Kiến thức: Giúp HS: - Thấy thấy rõ giá trị của Thành Cổ Loa là trung tâm chính trị, kinh tế quân sự của nước Âu Lạc, là công trình quân sự độc đáo, thể hiện được tài năng quan sự của cha
Trang 1Ngày soạn:
Tuần 16
Tiết 16
Bài 14
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp HS:
- Thấy thấy rõ giá trị của Thành Cổ Loa là trung tâm chính trị, kinh tế quân sự của nước Âu Lạc, là công trình quân sự độc đáo, thể hiện được tài năng quan sự của cha ông ta
- Do mất cảnh giác, nhà nước Âu Lạc bị rơi vào tay Triệu Đà
2 Tư tưởng, tình cảm:
Giáo dục cho HS biết trân trọng những thành quả mà cha ông đã xây dựng trong lịch sử, giáo dục cho HS tinh thần cảnh giác đối với kẻ thù, trong mọi tình huống phải kiên quyết giữ gìn độc lập dân tộc
3 Kĩ năng:
Bồi dưỡng kĩ năng nhận xét, so sánh, bước đầu tìm hiểu về bài học lịch sử
II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án, bản đồ nước Âu Lạc(chủ yếu ở phần Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ), sơ đồ khu di tích thành Cổ Loa
HS: SGK, xem bài trước, trả lời câu hỏi sgk
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
? Cuộc kháng chiến chống quân Tần xâm lược đã diễn ra như thế nào.
? Nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào và thời Âu Lạc có gì thay đổi.
3 Bài mới:
GTB: Các em đã từng biết câu chuyện “chiếc nỏ thần”, cho đến nay mọi người đều biết câu chuyện không chỉ đơn thuần là một chuyện dã sử, bởi vì ta tước bỏ đi những yếu tố hoang đường thì một sự thực lịch sẽ hiện ra, bằng chứng là di tích thành Cổ Loa hãy còn kia Vậy sự thực ra sao chúng ta sẽ cùng nhau làm sáng tỏ trong tiết học tiếp theo này.
? Sau khi đánh tan quân
Tần An Dương Vương
làm gì?
* Khẳng định: thể hiện
sự sáng suốt của ADV
khi chọn đất đóng đô,
thể hiện sự lớn mạnh
của nước AL
- Cho HS xem sơ đồ mặt
cắt ngang tường thành
→ Làm vua, xưng vương, Đặt tên nước, chọn nơi xây dựng kinh đô, Xây dựng ở Phong Khê Cổ Loa thành
→ vì là nơi trung tâm đất nước, địa hình bằng phẳng, đất đai phì
4.Thành Cổ Loa và lực lượng quốc phòng:
NƯỚC ÂU LẠC(tt)
Trang 2- Xem sơ đồ tổng thể
kiến trúc thành Cổ Loa
*Trình bày đặc điểm
nổi bậc nhất trong tổng
thể kiến trúc thành cổ
loa.
- Sử dụng hình tổng thể
thành cổ loa
- Mở rộng thêm: Tư
liệu chép: "Thành mặt
ngoài thẳng đứng như
mặt tường xây, mặt
trong thành thoai thoải
lên, xuống dễ dàng,
chân thành mé ngoài
hào rộng ba bốn thuyền
chiến hàng ngang đi lại
dễ dàng, chạy quanh ba
vòng thành ốc Ba vòng
thành đất trên mặt có 72
hỏa hồi cao hơn mặt
thành từ một mét đến
hai mét, khi giặc đến nơi
nào thì đốt lửa làm hiệu,
ngày trông khói, đêm
trông lửa, để quân kịp
thời ứng cứu Vòng
trong nhất còn có mười
tàm gò hỏa hồi chìa ra
ngoài mặt thành từ hai
mươi đến ba mươi mét,
cách xa nhau đúng một
tầm tên bắn, gọi là
thành không có góc tử
giác, giặc nấp chỗ nào
cũng bị tiêu diệt.
- Giải thích thêm về
Quá trình xây dựng:
Thành Xây rồi lại đổ
nhiều lần, sau khi có
thần Kim quy (rùa
vàng) giúp sức, vua mới
xây xong.Theo truyền
thuyết Nỏ thần, thành
Cổ Loa được xây dựng
trong thời gian 18 năm.
nhiêu dân cư đông đúc.
- Nghe
- Xem hình
→ Thành rộng hơn nghìn trượng như hình trôn ốc Có 3 vòng khép kín, chu vi 16.000m, chiều cao từ
5 -10m, chân thành rộng từ 10-20m, có hào bao quanh rộng từ 10-30m, các hào thông nhau với một đầm lớn.
+ Thành Nội : Hình chữ Nhật,
chu vi khoảng 1650 m, chỉ có một cửa phía Nam
+ Thành Trung: Là một vòng
khép kín bao lấy thành Nội , chu
vi khoảng 6500 m , có 5 cửa : cửa Bắc, cửa Đông, cửa Nam, cửa Tây Nam; cửa Tây Bắc Cửa Đông là cửa đường thuỷ mở lối cho một nhánh sông Hoàng chảy vào nội thành Nội , cư dân và quan binh sinh sống
+ Thành ngoại : Dài khoảng
8000 m, có 3 cửa : cửa Bắc, cửa Đông và cửa Tây Nam Cửa Đông thông ra sông Hoàng, dân cư sống trong thành Cửa Nam.
- Nghe
- Nghe
-.Thành Cổ Loa: Có 3
vòng khép kín, dài hơn 16km, xây theo hình xoáy trôn ốc
+ Các thành đều có hào bao quanh
+ Bên ngoài có hào sâu bao quanh và ăn thông với nhau
Trang 3? Thành Cổ Loa kiên cố
và lợi hại như thế nào ?
? Tại sao An Dương
Vương lại bố trí các
vòng hào thông nhau ở
xung quanh các vòng
thành?
? Bên trong thành nội là
khu vực gì
? Em có nhận xét gì về
việc xây dựng công
trình thành Cổ Loa vào
thế kỷ III – II TCN ở
nước Âu Lạc ?
- Giải thích thêm : Dân
số Âu Lạc lúc đó chỉ có
khoảng 1 triệu người,
đắp được 3 vòng thành
Cổ Loa, đó là một kì
công của người Việt cổ.
- Cổ Loa là công trình
kiến trúc độc đáo và đồ
sộ, thể hiện công sức và
sự sáng tạo của nhân
dân Âu Lạc.Là trung
tâm kinh tế, chính trị,
văn hóa của đất nước.
Cổ Loa còn là một quân
thành
* Vì sao người ta gọi
thành Cổ Loa là một
quân thành ?
- Giải thích quân thành :
khu thành quân sự, phục
vụ chiến đấu.
- Diến giảng bổ sung :
Nói Cổ Loa là một
thành quân sự ví ở phía
Nam thành (cầu Vực)
người ta đã phát hiện
hàng loạt mũi tên đồng.
Đấm Cả là nơi tập trung
truyền chiến vừa tập
luyện sẵn sàng chiến
- Nhận xét: Là một công trình sáng tạo to lớn của nhân dân Aâu Lạc, một di vật hiếm hoi của tổ tiên đã tồn tại hơn hai nghìn năm còn để lại ngày nay.
- Nghe
→ vì nó còn là khu thành phòng thủ, bảo vệ kinh đô của ADV chống các cuộc tấn công xâm lược của nước ngoài Có một lực lượng quân đội lớn, gồm bộ binh
và thuỷ binh, được trang bị vũ khí bằng đồng.
- Nghe
+ Bên trong thành là khu nhà ở và làm việc của vua và các quan
- Cổ Loa còn là một quân thành, có lực lượng quân đội lớn được trang bị các loại
vũ khí
Trang 4đấu khi có chiến sự.
- Cho HS xem hình mũi
tên đồng
? Hãy nêu những điểm
giống nhau, khác nhau
của nhà nước Văn
Lang và Âu Lạc ?
Gv kết luận: Âu Lạc có
thành Cổ Loa vừa là
kinh đô, tring tâm chính
trị, kinh tế, vừa là công
trình quân sự bảo vệ an
ninh quốc gia Vua có
quyền lực hơn Nhà
nước Âu Lạc tiến bộ hơn
so với nhà nước VL.
- HD HS xem hình 42
kết hợp câu ca dao cuối
bài
- Mở rộng thêm: lễ hội
Cổ Loa thường diễn ra
vào ngày 6 tháng giêng
hàng năm (có thể co
Hs xem ảnh lễ hội cổ
loa)
- Kết hợp sử dụng lược
đồ
? Trong thời gian An
Dương Vương xây dựng
đất nước, ở Trung Quốc
có gì đáng lưu ý ?
? Em biết gì về Triệu
Đà
Nhà hán thành lập,
triệu đà chống lại nhà
và đem quân đánh các
nước xung quanh để mở
rộng bờ cõi.
? Sau khi thành lập nước
Nam Việt, Triệu Đà đã
có âm mưu gì đối với
nước Âu Lạc ?
? Tại sao Triệu Đà nhiều
lần đem quân đánh Âu
- Xem hình
- So sánh: Giống nhau: tổ chức
bộ máy nhà nước (sơ đồ) Khác nhau:
+Văn Lang:
- Kinh đô ở vùng trung
du (Bạch Hạc, Phú Thọ);
- Có thành đơn sơ;
-Chưa có quân đội
+ Âu Lạc:
- Kinh đô ở đồng bằng (Cổ Loa,
Hà Nội);
- Có thành vững vàng, kiên cố vừa là kinh đô, trung tâm kinh tế chính trị, vừa là công trình quân
sự để bảo vệ an ninh quốc gia;
- Quân đội có lực lương thủy binh,
bộ binh, có vũ khí sáng tạo, hiệu quả
- Nghe
- Xem hình
→ Năm 207 TCN, nhân lúc nhà Tần suy yếu, Triệu Đà chiếm 3 quận thuộc quảng đông, quảng tây lập thành nước Nam Việt.
- Dựa vào sgk trình bày
→ Đem quân xâm lược nước Âu Lạc.
→ Âu Lạc có vũ khí tốt cùng với tinh thần dũng cảm của nhân dân.
5 Nhà nước Aâu Lạc sụp đổ trong hoàn cảnh nào ?
- Năm 207 TCN, Triệu
Đà lập ra nước Nam Việt
-Triệu Đà đem quân xâm lược Âu Lạc,
Trang 5Lạc nhưng đều thất bại ?
? Sau thất bại nhiều lần,
Triệu Đà dùng mưu kế
gì ? Việc chia rẽ nội bộ
của Triệu Đà có thực
hiện được không ? Kết
quả ra sao?
? Theo em, truyện Trọng
Thuỷ- Mỵ Châu nói lên
điều gì ? (có thể kể tóm
tắt lại truyện)
? Tại sao An Dương
Vương thất bại nhanh
chóng ?
- Giải thích thêm : Năm
179 TCN, sau khi chia
rẽ dược nội bộ Âu Lạc,
các tướng giỏi của
ADV như Cao Lỗ, Nồi
Hầu bỏ về quê, Triệu
Đà đã đem quân dánh
Âu Lạc, ADV không đề
phòng (Trọng Thủy ở
trong thiết triều, biết rất
rõ về kĩ thuật quân sự
của Âu Lạc) Trọng
Thủy đã báo với vua
cha là Triệu Đà, bàn kế
đánh nước ta Mặt
khác, mất hết tướng
giỏi ADV trở tay không
kịp.
- Giải thích thêm về âm
mưu cướp Âu Lạc của
Triệu Đà : không đánh
được thì dùng mưu kế,
tìm hiểu sức mạnh của
Âu lạc, chia rẽ nội bộ
của nhà nước ADV,
sau đó đem quân sang
đánh.
? Với những âm mưu
như vậy, Triệu Đà có đạt
→ Xin hoà, dùng mưu kế để chia
rẽ nước ta
→ có, Nhiều tướng giỏi như : Cao Lỗ, Nồi Hầu phải bỏ về quê.
Triệu Đà lại sai quân đánh Âu Lạc.
→ Truyện Mỵ Châu – TrọngTthủy nói lên rằng do nhẹ dạ, cả tin mà hai cha con ADV đã mắc mưu kẻ thù, để chịu mất nước.
→ Thiếu phòng thủ, do chủ quan, quá tự tin vào lực lượng của mình nên đã mắc mưu kẻ thù, nội
bộ không còn đoàn kết chống giặc
đây là bài học chống ngoại xâm của lịch sử dân tộc.
- Nghe
→ có.
nhưng thất bại
- Triệu Đà giả vờ xin hoà để dùng mưu kế chia rẽ nội bộ nước ta
- Năm 179 TCN, Triệu
Đà sai quân sang đánh nước ta, An Dương Vương thiếu phòng thủ nên thất bại
Trang 6được ý muốn của mình
không
? Thất bại này dẫn đến
hậu quả gì?
? Theo em, sự thất bại
của ADV để lại cho đời
sau bài học gì.
- Diễn giảng bổ sung :
Sự thất bại của ADV đã
dể lại cho chúng ta bài
học kinh nghiệm xương
máu là đối với kẻ thù
phải tuyệt đối cảnh giác,
vua phải tin tưởng ở
trung thần, vua phải
dựa vào dân để đánh
giặc, bảo vệ đất nước.
- Nhấn mạnh : đó là bài
học lớn về chống ngoại
xâm của lịch sử dân
tộc.
-GV: đánh giá ADV :
ADV vừa có công vừa
có tội với lịch sử Ông
có công dựng nước,
nhưng ông có tội là mất
cảnh giác để nước ta rơi
vào tay Triệu Đà (năm
179 TCN) mở đầu hơn
1000 năm Bắc thuộc.
→ Âu Lạc rơi vào tay nhà Triệu (năm 179 TCN) mở đầu thời kì hơn một ngàn năm Bắc thuộc của dân tộc ta.
- Suy nghĩ trả lời : do chủ quan, quá tự tin vào lực lượng của mình nên đã mắc mưu kẻ thù, nội bộ không còn thống nhất để cùng nhau chống giặc
- Nghe
4 Củng cố:? Thành Cổ Loa được xây dựng thế nào ? Lực lượng quốc phòng được
tổ chức ra sao?
? Nhà nước âu Lạc sụp đổ trong hoàn cảnh nào ?
? Nêu nguyên nhân thất bại của An Dương Vương trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Triệu Đà?
GV sơ kết lại: Với cuộc kháng chiến anh dũng, lâu dài, người VN đã đánh bại quân xâm lược Tần, tạo điều kiện cho sự hình thành của nước âu Lạc Đất nước tiến thêm một bước với thành Cổ Loa đồ sộ Do chủ quan, An Dương Vương đã mắc mưu địch nên để “cơ đồ đắm biển sâu”, đất nước rơi vào thời kỳ đen tối kéo dài hơn 1000 năm.
5 Dặn dò:
- Học bài kỹ, làm bài tập trong sách thực hành
Trang 7- Xem trước và chuẩn bị bài ôn tập chương I và chương II.
IV Rút kinh nghiệm :