Nêu được điểm sai khác trong cấu tạo của chim bồ câu với thằn lằn - Kĩ năng : Rèn kĩ năng quan sát tranh, phân tích, so sánh.. 2- Kiểm tra bài cũ : Trình bày thành phần cấu tạo các hệ
Trang 1Ngày soạn : ……… Tuần :
………
Ngày dạy : ……… Tiết :
………
BÀI 43 :
I - MỤC TIÊU :
- Kiến thức : Trình bày được các đặc điểm cấu tạo, hoạt động của các hệ
cơ quan : tiêu hóa, tuần hoàn, hô hấp, bài tiết, thần kinh và giác quan thích nghi với đời sống bay Nêu được điểm sai khác trong cấu tạo của chim bồ câu với thằn lằn
- Kĩ năng : Rèn kĩ năng quan sát tranh, phân tích, so sánh
- Thái độ : Giúp HS có thái độ nghiêm túc trong học tập, yêu thích môn học
II - CHUẨN BỊ :
Giáo viên :
- Tranh vẽ cấu tạo trong của chim bồ câu (Hình 42.2 / Trang 139 / SGK)
- Tranh vẽ sơ đồ hệ tuần hoàn của chim bồ câu (Hình 43.1 / Trang 140 / SGK)
- Tranh vẽ sơ đồ hệ hô hấp của chim bồ câu (Hình 43.2 / Trang 140 / SGK)
- Tranh vẽ hệ bài tiết và sinh dục của chim bồ câu (Hình 43.3 / Trang 141 / SGK)
- Tranh vẽ sơ đồ bộ não của chim bồ câu (Hình 43.4 / Trang 141/ SGK)
- Bảng phụ ghi nội dung bảng xanh Trang 142 / SGK
Học sinh :
- Đọc trước bài giới thiệu trong SGK / Trang 140
III - TIẾN TRÌNH :
1- Ổn định tổ chức : KTSS - KT vệ sinh - KT dụng cụ học tập.
2- Kiểm tra bài cũ :
Trình bày thành phần cấu tạo các hệ cơ quan của chim bồ câu (10đ) 3- Giảng bài mới :
* Mở bài : Các hệ cơ quan của chim bồ câu có những đặc điểm nào thích
nghi với đời sống bay
Hoạt động 1 : Tìm hiểu đặc điểm các cơ quan dinh dưỡng
- Mục tiêu : Trình bày được các đặc điểm cấu tạo, hoạt động của các cơ quan
dinh dưỡng thích nghi với đời sống bay Nêu được điểm sai khác trong cấu tạo của chim bồ câu với thằn lằn
Hoạt động của giáo
? Dựa vào ■ / 1-I, hãy
cho biết hệ tiêu hóa
của chim bồ câu có
thay đổi gì so với bò
sát ? Nêu ý nghĩa
của sự thay đổi đó ?
? Hệ tiêu hóa của chim
- Đọc thông tin
- Trả lời Ghi bài
- Thực quản có thêm diều, Dạ dày có dạ dày tuyến và dạ
dinh dưỡng:
1 Hệ tiêu hóa : có
cấu tạo hoàn chỉnh hơn bò sát, nên có tốc độ tiêu hóa cao hơn
CẤU TẠO TRONG CỦA CHIM BỒ
CÂU
Trang 2hoàn chỉnh hơn bò
sát ở điểm nào?
? Vì sao chim có tốc độ
tiêu hóa cao hơn bò
sát ?
- Yêu cầu HS quan sát
H-43.1 và đọc ■ / 2-I
Cho biết :
▼ Tim của chim bồ câu
có gì khác so với tim
của thằn lằn ? Nêu ý
nghĩa của sự khác
nhau đó ?
? Trình bày sự tuần
hoàn máu của chim
bồ câu ?
(Trình bày theo sơ đồ)
- Yêu cầu HS quan sát
H-43.2 và đọc ■ / 3-I
Cho biết :
▼ So sánh hô hấp của
chim bồ câu với thằn
lằn ?
? Túi khí có vai trò gì ?
dày cơ
- Do có tuyến tiêu hóa lớn, dạ dày cơ nghiền thức ăn, dạ dày tuyến tiết dịch tiêu hóa
- Quan sát tranh, đọc thông tin
- Tim có cấu tạo hoàn thiện,
với dung tích lớn so với cơ
thể, có 4 ngăn, gồm 2 nữa
phân tách nhau hoàn toàn là : nữa trái chứa máu đỏ tươi
và nữa phải chứa máu đỏ thẩm, mỗi nữa tim, tâm nhĩ
và tâm thất thông với nhau,
có van tim giữ cho máu chỉ
chảy theo 1 chiều, có 2
vòng tuần hoàn, máu không
bị pha trộn nên đảm bảo cho sự trao đổi chất mạnh
- Quan sát tranh, đọc thông tin
* Phổi thằn lằn có cấu tạo
phức tạp, có nhiều vách ngăn và nhiều mao mạch bao quanh Sự thông khí nhờ sự xuất hiện của cơ liên sườn
* Phổi chim gồm 1 mạng ống khí dày đặc tạo nên 1 bề mặt trao đổi khí rất rộng.
Phổi nằm trong hốc sườn 2 bên sống lưng nên sự thông khí qua phổi là nhờ hệ thống túi khí phân nhánh (9 túi) len lõi vào giữa các hệ cơ quan, trong các xoang rỗng giữa các xương Sự phối hợp hoạt động của các túi khí bụng và ngực (co giản) làm cho không khí đi qua hệ thống ống khí trong phổi theo 1 chiều khiến trong phổi không có khí đọng, tận dụng được lượng oxi trong không khí hít vào, phù hợp với nhu cầu oxi cao ở chim ,
2 Hệ tuần hoàn :
Tim 4 ngăn, có 2 vòng tuần hoàn Máu không bị pha trộn đảm bảo cho
sự trao đổi chất mạnh ở chim
3 Hệ hô hấp :
* Chim hô hấp bằng phổi, phổi có nhiều ống khí thông với hệ thống túi khí
* Trao đổi khí :
- Khi bay nhờ các túi khí
- Khi đậu nhờ sự thay đổi thể tích lồng ngực
4 Hệ bài tiết và
Trang 3
- Yêu cầu HS quan sát
H-43.3 và đọc ■ / 4-I
Cho biết :
? Hệ bài tiết, sinh dục
có đặc điểm gì ?
? Những đặc điểm nào
của hệ bài tiết, sinh
dục thể hiện sự thích
nghi với đời sống bay
?
đặc biệt là khi bay Còn khi chim đậu, hô hấp nhờ sự thay đổi của thể tích lồng ngực)
- Giảm khối lượng riêng, giảm
ma sát giữa các nội quan khi bay
- Quan sát tranh, đọc thông tin
- Trả lời Ghi bài
- Không có bóng đái nên nước tiểu đặc thải ra ngoài cùng phân
- Chim mái chỉ có buồng trứng
và ống dẫn trứng bên trái phát triển
sinh dục :
* Hệ bài tiết : Thận sau, không có bóng đái
* Hệ sinh dục : Chim trống có 1 đôi tinh hoàn và các ống dẫn tinh Chim mái chỉ có buồng trứng và ống dẫn trứng bên trái phát triển
Hoạt động 2 : Tìm hiểu đặc điểm thần kinh và giác quan
- Mục tiêu : Trình bày được các đặc điểm cấu tạo, hoạt động của hệ thần kinh
và giác quan chim bồ câu thích nghi với đời sống bay
Hoạt động của giáo
- Yêu cầu HS quan sát
H-43.4 và đọc ■ / 4-II
Cho biết :
? Bộ não chim bồ câu
khác với bò sát ở
điểm nào ?
? Giác quan của chim
bồ câu gồm có
những giác quan nào
? Ý nghĩa ?
- Quan sát tranh, đọc thông tin
- Bộ não : Phát triển liên
quan đến đời sống phức tạp và phạm vi hoạt động
rộng của chim gồm : não
trước (đại não), não giữa (2 thuỳ thị giác), não sau (tiểu não) phát triển hơn
bò sát.
- Mắt tinh, có mí thứ 3 rất mỏng nên chim vẫn nhìn được mà vẫn bảo vệ được mắt khi bay
- Tai có ống tai ngoài nhưng chưa có vành tai
II- Hê thần kinh và giác quan :
* Bộ não : có não trước (đại não), não giữa (2 thuỳ thị giác), não sau (tiểu não) phát triển hơn bò sát
* Giác quan :
- Mắt tinh, có mí thứ 3 rất mỏng
- Tai có ống tai ngoài nhưng chưa có vành tai
* Kết luận chung : HS đọc ghi nhớ SGK
Trang 4
4- Củng cố:
1 Trình bày đặc điểm hô hấp của chim bồ câu thể hiện sực thích nghi với đời sống bay
Hô hấp nhờ hệ thống túi khí hoạt động theo cơ chế hút đẩy tạo 1 dòng khí liên tục đi qua các ống khí trong phổi theo 1 chiều nhất định khiến cơ thể sử dụng được nguồn oxi trong không khí với hiệu suất cao, đặc biệt trong khi bay, càng bay nhanh sự chuyển dòng khí qua các ống khí càng nhanh đáp ứng nhu cầu năng lượng trong hoạt động khi bay
2 So sánh những điểm sai khác về cấu tạo trong của chim bồ câu với thằn
lằn theo bảng xanh Nêu ý nghĩa của sự khác nhau đó
Hệ cơ
Tuần
hoàn - Tim 3 ngăn, tâm thất cóvách hụt nên máu còn
pha trộn
- Tim 4 ngăn, máu không pha trộn
Tiêu hóa - Gồm có đầy đủ các bộ
phận
- Tốc độ tiêu hóa cao
- Hoàn chỉnh hơn, có sự biến đổi :
Có thêm diều, dạ dày tuyến, dạ dày cơ (mề)
- Tốc độ tiêu hóa cao
Hô hấp - Bằng phổi có nhiều vách
ngăn
- Sự thông khí ở phổi nhờ
sự sự thay đổi thể tích lồng ngực
- Bằng hệ thống ống khí
- Sự thông khí ở phổi nhờ sự hút đẩy của hệ thống túi khí (bay) và
sự thay đổi thể tích lồng ngực (đậu)
Bài tiết - Thận sau (số lượng cầu
thận khá lớn) - Thận sau(số lượng cầu thận rấtlớn) Sinh sản - Thụ tinh trong
- Đẻ trứng, phôi phát triển phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường
- Thụ tinh trong
- Đẻ và ấp trứng
5- Dặn dò :
- Học thuộc bài
- Chuẩn bị bài 44 : “Đa dạng và đặc điểm chung của lớp Chim” Trang143 / SGK
* Sưu tầm tranh, ảnh về các loài chim
* Quan sát tranh hình / SGK để tìm kiến thức qua hình
* Đọc trước các thông tin / , dự kiến trả lời các câu hỏi /
IV- Rút kinh nghiệm :
………
………
………
………
………
………
Trang 5
………
………
………