Qua quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã đưa ra những vướng mắc, bất cập, hạn chế trong quá trình thực hiện áp dụng pháp luật Thi hành án dân sự, cụ thể như: - Pháp luật về THADS chưa
Trang 1-iii-
TÓM TẮT
Đề tài luận văn này được thực hiện vào ngày 09 tháng 3 năm 2016 và kết thúc vào ngày 01 tháng 9 năm 2016 tại Trường Đại học Trà Vinh, Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long, Cục Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long
Đề tài: “Thực trạng áp dụng pháp luật thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh
Vĩnh Long” Tác giả đi sâu vào nghiên cứu những nội dung chủ yếu sau:
- Phân tích cơ sở lý luận về THA và pháp luật THADS tại Việt Nam cũng như kinh nghiệm xây dựng pháp luật THADS tại một số quốc gia khác trên thế giới
- Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật THADS trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long thời gian qua nhằm chỉ ra những thành công và những vướng mắc, bất cập của pháp luật THADS
- Nêu lên định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật THADS nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật THADS ở tỉnh Vĩnh Long nói riêng và tại Việt Nam nói chung trong thời gian tới
Qua quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã đưa ra những vướng mắc, bất cập, hạn chế trong quá trình thực hiện áp dụng pháp luật Thi hành án dân sự, cụ thể như:
- Pháp luật về THADS chưa thật sự hoàn thiện, hệ thống văn bản pháp lý về THADS chưa đầy đủ, có nhiều điểm bất cập dẫn đến ảnh hưởng hiệu quả THADS
Hệ thống pháp luật Việt Nam chưa có tính đồng bộ, hoàn chỉnh
- Công tác phối hợp liên ngành chưa chặt chẽ trong tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về THADS Công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành ở một số Chi cục THADS nhiều vụ việc còn chậm so với tiến độ giải quyết
- Một số vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài còn chưa có biện pháp tập trung quyết liệt chỉ đạo giải quyết dứt điểm; công tác phối hợp liên ngành, đặc biệt là với TAND, VKSND và các Đoàn Luật sư tuy đã có tiến bộ nhưng vẫn còn những bất cập, hạn chế
Từ những phân tích đánh giá trên cơ sở quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật Thi hành án dân sự, tác giả nêu lên định hướng và giải pháp hoàn thiện
Trang 2-iv-
pháp luật, đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện áp dụng pháp luật THADS ở tỉnh Vĩnh Long trong thời gian tới như:
- Để nâng cao hiệu quả THADS tại Việt Nam nói chung và tại địa bàn tỉnh Vĩnh Long nói riêng trong thời gian tới thì cần phải hoàn thiện hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành Luật THADS theo hướng đồng bộ, thống nhất với Luật Khắc phục những tồn tại, hạn chế kéo dài như tình trạng án tồn đọng chuyển năm này sang năm khác; phân loại án không chính xác; khiếu nại, tố cáo kéo dài Nâng cao kỷ cương, kỷ luật hành chính; nâng cao chất lượng hướng dẫn nghiệp THA Tăng cường chỉ đạo quyết liệt việc tổ chức THA đối với vụ việc trọng điểm, phức tạp, những vụ việc liên quan đến tổ chức tín dụng, ngân hàng, các Chi cục THADS có lượng án lớn
- Về các nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2016 - 2021, Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định yêu cầu Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, các cơ quan nhà nước,
tổ chức và cá nhân phải luôn tôn trọng và nêu cao tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện chủ trương xã hội hóa một số nội dung liên quan đến công tác THADS, phấn đấu đến năm 2020, tạo điều kiện để các tổ chức thừa phát lại tham gia sâu hơn vào các hoạt động nghiệp vụ THADS, trong đó có việc xác minh điều kiện và tổ chức THA theo yêu cầu của người dân “Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp, xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, từng bước hiện đại – bảo vệ pháp luật, công lý, quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân”
Trang 3-v-
ABSTRACT
Thesis topic started on March 9th, 2016 and finished on September 1st, 2016
at Tra Vinh University, Vinh Long Provincial People Court, Vinh Long Civil Enforcement Bureau
Topic: “Applicable law reality enforce civil law in Vinh Long Province” The editor focuses on researching these contents:
- Analizing reasoning bases about enforcing judgement and civil law in Viet Nam as well as experience of estabishing civil law enforcement in some countries of the world
- Evaluating the applicable law reality in years to show out the success, difficulties and inadequacy of civil law enforcement
- Giving the direction and solution to complete the civil law enforcement to enhance the validity and effect of civil law enforcement in Vinh Long as well as Viet Nam next time
Through researching this topic, the editor shows out the difficulties, inadequance and limit in enforcing civil law process, specifically as:
- The law about civil law enforcement is not completed and the legal document system about incompleted and inadequance civil law enforcement that affects the civil law enforcement effects Viet Nam law system is not perfect, synchronism
- The related sectoral coordination is not associated closely in advertising, propagating legal education of civil law enforcement The management, direction and administration in The civil law enformance departments that many cases are slower than solving progress
- Some of the complex, prolonged complains and denunciations that do not have strictly solving method to end these things The related sectoral coordination especially with the People’s Court, the People’s Procuratorate and the Bars has improved but also have had inadequacies, limitations…
The analysis, evaluation based on the basis of law regulation and the applicable civil law enforcement reality, the editors points out the direction and
Trang 4-vi-
solution to complete the law, proposes the solutions to strengthen and improve effectiveness and efficiency of using the applicable civil law enforcement reality in Vinh Long Town next time:
- To improve the applicable civil law enforcement law in Viet Nam and Vinh Long Province next time that has to complete the system of the applicable civil law enforcement guideline documents following to the synchronized and consistent direction with the Law Overcoming the prolonged backlog and limitation things such
as backlog status in years, incorrect classification, lasted complaints and denunciations Improving the discipline and the administrative discipline; improving the quality of law enforcement guideline Strengthening direction strictly about organizing law enforcement of major, complex cases, the things related credit,bank organizations and The Civil Enforcement Bureau that has large projects
- Major permissions in period 2016-2021, Constitution 2013 is confirmed that the Gorvement manages society by laws, the State agencies, organizations and individuals always respect and uphold the spirit of Constitution and Laws To continue to promote the the implementation of the policy of socialization of some contents related applicable civil law mission, striving to 2020, creating conditions for bailiff organizations that will participate in professional civil law enforcement activities deeply including the verification of conditions and law enforcement organization following the People’s request “To continue to promote the implementation of the Judicial Reform Strategy, building a judiciary that is clean, strong, democratic, strict, gradual modernization - law enforcement, justice, human rights, citizenship, protecting the socialist state, the benefit of the State, legal rights and benefit of agencies, organizations and individuals”
Trang 5-vii-
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT v
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1
2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận văn 4
3.1 Mục tiêu nghiên cứu 4
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
4 Phạm vi nghiên cứu của Luận văn 5
5 Phương pháp nghiên cứu của Luận văn 5
6 Những đóng góp của Luận văn 6
7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của Luận văn 6
8 Kết cấu của Luận văn 7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI VIỆT NAM 8
1.1 Khái niệm và đặc điểm của thi hành án dân sự 8
1.1.1 Khái niệm về thi hành án dân sự 8
1.1.2 Đặc điểm của thi hành án dân sự 10
1.1.3 Lịch sử phát triển của pháp luật thi hành án dân sự tại Việt Nam 11
1.1.3.1 Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1992 11
1.1.3.2 Giai đoạn từ năm 1993 đến nay 12
1.2 Ý nghĩa và vai trò của thi hành án dân sự 15
Trang 6-viii-
1.2.1 Ý nghĩa của thi hành án dân sự 15
1.2.1.1 Về mặt kinh tế 15
1.2.1.2 Về mặt xã hội 16
1.2.1.3 Về mặt quản lý nhà nước 16
1.2.2 Vai trò của thi hành án dân sự 17
1.3 Nguyên tắc thi hành án dân sự 19
1.4 Những điểm mới cơ bản của Luật Thi hành án dân sự năm 2014 20
1.5 Pháp luật thi hành án dân sự tại một số quốc gia trên thế giới 24
CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH LONG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 30
2.1 Tổng quan về tình hình thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long 30
2.1.1 Sơ lược về điều kiện kinh tế, xã hội của tỉnh Vĩnh Long 30
2.1.2 Tình hình giải quyết vụ việc dân sự trên địa bàn tĩnh Vĩnh Long 32
2.1.3 Tổng quan về tình hình thi hành án dân sự tại tỉnh Vĩnh Long 33
2.2 Đánh giá hiệu quả thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long 36
2.2.1 Những kết quả đạt được 36
2.2.2 Những tồn tại, hạn chế 38
2.3 Đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật thi hành án dân sự 39
2.3.1 Những thành công 39
2.3.2 Những vướng mắc, bất cập của pháp luật thi hành án dân sự 40
2.3.3 Nguyên nhân của những vướng mắc, bất cập 45
2.4 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự 47
2.4.1 Định hướng hoàn thiện 47
2.4.2 Các yêu cầu đặt ra cho việc hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự 48
2.4.3 Giải pháp hoàn thiện 49
2.4.3.1 Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự 49
2.4.3.2 Hoàn thiện công tác tổ chức thi hành án 51
2.4.3.3 Hoàn thiện trình tự, thủ tục thi hành án dân sự 52
Trang 7-ix-
2.4.3.4 Hoàn thiện hoạt động quản lý nhà nước đối với thi hành án dân sự 54
PHẦN KẾT LUẬN 57 TÀI LIỆU THAM KHẢO 61
Trang 8-x-
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
THA: Thi hành án
THADS: Thi hành án dân sự
THAHS: Thi hành án hình sự
CQTHADS: Cơ quan Thi hành án dân sự
CHV: Chấp hành viên
TAND: Tòa án nhân dân
VKS: Viện kiểm sát
Trang 9-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Điều 106 Hiến pháp năm 2013 đã xác định: Bản án, quyết định của TAND có
hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức,
cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành Và để đảm bảo thi hành các bản án,
quyết định của tòa án và phán quyết của trọng tài thương mại, từ năm 2008, Luật THADS đã được Quốc hội ban hành đã tạo hành lang pháp lý vững chắc điều chỉnh hoạt động THADS tại Việt Nam (Luật THADS năm 2008 đã được Quốc hội sửa đổi,
bổ sung một số điều vào năm 2014) Ngoài ra, những quy định tại Hiến pháp năm
2013, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Luật Trọng tài thương mại năm 2010,… cũng là khung pháp lý quan trọng, tác động trực tiếp đến việc đổi mới tổ chức và hoạt động của CQTHADS; góp phần xác định rõ hơn địa vị pháp lý của các chủ thể pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật THADS tại Việt Nam Trên cơ sở đó, nhận thức của các chủ thể về thực hiện pháp luật THADS được nâng lên Nhiều bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Toà án như quyết định dân sự trong bản án hình sự; bản án, quyết định dân sự, hành chính,…đã được các CQTHADS kịp thời đưa ra thi hành theo quy định của pháp luật và đạt được kết quả tương đối cao Qua đó, đảm bảo hiệu lực của các bản án, quyết định của tòa án, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của các tổ chức và công dân; thể hiện tính nghiêm minh của các bản án, quyết định của tòa án nhân danh Nhà nước, tạo lòng tin của nhân dân đối với Đảng với Nhà nước, góp phần đảm bảo an ninh trật tự xã hội, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa
Vĩnh Long là một tỉnh đất hẹp, người đông Song, số lượng án bàn giao và thụ
lý hàng năm tương đối lớn Trong những năm qua, công tác THADS ở Vĩnh Long đã đạt được những kết quả tích cực Nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng lâu năm đã được
tổ chức thi hành dứt điểm Một số án lớn, tính chất phức tạp, ảnh hưởng lớn về kinh
tế, trật tự an toàn xã hội cũng đã được chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo Kết quả đạt được nói trên phản ánh sự cố gắng, nỗ lực của toàn ngành tư pháp nói chung, cũng
Trang 10-2-
như của đội ngũ cán bộ THADS nói riêng, sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp
ủy đảng, chính quyền địa phương, sự phối hợp chặt chẽ của các ngành hữu quan trong việc thực hiện pháp luật THADS
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, cũng như nhiều tỉnh, thành khác trên cả nước, thực trạng thi hành pháp luật THADS ở Vĩnh Long vẫn còn bộc lộ nhiều tồn tại, yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới Điển hình là số lượng án tồn đọng qua các năm còn lớn Nhiều bản án, quyết định
về dân sự đã có hiệu lực pháp luật nhưng chưa được tổ chức thi hành Nguyên nhân của tình trạng trên là do pháp luật THADS còn nhiều quy định thiếu tính khả thi, chưa rõ ràng, bộc lộ nhiều bất cập Một số CHV, cán bộ THA thiếu trách nhiệm, thiếu tận tụy trong công việc khiến cho quần chúng nhân dân kêu ca phàn nàn; ở một số nơi cấp ủy, chính quyền các cấp chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình trong việc thực hiện tổ chức, chỉ đạo THADS theo luật định Ban chỉ đạo THADS hoạt động còn hình thức, chưa hiệu quả; công tác phối hợp THA của các cơ quan chức năng theo quy định của pháp luật còn nhiều bất cập, nhận thức
và tạo điều kiện của các tổ chức, cá nhân về công tác THADS còn chưa đầy đủ Thực tế đó, đòi hỏi nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật THADS, đảm bảo cho các các quyết định và bản án dân sự có hiệu lực pháp luật được thi hành trong thực
tế ở Vĩnh Long trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết
Xuất phát từ thực tế trên, Tác giả quyết định chọn đề tài: “Thực trạng áp dụng
pháp luật thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long” để làm Luận văn tốt nghiệp
cho mình
2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Ở nước ta trong những năm gần đây, vấn đề thực hiện pháp luật đã và đang được xác định là nhiệm vụ cấp bách của các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân Chủ đề thực hiện pháp luật đã thu hút một số lượng lớn các
học giả tại các học viện, trường đại học nghiên cứu trong các giáo trình như: Giáo
trình Lý luận nhà nước và pháp luật, Đại học Luật Hà Nội, 2013, Nghiên cứu về
thực trạng pháp luật trên một số lĩnh vực cụ thể có các đề tài: "Pháp luật thi hành