- Tầng lớp quý tộc Trần, Hồ đã suy yếu không đủ sức lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, chỉ có tầng lớp địa chủ mới do Lê Lợi lãnh đạo có đủ uy tín tập hợp các tầng lớp nhân dân.. Cho biết một vài
Trang 1Ngày soạn: 26/12/2016
Tuần 20
Tiết 37
Bài 19: CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418-1427)
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Là cuộc đấu tranh giải phóng đất nước, từ một cuộc khởi nghĩa nhỏ ở miền rừng
núi Thanh Hóa dần dần phát triển trong cả nước
- Tầng lớp quý tộc Trần, Hồ đã suy yếu không đủ sức lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, chỉ
có tầng lớp địa chủ mới do Lê Lợi lãnh đạo có đủ uy tín tập hợp các tầng lớp nhân dân
2 Tư tưởng
Giáo dục HS lòng yêu nước, biết ơn những người có công với đất nước như Lê Lợi, Nguyễn Trãi
3 Kĩ năng
Nhận xét nhân vật lịch sử, sự kiện lịch sử tiêu biểu trong khởi nghĩa Lam Sơn
II Chuẩn bị
GV: Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn Tranh ảnh
HS: Sưu tầm những tranh ảnh liên quan đến bài học.
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ: Không tiến hành
3 Bài mới
GTB: Quân Minh đã đánh bại nhà Hồ và đặt ách thống trị lên đất nước ta Nhân dân
khắp nơi đã đứng lên chống giặc Minh Ngay sau khi cuộc khởi nghĩa của Trần Quý Khoáng bị dập tắt, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã bùng lên mạnh mẽ, trước hết là ở vùng núi miền Tây Thanh Hóa Đó chính là nội dung của bài học hôm nay, để hiểu rõ hơn trong
tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu sang bài 19: I “Thời kì ở miền Tây Thanh Hóa (1418-1423)”
HĐ 1:
- Dẫn giảng: Đứng trước cảnh
nước mất, nhân dân lầm than,
Lê Lợi đã đứng lên dựng cờ
khởi nghĩa.
- Giới thiệu bia Vĩnh Lăng, trên
bia là những lời do Nguyễn Trãi
soạn thảo ghi tiểu sử và sự
nghiệp của Lê Lợi
? Cho biết một vài nét về Lê
Lợi
- Nghe
- Theo dõi
- Dựa vào SGK trình bày
I Thời kì ở miền tây Thanh Hóa (1418 -1423)
1 Lê Lợi dựng cờ
khởi nghĩa
Trang 2- Nhấn mạnh: là con một địa
chủ bình dân và là người yêu
nước cương trực, khẳng khái.
- Ông đã từng nói: "Ta dấy quân
đánh giặc không vì ham phú quý
mà vì muốn cho ngàn đời sau
biết rằng ta không chịu thán
phục tàn ngược".
? Câu nói của ông thể hiện điều
gì
? Lê Lợi chọn nơi nào làm căn
cứ cho cuộc khởi nghĩa
? Cho biết một vài nét về căn cứ
Lam Sơn
- Bổ sung: Là căn cứ đầu tiên
của cuộc khởi nghĩa và là quê
hương của Lê Lợi Đó là một
vùng đồi núi thấp xen kẽ những
dãi rừng thưa và thung lũng
nằm bên tả ngạn sông Chu, nơi
có các dân tộc Mường, Thái, có
địa thế hiểm trở.
- Nhấn mạnh: Chính vì địa thế
hiểm trở và gần gũi với nhiều
dân tộc khác nên Lê Lợi đã chọn
Lam Sơn làm căn cứ Nghĩa
quân có thể tỏa xuống miền
đồng bằng hoạt động khi lực
lượng lớn mạnh, mặt khác khi bị
địch bao vây nghĩa quân có thể
rút lên núi để bảo toàn lực
lượng Ở căn cứ này, chính
quyền địch còn non yếu không
kiểm soát được
? Cho biết vài nét về Nguyễn
Trãi
- Mở rộng thêm: Nguyễn Trãi là
con Nguyễn Phi Khanh, đỗ tiến
sĩ thời TRần, làm quan dưới
triều Hồ, khi triều Hồ sụp đổ,
ông bị giam lỏng ở Đông Quan
và bỏ trốn theo nghĩa quân Lam
Sơn.
? Đầu 1416 sự kiện gì xảy ra
- Đọc đoạn in nghiêng/ 85
để thấy được sự yêu nước cương trực, khẳng khái của Lê Lợi
- Thể hiện ý thức tự chủ của người dân Đại Việt
- Lam Sơn.
- Nằm ở tả ngạn sông
Chu, Nối liền giữa đồng bằng với miền núi có địa thế hiểm trở Là nơi giao tiếp của các dân tộc Việt, Mường, Thái.
- Nghe
- Đọc đoạn chữ nhỏ / 85
- Đầu năm 1416, Lê Lợi
- Căn cứ: Lam Sơn
- Đầu năm 1416, Lê Lợi
Trang 3? Vì sao hào kiệt khắp nơi tìm
về Lam Sơn.
HS: Lợi
? Lê Lợi chính thức dựng cờ
khởi nghĩa vào thời gian nào
HĐ 2:
? Những năm đầu hoạt động của
nghĩa quân đã gặp những khó
khăn gì
- Nói thêm: Tình hình khó khăn
của nghĩa quân trong những
ngày đầu đã được Nguyễn Trãi
nhận xét qua câu nói “Cơm ăn
thì sớm tối không được 2 bữa,
áo mặc đông hè chỉ có một
manh, quân lính độ vài nghìn,
khí giới thì thật tay không”.
Quân Minh nhiều lần tấn công,
bao vây căn cứ Lam Sơn Nghĩa
quân phải rút lên núi Chí Linh,
đường tiếp tế bị cắt đức, nghĩa
quân gặp nhiều khó khăn Lúc
đó quân Minh lại huy động một
lực lượng mạnh nhằm bắt và
giết Lê Lợi.
? Trước tình hình nguy cấp đó
nghĩa quân đã nghĩ ra cách gì để
giải vây
? Kết quả như thế nào
cùng 18 người trong bộ chỉ huy cuộc khởi nghĩa
đã tổ chức hội thề ở Lũng Nhai (Thanh Hóa).
- Đọc đoạn in nghiêng SGK “ Trích lời thề ở hội thề ở Lũng Nhai”
- Họ tin vào tài đức của
Lê Lợi.
- Ngày 2 tháng 1 năm
Mậu Tuất (7-2-1418)
- Lực lượng còn yếu, lương thực thiếu thốn quân Minh nhiều lần tấn công.
- Lê Lai đã cải trang làm
Lê Lợi, chỉ huy một toán quân liều chết phá vòng vây giặc.
- Lê Lai cùng một toán quân cảm tử đã hi sinh, quân Minh tưởng rằng đã giết được Lê Lợi nên đã rút quân.
- Đọc đoạn in nghiêng để hiểu về Lê Lai
cùng bộ chỉ huy tổ chức hội thề ở Lũng Nhai (Thanh Hóa)
- Ngày 2 tháng 1 năm Mậu Tuất (7-2-1418) Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
ở Lam Sơn và tự xưng
là Bình Định Vương
2 Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn
- Do lực lượng còn mỏng và yếu, quân Minh nhiều lần tấn công bao vây căn cứ Lam Sơn
- Nghĩa quân phải 3 lần rút lên núi Chí Linh
Trang 4? Em có suy nghĩ gì về trước
gương hi sinh của Lê Lai
- Liên hệ thực tế giáo dục học
sinh ở điểm này
- Mở rộng thêm: Để ghi nhớ
công lao của Lê Lai, Lê Lợi đã
phong cho Lê Lai làm công thần
hạng nhất và căn dặn con cháu
nhà Lê làm giỗ Lê Lai vào hôm
trước ngày giỗ Lê Lợi Ngày nay
nhân dân ta vẫn truyền nhau
câu nói “21 Lê Lai, 22 Lê Lợi”
(21-8 âm lịch hàng năm đều tổ
chức tế lễ Lê Lai rồi đến 22 mới
tế lễ Lê Lợi Lê Lợi mất
22-8-1433 âm lịch).
? Thế nhưng quân Minh biết
mình đã bị lừa nên cuối 1421
quân Minh đã làm gì
? Lê Lợi đã làm gì
? Trong lần rút lui này nghĩa
quân ta đã gặp những khó khăn
gì
? Trong hoàn cảnh đó bộ chỉ huy
của nghĩa quân đã làm gì
? Tại sao Lê Lợi đề nghị tạm
hòa hoãn với quân Minh.
? Biết là không thể mua chuộc
được Lê Lợi, quân Minh đã làm
gì
- Khi quân Minh quyết định trở
mặt tấn công ta thì lực lượng
nghĩa quân đang có sự chuyển
biến mới mạnh mẽ sẵn sàng đối
phó với kẻ thù Đó chính là nội
dung của phần II chúng ta sẽ
được tìm hiểu trong tiết học sau.
- Đó là tấm gương hi
sinh anh dũng, nhận lấy cài chết cho mình để cứu thoát cho minh chủ.
- Nghe
- Huy động hơn 10 vạn
lính mở cuộc vây quét lớn vào căn cứ của nghĩa quân.
- Lê Lợi phải rút quân lên núi Chí Linh.
- Thiếu lương thực trầm trọng, đói, rét.
- Lê Lợi phải cho giết cả voi, ngựa (Kể cả con ngựa của ông) để nuôi quân.
- Tránh các cuộc bao vây của quân Minh.
- Có thời gian để cũng
cố lực lượng.
- Cuối năm 1421, quân Minh huy động hơn 10 vạn lính mở cuộc vây quét lớn vào căn cứ của nghĩa quân, Lê Lợi rút quân lên núi Chí Linh
- Năm 1423, Lê Lợi đề nghị tạm hòa → nghĩa quân trở về Lam Sơn và tiếp tục hoạt động
- Cuối 1424 quân Minh trở mặt tấn công Lam Sơn
4 Cũng cố
Trang 5? Trình bày tóm tắt diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong giai đoạn 1418-1423.
? Em có nhận xét gì về tinh thần chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn trong những năm đầu 1418-1423
5 Hướng dẫn
- HS học thuộc bài, trả lời các câu hỏi trong SGk
- Xem trước phần tiếp theo
6 Lưu ý:
V Rút kinh nghiệm:
………
………
_
Tiết 38
Bài 19: CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418-1427) (tt)
I Mục tiên
1 Kiến thức
- Những nét chủ yếu về hoạt động của nghĩa quân trong những năm cuối 1424 đến cuối 1425
- Qua đó thấy được sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong thời gian này từ chỗ bị động đối phó với quân Minh ở miền Tây Thanh Hoá tiến đến làm chủ một vùng rộng lớn ở miền Trung và bao vây được Đông Quan (Thăng Long)
2 Tư tưởng
Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất kiên cường và lòng tự hào dân tộc
3 Kĩ năng
- Sử dụng bản đồ để thuật lại sự kiện lịch sử
- Nhận xét các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu
II Chuẩn bị
GV: Lược đồ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Lược đồ tiến quân ra Bắc của nghĩa quân
Lam Sơn
HS: Sưu tầm những tư liệu liên quan đến các cuộc khởi nghĩa.
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Trình bày tóm tắt diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong giai đoạn 1418-1423.
? Em có nhận xét gì về tinh thần chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn trong những năm đầu 1418-1423.
3 Bài mới:
GTB: Như bài học trước nhà Minh hòa hoãn với nghĩa quân Lam Sơn là để thể hiện âm
mưu mua chuộc, dụ dỗ Lê Lợi đầu hàng nhưng bị thất bại Chúng đã trở mặt tấn công nghĩa quân của ta, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chuyển sang một thời kỳ mới Diễn biến cuộc khởi nghĩa trong thời kì này như thế nào ? Trong tiết học này chúng ta sẽ được tìm hiểu sang phần II Bài 19: “ Giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến quân ra Bắc”.
Trang 6Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
HĐ1:
? Trước tình hình quân Minh
tấn công nghĩa quân Nguyễn
Chích đã đề nghị gì
? Tại sao Nguyễn Chích đề
nghị chuyển quân vào Nghệ
An
- Kế hoạch chuyển địa bàn hoạt
động của Nguyễn Chích được
Lê Lợi chấp nhận và nghĩa
quân theo miền núi tiến vào
miền Tây Nghệ An
? Em hãy cho biết một vài nét
về Nguyễn Chích
? Từ khi chuyển địa bàn thì
tình hình hoạt động của nghĩa
quân diễn ra như thế nào
? Nhờ sự ủng hộ của nhân dân
kết quả cuối cùng của nghĩa
quân nhận được là gì
- Kết hợp sử dụng lược đồ chr
đường tiến quân và những trận
đánh lớn của nghĩa quân Lam
Sơn
? Em hãy nhận xét kế hoạch
của Nguyễn Chích
- Tạm rời núi rừng Thanh Hóa chuyển quân vào Nghệ An
- Vì Nghệ An là nơi đất rộng người đông và cũng rất hiểm yếu, để dựa vào đó quay ra đánh lấy Đông Đô
- Đọc đoạn in nghiêng / 87
- Trình bày theo SGK
- Trong thời gian ngắn giải phóng được Nghệ An
- Quân giặc rút vào thành
cố thủ
- Thừa thắng Lê Lợi đã xiết chặt vòng vây
- Tiến đánh Diễn Châu, tiến quân ra Thanh Hóa
- Cả vùng Diễn Châu và Thanh Hóa được giải phóng chỉ trong vòng không đầy 1 tháng
- Nhận xét: Khi chuyển địa bàn thì tình hình hoạt động của nghĩa quân biến đổi nhanh chống, từ thế bị động
II Giải phóng Nghệ
An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến quân ra Bắc (1414 - 1426)
1 Giải phóng Nghệ
An (1424)
- Ngày 12-10-1424, nghĩa quân bất ngờ tấn công thành Đa Căng (Thọ Xuân - Thanh Hóa), sau đó hạ thành Trà Lân
- Trên đà thắng đó, nghĩa quân tiến đánh Khả Lưu, phần lớn Nghệ An được giải phóng
Trang 7HĐ 2:
? Trên đà thắng lợi, 8-1425 bộ
chỉ huy lệnh cho các tướng làm
gì
- Khái quát: Như vậy trong
vòng 10 tháng (10-1424 đến
8-1425) nghĩa quân Lam Sơn đã
giải phóng được một khu vực
rộng lớn từ Thanh Hóa vào đến
Đèo Hải Vân Quân Minh chỉ
còn giữ được mấy thành lũy, bị
cô lập và bị nghĩa quân vây
hãm
? Liên tục dành được nhiều
thắng lợi nghĩa quân đã làm gì
GV: Chuyển ý
Công cuộc tiến quân ra
Bắc của nghĩa quân như thế
nào chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp
sang phần 3
HĐ 3:
? Thời gian nào Lê Lợi và bộ
chỉ huy quyết định mở cuộc
tiến quân ra Bắc và chia làm
mấy đạo
- Dùng “Lược đồ H 41, đường
tiến quân ra Bắc của nghĩa
quân Lam Sơn” trình bày
? Nhiệm vụ của 3 đạo này là gì
chuyển sang thế chủ động, chủ động chuyển địa bàn để đánh vào Nghệ An, làm bàn đạp giải phóng phía Nam
- Đây là một kế hoạch sáng suốt và kịp thời
- Trình bày theo sgk
- Tiến quân ra Bắc mở rộng phạm vi hoạt động
Hoạt động 3:
- Trả lời theo sgk
- Đọc đoạn chữ nghiêng/ 88 HS: Quan sát đường tiến quân ra Bắc của nghĩa quân Lam Sơn
- Theo dõi
- Tiến sâu vào vùng chiếm đống của địch Cùng với
2 Giải phóng Tân
Bình, Thuận Hóa (1425)
- Tháng 8-1425, bộ chỉ huy lệnh cho các tướng Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân, chỉ huy nghĩa quân tiến vào giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa
3 Tiến quân ra Bắc,
mở rộng phạm vi hoạt động (cuối 1426)
- Tháng 9-1426 nghĩa quân chia làm 3 đạo tiến quân ra Bắc
Trang 8? Em có nhận xét gì về kế
hoạch của Lê Lợi và bộ chỉ
huy
- Liên hệ thực tế, GDHS qua
việc lên kế hoạch học tập cho
học kì II
nhân dân nỗi dậy bao vây đồn địch Giải phóng đất đai thành lập chính quyền mới Chặn đường tiếp viện của quân Minh từ Trung Quốc sang
- Đọc đoạn in nghiêng /89
- Chặt chẽ, có sự tính toán chu đáo
- Nghĩa quân chiến thắng nhiều trận lớn, quân Minh cố thủ trong thành Đông Quan
- Cuộc khởi nghĩa chuyển sang giai đoạn phản công
4 Củng cố
? Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1424-1425.
? Nêu những dẫn chứng của nhân dân trong giai đoạn này của cuộc khởi nghĩa.
5 Hướng dẫn
- HS học thuộc bài, trả lời các cuối bài
- Xem trước phần tiếp theo của bài
IV Rút kinh nghiệm:
Trình ký: 31/12/2016
Huỳnh Thị Thanh Tâm