Nêu được cấu tạo ngoài và tập tính của cá voi thích nghi với đời sống bơi lặn trong nước.. 2- Kiểm tra bài cũ : Kể tên đại diện của bộ thú huyêt và bộ thú túi, nêu đặc điểm thích nghi
Trang 1
Ngày soạn : ……… Tuần :
………
Ngày dạy : ……… Tiết : ………
BÀI 49 :
I- MỤC TIÊU :
- Kiến thức : Nêu được đặc điểm cấu tạo và tập tính của dơi thích nghi với đời sống bay Nêu được cấu tạo ngoài và tập tính của cá voi thích nghi với đời sống bơi lặn trong nước
- Kĩ năng : Rèn kĩ năng quan sát, so sánh để rút ra kết luận, kĩ năng trả lời câu hỏi theo biểu bảng, kĩ năng hoạt động nhóm
- Thái độ : Giáo dục ý thức học tập yêu thích bộ môn
II - CHUẨN BỊ :
Giáo viên :
- Tranh về cấu tạo, đời sống của dơi ăn sâu bọ (Hình 49.1/Trang 159/SGK)
- Tranh về cấu tạo, đời sống của cá voi (Hình 49.2/Trang 160/SGK)
Học sinh :
- Đọc trước bài giới thiệu trong SGK / Trang 159
- Dự kiến trả lời các câu hỏi / Bài 49
III - TIẾN TRÌNH :
1- Ổn định tổ chức : KTSS - KT vệ sinh - KT dụng cụ học tập.
2- Kiểm tra bài cũ :
Kể tên đại diện của bộ thú huyêt và bộ thú túi, nêu đặc điểm thích
nghi với đời sống của chúng? (10đ)
3- Giảng bài mới :
* Mở bài : Trong lớp Thú, dơi là ĐV duy nhất biết bay thật sự, là đại diện
của Bộ Dơi (gồm những thú bay) còn cá voi là thú duy nhất có kích thước lớn nhất thích nghi hoàn toàn với đời sống bơi lặn ở đại dương là đại diện của bộ Cá Voi (gồm những thú bơi) Vậy cấu tạo và tập tính của chúng đã
có những biến đổi như thế nào để có thể thích nghi với những điều kiện
sống rất đặc trưng của chúng (GV ghi tựa bài)
Hoạt động 1 : Tìm hiểu đặc điểm của bộ Dơi và bộ Cá voi :
- Mục tiêu : Trình bày được đặc điểm của bộ Dơi và bộ Cá voi
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
- Yêu cầu HS quan sát
H-49.1, kết hợp đọc ■ / I
và thông tin dưới hình
Trả lời:
? Đại diện của bộ Dơi là
loài nào ? chúng thích
nghi với đời sống ở
đâu ?
? Có cấu tạo như thế nào
thích nghi với đời sống
của chúng ?
- Quan sát tranh, đọc thông tin
- Trả lời Ghi bài
* Thân ngắn và hẹp, đuôi
ngắn nên có cách bay
thoăn thoắt, thay hướng đổi chiều 1 cách linh hoạt
I- Bộ Dơi :
Dơi ăn sâu bọ, dơi
ăn quả … thích nghi với đời sống bay lượn
- Cấu tạo : Thân và đuôi ngắn, chi trước biến đổi thành cánh da, chi
ĐA DẠNG CỦA LỚP THÚ (TT)
BỘ DƠI VÀ BỘ CÁ VOI
Trang 2
? Dơi di chuyển bằng
cách nào ?
* Cách di chuyển của dơi
giúp chúng dễ dàng
bắt mồi trong đêm tối
? Vì sao dơi biết bay như
chim nhưng không
thuộc lớp chim mà
thuộc lớp thú ?
? Dơi có những tập tính
gì ?
- Yêu cầu HS quan sát
H-49.1, kết hợp đọc ■ / I
và thông tin dưới hình
Trả lời:
? Đại diện của bộ Dơi là
loài nào ? chúng thích
nghi với đời sống ở
đâu ?
? Nêu đặc điểm cấu tạo
của cá voi thích nghi
với đời sống của
chúng?
? Vì sao cá voi có cơ thể
nặng nề, vây ngực rất
nhỏ nhưng nó vẫn di
chuyển được dễ dàng
trong nước ?
? Nêu vai trò của tấm
sừng ?
nên đường bay không rõ rệt
* Chi trước biến đổi thành
cánh da Cánh da là 1
màng da rộng phủ lông mao thưa và mềm mại nối liền cánh tay, ống tay, các xương bàn tay và các xương ngón tay (rất dài) với mình, chi sau và đuôi
* Chi sau nhỏ yếu, có tư thế
bám vào cành cây treo ngược cơ thể Khi bắt đầu bay chân rời vật bám, tự buôn mình từ cao
* Bộ răng nhọn, sắc dễ dàng
phá vỏ kitin của sâu bọ
- Trả lời ghi bài
- Có lông mao, nuôi con bằng
sữa mẹ
- Ngủ đông ở mái nhà, nóc chùa, kiếm ăn về chiều và đêm
- Quan sát tranh, đọc thông tin
- Trả lời Ghi bài
* Cơ thể hình thoi, dài 33m, nặng 160 tấn, cổ rất ngắn,
chủ yếu sống ở vùng biển
ôn đới hay biển lạnh nên
lông gần như tiêu biến
hoàn toàn và có lớp mở
dưới da rất dày để giữ
nhiệt
* Vây bơi nhỏ nhưng vẫn
được nâng đỡ bởi các xương chi như ở ĐVCXS ở cạn (Có : X.cánh tay, X.ống tay ngắn, X.bàn tay, X.ngón tay rất dài)
* Cá voi không có răng, trên
sau nhỏ yếu, răng nhọn, sắc
- Di chuyển : bay thoăn thoắt, không có đường bay rõ rệt
II- Bộ Cá voi :
Cá voi xanh, cá heo… thích nghi với đời sống ở nước
- Cấu tạo : Cơ thể hình thoi, cổ rất ngắn, lông tiêu biến, lớp mở dưới
da rất dày Chi trước biến đổi thành vây bơi dạng bơi chèo, chi sau tiêu giảm, vây đuôi nằm ngang, không có răng trên hàm có nhiều tấm sừng
Trang 3
? Cá voi di chuyển trong
nước bằng cách nào ?
? Vì sao cá voi có hình
dạng giống các loài cá
nhưng được xếp vào
lớp thú mà không
thuộc lớp cá ?
hàm có nhiều tấm sừng rủ xuống như cái sàng lọc nước :
- Khi cá voi há miệng, nước mang tôm cá và các ĐV nhỏ vào miệng cá voi
- Khi cá voi mgậm miệng, thức ăn được giữ trong miệng, còn nước đi qua khe các tấm sừng ra ngoài
* Cá heo có răng, cơ thể dài 1,5m, có mõm kéo dài trông giống như mỏ, rất thông minh, thực hiện được những tiết mục xiếc 1 cách khéo léo
- Trả lời Ghi bài
- Nuôi con bằng sữa mẹ.
- Di chuyển : bơi bằng cách uốn mình theo chiều dọc
* Kết luận chung : HS đọc ghi nhớ SGK
4- Củng cố:
1 Trình bày đặc điểm cấu tạo của dơi thích nghi với đời sống bay Phần
I / Bài 49
2 Trình bày đặc điểm cấu tạo của cá voi thích nghi với đời sống trong nước
Phần II / Bài 49
5- Dặn dò :
- Học thuộc bài
- Đọc mục “Em có biết” / Trang 161
- Chuẩn bị bài 50 : “Đa dạng của lớp thú (TT)- Bộ ăn sâu bọ, Bộ gặm
nhấm, Bộ ăn thịt” Trang 162 / SGK
* Quan sát hình / SGK để tìm kiến thức
* Đọc trước các thông tin / , dự kiến trả lời các câu hỏi /
IV- Rút kinh nghiệm :
………
………
………
………
………
………
………
Trang 4
………
………
………
………
………