giáo án ngữ văn 9 tổng hợp tuần 1

LUYỆN TẬP PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI SỬ DỤNG CÁC BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT Hoạt động 1 : Ôn về phương châm hội thoại - GV: Tổ chức cho HS trả lời về các phương châm hội thoạ

Trang 1

Hoạt động 1 Ôn tập các kiểu câu

- GV: Tổ chức cho HS tìm hiểu, trả

lời về các kiểu câu?

- HS: Tìm hiểu trả lời theo yêu cầu

của GV

- GV: Hướng dẫn HS nêu các ví dụ

minh hoạ cho các loại kiểu câu

- HS: Làm việc theo nhóm, thảo luận,

trả lời

- GV: Thống nhất các kết quả của

HS

- HS: Ghi nhớ

1 Ôn tập các kiểu câu.

- Câu cầu khiến

nào, dùng để ra lệnh ,yêu cầu, đề nghị

+ Câu nghi vấnlà câu có những từ nghi vấn như: ai, gì, nào, sao có chức năng chính dùng để hỏi

+ Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi dùng để bộc lộ cảm xúc

+ Câu trần thuật là câu không có đặc điểm của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán

+ Câu phủ định là loại câu có những từ ngữ phủ định như: không chẳng phải, chưa không fhải

Hoạt động 2: Ôn tập làm văn văn bản thuyết minh

Trang 2

GV: Tổ chức cho HS nhắc lại về văn

bản thuyết minh

? Văn bản thuyết minh là gì ?

- HS: Tìm hiểu, trả lời theo hướng dẫn,

yêu cầu của GV

- HS: Tiến hành thực hiện theo yêu cầu

của GV lập dàn ý thuyết minh về chiếc

2 Văn bản thuyết minh.

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống, nhằm cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích

* Luyện tập: Lập dàn ý thuyết minh về chiếc nón

- Mổ bài: Giới thiệu về chiếc nón

- Thân bài:

+ Lịch sử về chiếc nón

+ Quy trình làm ra chiếc nón

+ Cấu tạo chiếc nón

+ Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón

- Kết bài: Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại

4 Củng cố

- HS;nhắ lại câu chia theo mục đích phát ngôn

- Thế nào là văn bản thuyết minh

Trang 3

TUẦN 2

Ngày soạn:20/08/2014

Ngày dạy:…./08/2014

Tiết 2 LUYỆN TẬP PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

SỬ DỤNG CÁC BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT

Hoạt động 1 : Ôn về phương châm hội thoại

- GV: Tổ chức cho HS trả lời về

các phương châm hội thoại?

- HS: Tìm hiểu trả lời theo

yêu cầu của GV

1 Phương châm hội thoại.

- Phương châm hội thoại về chất

- Phương châm hội thoại về lượng

* Bài tập 5 ( sgk )

Ăn đơm nói đặt vu khống bịa đặt

Ăn ốc nói mò nói vu vơ không có bằng chứng

Ăn không nói có vu cáo bịa đặt

Cãi chày cãi chối ngoan cố không chịu thừa nhận sự thật đã có bằng chứng

Khoa môi múa mép ba hoa khoác lác.Nói dơi nói chuột nói lăng nhăng nhảm nhí

Nói hươu nói vượn hứa hẹn một cách

vô trách nhiệm, có màu sắc của sự lừa đảo

⇒ Vi phạm phương châm về chất

Hoạt động 2 : Ôn lại về văn bản thuyết minh

Trang 4

- GV: Tổ chức cho HS nhắc lại về

văn bản thuyết minh

? Văn bản thuyết minh là gì ?

- HS: Tìm hiểu, trả lời theo hướng

dẫn, yêu cầu của GV

- HS: Tiến hành thực hiện theo yêu

cầu của GV lập dàn ý thuyết minh

2 Văn bản thuyết minh.

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụngtrong mọi lĩnh vực đời sống, nhằm cung cấp trithức khách quan về đặc điểm, tính chất, nguyênnhân của các hiện tượng và sự vật trong tựnhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giớithiệu, giải thích

* Luyện tập: Lập dàn ý thuyết minh về chiếc nón

- Mổ bài: Giới thiệu về chiếc nón

- Thân bài:

+ Lịch sử về chiếc nón

+ Quy trình làm ra chiếc nón

+ Cấu tạo chiếc nón

+ Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếcnón

- Kết bài: Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đờisống hiện tại

4 Củng cố

- HS: Nhắc lại các phương châm hội thoại và cách làm dàn ý văn bản thuyết minh

5 Dặn dò

- Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học

-Tiếp tục sưu tầm tài liệu, chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

Ngày soạn:

Trang 5

Ngày dạy:

Tiết 3: LUYỆN TẬP PHẦN VĂN BẢN PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

A MỤC TIÊU: Giúp học sinh:

- Củng cố kiến thức đã học trong “ Phong cách Hồ Chí Minh ”

- Biết vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

Hoạt động 1: Hướng dẫn luyện tập trắc nghiệm

A Thuyết minh kết hợp tự sự C Thuyết minh kết hợp nghị luận

B Thuyết minh kết hợp miêu tả D Thuyết minh kết hợp biểu cảm

Câu 2 Xét về nội dung văn bản Phong cách Hồ Chí Minh thuộc kiểu văn bản nào ?

A Hành chính C Biểu cảm

B Nhật dụng D Công vụ

Câu 3 Để có vốn tri thức sâu rộng, Bác đã làm gì ?

A Người đã ghé lại nhiều hải cảng, đã thăm các nước Châu Phi, Châu Á, Châu Mỹ

B Người học nhiều thứ tiếng và làm nhiều nghề

C Đến đâu Người cũng học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật

D Tất cả các ý trên

Câu 4 Giá trị nghệ thuật của văn bản Phong cách Hồ Chí Minh được tạo nên từ nhữngđiểm nào ?

A Kết hợp giữa kể và bình luận C Sử dụng nghệ thuật đối lập

B Chọn lọc chi tiết, dẫn chứng tiêu biểu D Tất cả các ý trên

Câu 5 Thành ngữ “ Khua môi múa mép ” liên quan đến phương châm hội thoạinào ?

A Pương châm về lượng C Phương châm quan hệ

B Pương châm về chất D Phương châm cách thức

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập tự luận

- GV: Tiến hành tổ chức cho HS tập

làm dàn ý về vấn đề tự học

- HS: Thực hiện theo hướng dẫn và

yêu cầu của GV

2 Tự luận.

- Trình bày về vấn đề tự học

* Lập dàn ý

- Mở bài: Trong cuộc sống, ngoài nhu cầu ăn

ở, lao động con người còn có nhu cầu họchỏi và việc chính là tự học

Trang 6

- GV: Cho HS trình bày bài làm của

mình

- HS: Trình bày, thảo luận, nhận xét

theo yêu cầu của GV

+ Tự học sgk, tài liệu tham khảo

+ Tự học khi nghe giảng bài

- Học sinh học bài và hoàn thành đề bài “ tự học ”

- Sưu tầm một số chuyện viết về Bác Hồ

Trang 7

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 4 LUYỆN TẬP CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

- Hệ thống hoá lại các phương châm hội thoại

- Rèn luyện kỷ năng sử dụng các phương châm hội thoại trong giao tiếp xã hội

B TÀI LIỆU BỔ TRỢ:

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9

C NỘI DUNG:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Luện tập sử dụng các phương châm hội thoại ( 40’ )

- GV: Cho HS nhắc lại nội

dung của các phương châm hội

thoại

- HS: Trả lời các câu hỏi

- GV: Tổ chức cho HS làm

bài tập

- HS: Suy nghĩ, thảo luận,

trả lời bài tập số 2

- GV: Nhận xét, thống nhất

- GV: Cho HS làm bài tập 5

- HS: Tìm hiểu, trả lời bài

tập số 5

- GV: Gọi HS lên bảng

trình bay

- HS: Trình bày theo yêu

cầu của GV

- GV: Gọi HS lên bảng làm

bài tập

- HS: Làm bài tập theo yêu

cầu của GV

- GV: Cho HS nhận xét bài

làm, thống nhất

- HS: Nhận xét, ghi nhớ

- GV: Tổ chức cho HS làm

bài tập tiếp theo

- HS: Suy nghĩ, tìm hiểu, trả

lời theo yêu cầu của GV

- GV: Cho HS trả lời, nhận

xét

1 Lý thuyết.

- Phương châm quan ệ

- Phương châm cách thức

- Phương châm lịch sự

2 Luyện tập.

* bài tập 2

- Phép tu từ có liên quan đến phương châm lịch sự: nói giảm, nói tránh

- VD

+ Chị cũng có duyên ( thực ra là chị xấu )

+ Em không đến nổi đen lắm ( thực ra em đen )

+ Ông không được khỏe lắm ( thực ra ông ốm )

* Bài tập 5 Giải thích ý nghĩa của các thành ngữ

- Nói băm, nói bổ nói bốp chát, thô tục

- Nói như đấm vào tai nói dở, khó nghe

- Điều nặng, tiếng nhẹ nói dai, chì chiết, trách móc

- Nửa úp, nửa mở nói không rỏ ràng, khó hiểu

- Mồm loa, mép giải nói nhiều lời, bất chấp đúng sai

- Nói như dùi đục chấm mắm cáy nói thô thiển, kém tế nhị

* Bài tập 6 Điền từ thích hợp vào chổ trống

- Nói dịu nhẹ như khen

- Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói

- Nói châm chọc điều không hay

- Nói chen vào chuyện của người trên

- Nói rành mạch, cặn kẽ

Liên quan đến phương châm lịch sự và phương châm cách thức

* Bài tập 7 Vận dụng những phương châm hội thoại đã học để giải thích vì sao người nói phải dùng cách nói

Trang 8

- HS: Trả lời, thảo luận, đưa

ra kết luận theo hướng dẫn, yêu

cầu của GV

- VD

+ Chẳng được miếng thich miếng xôi Cũng được lời nói cho nguôi tấm lòng + Người xinh nói tiếng cũng xinh Người giòn cái tính tình tinh cũng giòn

IV Củng cố ( 3’ )

-HS: Nhắc lại thế nào là phương châm hội thoại đã học?

V Dặn dò ( 2’ )

- Học bài, hướng dẫn và yêu cầu HS làm hoàn chỉnh bài tập

- Vận dụng hợp lý các phương châm hội thoại đã học vào giao tiếp

………

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Tiết 5 LUYỆN TẬP PHẦN VĂN BẢN

ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HÒA BÌNH

Hoạt động 1: Ôn lại nội dung bài “ Đấu tranh cho một thế giới hòa bình ” ( 10’ )

- GV: Hướng dẫn HS

1 Nội dung.

- Vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến

Trang 9

củng cố nội dung và nghệ

thuật của văn bản“ Đấu

tranh cho một thế giới hòa

2 Nghệ thuật của văn bản

- Nghệ thuật nghị luận của bài văn, nổi bật là chứng cứ

cụ thể xác thực, các so sánh rõ ràng, giàu sức thuyếtphục, lập luận chặt chẽ

- Lập luận chặt chẽ, xác thực, giàu cảm xúc nhiệt tìnhcủa nhà văn

Hoạt động 2 : Hướng dẫn luyện tập ( 30’ )

Học sinh giật mình bèn trả lời

- Thưa Thầy ! Sóng là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ !

Vi phạm phong cách quan hệ, vì trả lời lạc đề, khôngđáp ứng nhu cầu giao tiếp

* Bài tập 2: Em hãy kể tên những biện pháp và phươngpháp nghệ thuật dùng trong văn bản thuyết minh ?

+ So sánh, ẩn dụ, nghị luận, dùng từ ngữ Hán – Việt

+ Dùng số liệu, nêu định nghĩa, liệt kê, phân loại, so sánh

* Bài tập 3: Em hãy thuyết minh về một di tích lịch sử hoặcmột danh lam thắng cảnh

- Mở bài: Giới thiệu chung về di tích lịch sử

Trang 10

- Hướng dẫn và yêu cầu HS làm hoàn chỉnh bài tập.

- Xem lại các yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 6 LUYỆN TẬP MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VBTM

- Củng cố nội dung và nghệ thuật các văn bản đã học

- Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

C NỘI DUNG:

Hoạt động 1 :Hướng dẫn ôn tập phần văn ( 10’ )

Trang 11

- GV: Tổ chức cho HS trả lời

các câu hỏi bài tập

- HS: Làm bài tập theo yêu cầu

Hoạt động 2: Hướng dẫn ôn tập phần tập làm văn 2 ( 30’ )

+ Lập dàn ý

* Mở bài: Giới thiệu quạt là đồ vật rất cần thiết đối với đời sống của con người

* Thân bài :+ Lịch sử của cái quạt

+ Cấu tạo, công dụng chung của quạt + Cách sử dụng và cách bảo quản

* Kết bài : Vai trò của cái quạt trong

hiện tại và tương lai

Trang 12

A MỤC TIÊU : Giúp học sinh:

- Hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngănchặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Thấy được nghệ thuật nghị luận của bài văn, nổi bật là chứng cứ cụ thể xác thực,các so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

- Giáo dục bồi dưỡng tình yêu hoà bình tự do và lòng thương yêu nhân ái, ý thứcđấu tranh vì nền hoà bình thế giới

- Rèn kĩ năng đọc, phân tích cảm thụ văn bản

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỹ năng 9

C NỘI DUNG:

Hoạt động 1 :Hướng dẫn ôn tập văn bản ( 40’ )

và tinh hoa văn hoá nhân loại

Kết hợpgiữa kể vàbình luận.Chọn lọcchi tiết tiêubiểu

Cách dùng

từ Hán –Việt

Mac ket

Đấu tranh cho một thế giới hòa bình

Lập luận chặt chẽ

Chứng cứ phong phú xác thực,

cụ thể

Tuyên bố thếgiới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển củatrẻ em

Nhật dụng

Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em

là một trong những vấn đề quan trọng cấp bách của công đồng quốc tế và nhân loại

Các phần liên kết với nhau chặt chẽ

Chuyện người con

Truyện

Niềm cảm thương đối với sốphận oan nghiệt của người phụ nữ Việt Nam dưới chế

Là một áng văn hay, thành

Trang 13

Nguyễn Dữ gái Nam

Xương

truyền kỳ độ phong kiến, đồng thời

khẳng định vẽ đẹp truyền thống của họ

công về nghệ thuậtdựng chuyện, miêu tả nhân vật

- Nắm được nội dung của các phương châm hội thoại đã học

- Vận dụng các phương châm hội thoại này trong giao tiếp

C NỘI DUNG:

Hoạt động 1: Hướng dẫn ôn tập lý thuyết ( 10’ )

1 Lý thuyết.

Trang 14

- GV: Cho HS nhắc lại phần

lý thuyết của các phương châm hội

thoại

- HS: Thảo luận, trả lời theo

yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS mỗi

phương châm quan hệ lấy một ví dụ

minh hoạ

- HS: trình bày ví dụ minh

hoạ theo yêu cầu của GV

- Các phương châm hội thoại

1/ Phương châm về lượng: Nội dung của lời nóiphải đúng như yêu cầu giao tiếp, không thừa,không thiếu

2/ Phương châm về chất: Đừng nói những điều

mà mình tin là không đúng hay không có bằngchứng xác thực

3/ Phương châm lịch sự: Cần chú ý đến sự tếnhị, khiêm tốn và tôn trọng người khác

4/ Phương châm cách thức: Cần chú ý nói ngắngọn, rành mạch, trách cách nói mơ hồ

5/ Phương châm quan hệ: Cần nói đúng đề tàigiao tiếp, tránh nói lạc đề

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập ( 30’ )

- Phan Lang được Linh Phi cứu khi chết rồi trở

về trần gian

- Nhân dân chạy trốn ra biển

- Bến đò Hoàng Giang, thời khai đại nhà Hồ

- Vũ Nương được Linh Phi đón xuống cungnước

- Mĩ nhân quần áo thướt tha

- Vũ Nương trở về trần gian trên kiệu hoa giữadòng nước

* Bài tập 3 Tóm tắt truyện “ Người con gái NamXương ”

- Yêu cầu:

+ Tóm tắt đựoc cốt truyện

+ Nêu được chủ đề nổi đau oan khuất

+ Làm nổi bật được nhân vật chính Vũ Nương.+ Chọn được sự kiện, chi tiết chính: cái bóng

+ Ghi được sơ đồ tóm tắt câu chuyện:

Vũ Nương sống ở nhân gian Lấy chồng

Trang 15

- GV: Luận cứ này có ý nghĩa

như thế nào với vấn đề của văn bản

Xa chồng Nổi oan Đượcgiải oan

Tiết 9 LUYỆN TẬP - SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG

- Giúp HS ôn lại sự phát triển của từ vựng theo hai phương thức ẩn dụ và hoán dụ

- Biết vận dụng những phương thức này vào làm bài tập

Trang 16

Hoạt động 1 : Hướng dẫn ôn tập phần lý thuyết ( 10’ )

- GV: Gọi HS trình bày các

cách phát triển từ vựng trong tiếng

Việt

- HS: Thực hiện trả lời theo

yêu cầu của GV

- Mượn từ của tiếng nước ngoài là một cách đểphát triển từ vựng tiếng Việt

* Bài tập 1 Từ bay trong tiếng việt có những

nghĩa sau ( cột A ), Chọn điền các ví dụ cho bên dưới vào ( cột B ) tương ứng với nghĩa của

- Lời nói gió bay

- Ba vuông phấp phới cờ bay dọc

- Mây nhởn nhơ bay - hôm nay trời đẹp lắm

- Vụt qua mặt trận - đạn bay vèo vèo

- Chối bay chối biến

* Bài tập 2 Xác định các từ mượn trong văn bản dưới đây Cho biết những từ đó thuộc nguồn gốc ngôn ngữ nào? chúng được dùng trong ngành khoa học nào?

“ Mặt Trời là thiên thể trung tâm của hệ Mặt Trời, cũng là một hành tinh trong hệ Ngân Hà

Đó là một khối khí cầu tích nhiệt Mặt Trời cách Trái Đất chừng 150 triệu km Trong lòng Mặt trời không ngừng xẩy ra các phản ứng hạt nhân tỏa ra nguồn nhiệt lượng to lớn đó

Ở trung tâm Mặt trời hiđrô cháy và không ngừng hình thành hêli, đồng thời giải phóng ra lương lớn nhiệt và ánh sáng Chất cháy trong trung tâm Mặt trời không phải là các ôxit thôngthường mà năng lượn hạt nhân khổng lồ do

Trang 17

phản ứng hạnt nhân sinh ra

Mặt Trời đã cháy mấy triệu năm rồi và bụi tíchtồn, từ phản ứng dây chuyền của hiđrô di chuyển ra rìa Măt Trời với số lượng rất lớn, và hêli thứ bụi đó lại tiến hành phản ứng dây chuyền tiếp và phóng ra ánh sáng và nhiệt, do

đó mà Mặt trời biến thành một tinh cầu khổng lồ

Từ Hán - Việt Từ mượn Châu Âu

* Bài tập 3 Tìm một số từ ngữ theo mô hình

Tiết 10 ÔN TẬP PHẦN VĂN - TẬP LÀM VĂN

- Ôn lại kiến thức của văn bản Chuyện củ trong phủ chúa Trịnh và Hoàng Lê nhấtthống chí

Trang 18

Hoạt động 1 : Ôn tập phần văn ( 10’ )

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập 1

- HS: Tìm hiểu trả lời câu hỏi 1 theo

hướng dẫn và yêu cầu của GV

- GV: Gọi HS trả lời và nhận xét

- HS: Trả lời, nhận xét, kết luận

- HS : Đọc đoạn trích, tìm hiểu, trả lời

các câu hỏi theo yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS trình bày

- HS: trình bày, nhận xét, kết luận

1 Trắc nghiệm khách quan.

Câu 1 Xếp theo đúng thứ tự các việc được

kể trong Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

(1) Bà cung nhân sai chặt cây quý

(2) Chúa sưu tầm vật lạ

(3) Bọn hoạn quan nhờ gió bẻ măng

(4) Chúa đi chơi

Câu 2 Chi tiết nào không được kể trong việcChúa đi chơi ?

A Chúa thường ngự ở các ly cung

B Chúa đến vườn thượng uyển

C Việc xây dựng đền đài liên tục

D Bày đặt việc bán hàng đàn hát làmvui

Câu 3 Câu văn “ Mỗi khi đêm thanh cảnhvắng, tiếng chim kêu vượn hót ran khắp bốn

bề, hoặc nữa đêm ồn ào như trận mưa sa giótáp, vỡ tổ tan đàn, kẻ thức giả biết đó là triệubất tường” có nội dung gì?

A Tả cảnh đêm thanh cảnh vắng

B Cảm xúc về đêm thanh cảnh vắng

C Tả sự bất thường củ đêm thanh cảnhvắng và dự báo

D Tả đêm thanh cảnh vắng ghê sợ

Câu 4 Đọc đoạn trích từ ” Quân Thanh sang không nói trước” sgk trang 66 Trả lời câu hỏi

a) Sắp xếp các ý sau cho đúng thứ tự nội dung của đoạn trích

- Khẳng định chủ quyền của ta, sự phi nghĩa của địch

- Kêu gọi quân sĩ đòng tâm hiệp lực

- Nêu bật giả tâm của giặc

- Nêu rỏ truyền thống đấu tranh của dân tộc ta

- Ra kĩ luật nghiêm minh

b) Dòng nào nêu được nhận xét khái quát về đoạn trích trên

A Là một bài hịch ngắn gọn mà sâu sắc

B Lời lẽ ngắn gọn , nội dung phong phú

C Lời lẽ mạnh mẽ ý tứ sâu xa

D Kích thích được lòng yêu nước của quân sĩ

Hoạt động 2 : Ôn tập tập làm văn ( 30’ )

Trang 19

- HS: Trả lời, thảo luận, nhận xét

Lão Hạc có một đứa con trai, một mảnh vườn và một con chó

- Con trai lão không lấy được vợ bỏ

đi cao su

- Lão làm thuê dành dụm tiền gửi ônggiáo cả mảnh vườn cho con

- Sau trận ốm lão không kiếm đượcviệc làm, lão đành phải bán con chó vàng

và từ đấy lão kiếm gì ăn nấy

- Lão xin Binh Tư ít bả chó

- Lão đột ngột qua đời không ai hiểu vìsao

- Chỉ có ông giáo và Binh Tư hiểu

- Thân cây thẳng đứng tròn như nhữngchiếc cột nhà sơn màu xanh

- Lá chuối tươi như chiếc quạt phẩy nhẹtheo làn gió Trong những ngày nắngnóng đứng dưới những chiếc quạt ấy thậtmát

Tiết 11 ÔN TẬP PHẦN VĂN: GIÁ TRỊ TRUYỆN KIỀU

- Ôn lại kiến thức của tác phẩm Truyện Kiều

C NỘI DUNG:

- GV: Cho HS tìm hiểu giá trị của I Giá trị của Truyện Kiều.

Trang 20

truyện Kiều.

? Qua tóm tắt tác phẩm em hình

dung xã hội được phản ánh trong

Truyện Kiều là xã hội như thế nào?

? Nguyễn Du rất cảm thương với

cuộc đời của người phụ nữ em hãy dẫn

ra vài VD để chứng minh?

? Việc khắc hoạ hình tượng những

nhân vật Mã Giám Sinh, Hồ Tôn Hiến

trong cách miêu tả nhà thơ biểu hiện

thái độ như thế nào?

? Nguyễn Du xây dựng trong tác

phẩm một nhân vật anh hùng theo em là

ai? Mục đích của tác giả?

? Cách Thuý Kiều báo ân báo oán

thể hiện tư tưởng gì của tác phẩm?

- HS: Tìm hiểu, trả lời theo yêu cầu

- GV: So sánh với Thuý Vân, Thuý

Kiều đã được Nguyễn Du tả như thế

nào? Qua đó em thấy được sự giống,

khác nhau của hai bức chân dung?

- HS: So sánh để thấy được tài

năng tả người của Nguyễn Du

- GV: Bình, giảng

- GV: Em hiểu câu " Một

hai thành " là như thế nào? Tác giả sử

dụng biện pháp nghệ thuật gì để tả cái

tài hoa của Thuý Kiều

- HS: Giải nghĩa từ và chỉ ra biện

- Số phận bất hạnh của một người phụ nữ đức hạnh, tài hoa trong xã hội phong kiến

* Giá trị nhân đạo sâu sắc :

- Truyện Kiều đề cao tình yêu tự dokhát vọng công lý và ca ngợi phẩm chất cao đẹp của con người

-Truyện Kiều là tiếng nói lên án cácthế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống con người

Hoài Thanh : " Đó là một bản án, một tiếng kêu thương, một ước mơ và một cái nhìn bế tắc "

b Giá trị nghệ thuật :

- Truyện Kiều là một kiệt tác nghệ thuật, với bút pháp của một nghệ sĩ thiên tài, là sự kết tinh thành tựu văn học dân tộc trên hai phương diện ngôn ngữ và thể loại Thành công của Nguyễn Du là trên tất cả các phương diện mà đặc sắc nhất là nghệ thuật xây dựng nhân vật

-Truyện Kiều là tập đại thành của ngôn ngữ văn học dân tộc

II Vẻ đẹp của Thuý Kiều.

Giống như lúc tả Vân :

- Câu thơ đầu khái quát đặc điểm nhân vật: Kiều sắc sảo về trí tuệ và mặn mà về tâm hồn (Nghệ thuật đòn bẩy)

- Gợi tả vẻ đẹp của Kiều bằng biện pháp ước lệ: "thu thuỷ" (nước mùa thu), "xuân sơn " (núi mùa xuân), hoa, liễu

- Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật

so sánh, gợi tả vẻ đẹp của một giai nhân tuyệt thế

+ Nét xuân sơn - nét núi mùa xuân lại gợi lên đôi lông mày thanh tú, trên gương mặt trẻ trung

- Khi tả Vân tác giả chỉ tập trung gợi tả

Trang 21

- GV: Trong 2 bức chân dung Thuý

Vân và Thuý Kiều, em thấy bức chân

dung nào nổi bật hơn, vì sao ?

- HS: Nêu cảm nhận riêng

- GV: Bình, giảng

- HS: Đọc 4 câu cuối

- GV: Nhận xét khái quát về nếp

sinh hoạt của hai chị em Kiều - Vân?

- ? Em hiểu " Mặc ai" đặt ở cuối

- Vẻ đẹp của Kiều là sự kết hợp của cả sắc - tài - tình : " Nghiêng nước thành"

- Tác giả dùng câu thành ngữ cổ để khẳngđịnh nhan sắc của nàng là vô địch, là đệ nhất thế gian này

- Chân dung Thuý Kiều cũng là chân dung mang tính cách số phận Vẻ đẹp của Kiều làm cho tạo hoá phải ghen ghét, các

vẻ đẹp khác phải đố kị - "hoa ghen", "liễuhờn"- nên số phận nàng sẽ éo le, đau khổ

* Chân dung Thuý Vân được miêu tả trước để làm nổi bật lên chân dung của Thuý Kiều (thủ pháp nghệ thuật đòn bẩy).Nguyễn Du chỉ dành 4 câu để gợi tả Vân, dành tới 12 câu thơ để cực tả vẻ đẹp của Kiều Vẻ đẹp của Vân chủ yếu là ở ngoại hình, còn vẻ đẹp của Kiều là cả nhan sắc, tài năng, tâm hồn

IV Củng cố: ( 3’ )

- Học sinh nhắc lại nội dung và giá trị của truyện Kiều

V Dặn dò: ( 2’ )

Giáo viên hướng dẫn học sinh học bài ở nhà:

- Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học; tiếp tục sưu tầm tài liệu, chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Tiết 12 ÔN TẬP TIẾNG VIỆT : SỰ PHÁT TRIỂN TỪ VỰNG

- Ôn lại kiến thức về sự phát triển từ vựng và thuật ngữ

C NỘI DUNG:

Hoạt động 1 : Ôn tập về sự phát triển từ vựng ( 15’ )

Trang 22

- GV: Tổ chức cho HS ôn tập về tạo

từ ngữ mới

- HS: Tìm hiểu, trả lời theo yêu cầu

của GV

? Hãy cho biết trong thời gian gần

đây có những tữ ngữ mới nào được cấu

tạo trên cơ sở các từ sau: điện thoại,

kinh tế, di động, sở hữu, trí tuệ? Giải

nghĩa của những từ ngữ mới cấu tạo đó?

( Tra từ điển để biết nghĩa những từ

mới cấu tạo.)

- HS xác định được là từ tiếng Anh

- GV: Vậy qua phân tích ví dụ em có

Ví dụ: xe máy, xe tăng, , côngnông

2 Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.

a Tìm từ Hán Việt:

1a: Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, hội,

đạp thanh, yến thanh, bộ hành, xuân, tài

- Trong quá trình phát triển, Tiếng Việt

đã mượn rất nhiều từ ngữ nước ngoài để làm phong phú cho vốn Tiếng Việt Chủ yếu là mượn tiếng Hán

Hoạt động 2 : Ôn tập về thuật ngữ ( 25’ )

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập

- HS: Tìm hiểu, làm bài tập 1 theo

yêu cầu của GV

* Bài tập 2 Xếp những thuật ngữ sau đây

tác giả, tam giác, cường độ, từ ngữ, bào tử, năng lượng, ngữ pháp, tác phẩm, phân giá, nhân vật, ngữ âm, góc chiếu xạ, nội tiếp, phản lực, sinh sản, câu đơn, hình tượng, trọng lượng, khai căn, hô hấp, từ láy, tuần hoàn, dựng hình, từ ghép, truyền lực, vào

lĩnh vực khoa học thích hợp theo bảng sau

TT Lĩnh vực khoa Thuật ngữ

Trang 23

- Bài tập: Viết một đoạn văn trong đó có sử dụng thuật ngữ và nêu khái niệm các thuật ngữ đó

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 13 ÔN TẬP VĂN BẢN NHẬT DỤNG VÀ TRUYỀN KỲ

A MỤC TIÊU : Giúp học sinh:

- Hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngănchặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Thấy được nghệ thuật nghị luận của bài văn, nổi bật là chứng cứ cụ thể xác thực,các so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

- Giáo dục bồi dưỡng tình yêu hoà bình tự do và lòng thương yêu nhân ái, ý thứcđấu tranh vì nền hoà bình thế giới

- Rèn kĩ năng đọc, phân tích cảm thụ văn bản

Trang 24

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9.

C NỘI DUNG:

Hoạt động 1 :Hướng dẫn ôn tập văn bản ( 40’ )

và tinh hoa văn hoá nhân loại

Kết hợp giữa

kể và bìnhluận

Chọn lọc chitiết tiêu biểu.Cách dùng

từ Hán –Việt

Mac ket

Đấu tranh cho một thế giới hòa bình

Lập luận chặt chẽ

Chứng cứ phong phú xác thực, cụ thể

Tuyên bố thếgiới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển củatrẻ em

Nhật dụng

Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em

là một trong những vấn đề quan trọng cấp bách của công đồng quốc tế và nhân loại

Các phần liên kết với nhau chặt chẽ

Nguyễn Dữ

Chuyện người con gái Nam Xương

Truyện truyền kỳ

Niềm cảm thương đối với sốphận oan nghiệt của người phụ nữ Việt Nam dưới chế

độ phong kiến, đồng thời khẳng định vẽ đẹp truyền thống của họ

Là một áng văn hay, thành công

về nghệ thuật dựng chuyện, miêu tả nhân vật

Trang 25

V Dặn dò ( 2’ )

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 14 LUYỆN TẬP TIẾNG VIỆT

CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG

- Nắm được nội dung của các phương châm hội thoại đã học

- Vận dụng các phương châm hội thoại này trong giao tiếp

C NỘI DUNG:

Hoạt động 1: Hướng dẫn ôn tập lý thuyết ( 10’ )

1 Lý thuyết.

Trang 26

- GV: Cho HS nhắc lại phần

lý thuyết của các phương châm hội

thoại

- HS: Thảo luận, trả lời theo

yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS mỗi

phương châm quan hệ lấy một ví dụ

minh hoạ

- HS: trình bày ví dụ minh

hoạ theo yêu cầu của GV

- Các phương châm hội thoại

1/ Phương châm về lượng: Nội dung của lời nóiphải đúng như yêu cầu giao tiếp, không thừa,không thiếu

2/ Phương châm về chất: Đừng nói những điều

mà mình tin là không đúng hay không có bằngchứng xác thực

3/ Phương châm lịch sự: Cần chú ý đến sự tế nhị,khiêm tốn và tôn trọng người khác

4/ Phương châm cách thức: Cần chú ý nói ngắngọn, rành mạch, trách cách nói mơ hồ

5/ Phương châm quan hệ: Cần nói đúng đề tàigiao tiếp, tránh nói lạc đề

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập ( 30’ )

- Phan Lang được Linh Phi cứu khi chết rồi trở vềtrần gian

- Nhân dân chạy trốn ra biển

- Bến đò Hoàng Giang, thời khai đại nhà Hồ

- Vũ Nương được Linh Phi đón xuống cung nước

- Mĩ nhân quần áo thướt tha

- Vũ Nương trở về trần gian trên kiệu hoa giữadòng nước

* Bài tập 3 Tóm tắt truyện “ Người con gái NamXương ”

- Yêu cầu:

+ Tóm tắt đựoc cốt truyện

+ Nêu được chủ đề nổi đau oan khuất

+ Làm nổi bật được nhân vật chính Vũ Nương.+ Chọn được sự kiện, chi tiết chính: cái bóng

+ Ghi được sơ đồ tóm tắt câu chuyện:

Vũ Nương sống ở nhân gian Lấy chồng

Xa chồng Nổi oan Được giải

Trang 27

- GV: Luận cứ này có ý nghĩa

như thế nào với vấn đề của văn bản

Tiết 15 LUYỆN TẬP - SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG(tiếp)

- Giúp HS ôn lại sự phát triển của từ vựng theo hai phương thức ẩn dụ và hoán dụ

- Biết vận dụng những phương thức này vào làm bài tập

Trang 28

Hoạt động 1 : Hướng dẫn ôn tập phần lý thuyết ( 10’ )

- GV: Gọi HS trình bày các

cách phát triển từ vựng trong tiếng

Việt

- HS: Thực hiện trả lời theo

yêu cầu của GV

- Mượn từ của tiếng nước ngoài là một cách đểphát triển từ vựng tiếng Việt

* Bài tập 1 Từ bay trong tiếng việt có những

nghĩa sau ( cột A ), Chọn điền các ví dụ cho bên dưới vào ( cột B ) tương ứng với nghĩa của

- Lời nói gió bay

- Ba vuông phấp phới cờ bay dọc

- Mây nhởn nhơ bay - hôm nay trời đẹp lắm

- Vụt qua mặt trận - đạn bay vèo vèo

- Chối bay chối biến

* Bài tập 2 Xác định các từ mượn trong văn bản dưới đây Cho biết những từ đó thuộc nguồn gốc ngôn ngữ nào? chúng được dùng trong ngành khoa học nào?

“ Mặt Trời là thiên thể trung tâm của hệ Mặt Trời, cũng là một hành tinh trong hệ Ngân Hà

Đó là một khối khí cầu tích nhiệt Mặt Trời cách Trái Đất chừng 150 triệu km Trong lòng Mặt trời không ngừng xẩy ra các phản ứng hạt nhân tỏa ra nguồn nhiệt lượng to lớn đó

Ở trung tâm Mặt trời hiđrô cháy và không ngừng hình thành hêli, đồng thời giải phóng ra lương lớn nhiệt và ánh sáng Chất cháy trong trung tâm Mặt trời không phải là các ôxit thông

Trang 29

đó mà Mặt trời biến thành một tinh cầu khổng lồ.

Từ Hán - Việt Từ mượn Châu Âu

* Bài tập 3 Tìm một số từ ngữ theo mô hình

Tiết 16 ÔN TẬP PHẦN VĂN - TẬP LÀM VĂN

- Ôn lại kiến thức của văn bản Chuyện củ trong phủ chúa Trịnh và Hoàng Lê nhấtthống chí

- Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

C NỘI DUNG:

Trang 30

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập 1.

- GV: Gọi HS trả lời và nhận xét

- HS: Trả lời, nhận xét, kết luận

- HS : Đọc đoạn trích, tìm hiểu, trả lời

các câu hỏi theo yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS trình bày

- HS: trình bày, nhận xét, kết luận

1 Trắc nghiệm khách quan.

Câu 1 Xếp theo đúng thứ tự các việc được

kể trong Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

(5) Bà cung nhân sai chặt cây quý

(6) Chúa sưu tầm vật lạ

(7) Bọn hoạn quan nhờ gió bẻ măng

(8) Chúa đi chơi

Câu 2 Chi tiết nào không được kể trongviệc Chúa đi chơi ?

E Chúa thường ngự ở các ly cung

F Chúa đến vườn thượng uyển

G Việc xây dựng đền đài liên tục

H Bày đặt việc bán hàng đàn hát làmvui

Câu 3 Câu văn “ Mỗi khi đêm thanh cảnhvắng, tiếng chim kêu vượn hót ran khắp bốn

bề, hoặc nữa đêm ồn ào như trận mưa sa giótáp, vỡ tổ tan đàn, kẻ thức giả biết đó làtriệu bất tường” có nội dung gì?

E Tả cảnh đêm thanh cảnh vắng

F Cảm xúc về đêm thanh cảnh vắng

G Tả sự bất thường củ đêm thanh cảnhvắng và dự báo

H Tả đêm thanh cảnh vắng ghê sợ

Câu 4 Đọc đoạn trích từ ” Quân Thanh sang không nói trước” sgk trang 66 Trả lời câu hỏi

a) Sắp xếp các ý sau cho đúng thứ tự nội dung của đoạn trích

- Khẳng định chủ quyền của ta, sự phi nghĩacủa địch

- Kêu gọi quân sĩ đòng tâm hiệp lực

- Nêu bật giả tâm của giặc

- Nêu rỏ truyền thống đấu tranh của dân tộc ta

- Ra kĩ luật nghiêm minh

b) Dòng nào nêu được nhận xét khái quát

về đoạn trích trên

A Là một bài hịch ngắn gọn mà sâu sắc

B Lời lẽ ngắn gọn , nội dung phong phú

C Lời lẽ mạnh mẽ ý tứ sâu xa

D Kích thích được lòng yêu nước của quânsĩ

Hoạt động 2 : Ôn tập tập làm văn ( 30’ )

Trang 31

- HS: Trả lời, thảo luận, nhận xét

Lão Hạc có một đứa con trai, một mảnh vườn và một con chó

- Con trai lão không lấy được vợ bỏ

đi cao su

- Lão làm thuê dành dụm tiền gửiông giáo cả mảnh vườn cho con

- Sau trận ốm lão không kiếm đượcviệc làm, lão đành phải bán con chó vàng

và từ đấy lão kiếm gì ăn nấy

- Lão xin Binh Tư ít bả chó

- Lão đột ngột qua đời không ai hiểu vìsao

- Chỉ có ông giáo và Binh Tư hiểu

- Thân cây thẳng đứng tròn như nhữngchiếc cột nhà sơn màu xanh

- Lá chuối tươi như chiếc quạt phẩy nhẹtheo làn gió Trong những ngày nắngnóng đứng dưới những chiếc quạt ấy thậtmát

NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁI QUÁT VỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

A/ Mục tiêu : Qua tiết học, HS có thể :

- Khắc sâu, mở rộng, nâng cao hơn những kiến thức về các tác giả, tác phẩm đã được học ; các tác giả, tác phẩm khác ngoài SGK Nắm được nội dung cơ bản, khái quát của văn học trung đại qua các tác phẩm cụ thể được học

- Bước đầu so sánh được văn học trung đại với văn học hiện đại về: Thể loại, nghệ thuật, nội dung

Trang 32

- HS vận dụng kiến thức, sự hiểu biết về nghệ thuật, nội dung, thể loại văn học trung đại

để luyện tập : Giải quyết 1 số bài tập cảm thụ ; Viét bài tự luận chứng minh, giải thích, phân tích, cảm nghĩ, so sánh về nhân vật, tác phẩm văn học trung đại

B/ Chuẩn bị : - GV : Sưu tầm tài liệu, soạn bài

- HS : Ôn lại các VB, học thuộc thơ, tóm tắt truyện, ND, NT

C/ Hoạt động trên lớp :

1) Tổ chức lớp : Kiểm tra sĩ số :

2) Kiểm tra bài cũ : kết hợp khi học bài

3) Bài mới : ( 40’ )

I/ Tiến trình phát triển của dòng

văn học trung đại:

* Tiến trình phát triển của dòng

? Hãy nêu những điểm nổi bật của

văn học thời kì này ?

? Em hãy nêu VDụ 1 tác giả, tác

phẩm tiêu biểu mà em đã học và

được đọc ?

 GV có thể lấy VDụ và chốt lại:

- Nguyễn Thuyên là người đầu tiên

áp dụng luật Đường vào việc làm

thơ tiếng Việt

- Nguyễn Trãi đã để lại Quốc âm thi

tập với 254 bài thơ Nôm

* HS nhớ lại và trả lời:

- Văn học viết hình thành và phát triển hàng năm Trên tiến trình ấy, có thể chia thành 4 giai đoạn, tương ứng với bối cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá và nhất là với những sự kiện củabản thân văn học

* HS thảo luận trả lời:

- Dân tộc ta sau khi giành được nền tự chủ, vẫn phải chiến đấu nhiều lần để bảo vệ và giải phóng dân tộc

- Giai cấp PK thời kì này đang có vai trò lịch

sử tích cực, lãnh đạo toàn dân đánh thắng giặc Tống, Nguyên, Minh xâm lược, bảo vệ đất nước, xây dựng 1 nền văn hoá giàu tính truyền thống

* HS thảo luận trả lời :

- là thới đại chứng kiến sự ra đời của dòng văn học viết, như 1 bước nhảy vọt của tiến trình lịch sử văn học dân tộc, với những tác phẩm nổi tiếng ban đầu: Nam quốc sơn hà ( Sông núi nước Nam), Quốc tội

( vận nước)

- Là thời chứng kiến sự ra đời của văn học viết bàng chữ Nôm, cuối thế kỉ XIII

* HS nêu VDụ:

Trang 33

- Lê Thánh Tông và các tác giả thời

quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình

Ngô đại cáo Với 1 chủ nghĩa yêu

nước cao đẹp bậc nhất thời PK

- Tư tưởng chủ đạo của VH thời kì

này: khẳng định dân tộc

2 Giai đoạn 2: Từ thế kỉ XVI -

XVII và nửa đầu thế kỉ XVIII.

* Về lịch sử:

? Nêu những điểm nổi bật về h/cảnh

lịch sử ở giai đoạn này ?

* Về văn học :

? cho biết những điểm nổi bật của

VH giai đoạn này ? cho 1 số VDụ về

tác giả, tác phẩm tiêu biểu ở giai

Tiết 18 NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁI QUÁT VỀ VĂN HỌC

TRUNG ĐẠI VIỆT NAM (TIẾP)

A/ Mục tiêu : Qua tiết học, HS có thể :

- Nắm vững tiến trình phát triển của văn học trung đại Việt Nam, nội dung cơ bản

- So sánh được văn học trung đại với văn học hiện đại về

- HS vận dụng kiến thức, sự hiểu biết về nghệ thuật, nội dung, thể loại văn học trung đại

để luyện tập : Giải quyết 1 số bài tập cảm thụ ; Viét bài tự luận chứng minh, giải thích, phân tích, cảm nghĩ, so sánh về nhân vật, tác phẩm văn học trung đại

B/ Chuẩn bị : - GV : Sưu tầm tài liệu , tranh ảnh giới thiệu về tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm

Trang 34

- HS : Kẻ bảng hệ thống hoá các VB văn học trung đại đã học trong chương trình từ lớp 6  9 Ôn lại các VB, học thuộc thơ, tóm tắt truyện, ND, NT, tác giả, cảm thụ chi tiết đặc sắc.

C/ Hoạt động trên lớp :

1) Tổ chức lớp : Kiểm tra sĩ số :

2) Kiểm tra bài cũ : kết hợp khi học bài

3) Bài mới : ( 40’ )

3 Giai đoạn 3: Từ nửa cuối thế kỉ XVIII đến nửa

và chữ Nôm.Văn học chữ Hán có thành tựu nhiều là

ở thể truyện kí: Thượng kinh kí sự, Hoàng Lê nhất

thống chí

- Văn hcọ chữ Nôm có những kiệt tác chưa từng thấy,

biểu hiện ở 2 thể loại lớn:

+ Truyện Nôm lục bát với truyện Kiều, Hoa tiên

+ Khúc ngâm song thất lục bát với Chinh phụ ngâm

và Cung oán ngâm khúc

- Các tác giả tiêu biểu: Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương,

Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Gia Thiều, Cao Bá Quát,

Nguyễn Công Trứ

- Nổi bật trong văn học thời này là trào lưu văn học

nhân đạo chủ nghĩa với 2 nội dung lớn:

+ Phê phán những thế lực PK chà đạp con người,

phơi trần thực chất xấu xa, tàn bạo của giai cấp PK

+ Đề cao quyền sống của con người, bảo vệ hạnh

phúc lứa đôi, gia đình, đặc biệt đề cao quyền sống

- phong trào nông dân khởi nghĩa bùng nổ ở khắpnơi Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn do anh em Nguyễn Huệ cầm đầu, đã lật đổ cáctập đoàn PK, đánh thắng quân xâm lược trong Nam,ngoài Bắc, thống nhất đất nước

* HS thảo luận trả lời:

* HS nghe và tự ghi vào vở

* HS khái quát những điểm nổi bật về hoàn cảnh lịch sử ở giai đoạn này

Trang 35

-Từ giữa TK, đến hết TK XIX thực dân Pháp xâm

lược nước ta

- Cuộc chiến đấu của nhân dân ta chống TD Pháp

Là cuộc chiến đấu gian khổ, anh dũng, nhiều hi sinh,

bao đau xót , chính là bối cảnh cho sự phát triển của

văn học thời kì này

* Về văn học :

? cho biết những điểm nổi bật của VH giai đoạn này ?

cho 1 số VDụ về tác giả, tác phẩm tiêu biểu ở giai

đoạn này ?

* GV bổ sung và chốt lại:

- Văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển

+ Văn học chữ Nôm : tiêu biểu có những tác giả:

Nguyễn đình hiểu, Phan Văn Trị, Tú Xương

+ Thể loại: phong phú như : vè, hịch, văn tế

? Vậy tư tưởng chủ đạo của VH giai đoạn này là gì ?

* GV chốt:

- Nguyễn Đình Chiểu là tác giả lớn nhất thời kì này,

cũng là tác giả tiêu biểu của văn học yêu nước chống

Pháp, với cống hiến có tính thời đại: sáng tạo hình

tượng người anh hùng nông dân trong chiến tranh vệ

quốc ; thể hiện lòng yêu nước tha thiết VD : bài “

xúc cảnh ”, “ Chạy giặc ”

- Đóng góp chung vào ND chủ đạo ấy còn có Nguyễn

Khuyến và Tú Xương Cả 2 nhà thơ đều có thơ văn tố

cáo, đả kích những cái lố lăng, hủ bại ở buổi giao

thời,ở bước đầu của xã hội TD nửa PK

* HS thảo luận, phát biểu:

* HS thảo luận, trình bày:

4) Củng cố : ( 4’ )

? Nêu những điểm nổi bật về tình hình văn học ở 4 giai đoạn ?

5) Hướng dẫn về nhà : (1’ )

- Nắm chắc những điểm nổi bật về bối cảnh lịch sử cũng như tình hình văn học

- Ở mỗi giai đoạn , em hãy cho ví dụ 1 vài tác giả và tác phẩm tiêu biểu

********************************

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 19 ÔN TẬP PHẦN VĂN – HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH

- Ôn lại kiến thức của các bài thơ: “ Đồng chí ” và “ Bài thơ về tiểu đội xe khôngkình ”

Trang 36

- GV: Tổ chức cho HS tìm hiểu văn bản

- HS: Thực hiện theo yêu cầu và hướng

dẫn của GV

? Những hình ảnh " nước mặn đồng

chua, đất cày lên sỏi đá" nói lên điều gì

về nguồn gốc xuất thân của anh và tôi ?

- HS: Trả lời theo hướng dẫn của GV

? Theo em, từ 'mặc kệ" trong câu thơ có

thể hiện theo nghĩa đen như vậy

không ?

? Phát hiện biện pháp nghệ thuật trong

câu thơ? Tác dụng?

? Từ những chi tiết trên em cảm nhận

được vẻ đẹp nào của tình đồng chí ?

?Những chiếc xe không kính được giải

thích ntn? Nét độc đáo trong cách giải

thích ấy?

- Gv: hình ảnh những chiếc xe không

kính đã làm nổi rõ hình ảnh những

chiến sĩ lái xe Trường Sơn

? Người chiến sĩ ấy điều khiển những

chiếc xe không kính với tư thế ntn?

? Với cái nhìn thẳng ấy người chiến sĩ

sẻ mọi gian lao cũng như niềm vui

→ Nó như cái bản lề nối hai đoạn thơ,khép mở hai ý thơ cơ bản: cơ sở của tìnhđồng chí Lời thơ giản dị nhưng rấtthiêng đã khẳng định và ca ngợi tình cảmmới mẻ bắt nguồn từ tình bạn, tình đồngđội trong chiến đấu

- Biểu hiện và sức mạnh của tình đồngchí:

→ Họ cảm thông sâu xa những tâm tư,nỗi lòng của nhau: đó là nỗi nhớ nhà, làtình cảm lúc lên đường tòng quân đánhgiặc

→ NT: sống đôi: áo anh - quần tôi rách vai - vài mảnh vá

- Đó là vẻ đẹp của tình đồng chí: tìnhcảm chân thành, mộc mạc luôn đồngcam cộng khổ

- Hình ảnh người lính trong phiên gác:

→ Nổi lên trên nền cảnh rừng đêm giá rét

là ba hình ảnh gắn kết với nhau: người lính, khẩu súng, vầng trăng

→ Ba hình ảnh vừ thực vừa lảng mạn

2 Bài thơ về tiểu đội xe không kính

- Nhan đề bài thơ và hình ảnh những chiếc xe không kính:

→ Thu hút người đọc ở cái vẻ lạ, độc đáocủa nó

→ Giọng điệu tinh nghịch, vui đùa pha chỳt ngang tàng biểu lộ thái độ bình thản, chấp nhận gian khó

→ Hình ảnh xe không kính vốn không hiếm trong chiến tranh nhưng phải có hồn thơ nhạy cảm với nét ngang tàng, tinh nghịch tác giả mới cảm nhận được

vẻ khác lạ của nó, khiến nó trở thành hình tượng thơ độc đáo của thời chiến tranh chống Mĩ

- Hình ảnh những chiến sĩ lái xe:

→ Tư thế ung dung, hiên ngang, tự tin "

Trang 37

? Trên chiếc xe không kính người chiến

sĩ có tâm trạng ntn? tâm trạng ấy được

thể hiện qua câu thơ nào?

?Lời thơ đã phản ánh hiện thực ntn ở

nơi chiến trường?

? Nhận xét giọng điệu trong hai khổ thơ

trên?

? Từ đó vẻ đẹp nào trong tính cách của

người lái xe được bộc lộ?

? Hai khổ thơ tiếp theo miêu tả nét sinh

hoạt gì của tiểu đội lính lái xe?

? Em hiểu gì về cuộc sống của họ qua

chi tiết ấy?

? Ở khổ cuối tác giả tả lại hình dáng

chiếc xe không kính để làm gì?

? Khái quát lại những thành công về nội

dung và nghệ thụât của bài thơ?

nhìn trời, nhìn đất" qua khung cửa xe không còn kính chắn gió → người lái xe tiếp xúc trực tiếp với thế giới bên ngoài

→ Câu thơ diễn tả được cảm giác về tốc

độ trên chiếc xe đang lao nhanh Qua khung cửa đã không có kính, không chỉ mặt đất mà cả bầu trời với sao trời, cánh chim cũng như ùa vào buồng lái Lời thơdiễn tả chính xác cảm giácmạnh và đột ngột của người ngồi trong buồng lái

→ Thời tiết khắc nghiệt có thể tác động xấu đến sức khoẻ con người

→ Bất chấp gian khổ khó khăn để vươn

lên hoàn thành nhiệm vụ.

→ Sẵn sàng thân ái, chia sẻ gian nguy, tâm hồn cởi mở

- Khẳng định khó khăn, gian khổ ngày càng tăng nhưng nhiệm vụ đánh giặc vẫn

là trên hết Không có khó khăn nào, kẻ thù nào cản nổi xe ta đi Đơn giản vì trong xe có một trái tim của người chiến

sĩ lái xe anh hùng

IV Củng cố: ( 3’ )

- Học sinh nhắc lại nội dung và giá trị của truyện Kiều

V Dặn dò: ( 2’ )

- Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học; tiếp tục sưu tầm tài liệu, chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 20 ÔN TẬP CHUNG VỀ TIẾNG VIỆT

- Ôn lại kiến thức về sự phát triển từ vựng và thuật ngữ

C NỘI DUNG:

Định dạng
Số trang	74
Dung lượng	653 KB