- Nắm được diễn biến, kết quả, ý nghĩa các cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Trần Ngỗi và của Trần Quý Khoáng.. - Vai trò to lớn của quần chúng trong các
Trang 1Ngày soạn: 28/11/2016
Tuần 17
Tiết 33
Chương IV: ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (Thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI) Bài 18: CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÀ HỒ
VÀ PHONG TRÀO KHỞI NGHĨA CHỐNG QUÂN MINH ĐẦU THẾ KỈ XV.
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Thấy được những âm mưu và những hoạt động của nhà Minh đối với các nước xung quanh trước hết là Đại Việt
- Nắm được diễn biến, kết quả, ý nghĩa các cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Trần Ngỗi và của Trần Quý Khoáng
2 Tư tưởng:
- GD truyền thống yêu nước, ý chí anh hùng bất khuất của nhân dân ta
- Vai trò to lớn của quần chúng trong các cuộc khởi nghĩa chống quân Minh xâm lược
3 Kĩ năng:
- Tường thuật sự kiện lịch sử
- Đánh giá công lao nhân vật lịch sử, ý nghĩa sự kiện lịch sử
II Chuẩn bị:
GV: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu TK XV.
HS: Sưu tầm những tư liệu liên quan đến các cuộc khởi nghĩa.
III Tiến trình dạy và học:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Những chiến thắng tiêu biểu của công cuộc chống giặc ngoại xâm của dân tộc thời Lý, Trần.
? Nguyên nhân dẫn đến sự thắng lợi đó.
3 Bài mới:
GTB : Từ đầu thế kỉ XV, Hồ Quý Ly đã đưa ra hàng loạt những chính sách làm thay
đổi tình hình đất nước tuy nhiên có một số chính sách đã không được lòng dân, không được nhân dân ủng hộ, vì vậy việc cai trị đất nước của nhà Hồ gặp nhiều khó khăn Giữa lúc đó nhà Minh lại ồ ạt xâm lược nước ta Cuộc kháng chiến chống giặc Minh diễn ra như thế nào? Để hiểu được trong tiết học này chúng ta sẽ được tìm hiểu thông qua bài 18: “ Cuộc kháng chiến của nhà Hồ và phong trào khởi nghĩa chống quân Minh đầu thế kỉ XV”.
quân Minh và sự thất bại
Trang 2- Diễn giảng: Khi nhà Hồ
thành lập, mặc dù đã đưa
ra rất nhiều chính sách cải
cách nhưng đến 1405 nạn
đói đã xảy ra, đất nước gặp
nhiều khó khăn Nhận thấy
tình hình đó nhà Minh đã
kéo sang xâm lược nước ta.
? Thời gian, lực lượng,
tướng nào cầm đầu quân
Minh kéo vào nước ta
? Thế nhưng khi nhà Minh
sang xâm lược nước ta đã
dựa vào cớ gì
? Có phải quân Minh kéo
vào xâm lược nước ta là do
nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần
không? Vì sao
- Giải thích: Nhằm tạo sự
ủng hộ của nhân dân trong
nước và những ai không
phục HQL muốn tạo dựng
lại nhà Trần.
- Dùng lược đồ mô tả cuộc
kháng chiến nhà Hồ
? Tại sao cuộc kháng
chiến của nhà Hồ bị thất
bại nhanh chóng.
Hoạt động 2
- Tháng 11/1406, nhà Minh huy động 20 vạn quân cùng hàng chục vạn dân phu, do tướng Trương Phụ cầm đầu, chia làm 2 cánh quân tràn vào biên giới nước ta.
- Nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần.
- Theo dõi
- Vì không thu hút được
toàn dân tham gia kháng chiến, không phát huy sức mạnh của toàn dân.
của nhà Hồ
- Tháng 11/1406, nhà Minh huy động 20 vạn quân chia làm 2 cánh quân tràn vào biên giới nước ta
- Cuối 1/1407, quân Minh chiếm Đa Bang rồi tràn xuống chiếm Đông
Đô (Thăng Long), nhà
Hồ lui về Tây Đô (Thanh Hóa)
- Tháng 4/1407, quân Minh chiếm Tây Đô, nhà
Hồ chạy về Hà Tĩnh
Hồ Quý Ly bị bắt vào tháng 6/1407
cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại
2/ Chính sách cai trị của nhà Minh:
- Thiết lập chính quyền
Trang 3? Hãy nêu những chính sách
cai trị của nhà Minh trên đất
nước ta
? Trong 20 năm đô hộ của
nhà Minh đã để lại hậu quả
gì
? Nhận xét về chính sách
cai trị của nhà Minh đối với
nhân dân ta
? Tất cả những chính sách
đó nhằm mục đích gì
Hoạt động 3
- Trình bày: Sau khi cuộc
kháng chiến của nhà Hồ bị
thất bại, nhân dân ta ở
nhiều nơi đã nỗi dậy khởi
nghĩa như:
- Phạm ngọc: Đồ Sơn.
- Lê Ngã: Quảng Ninh.
- Phạm Chấn: Đông Triều.
- Phạm Tất Đạt: Bắc Giang
- Trần Nguyên Thôi: Phú
Thọ
- Trần Nguyên Khang: Thái
Nguyên.
? Trong đó có 2 cuộc khởi
nghĩa tiêu biểu của ai
? Nêu một vài nét về Trần
Ngỗi
- Lần lượt trình bày theo sgk
- Đọc SGK
- Xã hội nước ta thêm khủng hoảng sâu sắc, đất nước bị tàn phá, lạc hậu nhân dân lâm vào cảnh lầm than, điêu đứng.
- Nhận xét: Vô cùng thâm độc và tàn bạo
- Chúng muốn dân ta lệ thuộc chúng mãi mãi.
- Là Trần Ngỗi và của Trần Quý Khoáng.
- Trần Ngỗi là con cháu của vua Trần Nghệ Tông được Trần Triệu Cơ đưa lên làm minh chủ vào 10/1407 Trần Ngỗi tự xưng là Giản Định Hoàng
thống trị trên khắp cả nước;
- Đổi tên nước ta thành quận Giao Chỉ và sáp nhập vào Trung Quốc
- Thi hành chính sách đồng hóa, bóc lột dân ta tàn bạo
- Đặt ra hang trăm thứ thuế
- Bắt dân ta phải bỏ phong tục tập quán của mình
3/ Những cuộc khởi nghĩa của quý tộc nhà Trần:
a Khởi nghĩa Trần
Ngỗi (1407-1409)
Trang 4? Cuộc khởi nghĩa của Trần
Ngôi diễn ra như thế nào
? Sau chiến thắng ở Bô Cô
Trần ngỗi đã làm gì
? Dẫn đến kết quả của cuộc
khởi nghĩa như thế nào
- Trình bày tiếp: Sau khi
Trần Ngỗi giết chết Đặng
Tất và Nguyễn Cảnh Chân
thì con trai của 2 người này
đã bỏ đi và đưa Trần Quý
Khoáng lên ngôi, lấy hiệu
là Trùng Quang Đế tiến
hành phát động khởi nghĩa.
? Dưới sự lãnh đạo của Trần
Quý khoáng khởi nghĩa
diễn ra như thế nào
? Giữa 1411 quân Minh đã
làm gì
? Tháng 8-1413 quân Minh
làm gì
? Kết quả của cuộc khởi
nghĩa như thế nào
? Các cuộc khởi nghĩa tuy
thất bại nhưng nó mang
lại ý nghĩa gì.
Đế.
- Trần Ngỗi là con của vua Trần, thàng 10/ 1407
tự xưng là Giản Định Hoàng đế.
- Dựa vào sgk trình bày
- Nghe lời gièm pha đã giết 2 tướng Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân.
- Dựa vào SGK trả lời
- Dựa vào SGK trả lời
- Mở cuộc tấn công vào Thanh Hóa, nghĩa quân rút vào Thuận Hóa.
- Đánh vào Thuận Hóa, nghĩa quân tan rã dần.
Trần Quý Khoáng, Đặng Dung, Nguyễn Cảnh Dị bị bắt.
- Là ngọn lửa nuôi dưỡng tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
- Đầu 1408 Trần Ngỗi kéo quân vào Nghệ An
- Tháng 12-1408 nghĩa quân kéo đánh thành Bô
Cô (Nam Định)
sau đó khởi nghĩa thất bại
b Khởi nghĩa của
Trần Quý Khoáng: (1409-1414).
- Cuộc khởi nghĩa phát triển từ Thanh Hóa đến Hóa Châu
- Tháng 8-1413, quân Minh tăng cường đàn áp, cuộc khởi nghĩa thất bại
4 Củng cố:
? Trình bày diễn biến CKC chống quân Minh Xâm lược của nhà Hồ
Trang 5? Nêu các chính sách cai trị của nhà Minh đối với đất nước ta.
? Trình bày diễn biến các cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa đó
? Nêu những nguyên nhân thất bại của cuộc khởi nghĩa chống quân Minh xâm lược.
- Khởi nghĩa diễn ra không đồng bộ, còn rời rạc.
- Quân Minh được tăng viện ở nhiều nơi.
- Lực lượng khởi nghĩa còn non yếu.
5 Hướng dẫn
- HS học thuộc bài, trả lời các xâu hỏi trong SGK
- HS xem lại tất cả các bài để tiết sau chúng ta tiến hành “Làm bài tập lịch sử”
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Tiết 34
ÔN TẬP THI HỌC KÌ I
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Hệ thống hóa tất cả các kiến thức về lịch sử đã học từ đầu năm cho đến nay.
- Nắm được các giai đoạn phát triển của lịch sử
- Nắm được thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến
- Nắm được nền tảng kinh tế và hai giai cấp trong xã hội phong kiến
- Thể chế chính trị của nhà nước phong kiến
- Củng cố những kiến thức cơ bản về lịch sử dân tộc thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ
- Nắm được những thánh tựu chủ yếu về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa của Đại Việt ở thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ
2 Tư tưởng:
- Giáo dục niềm tin và lòng tự hào về truyền thống lịch sử, những thành tựu kinh tế, văn hóa mà các dân tộc đã đạt được trong thời phong kiến
- Giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hòa dân tộc, biết ơn tổ tiên
3 Kĩ năng:
- Bước đầu làm quen với phương pháp tổng hợp, khái quát hoá các sự kiện, biến cố lịch sử để rút ra nhận xét kết luận cần thiết
- Sử dụng lược đồ
- Phân tích tranh ảnh, trả lời các câu hỏi
- Lập bảng thống kê
- Rèn luyện tính tự giác học tập, tinh thần thái độ học tập tốt
II Chuẩn bị:
GV: Nội dung ôn tập
Trang 6HS: Kiến thức ở tất cả các bài.
III Tiến trình dạy và học:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
Hoạt động của
GV
Hoạt động của
HS
Nội dung
- Lần lượt nêu các
câu hỏi củng cố
lại kiến thức cũ
- Có thể cho điểm
đối với các HS trả
lời tốt
-
- Nhớ lại, lần lượt trả lời
- HS khác bổ sung
1/ Điều kiện tự nhiên của các nước Đông Nam Á?
- Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, hiện nay gồm l l nước
- Đặc điểm chung về điều kiện tự nhiên:
+ Chịu ảnh hưởng của gió mùa, tạo nên hai mùa rõ rệt: mùa khô và mùa mưa
+ Khí hậu nhiệt đới ẩm, mưa nhiều thuận lơi cho việc trồng lúa nước và các loại rau, củ, quả
2/ Sự hình thành các quốc gia ở Đông Nam Á:
a) Sự hình thành các quốc gia cổ ở Đông
Nam Á:
- Đến những thế kỉ đầu Công nguyên,
cư dân ở đây biết sử dụng công cụ sắt Chính thời gian này các quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á xuất hiện
- Trong 10 thế kỉ đầu Công nguyên, có hàng loạt các quốc gia nhỏ được hình thành: Vương quốc Cham-pa ở Trung bộ Việt Nam, Vương quốc Phù Nam ở hạ lưu sông Mê Công
b) Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến:
- Từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVIII, là thời kì phát triển thịnh vượng của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á:
+ Quá trình mở rộng, thống nhất lãnh thổ và đạt nhiều thành tựu văn hoá
+ Một số quốc gia hình thành và phát triển: Mô-giô-pa-hít (In-đô- nê-xi-a), Đại Việt, Cham-pa, Ăng-co (trên bán đảo Đông Dương)
- Đến thế kỉ XIII, do sự tấn công của người Mông Cổ, người Thái phải di cư xuống phía nam, rồi lập nên Vương quốc Su-khô-thay, một bộ phận khác lập nên Vương quốc Lạn Xạng (thế kỉ XIV)
Trang 7- Vẽ sơ đồ
- Nửa sau thế kỉ XVIII, các quốc gia phong kiến Đông Nam Á suy yếu giữa thế kỉ XIX trở thành thuộc địa của tư bản phương Tây
3/ Quá trình thành lập nhà Lý diễn ra như thế nào?
+ Năm 1005, Lê Hoàn mất, Lê Long Đĩnh nối ngôi và năm l009 thì qua đời
+ Triều thần chán ghét nhà Lê đã tôn Lý Công Uẩn lên ngôi vua Nhà Lý thành lập
- Lý Thái Tổ với việc dời đô ra Đại La, đổi tên
là thành Thăng Long (1010):
- Tổ chức bộ máy nhà nước:
+ Năm l054, nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt
và tiến hành xây dựng chính quyền quân chủ bằng cách tổ chức bộ máy nhà nước
+ Chính quyền trung ương: đứng đầu là vua, dưới có quan đại thần và các quan ở hai ban văn, võ
+ Chính quyền địa phương: cả nước chia thành 24 lộ, dưới lộ là phủ, dưới phủ là huyện, dưới huyện là hương, xã
SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÝ
+ Chính quyền Trung ương:
+ Chính quyền địa phương:
4/ Luật pháp, quân đội và chính sách đối nội, đối ngoại thời Lý:
* Luật pháp:
+ Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư
+ Nội dung: Bao gồm những quy định chặt chẽ việc bảo vệ nhà vua và cung điện, bảo vệ
Vua, quan đại thần
Quan võ Quan văn
Huyện
Lộ, phủ
Trang 8của công và tài sản của nhân dân, nghiêm cấm việc giết mổ trâu bò, bảo vệ sản xuất nông nghiệp Người phạm tội bị xử phạt nghiêm khắc
* Quân đội:
+ Quân đội thời Lý bao gồm quân bộ và quân thuỷ
+ Vũ khí có giáo mác, dao, kiếm, cung,
nỏ, máy bắn đá
+ Trong quân còn chia làm hai loại: cấm quân và quân địa phương
* Chính sách đối nội, đối ngoại:
+ Củng cố khối đoàn kết dân tộc
+ Đặt quan hệ ngoại giao bình thường với nhà Tống, Cham-pa
+ Kiên quyết bảo toàn lãnh thổ
5/Trình bày những thành tựu về xã hội, văn hóa và giáo dục mà nhà Lý đã đạt được?
* Xã hội:
- Thống trị: Vua quan, một số quan lại, một
số ít dân thường có nhiều ruộng cũng trở thành địa chủ
- Bị trị: Nông dân, thợ thủ công và nô tì
* Văn hoá, giáo dục:
- Năm l070, Văn Miếu được xây dựng ở Thăng Long
- Năm l076, mở Quốc tử giám
- Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
- Các vua Lý rất sùng đạo Phật
- Ca hát, nhảy múa, trò chơi dân gian, kiến trúc, điêu khắc đều phát triển, tiêu biểu là chùa Một Cột, thượng Phật A-di-đà, hình rồng thời Lý
6/ Cách đánh quân Nguyên của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần 3 (1287-1288)?
- Thực hiện “vườn không nhà trống”
- Phục kích đánh vào điểm yếu của giặc
- Tận dụng địa hình, địa thế của nước nhà “bố trí trận địa trên sông Bạch Đằng”
- Khi thời cơ đến phản công tiêu diệt địch, giành thắng lợi
7/ Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ ba có gì giống và khác
so với lần thứ hai?
* Điểm giống:
- Thực hiện “ vườn không nhà trống” để cô lập kẻ thù
Trang 9- Khi thời cơ đến phản công tiêu diệt địch, giành thắng lợi
* Điểm khác:
- Phục kích đánh vào điểm yếu của giặc (đánh đoàn thuyền lương của trương Văn Hổ)
- Tận dụng địa hình, địa thế của nước nhà
“bố trí trận địa trên sông Bạch Đằng”
4 Củng cố:
Khái quát lại nội dung ôn tập
5 Hướng dẫn
Học bài chuẩn bị thi HK I
IV Rút kinh nghiệm:
………
Trình ký: 3/12/2016
Huỳnh Thị Thanh Tâm