Kiến thức: Giúp HS nắm được những nét chính của quá trình khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở LX và các nước Đông Âu.. Tư tưởng: Qua các kiến thức của bài học, giúp HS thấy rõ tính c
Trang 1Ngày soạn: 17/8/2015
Tuần 3
Tiết 3
Bài 2
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được những nét chính của quá trình khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở LX và các nước Đông Âu
2 Tư tưởng:
Qua các kiến thức của bài học, giúp HS thấy rõ tính chất khó khăn, phức tạp, thậm chí cả thiếu sót, sai lầm trong công cuộc xây dựng CNXH ở
LX và các nước Đông Âu (vì đó là con đường hoàn toàn mới mẻ, chưa có tiền lệ trong lịch sử; mặt khác đó là sự chống phá gay gắt của các thế lực thù địch)
Với những thành tựu quan trọng thu được trong công cuộc đổi mới –
mở cửa của nước ta trong gần 20 năm qua, bối dưỡng và củng cố cho HS niềm tin tưởng vào thắng lợi của công cuộc CNH, HĐH đất nước ta theo định hướng XHCN, dưới sự lãnh đạo của ĐCS VN
3 Kĩ năng:
Rèn luyện cho HS kĩ năng phân tích, nhận định và so sánh các vấn đề lịch sử
II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án, bản đồ và tư liệu lịch sử về LX và các nước Đông Âu trong giai đoạn này
HS: SGK, tìm hiểu nội dung, trả lời câu hỏi SGK
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
? Để hoàn thành nhiệm vụ CMDTDCND các nước Đông Âu cần phải tiến hành những công việc gì.
? Nêu những thành tựu chủ yếu trong công cuộc xây dựng CNXH ở các nước Đông Âu.
3.Bài mới:
GTB: Chế độ XHCN ở LX và các nước Đông Âu đã đạt được những thành tựu nhất định về mọi mặt Tuy nhiên nó cũng bộc lộ những hạn chế, sai lầm
và thiếu sót Cùng với sự chống phá của các thế lực đế quốc bên ngoài, CNXH đã từng tồn tại và phát triển hơn 70 năm đã khủng hoảng và tan rã.
LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU
TỪ GIỮA NHỮNG NĂM 70 ĐẾN ĐẦU NHỮNG NĂM 90 CỦA THẾ KỈ XX
Trang 2Nguyên nhân của sự tan rã đó như thế nào? Quá trình khủng hoảng tan rã
ra sao? → vào bài.
Hoạt động của GV Hoạt động
của HS
Nội dung
? Tình hình LX từ giữa những
năm 70 đến 1985 có điểm gì nổi
cộm
- Gợi ý: tình hình kinh tế, chính
trị xã hội.
→ khủng hoảng dầu mỏ thế
giới năm 1973 đã tác động đến
nhiều mặt của LX, nhất là kinh
tế.
? Nguyên nhân dẫn đến sự
khủng hoảng của LX
- Diễn giảng bổ sung: Sự chậm
trễ của Ban lãnh đạo LX trong
việc đề ra các cải cách cần
thiết vào đầu những năm
những năm 70 của thế kỉ XX đã
dẫn đến hậu quả là nền kinh tế
của đất nước Xô Viết lâm vào
tình trạng trì trệ và khủng
hoảng.
Trong bối cảnh đó, tháng
3-1985, Gooc-ba-chóp lên nắm
quyền lãnh đạo Đảng đề ra
đường lối cải tổ.
? Công cuộc cải tổ của LX diễn
ra như thế nào
- Cho HS thảo luận:
? Mục đích cải tổ.
? Nội dung cải tổ.
- Dựa vào nội dung sgk và vốn kiến thức trình bày
- Đọc đoạn chữ nhỏ sgk /
9, 10
- Thảo luận (3/)
- Dựa vào đoạn chữ nhỏ / 10
I Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô Viết:
- Đầu những năm 80, nền kinh tế - xã hội của LX ngày càng rơi vào tình trạng trì trệ, không ổn định và lâm dần vào khủng hoảng
- Tháng 3-1985, Gooc-ba-chóp đã đề ra đường lối cải tổ
+ Mục đích: sửa chữa
những sai lầm, thiếu sót trước kia, đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng
+ Nội dung cải tổ:
• Đề ra nhiều phương
án phát triển kinh tế
• Chính trị - xã hội: thiết lập chế độ tổng
Trang 3? Kết quả cuối cùng ra sao
→ Do không chuẩn bị chu đáo,
thiếu những điều kiện cần thiết
và đường lối chiến lược toàn
diện, nhất quán cho nên công
việc cải tổ nhanh chóng lâm
vào tình trạng bị động, không
thành công.
- Giới thiệu một số tranh ảnh về
Gooc-ba-chốp
- So sánh cho HS thấy giữa lời
nói và việc làm của
Gooc-ba-chốp, giữa lí thuyết và thực tiễn
của công cuộc cải tổ để thấy rõ
thực chất công cuộc cải tổ của
Gooc-ba-chốp là từ bỏ và phá
vỡ CNXH, xa rời CN Mác –
Lênin, phủ định ĐCS, vì vậy
công cuộc cải tổ của
Gooc-ba-chốp càng làm cho đất nước
lún sâu vào khủng hoảng và rối
loạn.
Nhiều cuộc bãi công diễn ra,
mâu thuẫn sắc tộc bùng nổ,
nhiều nước cộng hòa đòi li
khai, các tệ nạn xã hội gia tăng,
các thế lực chống đối ráo riết
kích động quần chúng
- Hướng dẫn quan sát H.3 và
nhận xét về tình hình ở LX từ
giữa những năm 70 đến đầu
- Theo dõi
- Quan sát hình và nhận xét
- Nghe
thống, đa nguyên, đa đảng, xóa bỏ chế độ một đảng, tuyên bố dân chủ công khai mọi mặt
+ Hậu quả: Đất nước
ngày càng khủng hoảng và rối loạn, mâu thuẫn sắc tộc bùng nổ, ĐCS LX bị đình chỉ hoạt động
→ Liên bang Xô viết tan rã
Trang 4những năm 90 của thế kỉ XX.
- Trình bày tiếp: Trong bối cảnh
đó, 19-8-1991 một số người
lãnh đạo Đảng và Nhà nước Xô
viết đã tiến hành đảo chính, lật
đổ tổng thông Gooc-ba-chốp …
vấn đề thời gian
- Nhấn mạnh: Cuộc đảo chính
ngày 19-8-1991 thất bại đưa
đến việc ĐCS LX phải ngừng
hoạt động và tan rã, đất nước
lâm vào tình trạng không có
người lãnh đạo.
- Trình bày tiếp (sgk)
- Hướng dẫn quan sát lược đồ
H.4 và xác định tên các nước
SNG trên lược đồ
? Tình hình các nước Đông Âu
cuối những năm 70 đầu những
năm 80 như thế nào
? Quá trình khủng hoảng và
sụp đổ của chế độ XHCN ở
các nước Đông Âu diễn ra
như thế nào.
- Kết hợp sử dụng lược đồ các
nước Đông Âu xác định các
nước Đông Âu khủng hoảng
- Giải thích thêm: “Đa nguyên
chính trị” là nhiều Đảng phái
chính trị cùng tồn tại, cùng
hoạt động làm mất quyền thống
trị của Đảng Công sản VD sau
khi LX sụp đổ, trong các nước
cộng hòa của LX cũ có tới gần
- Theo dõi, quan sát lược đồ
- Trả lời sgk
- Đọc đoạn chữ nhỏ sgk / 11
- Thảo luận (2/)
- Theo dõi
chấp nhận
từ bỏ quyền lãnh đạo của
II Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN
ở các nước Đông Âu:
- Cuối những năm 70, đầu những năm 80 các nước Đông Âu lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế
và chính trị ngày càng gay gắt
- Cuối 1988, khủng hoảng lên tới đỉnh cao:
+ Mít tinh, biểu tình diễn ra dồn dập
+ Thực hiện đa nguyên
về chính trị, mũi nhọn đấu tranh nhằm vào ĐCS
- Sự chống phá của CNĐQ và các thế lực chống CNXH
Trang 51000 tổ chức, Đảng phái chính
trị khác nhau hoạt động ĐCS
các nước này mất quyền thống
trị.
? Trước tình hình đó, Ban lãnh
đạo các nước Đông Âu đã làm
gì
? Kết quả qua cuộc tổng tuyển
cử tự do
- Diễn giảng bổ sung: qua các
cuộc tổng tuyển cử, các lực
lượng đối lập thắng cử, giành
được chính quyền nhà nước,
còn các đảng Cộng sản đều
thất bại Chính quyền mới ở
các nước Đông Âu đều tuyên bố
từ bỏ CNXH, thực hiện đa
nguyên về chính trị và chuyển
nền kinh tế theo cơ chế thị
trường với nhiều thành phần sở
hữu Tên nước thay đổi, nói
chung đều gọi là các nước cộng
hòa (VD nước cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam, …)
? Sự sụp đổ của các nước Đông
Âu và Liên Xô đã dẫn đến hậu
quả nghiêm trọng như thế nào
đảng cộng sản, thực
nguyên chính trị và tiến hành tổng tuyển cử tự do.
- Trả lời theo sgk
- Đọc đoạn chữ nhỏ sgk / 12
- Nghe
→ kết thúc
sự tồn tại của
hệ thống XHCN thế giới.
- Nghe
- Thảo luận nhóm (3/),
→ Cuối năm 1989, chế độ XHCN đã bị sụp đổ ở hầu hết các nước Đông Âu
Trang 6- Nói thêm: ngày 28.6.1991,
SEV quyết định chấm dứt hoạt
động và ngày 1.7.1991, tổ chức
Hiệp ước Vác-sa-va tuyên bố
giải thể.
- Cho HS thảo luận:
? Nguyên nhân cơ bản dẫn
đến sự sụp đổ của LX và các
nước Đông Âu là gì.
- Nhận xét, bổ sung:
Nguyên nhân sụp đổ của LX
và các nước Đông Âu có nhiều
nguyên nhân, nhưng có một số
nguyên nhân chủ yếu Nguyên
nhân sâu xa là mô hình CNXH
có nhiều khuyết tật và thiếu sót,
tuy có sự phù hợp nhất định
trong một thời gian trước đó.
Nhưng trong quá trình phát
triển ngày càng bộc lộ sự thiếu
tôn trọng đầy đủ quy luật phát
triển khách quan về kinh tế, xã
hội, chủ quan duy ý chí, thực
hiện cơ chế quan liêu bao cấp,
làm cho nền kinh tế thiếu năng
động Từ nền kinh tế đó dẫn tới
thụ động về xã hội, thiếu dân
chủ và công bằng xã hội.
Những khuyết tật duy trì quá
lâu, làm cho XHCN xa rời
những tiến bộ văn minh của thế
trình bày:
+ Kinh tế
khủng hoảng sâu sắc + Các nước Đông
Âu rập khuôn
mô hình ở
LX, chủ quan duy ý chí, chậm sửa đổi.
+ Sự chống phá của các thế lực trong
và ngoài nước.
+ Nhân dân bất bình với các nhà lãnh đạo đòi hỏi phải thay đổi.
- Nghe
Trang 7giới, nhất là sự phát triển như
vũ bão của CMKHKT đưa tới
sự trì trệ, khủng hoảng về kinh
tế, xã hội.
Sự chống phá của CNĐQ và
các thế lực chống CNXH.
- Kết luận: Đây là sự tổn thất
nặng nề của phong trào CMTG.
Nhưng sự phục hưng của phong
trào XHCN, CNCS là tất yếu,
nó là cả một quá trình lâu dài,
các nước này đang tìm cách
khắc phục và đi lên.
4 Củng cố:
GV khái quát lại:
- Những diễn biến chính của quá trình khủng hoảng và tan rã của chế
độ XHCN ở LX và các nước Đông Âu.
- Những hậu quả nặng nề do sự tan rã của chế độ XHCN ở Đông Âu và
hệ thống XHCN TG.
5 Hướng dẫn:
Học bài, Tìm hiểu nội dung bài Quá trình phát triển của phong trào
giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ thống thuộc địa.
6 Lưu ý:
Câu hỏi dành cho lớp chọn
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
BGH ký duyệt: 22/08/2015
Huỳnh Thị Thanh Tâm