giáo án tổng hợp ngữ văn 8 19

- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời - Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình manmác của Tha

A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

I/ Kiến thức: Giúp học sinh :

- Nắm được cốt truyện ,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân

vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình manmác của Thanh Tịnh

II/ Kĩ năng: - Rèn kĩ năng đọc, phân tích tác phẩm có kết hợp các

yếu tố miêu tả và biểu cảm

-Trình bày những suy nghĩ,tình cảm về một sự việc trongcuộc sống của bản thân

- Tích hợp: văn bản Cổng trường mở ra( NV 7)

III / Thái độ: -GD tình yêu gia đình,yêu trường lớp,quý trọng thầy cô B/ CHUẨN BỊ :

GV: Một số hình ảnh về ngày tựu trường,bài hát có liên quan

HS:Đọc văn bản và trả lời câu hỏi ở phần đọc hiểu

C/ PH ƯƠNG PHÁP – K Ĩ THUẬT:

Vấn đáp,bình ,giảng, gợi mở,tìm tòi,kĩ thuật “khăn phủ bàn”…

D/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

I/ Oån định tổ chức:

II/ Kiểm tra bài cũ

III/ Bài mới :

Hoạt 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu

GV giới thiệu: Những truyện ngắn hay

nhất của Thanh Tịnh đều toát lên vẻ

đẹp êm dịu, trong trẻo, văn nhẹ nhàng

thấm sâu mang dư vị vừa man mác buồn

thương vừa ngọt ngào, quyến luyến

? Truyện ngắn“ Tôi đi học” in trong

tập truyện gì của tác giả ?

GV chốt: Truyện ngắn không thuộc loại

I Giới thiệu chung:

1 Tác giả

- Thanh Tịnh ( 1911 – 1988 )

- Tên khai sinh là Trần VănNinh

- Quê ở Huế

- Trong sự nghiệp sáng tácông có mặt ở nhiều lĩnhvực nhưng thành công hơn cảlà truyện ngắn và thơ

2 Tác phẩm

Truyện ngắn “ Tôi đi học”

in trong tập “ Quê mẹ”xuấtbản năm 1941

chứa đựng nhiều vấn đề xã hội, nhiều

sự kiện, nhân vật Toàn bộ tác phẩm

là những kỉ niệm mơn man về buổi tựu

trường đầu tiên của nhân vật “tôi”

những kỉ niệm ấy được diễn tả theo

dòng hồi tưởng của nhân vật.

Hoạt động 2: HD đọc – tìm hiểu chung.

HD đọc: nhẹ nhàng, trong sáng

GV đọc mẫu – gọi 2 HS đọc nối tiếp nhau –

HS khác nhận xét

GV yêu cầu HS giải thích các từ: lưng lẻo

nhìn, bất giác, lạm nhận -> HS khác nhận

xét, bổ sung -> GV chốt ý

? Văn bản được tác giả sử dụng

những phương thức biểu đạt nào?

HS: Trả lời

?Văn bản thuộc thể loại gì?

II Đọc- tìm hiểu chung 1/ Đọc:

2 Từ khó : 2,6,7

3 Phương thức biểu đạt:

Tự sự + miêu tả+ biểu cảm

Cho HS đọc 4 câu đầu

? Nỗi nhớ buổi tựu trường của t/g

được khơi nguồn từ thời điểm nào?

HS: Phát hiện, trả lời

? Hình ảnh nào đã gợi lên trong lòng

nhân vật“ tôi” về buổi tựu trường

đầu tiên của mình?

HS: Trả lời

? Những hình ảnh ấy đã khiến cho

nhân vật “ tôi” có những cảm giác

như thế nào và tâm trạng ra sao?

? Từ h/ảnh của những em nhỏ đã

làm cho t/giả nhớ về điều gì?

Giảng: Từ hiện tại nhớ về dĩ

vãng:biến chuyển của đất trời cuối

thu và h/ảnh mấy em nhỏrụt

rè…->làm cho n/vật tôi nhớ lại ngày ấy

cùng những k/niệm trong sáng…

? Em có nhận xét gì về cách miêu

tả của tác giả ở đoạn văn này?

Bình: Bằng cảm nhận và miêu tả tinh

tế, tác giả đã thể hiện cảm xúc trong

sáng, êm dịu của mình trong giọng văn

ngọt ngào,tình cảm.

TIẾT 2

* Bước 2:HS tìm hiểu tâm trạng,cảm

giác của nhân vật “tôi”khi cùng mẹ

đến trường.

III Tìm hiểu văn bản

1 Khơi nguồn kỉ niệm.

- Cuối thu, lá rụng nhiều

- Có những đám mâybàng bạc

- Thấy những em nhỏ rụtrè núp dưới nón mẹ lầnđầu đến trường

-> Cảm giác trong sáng, tâm trạng tưng bừng rộn rã

=>Nhớ về buổi tựu trường đầu tiên của mình

2 Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi”

? Đọc toàn bộ truyện ngắn, em thấy

những kỉ niệm của tác giả được

diễn tả theo trình tự như thế nào?

HS: Theo trình tự không gian và thời gian

Chuyển ý: Vậy những kỉ niệm ấy được

diễn tả theo trình tự không gian và thời

gian như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu

? Tìm những hình ảnh, chi tiết thể

hiện tâm trạng và cảm giác của

nhân vật tôi trong thời điểm này?

HS: Tìm kiếm,trả lời

? Những chi tiết này đã thể hiện

được tâm trạng, cảm giác gì của

nhân vật “ tôi” ?

HS: Trình bày

Bình chốt: Nhân vật “ tôi” có tâm trạng

như vậy là do: “lòng tôi đang có sự thay

đổi lớn – hôm nay tôi đi học” Được thành

một cậu học trò, hiện thực mà như trong

mơ.

? Câu văn “ Tôi không lội qua như

thằng Sơn nữa” gợi cho em suy nghĩ

gì?

HS: Cậu bé đã tạm biệt những thú vui

quen thuộc hàng ngày -> cậu bé đã lớn

lên một chút

Chuyển ý: Dòng tâm trạng của nhân

vật “ tôi” tiếp tục được diễn tả khi nào?

? Nhân vật “ tôi” nhận thấy ngôi

trường trong ngày tựu trường như thế

nào?

HS: Trả lời

? Em có nhận xét gì về ko khí của

ngày tựu trường?

GV dẫn dắt: Trước đó mấy hôm, nhân

vật “ tôi” thấy trường làng Mĩ Lí là một

nơi xa lạ và có cảm tưởng nhà trường

cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong

làng

? Nhưng lần này ngôi trường được

cảm nhận ra sao?

HS: Trao đổi, trình bày

? Đứng trước ngôi trường như thế

nhận vật “ tôi” có cảm giác và

tâm trạng gì?

HS: Trả lời

? Sau một hồi trống thúc vang dội,

sắp bước vào lớp nhân vật “ tôi”

cảm thấy như thế nào?

HS: Trả lời

a Trên con đường cùng mẹ đến trường.

- Cảnh vật thay đổi

- Cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình

- Thấy mình trang trọng, đứng đắn

- Cẩn thân nâng niu, lúngtúng khi cầm sách vở -> hồi hộp, mới mẻ

b Khi đến trường học:

- Sân trường ïdày đặcngười, ai cũng quần áo sạchsẽ, gương mặt vui tươi, sángsủa-> náo nức,vui vẻ

- Ngôi trường xinh xắn, oainghiêm khác thường

-> Thấy mình nhỏ bé -> losợ vẫn vơ

- Nghe gọi tên mình -> hồihộp, giật mình, lúng túng

- Rời tay mẹ vào lớp ->sợ, nức nở khóc

c Lúc bước vào lớp học:

- Vừa xa lạ vừa gần gũi với tất cả

Bình chốt: Những tiếng khóc thút thít

hay nức nở bật ra rất tự nhiên như phản

ứng dây chuyền lúc ấy và cảm thấy

mình bước vào một thế giới khác và

cách xa mẹ hơn bao giờ hết -> ấn tượng

khó quên, kỉ niệm sâu sắc đối với

nhân vật “tôi”.

HS đọc lại đoạn văn: {“Mùi hương…” ->

đến hết

? Nhân vật “ tôi” có cảm giác gì khi

bước vào lớp?

HS: Trao đổi, trình bày

Bình chốt: Hình ảnh “ một con

chim trong trí tôi” cũng như cậu học

trò nhỏ luôn trân trọng, yêu mến

những kỉ niệm tuổi thơ và có những

ước mơ bay cao dang rộng đôi cánh giữa

bầâu trời trí thức.

Chuyển ý: Ngoài nhân vật “tôi” thì văn

bản còn nhắc tới những ai nữa?

? Sự quan tâm của cha mẹ như thế

nào?

HS: Trình bày

? Những cử chỉ, lời nói của ông

Đốc, thầy giáo trẻ chứng tỏ họ là

người như thế nào?

? Qua đó, em hiểu gì về vai trò của

gia đình, nhà trường đối với thế hệ

trẻ?

TH- GD:- “ Cổng trường mở ra” – NV7 ; Cần

phải yêu mến gđ,quý trọng thầy cô …

-> Chuyển ý:

? Em hãy nhận xét về đặc sắc

nghệ thuật của tác phẩm?

Gợi ý:Bố cục? Trình tự hồi tưởng

của n/vật? NT thể hiện tâm trạng

của n/vật tôi?

* Dùng kĩ thuật “ khăn phủ bàn”:

Tác giả đã sử dụng NT đặc sắc, đó

là biện pháp NT gì ?

(Mỗi HS viết câu trả lời của cá nhân

mình ra giấy)

Hãy tìm những chi tiết mà tác giả

sử dụng biện pháp NT ấy và nêu

tác dụng của chúng ? (Cả nhóm cùng

làm)

- HS trình bày ý kiến

? Sức hấp dẫn của tác phẩm được

- Ngỡ ngàng, tự tin, nghiêm trang

- > bước vào giờ học đầu tiên

3/ Ấn tượng của n/vật tôi về thầy giáo và những người xung quanh.

- Phụ huynh: chuẩn bị chuđáo, trân trọng dự buổi lễ

- Oâng đốc: từ tốn, baodung

- Thầy giáo trẻ: vui tính,giàu tình thương yêu

-> Một m/trường giáo dụcấm áp,là nguồn nuôidưỡng các em trưởngthành

4 Nghệ thuật.

- Bố cục theo dòng hồi tưởng, theo trình tự không gianvà thời gian của buổi tựu trường

- Kết hợp miêu tả, tự sự, biểu cảm

-> bộc lộ cảm xúc, tâm trạng

- Sử dụng hình ảnh so sánh giàu sức gợi cảm

-> Chất trữ tình trong trẻo, thiết tha, êm dịu

IV Tổng kết ( ghi nhớ )

tạo nên từ đâu?

GV BÌNH CHỐT:Các h/ảnh SS trên xất

hiện ở những thời điểm khác nhau

để thể hiện tâm trạng cảm xúc

khác nhau của n/vật tôi.Đây là

những h/ảnh SS giàu h/ảnh,giàu sức

gợi cảm được gắn với những cảnh

sắc TN tươi sáng,trữ tình.

GD: Cần kết hợp, sử dụng sáng tạo các

hình ảnh so sánh khi viết văn

GV giúp học sinh tổng kết bài học bằng

ghi nhớ ( sgk)

IV/ Củng cố: HS đọc lại ghi nhớ.

V/ Hướng dẫn về nhà:

- Viết một đoạn văn ghi lại ấn tượng của em trong buổi tựu trường đầu tiên

- Học bài: Nội dung phần ghi nhớ sgk

- Chuẩn bị bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

RÚT KINH NGHIỆM:

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

I/ Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Chủ đề của văn bản,

- những biểu hiện của chủ đề trong mộ văn bản văn bản

II/ Kĩ năng:

- Đọc - hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản.

- Trình bày được một văn bản (nói-viết )có tính thống nhất về chủ đề

- Tích hợp: văn bản Tôi đi học

III/ Thái độ:Khi viết văn cần tập trung vào một chủ đề.

B/ CHUẨN BỊ

GV: N/ cứu bài dạy

HS: chuẩn bị bài theo câu hỏi trong SGK

C/ PHƯƠNG PHÁP: phân tích, quy nạp, thảo luận nhóm, đàm thoại

D/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

I/ Oån định tổ chức: Kiểm tra sĩ số: 8A7,8,9

II/ Kiểm tra bài cũ : kiểm tra vở soạn bài của HS

III / Bài mới:

Hoạt động 1: HD tìm hiểu về chủ đề của văn bản

- Mục tiêu : Giúp cho HS hiểu được thế nào là chủ đề của văn

bản;Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Phương pháp: Phân tích, qui nạp, đàm thoại, kĩ thuật

- Thời gian : 30 phút

Hoạt động : HD tìm hiểu về chủ đề của

văn bản

- Gv yêu cầu HS nhớ lại văn bản “ Tôi đi

học”

- Hướng dẫn học sinh chia thành 4 nhóm thảo

luận theo cặp

Câu hỏi thảo luận:

N1: Đối tượng được nói đến trong văn

bản là ai? Văn bản viết về điều gì?

- Đối tượng là “ tôi”- tác giả

- Văn bản viết về những kỉ niệm ngày đầu

tiên đi học trong những ngày thơ ấu của

nhân vật “ tôi”

N2: Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu

sắc nào trong thời thơ ấu của mình?

- Những tâm trạng rụt rè, sợ sệt, lo sợ vẫn

vơ…trong buổi tựu trường đầu tiên của mình

N3: Sự hồi tưởng ấy đã gợi lên những

cảm giác gì trong lòng tác giả?

- Những hồi tưởng ấy gợi cảm giác trong

sáng, thiết tha trong lòng tác giả

N4: Vấn đề chính ( chủ yếu) của văn

bản “ Tôi đi học” là gì?

- Những kỉ niệm trong sáng, cảm xúc bâng

khuâng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu

trường đầu tiên của mình

GV chốt ý: Vấn đề chủ yếu này

gọi là chủ đề của văn bản

? Vậy chủ đề của văn bản là gì?

HS: Trình bày

* Hoạt động : Tìm hiểu về tính thống

nhất về chủ đề của văn bản.

- GV yêu cầu hs đọc văn bản “ Rừng cọ

quê tôi”

- HS thực hiệân đọc – cả lớp theo dõi

? Em hãy xác định đối tượng và vấn đề

chính của văn bản?

I/ Chủ đề của văn bản

Là đối tượng và vấn đềchính mà văn bản biểuđạt

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

HS: - Đối tượng : rừng cọ

- Vấn đề chính: Sự gắn bó và tình cảm

của người dân sông Thao với rừng cọ quê

mình

? Ngoài vấn đề trên thì văn bản có

còn biểu đạt chủ đề nào nữa không?

GV chốt: Văn bản đã có sự thống

nhất về chủ đề.

? Em có nhận xét gì về tính thống nhất

về chủ đề của văn bản?

HS: Trả lời

GDHS: Khi viết văn cần tập trung vào một

chủ đề

? Vậy muốn đảm bảo tính thống nhất

về chủ đề của văn bản ta phải làm

gì?.

GV: Căn cứ vào đâu để biết được văn

bản “ Tôi đi học” nói lên những kỉ

niệm của tác giả trong buổi tựu trường

đầu tiên?

HS: - Căn cứ vào nhan đề của văn bản “ Tôi

đi học”

- Căn cứ vào những từ ngữ, quan hệ

giữa các phần trong văn bản

? Em hãy tìm những từ ngữ chứng tỏ

tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ

của nhân vật tôi trong buổi tựu trường

đầu tiên?

HS: Tìm các chi tiết và trả lời

? Từ việc phân tích trên,hãy cho biết

làm thế nào để viết hoặc hiểu một

văn bản?

HS: Trình bày

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.

BT 1 - Gọi học sinh đọc và xác định yêu cầu

BT

- HS thảo luận – trao đổi và trả lời

BT3 - Gọi học sinh đọc và xác định yêu cầu

BT

- HS đứng tại chỗ – làm việc cá nhân

- Chỉ biểu đạt chủ đềđã xác định, không xarời hay lạc sang chủ đềkhác

- Yêu cầu viết hoặc hiểumột văn bản: xác địnhđược chủ đề thể hiện ởnhan đề, đề mục, trongquan hệ giữa các phầncủa văn bản và các từngữ then chốt thường lặp

đi lăp lại

III Bài tâp BT1 Ý làm cho bài viết

lạc đề: b, d

BT3 Điều chỉnh lại các

từ, ý cho phù hợp

b đường làng trở nênmới lạ

c Buổi mai hôm ấy, mẹâu yếm nắm tay dẫnđến trường trên conđường làng quen thuộc

d một ý nghĩ non nớtvừa ngây thơ được nảysinh: muốn thử sức mìnhnhư một học sinh thực thụ

e đến sân trường, mộtcảm giác lạ vừa nảysinh: sân trường rộng,ngôi trường cao hơn

g.rời tay mẹ xếp hàngvào lớp, lại một cảmgiác nữa nảy sinh: sợhãi, chơ vơ trong hàngngười bước vào lớp

IV /Củng co á: Nhấn mạnh nội dung bài học

1 Thế nào là chủ đề của văn bản?

2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

3.Để viết một văn bản chúng ta cần phải làm gì?

V/ Hướng dẫn về nhàø: - Học bài - Làm bài tập 2/sgk

- Học bài cũ:Văn bản Tôi đi học

- Chuẩn bị: soạn văn bản : Trong lòng mẹ

- Tập vẽ tranh từ sgk

A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

I/ Kiến thức: Giúp HS hiểu:

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện ,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.

- Ngôn ngữ thể hiện niềm khát khao tính cảm ruột thịt cháy

bỏng của nhân vật

II/ Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc, hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kết hợp các PTBĐ trong văn bản tự sự để phân tích

tác phẩm truyện

-Tích hợp với TV: so sánh và TLV: Ngôi kể

III/Thái độ: Tình cảm mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp ko có những

thành kiến cổ hủ nào có thể làm khô héo được tình cảm ruột thịt

Đàm thoại, phân tích, bình giảng, vấn đáp,gợi mở

D/ TIẾN TRÌNH DẠYÏØ HỌC:

I/ Oån định tổ chức: Kiểm tra sĩ số : 8a7,8,9

* HS có chuẩn bị bài học (1đ)

III/ Bài mới:

Hoạt động 1 HD tìm hiểu TG- TP

- GV cho HS tự tìm hiểu về tác giả- tác

phẩm

- HS đọc chú thích và giới thiệu vắn

tắt một vài nét về tác giả?

- Yêu cầu hs khác nhận xét, bổ sung

GV chốt ý và mở rộng: là nhà văn

I Giới thiệu tác giả-tác phẩm:

1 Tác giả

- Nguyên Hồng ( 1918 – 1982)

- Quê ở Nam Định

- Là nhà văn lớn của VN, là

cây bút của “chủ nghĩa

của người cùng khổ nên khi viết về họ

Ng Hồng tỏ niềm thương yêu sâu sắc

mãnh liệt đối với họ.

Oâng có trái tim nhạy cảm, dễ tổn

thương, dễ rung động với những nổi đau

và niềm hạnh phúc của con người, ông

vui sướng với niềm vui, đau với nỗi đau

của nhân vật, của con người, đặc biệt

là phụ nữ và trẻ em cho nên Ng Hồng

còn được xem là nhà văn của PN và TE.

* Phong cách: giàu chất trữ tình, cảm

xúc thiết tha, chân thành

? Nêu những hiểu biết của em xoay

quanh về tác phẩm này?

- HS trình bày những hiểu biết của mình

về tác phẩm và đoạn trích

- GV tóm tắt tác phẩm “ Những ngày thơ

ấu” cho học sinh nắm được nội dung của

tác phẩm

? Em hiểu thế nào là hồi kí tự

truyện?

HS: Hồi kí tự truyện là kể lại những biến

cố đã xảy ra trong quá khứ của mình

GV nhấn mạnh: Đây là tập hồi kí kể

lại một tuổi thơ đầy cây đắng của

tác giả.

Hoạt động 2 HD đọc – tìm hiểu chung.

? Cần dùng giọng như thế nào để

đọc văn bản này?

HD đọc: Giọng chậm, tình cảm, nhất là

đoạn cuối, chú ý giọng đay nghiến, kéo

dài của bà cô

GV đọc mẫu – gọi 2 HS đọc nối tiếp nhau –

HS khác nhận xét

GV yêu cầu HS kiểm tra từ khó lẫn nhau

-> GV chốt ý

? Văn bản được tác giả sử dụng

những phương thức biểu đạt nào?

? Văn bản thuộc thể loại gì?

HS: trả lời

? Vậy hồi kí là gì?

TH: Thể loại ở các văn bản Lão Hạc,

Tức nước vỡ bờ…

? Ngôi kể trong văn bản?

Câu chuyện của chú bé Hồng được kể

trong VB gồm có mấy sự việc chính? Đó

là những việc nào? Mỗi sự việc liên

quan đến phần nào của VB và từ đó,

nhân đạo thống thiết”.

- Được giải thưởng HCM vềVHNT

( 1996)

2 Tác phẩm

Trích từ tập hồi kí- tự truyện

“ Những ngày thơ ấu” gồm

9 chương, văn bản là chương 4của tác phẩm

II Đọc- tìm hiểu chung 1/ Đọc

2/ Từ khó: 5,8,12,13,14,17.

3/ Phương thức biểu đạt.

Tự sự kết hợp miêu tả+biểu cảm

4/ Thể loại: Hồi kí- tự

truyện

* Hồi kí là thể văn ghichép,kể lại những biến cốđã xảy ra trong quá khứ màt/giả đồng thời là ngườikể,người tham gia hoặc chứngkiến

5/ Ngôi kể : ngôi thứ

nhất

6/ Bố cục: 2 phần

em hãy rút ra nhận xét về bố cục của

văn bản?

HS: P1: Từ đầu -> “ đến chứ?”: cuộc đối

thoại giữa bà cô và chú bé Hồng; ý

nghĩ, cảm xúc của chú về người mẹ

bất hạnh

P2: còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ

và cảm giác vui sướng khi gặp mẹ

GV cho HS đọc lại đoạn văn trong

ngoặc đầu tiên và cho biết đoạn

văn này nêu lên điều gì?

? Tình cảnh của bé Hồng có gì đặc

biệt?

HS:Phát hiện, trình bày

? Từ tình cảnh ấy em có nhận xét gì

về tuổi thơ của cậu bé?

HS: Trả lời

LH- GD: Những trẻ em đáng thương trong

c/s XH hiện nay cần được thông cảm và

chia sẻ

TIẾT 2

? Theo em, cuộc đối thoại giữa người

cô và chú bé Hồng là sự vô tình

hay cố ý tạo ra của người cô?

? Mục đích của bà cô là gì?

HS: cố ý gieo rắc vào đầu bé Hồng sự

khinh miệt về mẹ

? Cử chỉ đầu tiên của bà cô khi

nói chuyện và có lời nói như thế

nào?

HS: Trả lời

? Bé Hồng đã có thái độ như thế

nào trước câu hỏi của bà cô?

HS:Trình bày

? Vì sao H lại cúi đầu im lặng và cười

đáp “ không! cũng về” thể hiện

tình cảm gì của bé H đối với mẹ?

HS: trao đổi, trình bày

? Tâm địa của bà cô tiếp tục được

bộc lộ như thế nào? Và những lời

nói, cử chỉ ấy thể hiện thái độ gì

của bà cô ( đặc biệt là câu nói với

giọng nói ngân dài ra thật ngọt ngào hai

tiếng “ em bé”) ?

? Trước tâm địa ấy của bà cô thì H

có những tâm trạng, ý nghĩ như thế

nào?

III Tìm hiểu văn bản

1 Tình cảnh và nỗi đau của bé Hồng:

- Mồâcôi cha, xa mẹ

- Sống giữa sự ghẻ lạnh, caynghiệt của họ hàng

-> Cô đơn, buồn tủi, thèm

khát tình yêu thương

2 Ý nghĩ và tình cảm của bé Hồng đối với mẹ trong cuộc đối thoại với bà cô.

- Bà cô hỏi (rất kịch) -> giả

dối

- Bé Hồng:

+ cúi đầu im lặng -> Hiểu ý

đồ của cô+ cười đáp: “ không! cũng

về” -> Rất tin tưởng mẹ.

- Bà cô giọng vẫn ngọt, vỗ

vai cười -> mỉa mai, châm

chọc, nhục mạ

HS: Trình bày

? Em hãy phân tích chi tiết bé H “cổ

họng… mới thôi”?

TH: Câu văn đã sử dụng BPNT gì và

tác dụng của nó khi miêu tả tâm

trạng của bé H?

? Qua những ý nghĩ ấy, em cảm

nhận được tình cảm bé H dành cho

mẹ như thế nào?

LH- GD: tình yêu thương, kính trọng mẹ.

? Em có nhận xét gì về tính cách

của bà cô và hình ảnh này đại

diện cho tưởng nào trong xã hội PK?

Bình – liên hệ: Tư tưởng cổ hũ, hẹp

hòiõ của XHPK đã chà đạp lên thân

phận người phụ nữ mà mẹ bé H là một

nạn nhân…

Chuyển ý

? Chú bé Hồng nhận ra mẹ trong

hoàn cảnh nào?Và chú đã có

những hành động nào?

? Khi thấy mẹ, bé H có ý nghĩ gì?

Ýù kiến của em về đoạn văn này?

HS: Trao đổi, trình bày

Bình – chốt: Một hình ảnh ss độc đáo

thể hiện thật sâu sắc nỗi khắc khoải

nhớ mong mẹ của chú bé -> giống như

người bộ hành ngã ngục giữa sa mạc

mà trước mắt hiện lên dòng nước trong

suốt…

? Cử chỉ và tâm trạng của H khi bất

ngờ gặp đúng mẹ?

HS: Phát hiện, trình bày

? Xe chạy chầm chậm, tại sao chú bé

lại thở hồng hộc, trán đẫm mồ

hôi, ríu cả chân khi trèo lên xe? Và

vì sao H lại oà lên khóc?

Bình chốt:Biết bao nỗi mong nhớ, đau

khổ, tủi hờn đã dồn nén trong lòng chú

bé nay đã vỡ oà -> xúc động lòng

người

? Trong lòng mẹ H có những cảm

giác gì?

? Hình ảnh người mẹ được hiện lên

qua cảm xúc của người con như thế

nào?

- HS: Đem nhiều quà bánh, tươi sáng, da

+ khi nghe kể về mẹ -> đau

đớn, uất ức lên tới cựcđiểm, căm tức XHPK đã đàyđoạ mẹ

=> Trong sáng, tràn ngập tình

yêu thương đối với mẹ

3 Cảm giác khi được ở trong lòng mẹ

* Thấy mẹ:

- Đuổi theo và gọu bối rối,

- “ Nếu người quay lại…sa

mạc”-> so sánh độc đáo -> Khao khát tình mẹ.

* Gặp mẹ:

- Vội vã, hồng hộc, ríu chân,oà khóc vì sung sướng

-> xúc động mạnh.

* Trong lòng mẹ:

- Aám áp, mơn man, hơi thởthơm tho và rạo rực

-> cảm giác sung sướng đến

cực điểm

=> Tình yêu thương mẹ mãnh

liệt, sự sung sướng được ởtrong lòng mẹ

IV Tổng kết

( ghi nhớ- sgkT21

mịn, hơi thở thơm tho…=> Đầy tình thương

yêu đối với con

LH –TH: Ca dao – tục ngữ.

? Em có nhận xét gì về t/cảm mà

chú bé Hồng dành cho mẹ?

?* Học xong văn bản em hãy chứng minh

NH là nhà văn của phụ nữ và trẻ em?

- HS Cm bằng hiểu biết và cảm nhân

của mình

- GV chốt ý

Hoạt động 4 HD tổng kết

GV: Cảm nghĩ của em về nhân vật bé H

và qua văn bản em cảm nhận được điều

gì sâu sắc nhất về NT và ND?

HS: Trao đổi, trình bày

IV/ Củng cố: - Gọi HS hát một đoạn ( bài) ca về mẹ.

? Nêu nội dung và nghệ thuật của bài văn?

V/ Hướng dẫn về nhà: -Học bài: Phần ghi nhớ sgk T21

- Học bài cũ: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

Tiếng Việt: TRƯỜNG TỪ VỰNG

A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

I/ Kiến thức: Giúp HS hiểu nào là trường từ vựng, biết xác lập

những trường từ vựng đơn giản

Nắm được các mối quan hệ ngữ nghĩa giữa trường từ vựng với cáchiện tượng đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá

II/-Kĩ năng:Rèn kĩ năng lập trường từ vựng, vận dụng kiến thức về

TTV để đọc hiểu và tạo lập văn bản

-Tích hợp:Văn bản: Trong lòng mẹ

B/ CHUẨN BỊ

GV: giáo án, bảng phụ

HS: chuẩn bị bài, bảng con

C/ PHƯƠNG PHÁP: Quy nạp,vấn đáp, đàm thoại, thực hành

D/ TIẾN TRÌNH DẠỲ HỌC:

I/ Oån định tổ chức:

II/ Kiểm tra bài cũ:

Khi nào thì một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Cho vídụ

III/ Bài mới:

* Nội dung bài học:

Hoạt động 1: HD tìm hiểu trường từ vựng là gì?

- Mục tiêu: Giúp cho HS hiểu được thế nào là trường từ vựng và

xác lập được một số TTV gần gũi; Biết được một số các lưu ý khixác lập TTV

- Phương pháp: Vấn đáp,gợi mở,quy nạp.

- Thời gian: 25 phút.

Hoạt động : HD tìm hiểu trường từ

vựng là gì?

-GV yêu cầu HS đọc đoạn văn sgk

- Thực hiện hoạt động đọc

TH: Đoạn văn được trích từ văn bản

nào?

? Đoạn văn tập trung miêu tả điều

gì?

-HS: Tình cảm của H đối với mẹ, niềm sung

sướng khi được ở trong lòng mẹ

GV: Để khắc sâu hình ảnh dịu hiền, êm

dịu của mẹ Nguyên Hồng đã chú ý đặc

tả dáng nét của mẹ bằng những từ ngữ

in đậm, hãy đọc to những từ ngữ ấy.

? Các từ ngữ ấy dùng để chỉ đối

tượng nào? Nhóm từ này có nét

nghĩa chung là gì?

HS: Đối tượng chỉ người, có nét chung về

nghĩa: cùng chỉ bộ phận người.

GV chốt: nếu tập hợp các từ trên

thành một nhóm từ thì ta có một

trường từ vựng.

? Vậy trường từ vựng là gì? Lấy ví

dụ?

* GV nhấn mạnh sự khác nhau giữa

hiện tượng đồng nghĩa với trường từ

vựng.

BT nhanh – HS làm vào bảng con.

1.- Cho các từ: bút máy, sách, phấn,

Là tập hợp của những từcó ít nhất một nét chung vềnghĩa

VD: Trường từ vựng hìnhdáng: gầy, cao,mập, thấp…

2/ Lưu ý

a/ Một trường từ vựngcó thể bao gồm nhiềutrường từ vựng nhỏ hơn