- Những thủ đoạn thâm độc về chính trị, văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác.. - Tình hình phân hóa xã hội VN sau chương trình khai thác thuộc địa lần
Trang 1Ngày soạn: 15/11/2016
Tuần 16
Phần Hai
Chương I:
Bài 14:
I Mục tiêu:
1 Kến thức: Giúp HS nắm được:
- Nguyên nhân, mục đích và đặc điểm, nội dung của chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của Pháp
- Những thủ đoạn thâm độc về chính trị, văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác
- Tình hình phân hóa xã hội VN sau chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp và thái độ chính trị, khả năng cách mạng của các giai cấp
2 Tư tưởng:
Giáo dục cho HS lòng căm thù đối với những chính sách bóc lột thâm độc, xảo quyệt của thực dân Pháp và sự đồng cảm với những vất vả, cơ cực của người lao động dưới chế độ thực dân phong kiến
3 Kĩ năng:
Rèn luyện cho học sinh kĩ năng quan sát lượt đồ, tập phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử
II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án, lược đồ Sgk phóng to, tranh ảnh, tài liệu liên quan
HS: SGK, đọc nội dung, trả lời câu hỏi sgk.
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới:
GTB: CTTG I kết thúc, Pháp rút ra khỏi cuộc chiến tranh với tư thế oai hùng của kẻ thắng trận, song nền kinh tế Pháp cũng bị thiệt hại nặng nề, để bù đắp những thiệt hại đó, thực dân Pháp tăng cường khai thác ở các thuộc địa, trong đó có Đông Dương và VN Và Pháp đã tiến hành chương trình “khai thác lần thứ hai ở VN”, tấn công quy mô và toàn diện vào nước ta, biến nước ta thành thị trường tiêu thụ hàng hóa ế thừa và thị trường đầu tư tư bản có lợi cho chúng Với chương trình khai thác lần này, kinh tế xã hội và văn hóa giáo dục biến đổi sâu sắc vào bài.
- Gợi cho HS nhớ lại những hậu quả của
cuộc chiến tranh thế giới gây ra đối với
những nước tham chiến kể cả những nước
- Nghe, nhớ lại
I Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp:
LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NAY VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1919 - 1930 VIỆT NAM SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT
Trang 2thắng trận, trong đó có Pháp.
? Tại sao thực dân Pháp đẩy mạnh khai
thác VN và Đông Dương sau CTTG I
- Nhấn mạnh về mục đích của cuộc khai
thác mà Pháp tiến hành ở Việt Nam
- Minh họa thêm:
Sau CTTG I, Pháp là con nợ lớn nhất
của Mĩ: năm 1920, số nợ quốc gia đã lên
tới 300 tỉ phrăng, Pháp bị tiêu hủy hàng
chục tỉ phrăng.
Sau CTTM Nga (1917), Pháp mất thị
trường đầu tư lớn nhất của mình ở châu
Âu là nga.
? Chương trình khai thác thuộc địa lần
thứ hai của Pháp chú trọng vào những
mặt nào
- Kết hợp nội dung và lược đồ H.27 trình
bày, giới thiệu nội dung chương trình
khai thác của Pháp
- Nhấn mạnh: Chúng chủ yếu đầu tư vào
khai mỏ mà trọng điểm là khai thác mỏ
than.
- Minh họa thêm: khai thác than năm
1919 là 665 000 tấn, năm 1929 là 1 972
000 tấn; khai thác thiếc tăng gấp 3 lần,
kẽm 1,5 lần, vonfram 1,2 lần.
- Nói thêm: Pháp chỉ đầu tư vào công
nghiệp nhẹ để nền kinh tế phát triển
không cân đối, phụ thuộc kinh tế chính
quốc.
? Vì sao Pháp lại tăng cường đầu tư vốn
nhiều nhất vào 2 lĩnh vực này
- Giải thích thêm: Pháp tăng cường đầu
tư vốn vào 2 lĩnh vực này để mở rộng sản
xuất và kiếm lời.
→ CTTG I kết thúc, Pháp là nước thắng trận nhưng bị tàn phá nặng nề, nền kinh tế kiệt quệ → Đẩy mạnh chương trình khai thác thuộc địa
- Nghe
→ nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp, giao thông vận tải, …
- Theo dõi
- Đọc đoạn chữ nhỏ /55
- Đọc tiếp đoạn chữ nhỏ / 56
- Nghe
- Giải thích
- Nghe
- Nguyên nhân: đất nước bị tàn phá nặng nề, nền kinh tế kiệt quệ
- Mục đích: để bù đắp những thiệt hại do chiến tranh gây ra
- Nội dung:
+ Nông nghiệp: tăng cường đầu tư vốn chủ yếu vào đồn điền cao su
+ Công nghiệp: chú trọng khai mỏ, ( )
mở thêm một số công nghiệp nhẹ
+ Thương `nghiệp: đánh thuế nặng hàng hòa các nước nhập vào nước ta
Trang 3? Đặc điểm của cuộc khai thác lần thứ
hai của Pháp ở VN.
- Gợi ý:
+ Chương trình khai thác VN lần 2 tập
trung vào những nguồn lợi nào?
+ So sánh với cuộc khai thác lần thứ
nhất (đầu TK XX) để thấy được nét mới
của chương trình khai thác lần 2 của
Pháp?
- Giải thích thêm: trọng tâm của chương
trình khai thác lần thứ nhất, thực dân
Pháp hoàn chỉnh bộ máy thống trị từ
trung ương đến địa phương Điểm mới
trong chương trình khai thác lần thứ 2 so
với trước là tăng cường đầu tư vốn, kĩ
thuật vào mở rộng sản xuất để kiếm lời.
(chỉ trên lược đồ, nguồn lợi của Pháp ở
VN trong cuộc khai thác lần 2 được thể
hiện qua các kí hiệu bằng mũi tên với các
khung hình chữ nhật, nguồn lợi xuất khẩu
kí hiệu bằng hình ảnh chiếc tàu biển).Vì
vậy, sau chiến tranh, các ngành kinh tế
của tư bản Pháp ở Đông Dương đều có
bước phát triển mới Tuy nhiên, thực dân
Pháp hết sức hạn chế công ngiệp phát
triển, đặc biệt là công nghiệp nặng, nhằm
cột chặt kinh tế Đông Dương vào kinh tế
Pháp và biến Đông Dương thành thị
trường độc chiếm của tư bản Pháp.
- Kết luận: Chương trình khai thác lần 2
tấn công quy mô và toàn diện vào nước
ta làm cho nền kinh tế VN có những bước
phát triển nhất định (ngoài ý muốn chủ
quan của thực dân Pháp)
Chuyển ý: Tất cả những thay đổi về kinh
tế đã kéo theo những thay đổi về chính
trị, văn hóa, giáo dục và xã hội.
- Trình bày: Sau CTTG I, chính sách cai
trị của Pháp ở VN không hề thay đổi.
Mọi quyền hành đều bị thâu tóm trong
tay người Pháp, vua quan Nam triều chỉ
làm bù nhìn tay sai, nhân dân ta không
được hưởng chút quyền tự do, dân chủ
nào, mọi hành động yêu nước đều bị
chúng thẳng tay đàn áp, khủng bố.
- Thảo luận (2/),
so sánh, trình bày
- Nghe
- Nghe
+ Giao thông vận tải: đầu tư phát triển thêm
+ Ngân hàng Đông Dương chi phối các hoạt động kinh tế Đông Dương
II Các chính sách chính trị, văn hóa, giáo dục:
Trang 4? Sau CTTG I, thực dân Pháp đã thi hành
ở VN những thủ đoạn chính trị, văn hóa,
giáo dục nào
? Mục đích của các thủ đoạn đó là gì.
- Bổ sung: nhằm củng cố bộ máy cai trị ở
thuộc địa, mà sợi chỉ đỏ xuyên suốt là
chính sách văn hóa nô dịch (đào tạo tay
sai phục vụ cho chúng) và ngu dân để dẽ
bề thống trị.
- Chuyển ý: chương trình khai thác thuộc
địa lần thứ hai của Pháp đã tác động lớn
đến tình hình xã hội VN Nó đẩy nhanh
sự phân hóa giai cấp và làm nảy sinh
những giai cấp mới
? Xã hội VN sau CTTG I đã phân hóa
như thế nào
? Cho biết thái độ chính trị và khả năng
cách mạng của các giai cấp trong xã hội
VN sau chiến tranh
- Nói thêm:
+ Địa chủ thời kì này chiếm khoảng 7%
dân số, chiếm hơn 50% diện tích canh
tác.
+ Nông dân chiếm hơn 90% dân số, chỉ
có 42% diện tích canh tác.
- Minh họa thêm:
+ Tống số vốn kinh doanh của tư sản
VN chỉ bằng 5% vốn của tư bản nước
ngoài.
+ Tư sản VN chỉ chiếm 0,1% tổng số,
giai cấp tư sản VN nhỏ yếu về kinh tế,
bạc nhược về chính trị cho nên thái độ
chính trị của họ là 2 mặt, cải lương.
- Nói rõ thêm: Do các thành phần kinh tế
phát triển, các cơ quan hành chính văn
hóa, giáo dục mở rộng, tầng lớp tiểu tư
- Lần lượt trình bày theo nội dung sgk/57
- Trao đổi cặp (1/)
- Dựa vào sgk trả lời
- Làm việc theo nhóm, lần lượt trình bày
- Nghe
- Nghe
- Nghe
- Chính trị: Pháp nắm mọi quyền hành, “chia để trị”, cấm đoán tự do dân chủ, thẳng tay đàn áp, khủng bố
- Văn hóa, giáo dục:
+ Khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội
+ Trường học mở rất hạn chế
+ Xuất bản báo chí tuyên truyền cho chính sách “khai hóa”
→ nhằm củng cố bộ máy cai trị ở thuộc địa
III Xã hội Việt Nam phân hóa:
1 Giai cấp địa chủ phong kiến:
- Câu kết chặt chẽ hơn với Pháp
- Chiếm đoạt ruộng đất của nông dân
- Tăng cường áp bức bóc lột
2 Giai cấp tư sản: gồm hai
bộ phận:
- Tư sản mại bản có quyền lợi gắn liền với đế quốc
- Tư sản dân tộc kinh doanh độc lập, thái độ chính trị cải lương, dễ thỏa hiệp
3 Giai cấp tiểu tư sản:
- Bị bạc đãi, chèn ép, khinh miệt, đời sống bấp bênh
- Tiểu tư sản trí thức có tinh
Trang 5sản thành thị đông lên.
- Giới thiệu một số hình ảnh thể hiện cuộc
sống của nông dân trong thời kì này
- Minh họa thêm: bộ phận đông nhất của
công nhân VN là công nhân đồn điền,
chiếm 36,8%, công nhân mỏ chiếm 24%,
công nhân các ngành khác là 39,2%.
- Giới thiệu một số hình ảnh thể hiện đời
sống của công nhân (sgv/66)
- Nhấn mạnh đến giai cấp công nhân VN:
ngoài đặc điểm chung của giai cấp công
nhân quốc tế, giai cấp công nhân VN còn
có đặc điểm riêng: bị ba tầng áp bức bóc
lột của đế quốc, phong kiến, tư sản; có
quan hệ với nông dân, kế thừa truyền
thống yêu nước anh hùng và bất khuất
của dân tộc.
- Kết luận: Như vậy, dưới tác động của
chương trình khai thác lần thứ 2 của thực
dân Pháp, kinh tế VN phát triển ở mức độ
nhất định, điều đó làm cho xã hội VN
phân hóa sâu sắc hơn.
- Theo dõi
- Nghe
- Theo dõi, quan sát
- Nghe
thần hăng hái cách mạng
4 Giai cấp nông dân:
- Bị áp bức, bóc lột nặng nề
- Bị bần cùng hóa
→ là lực lượng cách mạng hùng hậu
5 Giai cấp công nhân:
Là lực lượng tiên phong và lãnh đạo cách mạng
4 Củng cố:
- Cho HS làm bài tập củng cố.
5 Hướng dẫn:
Học bài, tìm hiểu nội dung, trả lời câu hỏi bài Phong trào cách mạng Việt Nam sau CTTG I.
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
BGH ký duyệt: 26/11/2016
Huỳnh Thị Thanh Tâm