp thu kỹ thuật một cách tốt nhất Sự kết hợp sức nhanh và sức mạnh giữ vai trò hàng đầu trong bóng chuyền, đồng thời tốc độ co cơ

và việc điều chỉnh tốc độ di chuyển, độ chuẩn xác của động tác trong không gian rất cần thiết trong chuyền bước một, chuyền hai, đập bóng, phát bóng

Đặc điểm nổi bật nữa của bóng chuyền là tính phức tạp và sự nhanh chóng của việc giải quyết các nhiệm vụ vận động trong tình huống thi đấu, sức nhanh

12

của phản ứng vận động và khả năng điều khiển động tác Vận động viên cần phải xác định vị trí các đấu thủ trên sân (đội của mình và đội bạn), phán đoán động tác của đồng đội và ý đồ chiến thuật của đối phương, nhanh chóng phân tích tình huống trận đấu, lựa chọn động tác hợp lý nhất và thực hiện động tác

đó có hiệu quả nhất

Nét đặc trưng của các môn bóng và đặc biệt của môn bóng chuyền là:

- Hoạt động mang tính chất thi đấu đối kháng được quy định bởi luật thi đấu

- Hoạt động thi đấu thường xuyên thay đổi điều kiện do các hành động của vận động viên và của đội bóng bị sự kiểm tra thường xuyên và cố gắng phá

vỡ tổ chức phòng thủ, ý đồ tấn công của đối phương Nét đặc trưng của thi đấu là tính phức tạp và tốc độ giải quyết các nhiệm vụ vận động trong những điều kiện không ngừng thay đổi

- Thành tích thi đấu được xác định thông qua những hoạt động của đội bóng trong quá trình thi đấu đối kháng Đó là kết quả của sự phối hợp giữa các vận động viên trong đội bóng

- Thành tích thể thao thể hiện ở số lượng các trận thắng và thứ hạng được xếp trong bảng kết quả thi đấu Cho dù một vận động viên nào đó của một đội chơi tốt đến đâu chăng nữa, song nếu như đội đó thua thì cũng coi như là thất bại Do đó, trong tập thể đội bóng, mỗi vận động viên cần phải nỗ lực hết mình nhằm thực hiện mục tiêu cuối cùng của đội Kết quả thi đấu là tiêu chuẩn duy nhất đánh giá trình độ thể thao của vận động viên và chất lượng công tác huấn luyện của huấn luyện viên, giáo viên

- Đặc điểm hoạt động thi đấu bao gồm một số lượng lớn các bài tập thi đấu như các động tác kỹ thuật, các hành động chiến thuật được lặp lại nhiều lần trong quá trình thi đấu để đạt thành tích thể thao

Những nét đặc thù của môn bóng chuyền cho phép ta đưa ra những yêu cầu đối với một vận động viên có trình độ chuyên môn cao Những yêu cầu này

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến sức mạnh bật nhảy của VĐV bóng chuyền

Sức mạnh bật nhảy là khả năng khắc phục lực cản của VĐV và phụ thuộc sức mạnh tối đa của cơ sinh ra và tốc độ co cơ Yếu tố sức mạnh tối đa chi phối sức mạnh bật nhảy Sức mạnh tối đa phụ thuộc vào tiết diện ngang (độ dày) của bắp cơ Tiết diện cơ càng lớn thì sức mạnh sinh ra càng lớn Sức mạnh tối đa phụ thuộc vào yếu tố tốc độ, được thể hiện theo công thức:

(P + a)(V + b) = không đổi

14

có ứng dụng rất lớn và quan trọng qua các động tác nhảy đập bóng, nhảy chắn bóng, nhảy chuyền, nhảy phát bóng vì vậy việc huấn luyện sức bật cho các VĐV là rất quan trọng và cần thiết đối với bất kỳ đội tuyển bóng chuyền nào

1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng

Kỹ thuật đập bóng là kỹ thuật cơ bản trong bóng chuyền, ngoài sự phối hợp ăn ý với người chuyền bóng người tập cần phải kết hợp với nhiều nhân tố vận động như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền và khả năng phối hợp vận động, trong điều kiện không có điểm tựa, đập bóng phải đạt uy lực lớn phá vỡ hàng phòng thủ của đối phương Vì vậy, chúng tôi thấy rằng để đạt được hiệu quả cao trong đập bóng thì người tập phải có kỹ thuật điêu luyện

1.7.1 Yếu tố kỹ thuật

Yếu tố kỹ thuật có vai trò đặc biệt quan trọng trong kỹ thuật đập bóng

Kỹ thuật tốt thì khả năng thực hiện các quả đập sẽ đạt được hiệu quả hơn, khả năng đập sẽ nhanh, mạnh và được phối hợp nhịp nhàng hơn Vì vậy, trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền mỗi VĐV cần thiết phải có vốn kỹ thuật sâu rộng, đạt được khả năng chuyên môn hóa cao Việc nắm vững và hoàn thiện

kỹ thuật đập bóng được thực hiện là:

+ Cần nắm vững được yếu lĩnh của kỹ thuật, thực hiện nó theo đúng trình tự kỹ thuật động tác, cơ bản nhất và chính xác

+ Biết điều chỉnh kịp thời động tác để thực hiện tốt kỹ thuật trong thi đấu

1.7.2 Yếu tố chiến thuật

Chiến thuật trong bóng chuyền là việc đưa ra những phương án tấn

công hay phòng thủ nhằm khống chế các hoạt động đánh bóng của đối phương Ngày nay trong bóng chuyền hiện đại hệ thống chiến thuật phòng thủ rất chắc chắn đó là chắn bóng quyết liệt và phòng thủ bọc lót kín Do đó nếu không có chiến thuật tấn công đa dạng thì khó có thể thoát khỏi sự bám chắc của đối phương Đập bóng là sự phối hợp ăn ý giữa người chuyền hai với

và phát triển đòi hỏi VĐV phải có thể lực cao về sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo và khả năng phối hợp vận động

1.7.4 Yếu tố tâm lý

Tâm lý là một yếu tố rất quan trọng trong thi đấu bất kỳ môn thể thao nào, đối với môn bóng chuyền cũng vậy để việc thi đấu đạt hiệu quả cao không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, thể lực lứa tuổi… mà còn phụ thuộc vào yếu tố tâm lý Huấn luyện tâm lý cho VĐV là một quá trình sư phạm, sự thành công của nó phụ thuộc vào việc thực hiện hàng loạt những nguyên tắc sư phạm chung Cần giáo dục đạo đức phẩm chất cá nhân, tính tập thể, tinh thần đoàn kết đồng đội cho VĐV, phát triển trí tưởng tượng, khả năng phán đoán tình huống, phát triển năng lực điều khiển cảm xúc… của VĐV Vì vậy, để nâng cao hiệu quả

kỹ thuật đập bóng cần phải giáo dục tâm lý cho VĐV một cách thường xuyên

16

1.8 Huấn luyện sức mạnh bật nhảy trong bóng chuyền

Trong bóng chuyền thì việc huấn luyện sức mạnh bật nhảy là rất quan trọng, sức bật của VĐV là khả năng bật nhảy cao tối đa để thực hiện đập bóng, chắn bóng, nhảy phát bóng và chuyền hai phụ thuộc rất nhiều vào yếu

tố sức mạnh của cơ và tốc độ co của các sơi cơ ở các bộ phận cơ thể của VĐV Trong phạm vi của đề tài nghiên cứu chúng tôi chỉ nghiên cứu về sức mạnh bật nhảy để nâng cao hiệu quả đập bóng Muốn thực hiện tốt được kỹ thuật thì VĐV cần phải có sức mạnh bật nhảy tốt, sức mạnh bật nhảy có ảnh hưởng rất lớn tới sự thành công hay thất bại của từng pha bóng, từng hiệp và từng trận đấu của bóng chuyền

Việc huấn luyện sức mạnh là rất cần thiết, đặc biệt là sức mạnh bật nhảy

nó có vai trò quan trọng quyết định đến kết quả của mỗi trận đấu, thành tích của mỗi VĐV và cả đội bóng Theo các nhà nghiên cứu lý luận đã xác định và phân sức mạnh thành 4 nhóm: Sức mạnh tương đối, sức mạnh tuyệt đối, sức mạnh bền, sức mạnh tốc độ

Sức mạnh tương đối: Là tỷ số giữa sức mạnh tuyệt đối và trọng lượng

cơ thể

Sức mạnh tuyệt đối: Là năng lực khắc phục lực cản lớn nhất với sự nỗ

lực của cơ bắp làm cơ sở phát triển các tố chất thể lực

Sức mạnh bền: Là khả năng chống lại mệt mỏi của VĐV khi hoạt động

sức mạnh trong một thời gian dài

Sức mạnh tốc độ: Là khả năng khắc phục lực cản với tốc độ co cơ cao

dùng để tạo ra thành tích trong các môn thể thao hoạt động có chu kỳ, như các môn chạy, bơi, đua thuyền

Phương pháp huấn luyện sức mạnh trong bóng chuyền:

Sức mạnh bật nhảy là sức mạnh sinh ra khi thực hiện động tác bật nhảy nhanh và bằng sự gắng sức lớn nhất trong khoảng thời gian ngắn với

17

biên độ nhất định Khi thực hiện các kỹ thuật tấn công hay phòng thủ trong bóng chuyền đều đòi hỏi phải có sức mạnh bật nhảy tốt, sức mạnh bật nhảy thể hiện rõ nhất ở các động tác đánh bóng, nó thuộc vào tố chất thể lực chuyên môn đặc thù của môn bóng chuyền Các VĐV có sức mạnh bật nhảy tốt sẽ tự tin hơn, thực hiện tốt các kỹ thuật khi thi đấu bóng chuyền cũng sẽ giúp cho cả đội thi đấu tốt hơn

Bản chất của sức mạnh bật nhảy là sự kết hợp của sức mạnh và sức nhanh Muốn phát triển sức mạnh bật nhảy cần chú ý đến cấu trúc sợi cơ, các phức hợp Ac Timyozin hoạt tính ATP (Adenosin TriPhotphat) chúng tăng lên trong quá trình tập luyện Để phát triển sức mạnh bật nhảy ta cần sử dụng các bài tập khắc phục lực cản khác nhau, thực hiện luân phiên nhau với các bài tập thả lỏng cùng với LVĐ và thời gian nghỉ hợp lý

Huấn luyện sức mạnh chuyên môn bóng chuyền trước hết là huấn luyện sức mạnh tốc độ, trong đó sức mạnh bật nhảy là quan trọng nhất nó quyết định tới thành tích của mỗi VĐV

18

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đã đề ra ở trên, đề tài tiến hành giải quyết những nhiệm vụ sau:

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ đã đề ra chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:

2.2.1 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phương pháp này nhằm mục đích tổng hợp, thống kê hệ thống hóa các nguồn kiến thức có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Phương pháp này thực chất là việc tham khảo, tìm hiểu các tài liệu chuyên môn có liên quan, tìm hiểu các cơ sở lí luận và thực tiễn trong giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật, các công trình nghiên cứu của đồng nghiệp, tham khảo các bài tập chuyên môn có liên quan đến đề tài

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Với phương pháp này, chúng tôi tiến hành trao đổi và phỏng vấn về việc sử dụng các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy, phương pháp huấn luyện sức mạnh bật nhảy cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre - Phúc Yên - Vĩnh Phúc

19

Thực hiện phóng vấn với các thầy cô, HLV đội tuyển các trường THPT trên địa bàn Thị xã Phúc Yên

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Phương pháp này sử dụng trong việc quan sát các buổi tập luyện và thi đấu của đội tuyển để theo dõi phương pháp và các bài tập của HLV đưa ra, sau đó đánh giá sự tiếp thu lượng vận động, khả năng phối hợp mà vẫn đem lại hiệu quả cao cho đội tuyển

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Kiểm tra sư phạm cả hai giai đoạn trước thực nghiệm và sau thực nghiệm bằng các test bài tập kiểm tra nhằm đánh giá sự phát triển sức mạnh bật nhảy cho đối tượng nghiên cứu và mức độ hiệu quả của các bài tập

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Sau khi xác định và lựa chọn những bài tập hợp lý nhằm mục đích ứng dụng các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn để thực nghiệm, chúng tôi tiến hành thực nghiệm so sánh 2 nhóm, được lựa chọn ngẫu nhiên nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng với số lượng 2 nhóm bằng nhau

2.2.6 Phương pháp toán thống kê

Để xử lý các số liệu thu được qua thực nghiệm sư phạm đề tài đã sử dụng phương pháp thống kê với các công thức sau:

- Công thức tính hệ số trung bình cộng (X):

đầu

Kết thúc

- Thu thập tài liệu có liên

quan, viết tổng quan của đề tài

- Hoàn thành tổng quan

nghiên cứu của đề tài

- Giải quyết nhiệm vụ 1 của đề

tài nghiên cứu:

+ Đánh giá thực trạng của đối

tượng nghiên cứu

- Tổng quan nghiên cứu đề tài

- Thực trạng, khả năng ứng dụng, tính hiệu quả thực tế của các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng cho đội tuyển Bóng chuyền nữ trường THPT Bến Tre, Phúc Yên – Vĩnh Phúc

- Các bài tập đảm bảo tính hợp

lý khoa học

- Xây dựng được chương trình

và kế hoạch chi tiết quá trình thực nghiệm của đề tài

- Hiệu quả phát triển kỹ thuật

22

tài nghiên cứu:

+ Ứng dụng các bài tậpphát

triển sức mạnh bật nhảy nhằm

nâng cao hiệu quả kỹ thuật

đập bóng cho đội tuyển Bóng

chuyền nữ trường THPT Bến

Tre Phúc Yên – Vĩnh Phúc

+ Đánh giá hiệu quả các bài

tập phát triển sức mạnh bật

nhảy nhằm nâng cao hiệu quả

kỹ thuật đập bóng cho đội

tuyển Bóng chuyền nữ trường

- Viết và hoàn thiện khóa luận

- Tập và báo cáo hoàn thành

quá trình nghiên cứu

4/

2017

5/

2017

- Hoàn thành khóa luận

2.3.2 Đối tượng nghiên cứu

- Chủ thể: Các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy cho đội tuyển Bóng

chuyền nữ trường THPT Bến Tre - Phúc Yên – Vĩnh Phúc

- Khách thể: 20 nữ VĐV Bóng chuyền trường THPT Bến Tre - Phúc Yên –

Vĩnh Phúc

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu

- Trường ĐHSP Hà Nội 2 - Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc

- Trường THPT Bến Tre - Phúc Yên - Vĩnh Phúc