Trước hoàn cảnh đó Hồ Quý Ly là một quan nhà Trần đã lật đỗ nhà Trần lập ra nhà Hồ.. Sau khi lên ngôi Hồ Quý Ly đã thi hành nhiều chính sách để khôi phục lại đất nước.. Về kinh tế nhà Hồ
Trang 1Ngày soạn: 24/11/2016
Tuần 16 Tiết 31
Bài 16: SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỈ XIV (tt)
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Nhà Hồ lên thay nhà Trần trong khi đất nước gặp nhiều khó khăn đói kém
- Sau khi lên ngôi Hồ Quý Ly cho thi hành nhiều chính sách để chấn hưng đất nước
2 Tư tưởng: Thấy được vai trò to lớn của quần chúng nhân dân
3 Kĩ năng: Phân tích, đánh giá nhân vật lịch sử Hồ Quý Ly
II Chuẩn bị:
GV: Tranh ảnh Tư liệu liên quan đến nhà Hồ.
HS: Sưu tầm những tranh ảnh tư liệu liên quan đến nhà Hồ.
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Trình bày tình hình kinh tế xã hội nước ta nữa sau TK XIV
? Kể tên các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nữa sau TK XIV
? Trình bày tình hình xã hội nước ta nữa sau TK XIV
3 Bài mới
GTB : Trong tiết học trước các em đã thấy tình cảnh đất nước ta đang rơi vào tình cảnh
suy yếu trầm trọng Trước hoàn cảnh đó Hồ Quý Ly là một quan nhà Trần đã lật đỗ nhà Trần lập ra nhà Hồ Sau khi lên ngôi Hồ Quý Ly đã thi hành nhiều chính sách để khôi phục lại đất nước Đó chính là nội dung của bài học hôm nay Để hiểu rõ thì trong tiết học
này chúng ta sẽ tìm hiểu thông qua bài 16: II “ Nhà Hồ và cải cánh của Hồ Quý Ly”
Hoạt động 1
? Nhà Hồ được thành lập
trong hoàn cảnh nào
Gợi ý: ? Vào cuối TK XIV
các cuộc đấu tranh của nhân
dân đã dẫn đến điều gì
? Giữa lúc đó sự kiện
gì xảy ra
- Yêu cầu HS đọc đoạn in
nghiêng SGK để rõ hơn về
Hồ Quý Ly
- Nói thêm về HQL: xuất
thân trong gia đình quan lại,
có 2 người cô lấy vua, HQL
- Nhà Trần suy yếu, Làng xã tiêu điều, Dân đinh giảm súc
- Năm 1400 hồ Quý Ly phế truất nhà Trần lên làm vua
và lập ra nhà Hồ
- Đọc đoạn chữ nhỏ / 77
II Nhà Hồ và cải cách của
Hồ Quý Ly
1 Nhà Hồ thành lập (1400)
Năm 1400, Nhà Trần suy sụp, Hồ Quý Ly lên ngôi, lập ra nhà Hồ
Trang 2giữ chức vụ cao cấp nhất
trong triều Trần (Đại Vương)
Trước tình hình nhà Trần
lung lay, ông đã quyết tâm
thực hiện các biện pháp cải
cách trên nhiều lĩnh vực
Hoạt động 2
- Trước tình hình nhà Trần
đang lung lay Khi lên ngôi
Hồ Quý Ly quyết thực hiện
nhiều cải cách trên nhiều lĩnh
vực
? Về mặt chính trị Hồ Quý Ly
đã thực hiện những biện pháp
nào
? Tại sao Hồ Quý Ly lại bỏ
những quan lại nhà Trần.
? Việc triều đình thăm hỏi
đời sống nhân dân có ý
nghĩa gì.
? Về kinh tế nhà Hồ đã thi
hành những chính sách gì
GV: Yêu cầu HS đọc đoạn in
nghiêng SGk, để hiểu rõ hơn
về chính sách kinh tề của nhà
Hồ
? Chính sách hạn điền là gì
? Việc phát hành tiền giấy
thay thế tiền đồng nhằm
mục đích gì.
? Em có nhận xét gì về chính
sách kinh tế của nhà Hồ
? Về xã hội Hồ Quý Ly đã
+ Cải cách đội ngũ võ quan thay thế những võ quan nhà Trần bằng những người không phải họ Trần
Vì sợ họ lật đỗ ngôi vị của
Hồ Quý Ly
+ Đổi tên một số đơn vị hành chính cấp trấn Quy định cách làm việc của bộ máy chính quyền
- Đọc đoạn chữ nhỏ / 78 + Cử các quan triều đình về thăm hỏi đời sống nhân dân
ở các lộ
Chứng tỏ vua quan nhà Hồ quan tâm đến đời sống nhân dân
- Lần lượt trả lời
- Đọc đoạn chữ nhỏ / 78
- Giải thích: là hạn chế số lượng ruộng đất của chủ đất theo quy định của nhà nước phong kiến
Để tiết kiệm đồng làm vũ khí
- Nhận xét: Góp phần làm cho kinh tế thoát khỏi khủng hoảng và đi lên
-Trả lời
2 Những biện pháp của
Hồ Quý Ly
a Về chính trị:
- Cải tổ hàng ngũ võ quan
- Đổi tên một số đơn vị hành chánh, quy định cách làm việc của bộ máy chính quyền các cấp
b Kinh tế:
- Phát hành tiền giấy thay cho tiền đồng;
- Ban hành chính sách
“Hạn điền”, quy định lại biểu thuế đinh thuế ruộng
c Xã hội:
Trang 3ban hành chính sách gì.
GV: Yêu cầu HS đọc đoạn in
nghiêng SGK, để hiểu rõ hơn
về chính sách hạn nô
? Nhà Hồ thực hiện chính
sách hạn điền, hạn nô để
làm gì.
? Ngoài ra nhà Hồ còn làm gì
để thể hiện sự quan tâm của
mình đối với nhân dân
? Nhà Hồ đã đưa ra những
chính sách gì để phát triển
văn hóa giáo dục
? Cải cách văn hóa giáo dục
nói trên có tác dụng như thế
nào.
? Để đề phòng giặc ngoại
xâm và tăng cường quốc
phòng nhà Hồ đã thi hành
chính sách gì
- Hướng dẫn quan sát hình 40
“Di tích thành nhà Hồ”
- Giới thiệu về thành Tây Đô
cho HS hiểu SGK T 37
* Liên hệ: Thành nhà Hồ
được xem là di tích và di sản
lớn của nước ta
? Nếu có cơ hội đến tham
quan chúng ta cần có thái độ
như thế nào
? Em có nhận xét gì về chình
sách quân sự, quốc phòng của
nhà Hồ
- Khái quát: Tuy nhiên việc
làm của HQL không phải ai
cũng đồng tình, vì một số
người cho rằng HQL là một
người phản chúa cướp ngôi
Hoạt động 3:
? Những cải cách của HQL
có tác dụng và ý nghĩa như
thế nào
- Đọc
Tăng số lượng nông dân và lực lượng lao động ngày càng nhiều hơn
Bắt người giàu thừa thóc phải bán cho dân đói và tổ chức chữa bệnh cho nhân dân
- Trả lời
- Đọc đoạn in nghiêng SGK
Nhằm thay đổi chế độ cũ.
HS:
- Tăng dân số
- Chế tạo nhiều loại vũ khí mới
- Phòng thủ nơi hiểm yếu, xây dựng thành kiên cố
- Quan sát, theo dõi
- Tự do trả lời
Thể hiện sự kiên quyết mong muốn bảo vệ độc lập của nhà Hồ
- Lần lượt trả lời
Ban hành chính sách
“Hạn nô”
d Văn hóa, giáo dục
- Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm, yêu cầu mọi người phải học
- Sửa đổi chế độ thi cử, học tập
e Quân sự
Thực hiện một số biện pháp nhằm tăng cường củng cố quân sự và quốc phòng
3 Ý nghĩa, tác dụng của cải cách Hồ Quý Ly
- Đưa nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng
Trang 4? Vì sao chính sách của HQL
một phần không được nhân
dân ủng hộ
- Kết bài.: Mặc dù có nhiều
hạn chế, nhưng những cải
cách của HQL là những cải
cách lớn, liên quan đến toàn
xã hội
HS: Dựa SGK trả lời
- Hạn chế:
+ Một số chính sách chưa triệt để, chưa phù hợp với tình hình thực tế
+ Chính sách cải cách củng chưa giải quyết được những nhu cầu bức thiết của cuộc sống đông đảo nhân dân
- Góp phần hạn chế tập trung ruộng đất của giai cấp quý tộc, địa chủ
- Cải cách văn hóa, giáo dục có nhiều tiến bộ
4 Củng cố
? Nhà Hồ thành lập trong hoàn cảnh nào
? Trình bày tóm tắt những chính sách của HQL
? Nêu tác dụng và những hạn chế của chính sách đó
5 Dặn dò
- HS học thuộc bài, trả lời các câu hỏi trong SGK
- HS về sưu tầm những tài liệu, sách báo có liên quan đến địa phương để tiết học sao chúng ta sẽ tìm hiểu về “lịch sử địa phương”
IV Rút kinh nghiệm:
Tiết: 32
Bài 17: ÔN TẬP CHƯƠNG II VÀ CHƯƠNG III
I Mục tiêu:
1 Kiến thức
- Củng cố những kiến thức cơ bản về lịch sử dân tộc thời Lí, Trần, Hồ
- Nắm được những thánh tựu chủ yếu về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa của Đại Việt ở thời Lý, Trần, Hồ
2 Tư tưởng
Giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hòa dân tộc, biết ơn tổ tiên
3 Kĩ năng
- Sử dụng lược đồ
- Phân tích tranh ảnh, trả lời các câu hỏi
- Lập bảng thống kê
II Chuẩn bị:
GV: Lược đồ, tranh ảnh.
HS: Sưu tầm tranh ảnh liên quan đến bài học.
Trang 5III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Trình bày những cải cách của Hồ Quý Ly.
? Ý nghĩa tác dụng của những cải cách đó.
3 Bài mới
GTB: Từ TK X đến TK XV ba triều đại Lý, Trần, Hồ thay nhau lên nắm chính quyền Đó
là giai đoạn lịch sử hào hùng vẽ vang của dân tộc ta Nhìn lại cả một chặng đường lịch
sử, chúng ta có quyền tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng hào hùng của dân tộc ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau ôn lại chặn
đường lịch sử hào hùng đó thông qua bài 17: “ Ôn tập chương II và chương III”
Hoạt động dạy và học của thầy và trò Nội dung ghi bảng
? Thời nhà Lý nhân dân ta phải đương đầu
với những cuộc xâm lược nào?
? Thời nhà Trần nhân dân ta phải đương
đầu với những cuộc xâm lược nào?
HS:
? Nêu thời gian bắt đầu và kết thúc, đường
lối của các kháng chiến
GV: Trực quan bảng thống kê các cuộc
kháng chiến
HS: Lên bảng điền thông tin
1 Thời Lý, Trần, ND ta phải đương đầu với những của xâm lược nào?
(Thời gian? Lực lượng quân xâm lược)
- Kháng chiến chống Tống lần 1 năm 1075
Kháng chiến chống Tống lần 2 năm 1076 -1077
- Kháng chiến chống quân xâm lược Mông lần I năm 1258
- Kháng chiến chống Nguyên lần II năm 1285
- Kháng chiến chống Nguyên lần III năm
1287 - 1288
2 Diễn biến các cuộc KCC Tống, Mông, Nguyên thời Lý, Trần:
TRIỀU
ĐẠI
GIAN
ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN
Lý
Lý
Chống Tống lần
thứ I
Chống Tống lần
thứ II
1075
1076 -1077
- Tiến công trước để tự vệ
- Chủ động xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt, không cho giặc tiến vào Thăng Long, tìm cách phản công tiêu diệt lực lượng của địch
ð Chủ động đánh giặc buộc giặc đánh theo cách đánh của ta
Trần
Trần
Chống Mông Cổ
lần 1
Chống Nguyên
1258
1285
- Nhân dân rút khỏi thành Thăng Long, quân Mông Cổ thiếu lương thực trầm trọng, tận dụng cơ hội nhà Trần phản công mạnh vào Thăng Long
- Làm tiêu hao sinh lực địch rồi tổ chức
Trang 6Trần
lần 2
Chống Nguyên
phản công, đánh giặc ở nhiều nơi và tiến vào giải phóng Thăng Long
- Chủ động mai phục tiêu diệt đoàn thuyền lương của địch, mở cuộc phản công tiêu diệt địch trên Sông Bạch Đằng
ð Đường lối chung là thực hiện chủ trương
“ Vườn không nhà trống”
? Những tấm gương tiêu biểu qua các cuộc
kháng chiến
HS:
? Công lao của các vị anh hùng đó là gì
HS:
? Em có nhận xét gì về tinh thần đoàn kết
đánh giặc trong mỗi cuộc kháng chiến của
dân tộc
HS:
? Nguyên nhân thắng lợi của các cuộc
kháng chiến là gì
HS:
- Nhà Lý: Lý Thường Kiệt, Lý Kế Nguyên, Tông Đản…
- Nhà Trần: Trần Thủ Độ, Trần Quốc Toản, Trần Quốc Tuấn…
- Tập hợp quần chúng nhân dân, đoàn kết chống giặc
- Chỉ huy nghĩa quân tài tình, sáng suốt
- Chống Tống của Nhà Lý: Sự đoàn kết chiến đấu giữa quân đội triều đình với đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi
- Chống Mông-Nguyên của nhà Trần: Nhân dân theo lệnh của triều đình thực hiện
“Vườn không nhà trống”, tự xây dựng làng chiến đấu, phối hợp với quân triều đình để tiêu diệt giặc
- Sự ủng hộ của nhân dân
- Sự lãnh đạo tài tình sáng suốt của các tướng lĩnh
4 Củng cố
? Những chiến thắng tiêu biểu của công cuộc chống giặc ngoại xâm của dân tộc thời Lý Trần
? Nguyên nhân dẫn đến sự thắng lợi đó
5 Hướng dẫn
- Học bài, làm bài tập 1,2
- Xem trước bài 18: “Cuộc KC của nhà Hồ và PTKNCQ Minh đầu TK XV”
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trình ký: 26/11/2016
Huỳnh Thị Thanh Tâm