- Những nhà nước đầu tiên đã được hình thành ở phương Đông, bao gồm Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung Quốc từ cuối thiên niên kỉ IV đầu thiên niên kỉ III TCN.. Tư tưởng: Xã hội cổ đại phá
Trang 1Ngày soạn:
Tuần 4
Tiết 4
Bài 4:
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp cho HS nắm được:
- Sau khi xã hội nguyên thủy tan rã, xã hội có giai cấp và nhà nước ra đời
- Những nhà nước đầu tiên đã được hình thành ở phương Đông, bao gồm Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung Quốc từ cuối thiên niên kỉ IV đầu thiên niên kỉ III TCN
- Nền tảng kinh tế, thể chế nhà nước ở các quốc gia này
2 Tư tưởng:
Xã hội cổ đại phát triển cao hơn xã hội nguyên thủy, bước đầu ý thức về sự bất bình đẳng, sự phân chia giai cấp trong xã hội về nhà nước chuyên chế
II Chuẩn bị:
-GV: SGK, SGV, giáo án, bản đồ các quốc gia phương Đông cổ đại, tranh ảnh (nếu có)
-HS: SGK, xem bài trước, trả lời câu hỏi sgk
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
? Cho biết con người đã xuất hiện như thế nào? Người tinh khôn sống thế nào? ? Vì sao xã hội nguyên thủy tan rã?
3 Bài mới:
GTB: Liên hệ kiến thức bài trước nói thêm sau khi xã hội nguyên thủy tan rã,
xã hội có giai cấp và nhà nước ra đời Những nhà nước đầu tiên ra đời ở phương Đông là những nước nào? Và những nước này ra đời vào thời gian nào? vào bài
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Nội dung
- Sử dụng lược đồ H.10 / 14 và
hướng dẫn HS nhận xét
? Các quốc gia cổ đại phương
Đông được hình thành ở đâu
Điều kiện tự nhiên ở đây như
thế nào?
- Quan sát lược đồ
→ Các quốc gia
cổ đại phương Đông được hình thành trên lưu vực các dòng sông lớn.
Điều kiện tự nhiên ở đây: đất
1 Các quốc gia cổ đại phương Đông đã được hình thành ở đâu và từ bao giờ?
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
Trang 2? Các quốc gia này được hình
thành vào thời gian nào
- Vì sao cư dân thời ấy lại chọn
vùng đất ven sông để định cư?
- Hướng dẫn xem H.8 / 11 và
miêu tả cảnh làm ruộng của
người Ai Cập
? Để chống lũ lụt, ổn định sản
xuất, nông dân phải làm gì
? Khi sản xuất phát triển, lúa
gạo nhiều, của cải dư thừa sẽ
dẫn đến tình trạng gì
- Bổ sung: Khi sản xuất phát
triển, lúa gạo nhiều, của cải dư
thừa sẽ dẫn đến tình trạng; xã
hội xuất hiện tư hữu, có sự phân
biệt giàu nghèo, xã hội phân
chia giai cấp, nhà nước ra đời.
- Kết luận: Đó là những quốc
trồng trọt là đất phù sa màu mỡ và mềm, xốp, dễ canh tác, nước tưới đầy
đủ quanh năm.
→ Từ cuối thiên niên kỉ IV đến đầu thiên niên kỉ III TCN.
- Suy nghĩ trả lời:
vùng đất màu mỡ,có nguồn thức ăn và nước sinh hoạt từ tự nhiên.
- Quan sát, miêu tả:
+ Hình dưới: từ trái sang phải là cảnh gặt lúa và gánh lúa về
+ Hình trên: từ phải sang trái là cảnh đập lúa và cảnh nông dân nộp thuế cho quý tộc.
→ làm thủy lợi, đắp đê ngăn lũ, đào kênh, dẫn nước vào ruộng,
…
→ Xã hội bắt đầu xuất hiện kẻ giàu, người nghèo.
- Nghe
- Từ cuối thiên niên kỉ IV đến đầu thiên niên kỉ III TCN các quốc gia cổ đại phương Đông đầu tiên được hình thành trên lưu vực các con sông lớn ở Ai Cập, Lưỡng Hà, Trung Quốc, Ấn
Độ, …
- Đời sống kinh tế:
+ Kinh tế chính là nông nghiệp
+ Biết làm thủy lợi, đắp đê ngăn lũ, đào kênh máng dẫn nước vào ruộng
+ Thu hoạch lúa ổn định hằng năm
Trang 3gia xuất hiện sớm nhất trong
lịch sử loài người.
? Kinh tế chính của các quốc gia
cổ đại phương Đông là gì
? Ai là người chủ yếu tạo ra của
cải vật chất nuôi sống xã hội
? Nông dân canh tác như thế
nào
- Giải thích thêm: lao dịch nặng
nề (lao động bắt buộc phục vụ
không công cho quý tộc và chúa
đất.
? Ngoài quý tộc và nông dân, xã
hội cổ đại phương Đông còn
tầng lớp nào hầu hạ, phục dịch
vua, quan, quý tộc
- Kết luận: Về cơ cấu xã hội, xã
hội cổ đại phương Đông gồm
nông dân công xã, quý tộc và nô
lệ.
? Nô lệ sống khốn khổ như vậy
họ có cam chịu không
? Nô lệ nổi dậy, giai cấp thống
trị đã làm gì để ổn định xã hội
→ nông nghiệp
→ Nông dân.
→ họ nhận ruộng của công xã cày cấy và nộp một phần thu hoạch cho quý tộc (vua, quan, chúa đất)
và thực hiện chế
độ lao dịch nặng
nề
- Nghe
→ Nô lệ, cuộc sống của họ rất khổ cực.
- Nghe, ghi vào vở
→ không, họ đã vùng lên đấu tranh.
- Đọc đoạn mô tả
về những cuộc đấu tranh đầu tiên của
nô lệ
→ tầng lớp thống trị đàn áp dân chúng và cho ra
2 Xã hội cổ đại phương Đông bao gồm những tầng lớp nào?
Gồm 3 tầng lớp chính:
- Nông dân công xã: là tầng lớp lao động, sản xuất chính trong xã hội.
- Quý tộc (quan lại và tăng
lữ): có nhiều của cải và quyền thế.
- Nô lệ: hầu hạ, phục dịch cho quý tộc.
Trang 4- Hướng dẫn quan sát H.9 và
giải thích: Luật Hammurabi là
lấy theo tên vua Hammurabi –
người trị vì ở Lưỡng Hà từ năm
1792 đến 1750 TCN Bộ luật
gồm 282 điều.
? Qua 2 điều luật trên, theo em,
người cày thuê ruộng phải làm
việc như thế nào
- Giải thích bổ sung: 2 điều luật
trích dẫn SGK cho thấy nhà
nước quan tâm và khuyến khích
phát triển sản xuất nông nghiệp,
buộc người nông dân phải tích
cực cày cấy mà không bỏ ruộng
hoang, nếu người nào bỏ ruộng
hoang thì không những vẫn phải
nộp thuế (bằng mức thuế của
người cày ruộng bên cạnh) Mà
còn phải cày bừa ruộng cho
bằng phẳng mới được trả lại
cho chủ ruộng.
- Diễn giảng: Tuy ở mỗi nước,
quá trình hình thành và phát
triển của nhà nước không giống
nhau, nhưng thể chế chung là
chế độ quân chủ chuyên chế.
- Giải thích “chế độ quân chủ
chuyên chế”
? Ở chế độ này, ai là người nắm
mọi quyền hành chính trị
? Cụ thể, nhà vua có những
quyền hành gì
… và được cha truyền con nối.
Mỗi nước có cách gọi khác
nhau về người đứng đầu này.
- Giải thích thêm:
+ Ở TQ vua được gọi là Thiên
tử (con trời)
đời bộ luật khắc nghiệt, điển hình
Hammurabi.
- Quan sát H.9
- Đọc điều 42, 43 /
12, 13
- Dựa vào điều 42,
43 trả lời
- Nghe
- Nghe
- Nghe
→ vua
- Trả lời theo sgk
- Nghe
3 Nhà nước chuyên chế cổ đại phương Đông
- Đứng đầu là vua có quyền cao nhất trong mọi công việc
Trang 5+ Ai Cập vua được gọi là các
Pharaon (ngôi nhà lớn).
+ Lưỡng Hà vua được gọi là
Ensi (người đứng đầu).
Chế độ quân chủ chuyên chế
được truyền lâu dài cả ở thời
Trung đại sau này.
- Nói thêm: Ở Ai Cập, Ấn Độ,
bộ phận tăng lữ khá đông Họ
tham gia vào các việc chính trị
và có quyền hành khá lớn, thậm
chí có lúc lấn át cả quyền vua.
- Nghe
- Giúp việc cho vua là bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương (gồm toàn quý tộc)
4 Củng cố:
- Câu hỏi 1, 2, /13
5 Hướng dẫn:
Học bài và tìm hiểu trước nội dung bài Các quốc gia
cổ đại phương Tây
6 Lưu ý:
Phần câu hỏi nâng cao được in đậm dành cho Hs lớp điểm sáng
- Tăng cường phương pháp vấn đáp, gợi mở; hạn chế diễn giảng của GV.
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trình ký: