Máy tính căn bản, Bài 1: Hệ điều hành

Trang 3

H đi u hành là gì? ệ ề

− Qu n lý các thi t b đ u vào, các thi t b đ u ra, và các thi t b l u tr ả ế ị ầ ế ị ầ ế ị ư ữ

− Qu n lý các t p tin đ ả ậ ượ ư c l u tr trên máy tính ữ

− Ph i n p vào b nh c a máy tính tr ả ạ ộ ớ ủ ướ c khi t i b t kỳ ph n m m ng d ng ho c t ả ấ ầ ề ứ ụ ặ ươ ng tác v i ớ

ng ườ ử ụ i s d ng

Trang 4

− H đi u hành đ u tiên đ ệ ề ầ ượ c phát tri n cho máy tính PC ể

− D a trên văn b n ự ả

− Các ch c năng và các l nh đ ứ ệ ượ c đ i di n b i các trình đ n và các nút ho c bi u t ạ ệ ở ơ ặ ể ượ ng có th nh n ể ấ vào

− S d ng «tr vào và nh n" (point and click) đ th c hi n h u h t các công vi c ử ụ ỏ ấ ể ự ệ ầ ế ệ

Trang 5

• Ch ươ ng trình ph n m m đ ầ ề ượ c thi t k đ ch y trên m t h đi u hành c th s d ng cùng các nút ế ế ể ạ ộ ệ ề ụ ể ử ụ

b m, bi u t ấ ể ượ ng hay hình nh cho các ch c năng th ả ứ ườ ng dùng

Trang 6

Các h đi u hành hi n đ i ệ ề ệ ạ

• Windows 7

Trang 7

• Mac OS

Trang 8

• UNIX

− M t trong nh ng h đi u hành đa nhi m, đa ng ộ ữ ệ ề ệ ườ i dùng đ u tiên ầ

− Đ ượ c phát tri n vào năm 1969 cho các máy tính siêu l n và các máy ch ể ớ ủ

− Phiên b n m i h n cho các h th ng máy tính đ bàn bao g m giao di n đ h a (GUI) ả ớ ơ ệ ố ể ồ ệ ồ ọ

− s d ng r ng rãi trong các tr ử ụ ộ ườ ng đ i h c và các t ch c nghiên c u khoa h c ạ ọ ổ ứ ứ ọ

− th ườ ng đ ượ ử ụ c s d ng trên các máy c khí ho c các ng d ng h tr thi t k trên máy tính (CAD) ơ ặ ứ ụ ỗ ợ ế ế

Trang 9

• Linux

− Phát tri n đ u tiên vào năm 1991 ể ầ

− Mi n phí và có có kh năng tùy ch nh ễ ả ỉ

− Đóng gói thành các đ nh d ng đ ị ạ ượ ọ c g i là các b n phân ph i ả ố

Trang 10

• Các h đi u hành cho thi t b c m tay (Handheld ệ ề ế ị ầ

Operating Systems)

− S d ng trên các PDA và Smartphone ử ụ

− Tùy ch n cho m i h th ng khác nhau tùy thu c vào lo i thi t b ọ ỗ ệ ố ộ ạ ế ị

c m tay ầ

− các h đi u hành dành cho thi t b c m tay ph bi n: Symbian, ệ ề ế ị ầ ổ ế

Windows Mobile, Palm, iOS và Blackberry

Trang 11

• Các h đi u hành nhúng ệ ề

(Embedded Operating Systems)

− Qu n lý và đi u khi n m i ho t đ ng c a các lo i thi t b c th ả ề ể ọ ạ ộ ủ ạ ế ị ụ ể

− Khi thi t b đ ế ị ượ c kh i đ ng, h đi u hành nhúng đ ở ộ ệ ề ượ ả c t i lên b nh ộ ớ

− Đ ượ c thi t k đ g n ch t và đ ế ế ể ắ ặ ượ c chuyên bi t cao ệ

Trang 12

Các kh năng và gi i h n c a h đi u hành ả ớ ạ ủ ệ ề

− Trên PC, không có th bao g m \ /: * <>? | trong tên t p tin ể ồ ậ

− Trên Mac, không th s d ng d u hai ch m trong tên t p tin ể ử ụ ấ ấ ậ

Trang 13

Các tính năng chung c a h đi u hành ủ ệ ề

• có th duy trì các tài kho n riêng bi t cho m i ng ể ả ệ ỗ ườ i dùng, theo dõi các tài li u và các thi t l p c a m i ệ ế ậ ủ ỗ

ng ườ i dùng và gi cho tài kho n ng ữ ả ườ i dùng đ ượ c b o m t ả ậ

• Khi b n m m t máy tính ch y Windows 7 l n đ u tiên : ạ ở ộ ạ ầ ầ

Trang 14

• C p ngu n (Power On) / T t ngu n (Power Off) ấ ồ ắ ồ

− Khi máy tính kh i đ ng l n đ u tiên, b m nút ngu n ở ộ ầ ầ ấ ồ

− Không bao gi đ n gi n đ n nút ngu n t t h th ng ờ ơ ả ể ấ ồ ắ ệ ố

Trang 15

Power Button

Reset Button

Trang 16

− đ m b o m t dòng đi n n đ nh cho kh i h th ng khi nó đ ả ả ộ ệ ổ ị ố ệ ố ượ c b t lên cu i cùng ậ ố

− Ph n chu n đoán c a h đi u hành đ ki m tra t t c m i th đang làm vi c ầ ẩ ủ ệ ề ể ể ấ ả ọ ứ ệ

− Sau đó b t đ u tìm ki m các t p tin c a h đi u hành ắ ầ ế ậ ủ ệ ề

Trang 17

• Chuy n gì x y ra phía sau? ệ ả ở

− Quá trình b t máy tính và t i h đi u hành đ ậ ả ệ ề ượ ọ c g i là kh i đ ng ( ở ộ booting) máy tính

− Chip ROM-BIOS làm th t c kh i đ ng có th : ủ ụ ở ộ ể

Trang 18

• Chuy n gì x y ra phía sau? ệ ả ở

− Khi h đi u hành đ ệ ề ượ ả c t i xong, Windows sẽ hi n th màn hình Chào m ng ể ị ừ

Trang 19

• Thoát kh i máy tính đúng cách o

− Vi c l u các t p tin đang làm vi c c a b n, đóng các ch ệ ư ậ ệ ủ ạ ươ ng trình đang m , và đăng xuât hay t t ở ắ máy tính khi b n làm vi c xong là r t quan tr ng ạ ệ ấ ọ

− Đ ng bao gi t t máy tính c a b n mà không đóng các t p tin và các ch ừ ờ ắ ủ ạ ậ ươ ng trình ph n m m đang ầ ề

m đúng cách, luôn luôn t t ho c đăng xu t đúng cách ở ắ ặ ấ

− Nh p chu t vào nút ấ ộ Start đ truy c p vào các tùy ch n ể ậ ọ Shut Down

hoàn toàn máy tính

Trang 20

T t ắ Các tùy ch n ọ

Switch user Chuy n sang tài kho n ngể ả ười dùng khác mà không c n đăng xu t kh i tài kho n hi n hànhầ ấ ỏ ả ệ

Log off Đóng t t c các m c đang m , đăng xu t ra kh i tài kho n ngấ ả ụ ở ấ ỏ ả ười dùng hi n t i, và tr v màn hình ệ ạ ở ề

Trang 21

Restart Đóng t t c các m c đang m và kh i đ ng l i máy tính mà không c n ng t ngu n, còn đ ấ ả ụ ở ở ộ ạ ầ ắ ồ ượ c g i là kh i đ ng l i ho c ọ ở ộ ạ ặ

kh i đ ng m Kh i đ ng l i h th ng theo cách này sẽ xóa b nh và t i l i h đi u hành, nh ng h th ng sẽ không ở ộ ấ ở ộ ạ ệ ố ộ ớ ả ạ ệ ề ư ệ ố

th c hi n các bài ki m tra t ch n đoán ự ệ ể ự ẩ

Sleep màn hình sẽ t t và th ắ ườ ng qu t máy tính cũng d ng l i Đèn bên ngoài các thùng máy có th nh p nháy ho c chuy n ạ ừ ạ ở ể ấ ặ ể

sang màu vàng đ ch ra r ng máy tính đang ng Windows đ t công vi c và các thi t l p c a b n vào b nh và sau đó ể ỉ ằ ủ ặ ệ ế ậ ủ ạ ộ ớ máy sẽ tiêu t n m t l ố ộ ượ ng r t nh năng l ấ ỏ ượ ng l nh ệ Sleep có th xu t hi n là ể ấ ệ Standby.

Hibernate Ch có s n trên máy tính xách tay; b m vào tùy ch n này đ đ t m t máy tính xách tay vào m t ch đ mà nó hoàn toàn ỉ ẵ ấ ọ ể ặ ộ ộ ế ộ

Trang 22

Trang 23

Tìm hi u Windows Desktop ể

Trang 24

Tìm hi u Windows Desktop ể

Desktop Icons Đây là các “shortcuts” (đường t t) b n có th s d ng đ m các chắ ạ ể ử ụ ể ở ương trình, th m c hay t p tin thư ụ ậ ường

dùng

Mouse Pointer Con tr chu t là mũi tên di chuy n cùng hỏ ộ ể ướng khi b n di chu t ạ ộ

Desktop Đây chính là vùng làm vi c hay màn hình trên đó xu t hi n các c a s , bi u tệ ấ ệ ử ổ ể ượng, trình đ n, h p tho i, và ơ ộ ạ

thanh sidebar B n có th tùy ch nh hình th c c a desktopạ ể ỉ ứ ủ

Start Button Nút này đượ ử ục s d ng đ kh i đ ng chể ở ộ ương trình, m văn b n, tìm ki m các m c trong máy tính và tìm thông ở ả ế ụ

tin tr giúp cũng nh đăng xu t và t t máy tính ợ ư ấ ắ

Taskbar Thanh ngang dở ưới cùng c a màn hình bao g m nút Start, nút cho chủ ồ ương trình đang m và các t p tin, và ở ậ

vùng thông báo

Taskbar Notification

Area

bao g m m t đ ng h và các bi u tồ ộ ồ ồ ể ượng giao ti p hi n th tr ng thái c a các chế ể ị ạ ủ ương trình và thi t l p h ế ậ ệ

th ng, các nút tác v cho các chố ụ ương trình và các t p tin đang m ậ ở

Trang 25

Đi u h ề ướ ng trong Desktop

• S d ng m t thi t b tr (Pointing Device) ử ụ ộ ế ị o

− Đ ch n m t m c, di chuy n con tr chu t (hình mũi tên) trên m c và sau đó nh n nút chu t ể ọ ộ ụ ể ỏ ộ ở ụ ấ ộ

trái m t l n Hành đ ng này đ ộ ầ ộ ượ ọ c g i là nh p chu t đ n ( ấ ộ ơ single-click)

− Đ kích ho t m t m c, tr mũi tên c a con tr chu t m c đó và nh n nút chu t trái hai l n liên ể ạ ộ ụ ỏ ủ ỏ ộ ở ụ ấ ộ ầ

ti p Hành đ ng này đ ế ộ ượ ọ c g i là nh p đúp chu t ( ấ ộ double-click)

− Đ hi n th m t trình đ n t t (shortcut menu) v i nhi u tùy ch n h n, đi m mũi tên m c và ể ể ị ộ ơ ắ ớ ề ọ ơ ể ở ụ

nh n nút chu t ph i m t l n Hành đ ng này đ ấ ộ ả ộ ầ ộ ượ ọ c g i là nh p chu t ph i ( ấ ộ ả right-click)

• S d ng bàn phím (Using the Keyboard) ử ụ

− M t s ch c năng có th đ ộ ố ứ ể ượ c truy xu t thông qua các phím t t ấ ắ

− Nhi u phím t t đã đ ề ắ ượ c chu n hóa gi a các ng d ng ẩ ữ ứ ụ

Trang 26

S d ng nút kh i đ ng (Start Button) ử ụ ở ộ

Trang 28

S d ng nút kh i đ ng (Start Button) ử ụ ở ộ

•  xu t hi n bên c nh m t l nh cho bi t có m t th c đ n ph sẽ hi n th khi b n ch n m c này ấ ệ ạ ộ ệ ế ộ ự ơ ụ ể ị ạ ọ ụ

• ) xu t hi n bên c nh m t l nh cho bi t có m t th c đ n ph sẽ hi n th khi b n ch n m c này ấ ệ ạ ộ ệ ế ộ ự ơ ụ ể ị ạ ọ ụ

• Đ tr l i th c đ n Start chính, nh p chu t vào l nh ể ở ạ ự ơ ấ ộ ệ Back

• Đ ch n các m c t trình đ n Start: ể ọ ụ ừ ơ

Trang 29

Làm vi c v i m t ch ệ ớ ộ ươ ng trình ng d ng ứ ụ

Trang 30

S d ng thanh tác v (Taskbar) ử ụ ụ

Trang 31

Start Button Nh n vào đây đ m trình đ n và ch n đ i t ấ ể ở ơ ọ ố ượ ng đ m các ch ể ở ươ ng trình, tìm các t p tin, ho c ậ ặ

t t máy ắ

Taskbar Buttons Nút hi n th cho m i chể ị ỗ ương trình ng d ng đang m và m t s ng d ng đứ ụ ở ộ ố ứ ụ ược xây d ng s n trong ự ẵ

Notification Area Hi n th đ ng h , bi u tể ị ồ ồ ể ượng và l i t t (shortcut)ố ắ

Show desktop button B n có th tr vào nó đ làm cho t t c các c a s đang m tr nên trong su t trong ch c lát, vì v y b n ạ ể ỏ ể ấ ả ử ổ ở ở ố ố ậ ạ

Trang 32

• Đ di chuy n thanh tác v : ể ể ụ

− Đ t tr chu t vào kho ng tr ng c a thanh tác v và kéo sang ặ ỏ ộ ả ố ủ ụ

bên nào đó c a màn hình ủ

− Đ ngăn nh ng thay đ i đ i v i thanh tác v , nh p chu t ph i ể ữ ổ ố ớ ụ ấ ộ ả

vào b t kì ch tr ng nào c a thanh tác v và đ m b o r ng tính ấ ỗ ố ủ ụ ả ả ằ

năng Lock the taskbar đã đượ c kích ho t ạ

• Đ tùy bi n các thu c tính đ i v i thanh tác v : ể ế ộ ố ớ ụ

− nh p chu t ph i vào thanh tác v và ch n ấ ộ ả ụ ọ Properties, ho cặ

− nh p chu t ph i vào nút ấ ộ ả Start và ch n ọ Properties

Trang 33

− m t c a s quan sát tr ộ ử ổ ướ c xu t hi n cho t ng t p tin khi b n đ a con tr chu t vào nút ch ấ ệ ừ ậ ạ ư ỏ ộ ươ ng trình trên thanh tác v ụ

Trang 34

− Đ ượ c thi t k đ làm vi c v i các ki u ph n c ng máy tính c th ế ế ể ệ ớ ể ầ ứ ụ ể

− ph n m m m i (đ ầ ề ớ ượ c thi t k v i các h th ng tính toán hi n đ i) không th v n hành chính xác ế ế ớ ệ ố ệ ạ ể ậ trên các h th ng cũ n u các h th ng cũ đó không đ nhanh ho c không th cung c p kh năng ệ ố ế ệ ố ủ ặ ể ấ ả theo yêu c u ầ

− N u b n ph i dùng m t phiên b n c th c a ph n m m đ th c hi n m t tác v , s l a ch n ế ạ ả ộ ả ụ ể ủ ầ ề ể ự ệ ộ ụ ự ự ọ

ph n m m này có th kéo theo lo i máy tính b n ph i s d ng đ ch y ph n m m đó ầ ề ể ạ ạ ả ử ụ ể ạ ầ ề

Trang 36

Tìm hi u v các b n c p nh t (Updates) ể ề ả ậ ậ

• T đ ng c p nh t (Automatic Updating) ự ộ ậ ậ

• Các lo i b n c p nh t (Update Categories) ạ ả ậ ậ

− Quan tr ng (Important) - ọ các b n c p nh t này bao g m các b n c p nh t b o m t ho c thi t y uả ậ ậ ồ ả ậ ậ ả ậ ặ ế ế

− Khuy n ngh (Recommended) - ế ị các b n c p nh t này bao g m các b n c p nh t ph n m m và các tính năng m i ả ậ ậ ồ ả ậ ậ ầ ề ớ

− Tùy ch n (Optional) - ọ các b n c p nh t này bao g m ph n m m b n có th cài đ t b ng tayả ậ ậ ồ ầ ề ạ ể ặ ằ

Trang 38

Câu h i ôn t p o ậ

a Nút Start

Trang 39

a Documents

b All Programs

Trang 40

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	5,39 MB