- Những thành tựu tiêu biểu của các quốc gia cổ đại phương Tây.. Sự hình thành các quốc gia cổ đại phương Tây - Đầu thiên niên kỉ I TCN, trên các bán đảo Ban Căng và I-ta-li-a đã hình th
Trang 1Ngày soạn:
Tuần 5
Tiết 5
Bài 5
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp cho HS nắm được:
- Tên và vị trí các quốc gia cổ đại phương Tây
- Điều kiện tự nhiên của vùng Địa Trung Hải không thuận lợi cho sự phát triển sản xuất nông nghiệp
- Những đặc điểm về nền tảng kinh tế, cơ cấu xã hội và thể chế nhà nước ở Hi Lạp
và Rô-ma cổ đại
- Những thành tựu tiêu biểu của các quốc gia cổ đại phương Tây
2 Tư tưởng:
Giúp HS có ý thức đầy đủ hơn về sự bất bình đẳng trong xã hội
3 Kĩ năng:
Bước đầu tập liên hệ điều kiện tự nhiên với sự phát triển kinh tế
II Chuẩn bị:
-GV: SGK, SGV, giáo án, bản đồ các quốc gia phương Đông cổ đại, tranh ảnh (nếu có)
-HS: SGK, xem bài trước, trả lời câu hỏi sgk
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
? Các quốc gia cổ đại phương Đông hình thành ở đâu và từ bao giờ Kể tên các quốc gia cổ đại phương Đông.
? Xã hội cổ đại phương Đông bao gồm những tầng lớp nào
3 Bài mới:
GTB: Sự xuất iện của nhà nước không chỉ xảy ra ở phương Đông, nơi có điều
kiện tự nhiên thuận lợi, mà còn xuất hiện ở cả vùng khó khăn của phương Tây vào
bài
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Nội dung
- Sử dụng bản đồ thế giới và xác định: ở
phía Nam Âu có 2 bán đảo nhỏ vươn ra
Địa Trung Hải Đó là bán đảo Ban
Căng và I-ta-li-a Nơi đây, vào khoảng
đầu thiên niên kỉ I TCN, đã hình thành
hai quốc gia Hi Lạp và Rô-ma.
- Theo dõi
1 Sự hình thành các quốc gia cổ đại phương Tây
- Đầu thiên niên kỉ I TCN, trên các bán đảo Ban Căng và I-ta-li-a
đã hình thành hai quốc gia Hi Lạp và Rô-ma
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY
Trang 2- Yêu cầu HS nhớ lại các quốc gia cổ đại
phương Đông ra đời từ bao giờ
- Kết luận: các quốc gia cổ đại phương
Tây ra đời muộn hơn các quốc gia cổ
đại phương Đông.
- Dùng bản đồ và yêu cầu HS so sánh:
? Địa hình của các quốc gia cổ đại
phương Đông và phương Tây có gì khác
nhau
- Bổ sung thêm:
+ Các quốc gia này hình thành ở
những vùng đồi, núi đá vôi xen kẽ là các
thung lũng đi lại khó khăn, ít đất trồng
trọt (đất khô, cứng) chỉ thích hợp cho
việc trồng các cây lâu năm (nho, ô liu),
lương thực phải nhập ở nước ngoài.
+ Hi Lạp, Rô-ma được biển bao
quanh, bờ biển khúc khuỷu, nhiều vịnh,
hải cảng tự nhiên, ngoại thương phát
triển.
- Giải thích thêm:
+ Các quốc gia này bán những sản
phẩm luyện kim, đồ gốm, rượu nho, dầu
ô liu cho Lưỡng Hà, Ai Cập.
+ Mua lương thực.
+ Kinh tế chủ yếu của các quốc gia
này là công thương nghiệp và ngoại
thương.
+ Họ giàu lên nhanh chóng nhờ buôn
bán.
- Nhớ lại và
nêu: Cuối thiên
niên kỉ IV đầu thiên niên kỉ III TCN.
- Nghe
- Trao đổi nhóm, quan sát
và so sánh:
+ Địa hình
không giống nhau.
+ Các quốc gia cổ đại phương Tây không hình thành ở 2 lưu vực các con sông lớn, nông nghiệp không phát triển.
- Nghe
- Điều kiện tự nhiên không thuận lợi cho việc trồng lúa
- Thủ công nghiệp, thương nghiệp phát triển
Trang 3? (GV hỏi mở rộng thêm) Tại sao ở
phương Tây, các quốc gia cổ đại lại hình
thành muộn hơn nhiều so với phương
Đông
? Kinh tế chính của các quốc gia này là
gì
? Với nền kinh tế đó , xã hội đã hình
thành những tầng lớp nào
- Diễn giảng bổ sung: Sự phát triển
mạnh mẽ của các ngành kinh tế công
thương nghiệp đã dẫn tới việc hình
thành một bộ phận nhỏ dân cư là những
chủ xưởng, chủ các thuyền buôn hay
trang trại rất giàu có Họ sống rất sung
sướng trong những dinh thự lộng lẫy
nhưng lại không phải lao động chân tay.
- Nói thêm:
+ Ở Hi Lạp , lao động chân tay được
coi là lao động bẩn thỉu, chỉ xứng đáng
với nô lệ, còn chủ nô chỉ làm việc trong
lĩnh vực nghệ thuật, khoa học hoặc
chính trị Họ sử dụng và bóc lột sức lao
động của đông đảo những người nô lệ.
Có những chủ nô trong nhà nuôi hàng
nghìn nô lệ để hàng ngày cho thuê lấy
tiền, lại có những chủ nô nuôi nhiều nữ
nô lệ để sinh con, như một hình thức
kinh doanh
+ Ở thành Rô-ma dưới thời Ô-gu-xút
(TK I TCN) có hàng trăm gia đình thế
phiệt, của cải như nước, kẻ hầu người
hạ ra vào tấp nập.
- Tổng hợp kiến thức giải thích:
vì ở đây đất đai xấu, không thuận lợi cho sự phát triển của việc trồng lúa,
do đó không có được nền kinh
tế sớm ổn định, cần cho sự hình thành một quốc gia.
→ Công thương nghiệp và ngoại thương
→ chủ xưởng, chủ lò, …
- Nghe
- Nghe
2 Xã hội cổ đại Hi Lạp, Rô-ma gồm những giai cấp nào?
Xã hội cổ đại Hi Lạp, Rô-ma Có hai giai cấp cơ bản:
- Chủ nô: gồm dân tự
do và quý tộc, có mọi quyền hành, sống sung sướng
Trang 4? Ngoài chủ nô còn có tầng lớp nào.
- Giải thích thêm: nô lệ làm việc cực
nhọc trong các trang trại, xưởng thủ
công, khuân vác hàng hóa, chèo thuyền.
thân phận và lao động của họ hoàn toàn
phụ thuộc vào chủ nô Nô lệ bị đối xử
rất tàn nhẫn Số lượng nô lệ ở Hi Lạp
và Rô-ma rất đông đảo, số lượng nô lệ
đông hơn gấp nhiều lần so với dân tự
do, số nô lệ được sử dụng trong mọi
lĩnh vực Nô lệ là lực lượng chủ yếu
nuôi sống xã hội, họ bị bóc lột tàn nhẫn,
bị coi là hàng hóa, họ bị mang ra chợ
bán, không được quyền lập gia đình, bị
các chủ nô xem là những công cụ biết
nói, chủ nô có quyền giết nô lệ Cho nên
người ta gọi xã hội này là xã hội chiếm
nô (chiếm hữu nô lệ)
? Em hiểu thế nào là xã hội chiếm hữu
nô lệ
? Nhà nước Hi Lạp, rô-ma cổ đại thuộc
về ai và được tổ chức như thế nào?
- Giải thích thêm: Khác với các quốc
gia cổ đại phương Đông, ở Hi Lạp và
Rô-ma người dân tự do và quý tộc có
quyền bầu ra những người cai quản đất
nước theo hạn định Tất nhiên là chính
quyền ở Hi Lạp và Rô-ma khác nhau.
+ Ở Hi Lạp: nhà nước gồm một bộ
phận viên chức làm việc theo quyết định
chung của Hội nghị nhân dân:“hội
đồng công xã” hay còn gọi là “hội đồng
500” là cơ quan quyền lực tối cao của
quốc gia (như Quốc hội ngày nay) có 50
phường, mỗi phường cử ra 10 người
điều hành công việc trong một năm (chế
→ Nô lệ
- Nghe
- Tổng hợp kiến thức giải thích:
Là một xã hội
có hai giai cấp
cơ bản là chủ
nô và nô lệ, một
xã hội chủ yếu dựa trên lao động của nô lệ
và bóc lột nô lệ.
→ thuộc giai
cấp chủ nô
- Nghe
- Nghe
- Nô lệ: chủ yếu là tù binh, là lực lượng sản xuất chính, lao động nặng nhọc
→ là xã hội chiếm hữu
nô lệ
Trang 5
độ này có từ TK I TCN đến TK V) Ở Hi
Lạp, nền dân chủ được tồn tại theo thể
chế quân chủ, đứng đầu là Hoàng đế.
+ Ở Rô-ma có 2 thời kì : thời kì đầu,
nhà nước chia thành nhiều bộ phận
cùng làm việc, thời kì sau, Hoàng đế là
người đứng đầu nhà nước và quyết định
mọi việc.
4 Củng cố:
? Nêu sự khác nhau về tổ chức nhà nước, cơ cấu xã hội của hai khu vực phương Đông và phương Tây.
Lập bảng cho HS điền vào chỗ trống (có thể gọi 2 HS thi nhau điền)
Cổ đại Phương Đông
Các quốc gia
Cổ đại Hy Lạp và Rô-ma
Vị trí ra đời Ven các sông lớn trên thế giới Ven bờ biển Địa Trung Hải Điều kiện tự nhiên
Đồng bằng rộng, đất đai màu
mỡ, mềm
Núi đồi và cao nguyên, đất trồng lúa ít, khô cứng
Kinh tế chính Nông nghiệp trồng lúa nước Thủ công và thương nghiệp
Thời gian ra đời
Cuối TN kỷ IV đầu TN kỷ III
TCN
Sử dụng,chế tạo công cụ đồng
Đầu TN kỷ I TCN
Sử dụng, chế tạo công cụ sắt
Cơ cấu xã hội
2 tầng lớp chính: Nông dân công xã và quý tộc
2 giai cấp chính: chủ nô và nô lệ
Hình thức nhà
nước
Nhà nước chuyên chế cổ đại Nhà nước dân chủ chủ nô
- GV khái quát lại, nhấn mạnh mô hình mới – xã hội chiếm hữu nô lệ.nhà nước
cổ đại phương Tây theo thể chế dân chủ chủ nô hoặc cộng hòa.
5 Hướng dẫn:
Học bài và tìm hiểu trước nội dung bài Văn hóa
cổ đại.
6 Lưu ý:
Nêu thêm câu hỏi đối với lớp khá giỏi:Vì sao gọi xã hội cổ đại Hi Lạp và
Rô-ma là xã hội chiếm hữu nô lệ?
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Trình ký:
Trang 6………