giáo án ngữ văn 8 bài 1 tôi đi học 51

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân.. Khi ngồi trong lớp đón giờhọc đầu tiên : - Cảm thấy vừa xa lạ vừa gầngũi với mọi người, mọi vật, vừa ng

Tiết 1-2 Ngày dạy : 18-8-2014

TÔI ĐI HỌC

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức HS biết được:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho học sinh kỹ năng đọc diễn cả ,sáng tạo,kĩ năng phân tích,cảm thụ tác phẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

3 Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động ,cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng ,ghi nhớ những kỷ niệm ấy

II CHUẨN BỊ

1/ Thầy: Soạn bài

2/ Trò: Xem trước bài, Trả lời câu hỏi SGK

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ: kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới

? Bằng sự hiểu biết cá nhân

và qua việc soạn bài, hãy

giới thiệu về tác giả Thanh

Tịnh và tác phẩm “ Tôi đi

học” ?

- Trình bày theo chú thích TGTP trang 8

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả : - Thanh tịnh(1911-1988)

- Tác phẩm mang văn phong đằm thắm, êm dịu, trong trẻo

- Bổ sung theo “ Những điều

- Hướng dẫn đọc chú thích - Tự đọc CT b Chú thích : lưu ý chú

thích 2,6,7

? VB thuộc thể loại gì? Vì sao?

? Kỷ niệm ngày đầu tiên đến

trường của nhân vật “ tôi”

được kể theo trình tự nào?

Thảo luận 4 Bố cục ( trình tự kể )

Theo trình tự thời gian

và không gian

- Tương ứng với trình tự ấy

là những đoạn văn nào?

- Đánh dấu trong SGK 1-Từ hiện tại nhớ về dĩ

vãng ( Từ đầu → “ lòng tôi lại tưng bừng rộn rã”

- Củng cố bằng máy chiếu - Ghi ND chính vào vở 2- Cảm nhận của “tôi” trên

con đường tới trường

( Từ “ Buổi mai hôm ấy” →

G/V: Như vậy, từ những biến chuyển của đất trời vào dịp cuối thu và hình ảnh những em

nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên tới trường gọi cho nhân vật “ tôi” nhớ lại mình

ngày ấy với những kỷ niệm trong sáng, được tái hiện theo trình tự thời gian Kỷ niệm ấy

đã sống dậy ào ạt trong lòng tác giả để thành truyện ngắn này

III Tìm hiểu văn bản:

? Đọc VB, em có cảm nhận

được tâm trạng, cảm giác của

nhân vật “tôi” không ? Đó là

tâm trạng như thế nào?

- Thảo luận lớp - 1 Tâm trạng của nhân vật

“tôi” trong ngày đầu tiên đihọc:

? khi cùng mẹ đi trên con

đường tới trường trong ngày

khai giảng đầu tiên, nhân vật

“ tôi” có cảm nhận và tâm

trạng như thế nào?

- Quan sát đoạn từ “ buổi mai” → “ngọn núi”

- Liệt kê, phân tích chi tiết

a Khi cùng mẹ đi trên đường tới trường:

- Con đường cảnh vật vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ → tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng

- Cảm thấy đứng đắn, trang trọng với bộ quần áo dài, với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở Vừa lúng túng, vừa muốn khẳng định mình khi xin mẹ được cầm bút thước như các bạn khác

? Tâm trạng ấy xuất phát do

tự thấy mình như đã lớn lên

? – Khi đứng giữa sân

trường trong ngày khai giảng

đầu tiên, nhân vật “tôi” thấy

thế nào?

- Tìm chi tiết b Khi đứng giữa sân

trường:

- Thấy sân trường dày đặc

cả người, ai cũng quần áo sạch sẽ, gương mặt vui tươi sáng sủa

- Thấy ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường, cảm thấy mình bé nhỏ dâm lo sợ vẩnvơ

? Khi nghe ông đốc gọi tên

từng người vào lớp, nhân vật

“tôi” cảm thấy thế nào?

Thảo luận lớp(nhận xét chi tiết VB)

c Khi nghe gọi tên vào lớp:

- Cảm thấy quả tim ngừng đập, giật mình lúng túng khi nghe gọi đến tên ? Hình ảnh ông đốc được

nhớ lại qua các chi tiết? Từ

đó cho thấy tác giả đã nhớ

tới ông đốc bằng T/C nào?

- Tìm trong VB và nhận xét (ông nói…nhìn…

tươi cười nhẫn nại chờ…)

? Tâm trạng của nhân vật

“tôi” khi sắp phải rời bàn

tay dịu dàng của mẹ như thế

nào? Tại sao lại có tâm trạng

ấy?

- Thảo luận lớp - Cảm thấy sợ khi sắp phải

xa mẹ, dúi đầu vào lòng

mẹ nức nở khóc theo bạn

Thấy mình bước vào thế giới khác và cách xa mẹ

hơn bao giờ hết → vừa lo

ợ vừa cảm thấy sung sướng

? Những cảm giác nhân vật

“ tôi” nhận được khi bước

vào lớp là gì? Hãy lý giải

những cảm giác đó?

- Đọc chi tiết và nhận xét

d Khi ngồi trong lớp đón giờhọc đầu tiên :

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gầngũi với mọi người, mọi vật, vừa ngỡ ngàng vừa tự tin

- Đoạn cuối của VB có 2 chi

tiết “ Một con chim… nhìn

theo cánh chim”, “ nhưng

tiếng phấn của thầy cô…

đánh vần đọc nói……… về

nhân vật tôi”

⇒ Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ nhưng yêu cả sự học hành để trưởng thành

? Theo dòng hồi tưởng của

tác giả trở về dĩ vãng Đến

đây em có thể lý giải vì sao

thời gian và không gian

“Một buổi mai đầy sương

thu và gió lạnh” ấy lại trở

thành kỷ niệm không phai

trong tâm trí tác giả?

- Trao đổi theo cảm nghĩ cá nhân ⇒ Thời gian và không

gian ấy gắn liền với kỷ niệm đầy ý nghĩa : Lần đầu tiên trong đời được cắp sách tới trường

? Tìm và phân tích các hình

ảnh so sánh trong VB?

- Tìm các hình ảnh sosánh và phân tích

* Các hình ảnh so sánh:

(máy chiếu)

- Tác dụng : Những hình ảnh so sánh nên thơ, tinh

tế hoặc gần gũi dễ hiểu khiến người đọc thấy đượctâm trạng của nhân vật và câu chuyện buổi tựu trường đầu tiên của tuổi học trò thêm giàu chất thơ,trong sáng hồn nhiên và đẹp đẽ

2 Cảm nhận về thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học :

? Qua văn bản, tác giả khiến

em có cảm nhận gì về thái độ

của những người lớn đối với

các em bé lần đầu tiên đi

- Các PHHS: Chuẩn bị chuđáo cho con em; trân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này: cùng lo lắng, hồi hộp

- Ông đốc : Từ tốn bao dung

- Thấy giáo trẻ : vui tính, giàu tình thương

⇒ Nhà trường và gia đình rất

có trách nhiệm với thế hệ tương lai Ngôi trường của nhân vật “tôi” là một ngôi trường giáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành

a Đặc sắc nghệ thuật:

- Bố cục theo dòng hồi tưởng,cảm nghĩ của nhân vật “tôi”

theo trình tự thời gian

? Theo em, điều gì đã cuốn

hút, hấp dẫn em?

- Trình bày ý kiến cá nhân

- Kết hợp hài hòa giữa kể –miêu tả-biểu cảm

(tổng kết = máy chiếu) b Sức cuốn hút của tác phẩm

- Tình huống truyện

- Tình cảm ấm áp trìu mến của người lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến trường

- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường, các hình ảnh

so sánh… giàu sức gợi cảm ⇒ Truyện toát lên chấttrữ tình thiết tha

- Yêu cầu thực hiện BT1 - Đọc yêu cầu BT Bài tập 1 :

Gợi ý

- Dòng cảm xúc ấy diễn biến như thế nào trong buổi tựu trường đầu tiên của

nhân vật “tôi” ? ( Theo trình tự thời gian và không gian…)

- Dòng cảm xúc ấy được bộc lộ ra sao?

+ Thiết tha, yêu quí, nhớ một cách sâu sắc ( lấy chi tiết làm dàn bài)

+ Trong trẻo : Là cảm xúc của tuổi thơ trong ngày đầu tiên đến trường nên rất

hồn nhiên, trong sáng, đáng yêu , ( lấy chi tiết phân tích)

Bài tập 2:

- Nhớ lại những chi tiết làm em xúc động nhất trong buổi tựu trường

- Ghi lại một cách chân thành, tự nhiên và cảm xúc đó trong văn bản của mình

4/ Củng cố: GV khái quát nội dung bài học

5/ Hướng dẫn tự học - Đọc lại VB & bài ghi ở lớp

- Học ghi nhớ Làm BT2 - Soạn bài Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Những thể hiện của chủ đề trong văn bản

2 Kỹ năng: - Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản.

- Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

II CHUẨN BỊ:

1/ Thầy: Soạn bài, đọc thêm tài liệu tham khảo

2/ Trò: Xem trước bài

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ: kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới

HD tìm hiểu khái niệm chủ

- Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc trong thời thơ

ấu là buổi đầu tiên đi học

Sự hồi tưởng ấy gợi lên

cảm giác xao xuyến, bâng khuâng, không thể nào quên về tâm trạng náo nức,

bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”

theo trình tự thời gian của buổi tựu trường đầu tiên

? Nội dung vừa trình bày là

chủ đề của VB “ Tôi đi học”

Em hãy trình bày thật ngắn

gọn chủ đề VB này

-Trình bày chủ đề VB - Chủ đề VB “ Tôi đi học” :

Những kỷ niệm sâu sắc ( hoặc tâm trạng và cảm giác) về buổi tựu trường đầu tiên…

? Như vậy, em hiểu chủ đề

- Nêu câu hỏi 1, mục II

- Căn cứ vào nhan đề “ Tôi

đi học” Nhan đề cho phép

dự đoán VB nói về chuyện

“Tôi đi học” Nhận xét, bổ sung hoặc

thảo luận lớp

- Căn cứ vào các kỷ niệm

về buổi đầu đi học của

“tôi”, đại từ “tôi” và các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần

- HD phân tích sự thay đổi

tâm trạng của nhân vật “tôi”

trong buổi tựu trường

- Các chi tiết, câu văn, từ ngữ đều nhắc đến kỷ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời:

? Văn bản “Tôi đi học” tập

trung hồi tưởng lại tâm

trạng hồi hộp, cảm giác bỡ

ngỡ của nhân vật “tôi” trong

buổi tựu trường

“ Hôm nay tôi đi học”, “ …

kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường…” vv…

? Hãy tìm từ ngữ chứng tỏ tâm

trạng đó in sâu trong lòng nhân

-Tìm chi tiết SGK → Trên đường đi học :

+ Con đường cảnh vật

vật? quen, thấy lạ

? Những chi tiết từ ngữ nào

nêu bật được cảm giác mới lạ

xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật

tôi khi cùng mẹ đến trường,

- Lúng túng, bỡ ngỡ khi xếp hàng vào lớp (d/c) thấynặng nề…

- Trong lớp học: cảm thấy xa mẹ

⇒ Đó là những từ ngữ, chi tiếttập trung khắc họa, tô đậm tâm trạng và cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi”

? Đã biết thế nào là chủ đề

của VB, nay qua phân tích

chi tiết 1 VB cụ thể, em hiểu

từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

- HD đọc, nhớ nội dung cơ

bản của bài học

1 HS đọc to phần ghi nhớ III Ghi nhớ

( trang 12 – SGK

IV Luyện tập:

- Hướng dẫn HS thực hiện bài

tập 1

Bài tập 1:

a) Văn bản “ Rừng cọ quê tôi” viết về cây cọ ở vùng sông Thao, quê hương tác giả

- Thứ tự trình bày: Miêu tả dáng hình cây cọ, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thọ tác

giả, tác dụng của cây cọ, tình cảm, gắn bó giữa cây cọ với người dân sông Thao

Khó thay đổi trật tự này vì nó được sắp xếp theo ý đồ tác giả, làm VB rõ ràng, rành

mạch

b) Chủ đề VB: Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

c) Chủ đề được thể hiện ở nhan đề và các ý của VB (d/c)

d) Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần : Rừng cọ, lá cọ, và các ý lớn trong phần thân

bài:

+ Miêu tả hình dáng cây cọ

+ Nêu sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ với nhân vật “tôi”

+ Các công dụng của cây cọ đối với cuộc sống

4/ Củng cố: GV khái quát nội dung bài học

5/ Hướng dẫn tự học: : Xem lại bài ,Học ghi nhớ, Làm nốt bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kỹ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

3 Thái độ.

-Giáo dục học sinh đồng cảm với nỗi đau tinh thần,tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé

Hồng

II Chuẩn bị : 1/ thầy: - GV+ HS soạn bài

2/ Trò: - Tập truyện “ Những ngày thơ ấu” ; chân dung nhà văn Nguyên Hồng,…

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ:

? 1 Tác phẩm “ Tôi đi học “ viết theo thể loại nào? Vì sao em biết?

? 2 Nhắc lại 3 so sánh hay trong bài “Tôi đi học” và phân tích hiệu quả nghệ thuật?

3 Bài mới

- Vào bài mới : Có những kỷ niệm tuổi thơ ngọt ngào êm đềm như tuổi thơ của nhân vật “ tôi” trong “ Tôi đi học” Song cũng có những tuổi thơ cay đắng dữ dội… “Những ngày thơ ấu” của nhà văn Nguyên Hồng đã được kể, nhớ lại với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại mà thấm đẫm tình yêu – tình yêu Mẹ Bài học hôm nay sẽ giúp ta nhận rõ rungđộng ấy

? Bằng sự hiểu biết của mình,

hãy giới thiệu về tác giả

Nguyên Hồng và xuất xứ VB “

Trong lòng mẹ”

-Giới thiệu dựa vào phần chú thích (*) SGK

các lời thoại cho phù hợp với

nhân vật - đọc mẫu 1 đoạn

- 2 HS đọc tiếp nhau

- Giúp HS tìm hiểu CT và giải

quyết thắc mắc về các từ khó

-Đọc thầm CTSGK

Lưu ý CT 5,8,12,14,14,17

- Dựa vào giải thích SGK, em

chính là tác giả kể chuyện đời

mình 1 cách trung thực

Nêu ý kiến của em về cách

xác định bố cục của VB này?

- Trình ý kiến, nhận xét, bổ sung

4 Bố cục Chia 2 đoạn

- Cuộc trò chuyện với

bà cô, cảm xúc về mẹ (từ đầu→ “người ta hỏiđến chứ?”)

- Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của chú bé Hồng

- Dẫn : Từ việc đọc, tìm hiểu bố

cục VB ta có thể nhận thấy VB

để cập đến tâm địa của bà cô và

tình yêu của chú bé Hồng với

người mẹ bất hạnh của chú

II Tìm hiểu văn bản

- Cho HS đọc lại phần đầu VB - 1 HS đọc 1 Nhân vật bà cô :

( Qua cái nhìn và tâm trạng của chú bé Hồng):

? ở 2 đoạn văn nhỏ đầu tiên,

em biết gì về cảnh ngộ của chú

bé Hồng và hoàn cảnh người

mẹ tội nghiệp của chú ?

- Nêu cảm nhận sau khi đọc đoạn đầu → Hoàn cảnh không

gian, thời gian, sự việc

để nhân vật bà cô xuất hiện

? Nhân vật bà cô được thể hiện

qua những chi tiết kể, tả nào?

? Cử chỉ “ cười hỏi” và ND câu

hỏi có phản ánh đúng tâm trạng

và tính chất của bà ta hay

không?

- Chỉ ra và phân tích chi tiết

- Cô “ cười hỏi” ( Chứ không phải lo lắng, nghiêm nghị, hay âu yếm hỏi ) → Vốn nhạy cảm, chú bé Hồng nhậnngay ra ý nghĩa cay độctrong giọng nói và trên nét mặt khi cười “ rất kịch” của người cô

- GV : “ rất kịch” : nghĩa là bà

giống người đóng kịch trên sân

khấu – giả vờ

? Sau lời từ chối của bé Hồng,

lời nói, thái độ, nét mặt bà cô ra

Cử chỉ “ vô vai tôi cười

mà nói rằng …” → giả dối và độc ác

“ Mày dại quá đi… và thăm em bé chứ”

“ Hai tiếng “em bé” mà cô tôi

ngân dài ra thật ngọt, thật rõ,

quả nhiên đã xoắn chặt lấy tâm

can tôi như ý cô tôi muốn”

→ Câu nói thể hiện sự

ác ý, châm chọc, nhục

mạ cố tình săm soi, hành hạ đứa cháu ruột

của mình Bà ta quả là cay nghiệt, cao tay trước chú bé đáng thương

? Sau đó, cuộc đối thoại tiếp tục

diễn ra như thế nào? Việc bà cô

mặc kệ cháu “ cười dài trong

tiếng khóc”, vẫn cứ tươi cười

kể các chuyện về chị dâu mình,

rồi lại đổi giọng vô vai nghiêm

nghị tỏ sự thương xót anh trai –

- Cử chỉ và lời nói tiếp theo ( đổi giọng) thực ra chỉ là một đấu pháp tấn công Khi thấy đứa cháu

đã lên đến tột cùng của

sự đau đớn, phẫn uất, bà

ta mới tỏ ra ngậm ngùi thương xót người đã mất Sự giả dối, thâm hiểm, trơ trẽn của bà cô

đã phơi bày toàn bộ

GV : Tính cách đó là sản phẩm

của những định kiến đối với

phụ nữ trong xã hội cũ Hình

ảnh bà cô gây cho người đọc sự

khó chịu, căm ghét nhưng cũng

là hình ảnh có ý nghĩa

tố cáo hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lượt nghe câu hỏi

và thái độ của bà cô như thế

nào?

2 Tình yêu thương mãnh liệt của chú bé Hồng đối với người mẹ bất hạnh của mình

a Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé khi trả lời người cô:

? Khi nghe người cô hỏi lần

đầu…

Phân tích tâm trạng của chú bé Hồng → Mới đầu nghe cô hỏi

: Lập tức trong ký ức sống dậy hình ảnh vẻ

mặt rầu rầu và sự hiền

từ của mẹ → phản ứng thông minh xuất phát từ

sự nhạy cảm và lòng tinyêu mẹ của chú bé – Nhận ra ý nghĩa cay độc trên nét mặt và giọng nói của bà cô, không muốn tình thương yêu và lòng kính mến mẹ bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm

? Sau lời hỏi thứ hai của cô → Lòng chú bé thắt lại,

khóe mắt cay cay

? Khi mục đích mỉa mai, nhục

mạ của người cô trắng trơn

phơi bày ở lời nói thứ ba

→ Lòng đau đớn, phẫn uất không còn nén nổi “nước mắt tôi ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hòa đầm đìa ở cằm và ở cổ”

? Theo em chi tiết “ tôi cười dài

trong tiếng khóc” có ý nghĩa

gì?

→ Cố gắng kìm nén nỗiđau xót, tức tưởi đang dâng lên trong lòng

Trước hoàn cảnh ấy, bà

cô ấy, bé Hồng nhỏ bé

mà vẫn kiên cường, đauxót mà tự hào và đặc biệt vẫn dạt dào niềm tin yêu người mẹ khốn khổ của mình

? Khi nghe người cô cứ tươi

cười kể về tình cảnh tội nghiệp

từ mạnh mẽ “ cô tôi chưa dứt câu… mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi”

- Cho HS đọc đoạn “ Nhưng

đến ngay giỗ đầu thầy tôi →

ngã gục giữa sa mạc”

- Đọc đoạn văn b Cảm giác sung sướng

cực điểm khi được ở trong lòng mẹ : Thảo luận → Tiếng gọi cuống quít,

mừng tủi, xót xa, hy vọng thể hiện khát khaotình mẹ, được gặp mẹ đến cháy bỏng Hình ảnh so sánh đã lột tả tâm trạng hy vọng tột cùng- thất vọng tột cùng, đau khổ và hạnh phúc đến tột cùng

Giọt nước mắt lần nàykhác hẳn lần trước; dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện

- Cảm giác sung sướng đến cực điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ được tác

giả diễn tả bằng cảm hứng đặc biệt say mê cùng những rung động vô cùng tinh

tế Đoạn văn như tạo ra một không gian của ánh sáng, màu sắc hương thơm vừa

lạ lùng vừa gần gũi Nó là hình ảnh của một TG đang bừng nở, hồi sinh, một thế

giới dịu dàng kỷ niệm và ăm ắp tình mẫu tử Chú bé Hồng bồng bềnh trôi trong

cảm giác sung sướng, rạo rực, không mảy may nghĩ ngợi gì Những lời cay độc

của người cô, những tủi cực vừa qua bị chìm đi giữa dòng cảm xúc miên man ấy

Có thể nói đây là một bài ca chân thành, cảm động và tình mẫu tử thiêng liêng,

bất diệt

?Qua đoạn trích “ Trong lòng

mẹ” hãy chứng minh văn

- Tình huống và nội dung câu chuyện : Hoàn cảnh đáng thương của chú bé

Hồng; câu chuyện về một người mẹ phải âm thầm chịu nhiều cay đắng; nhiều

thành kiến tàn ác, lòng tin yêu cùng sự tin cậy mà chú bé dành cho người mẹ của

mình

- Các thể hiện của tác giả : kể + tả+ bộc lộ cảm xúc rất nhuần nhuyễn, các hình

ảnh thể hiện tâm trạng, so sánh gây ấn tượng, giàu sức gợi cảm; lời văn nhiều khi

say mê khác thường như được viết trong dòng cảm xúc mơn man dạt dào

?Qua VB này, em hiểu thế nào

là hồi kí?

Trả lời CN → Hồi kí là một thể của

kí, viết lại những điều chính mình đã trải qua,

đã chứng kiến

? Cho HS đọc câu hỏi 5 SGK tr 20 Thảo luận Gợi ý :

- NH: Viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng

- NH : Dành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan chứa thương yêu và thái độ

nâng niu trân trọng : tác giả diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực mà phụ nữ và nhi

đồng phải gánh chịu thời trước; thấu hiểu trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính

cao quí của phụ nữ và nhi đồng

(Qua giọng văn, chi tiết hình ảnh tác giả miêu tả về chú bé Hồng và người mẹ

III Tổng kết : (SGK tr 21 )

4/ Củng cố: GV khái quát lại nội dung bài học

- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

3 Thái độ

Ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa, trường nghĩa theo đúng mục đíchgiao tiếp cụ thể

II CHUẨN BỊ:

1/ Thầy: - Nghiên cứu bài

- Bảng phụ, lấy thêm ví dụ minh họa

2/ Trò soạn bài, xem trước bài học

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ:

? Tác phẩm “ Tôi đi học “ Viết theo thể loại nào? Vì sao em biết?

? Nhắc lại 3 so sánh hay trong bài “Tôi đi học” và phân tích hiệu quả nghệ thuật?

3/ Bài mới.

I.Thế nào là trường từ vựng

Gọi HS đọc nội dung bài tập 1

? Vì sao em biết các từ trên dùng

đẻ chỉ người

- Các từ này đều nằm

trong câu văn cụ thể đó là miêu tả người mẹ của bé Hồng

? Các từ in đậm trên có nét

chung nào về nghĩa?

-> Dùng để chỉ bộ phận của con người

G ->Vậy từ dùng để chỉ bộ phận của con người như: Mắt, mặt, gò má, đùi,

đầu….Gọi là trường từ vựng chỉ bộ phận của con người

- Rời chỗ: đi, chạy, nhảy, trườn, di chuyển

? Vậy qua việc tìm hiểu ví dụ

trên cho biết trường từ vựng là

gì?

- Khái quát, gọi HS đọc ghi nhớ

* Ghi nhớ : (SGK)

? Cho nhóm từ: Lùn, cao, thấp,

lêu ngêu, gầy, béo…Nhóm từ

trên thuộc trường từ vựng nào?

- Chỉ hình dáng của con người

3 Lưu ý:

Gọi học sinh đọc phần lưu ý a Một số trường từ vựng có thể bao hàm

+ Bộ phận của Mắt: Lòng đen, lòng trắng, con ngươi, lông mày, mi…

+ Đặc điểm của mắt: Sắc, lờ đờ,buồn…

+ Cảm giác của mắt: Chói, hoa, buồn ngủ…

+ Hoạt động của mắt: Nhìn, liếc, ngẫm…

- Trường mùi vị: Cay, đắng, chua

- Trường âm thanh: The thé , êm dịu…

- Thời tiết: Rét ngọt, hanh

d/ Chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt

? Hãy đặt tên trường từ vựng cho

mỗi dãy từ dưới đây

- HS đọc

- Trình bày

2 Bài tập 2:

a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

- Gọi HS đọc bài tập 3.

? Các từ in đậm trong câu trên

dùng chỉ trường từ vựng nào?

- Thảo luận theo nhóm tìm

6 Bài tập 6:

- Từ trường “ Quân sự”

sang trường “ Nông nô”

* Phần II: Hướng dẫn tự học: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

I.Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp

voi, hươu tu hú, sáo cá rô, cá mè…

II.Luyện tập:

Bài 1:Làm theo mẫu:

Bài 2: a.Chất đốt b Nghệ thuật c Thức ăn d Nhìn e Đánh

Bài 3: e mang: xách, khiêng, gánh

Bài 4: a Thuốc làob thủ quỹ C Bút điện d Hoa tai

Bài 5: -Động từ có nghĩa rộng: khóc

-Động từ có nghĩa hẹp: nức nở, sụt sùi

5- Củng cố

@ Cho HS đọc lại ghi nhớ

@ Chốt lại nội dung bài học

- Sắp xếp đoạn văn trong văn bản theo một bố cục nhất định.

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản

- Ra quyết định: lựa chọn các bố cục văn bản phù hợp với mục đích giao tiếp

Giao tiếp: phản hồi, lắng nghe tích cực,trình bày suy nghĩ, ý tưởng về bố cục văn bản và chức năng, nhiệm vụ, cách sắp xếp mỗi phần trong bố cục

2.Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là trường từ vựng? Cho ví dụ minh họa?

3 Bài mới.

- Gọi HS đọc nội dung yêu cầu

+Phần 2: Tiếp đến vào thăm ;

TB giới thiệu công lao , uy tín

và tích cách của thầy Chu VănAn

+Phần 3: Còn lại: Tình cảm

của mọi người đối với thầy Chu Văn An

? Em hãy phân tích mối quan

hệ giữa các phần trong văn bản

trên

HS trả lời *) Mối quan hệ giữa các

phần:

- Các phần đều có nhiệm vụ

giêng nhưng gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đềcho phần sau, phần sau là sự tiếp nối cho phần trước Đều tập trung làm rõ chủ đề của văn bản.

? Từ việc phân tích ở trên cho

biết bố cục của văn bản gồm

mấy phần? Nhiệm vụ của mỗi

- Rút ra bài học

- Đọc ghi nhớ =>Ghi nhớ (SGK)

II Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

a Cách sắp xếp nội dung phầnthân bài trong Tôi đi học

- Sắp xếp theo sự hồi tưởng những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của tác giả

Các cảm xúc lại được sắp xếp theo thứ tự thời gian : những cảm xúc trên đường đến trường, khi bước vào lớp học

- Sắp xếp theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước đậy

và buổi tựu trường đầu tiên

+Văn bản “Trong lòng mẹ” của

Nguyên Hồng trình bày diễn

biến tâm trạng của bé hồng

như thế nào ?

- Suy nghĩ, trảlời

b Diễn biến tâm trạng của bé Hồng :

- Tình cảm và thái độ : + Tình cảm : thương mẹ sâu sắc

+ Thái độ : căm ghét những

kẻ nói xấu mẹ

- Niềm vui hồn nhiên khi được ở trong lòng mẹ

- Từ ngoại hình đến quan hệ, cảm xúc hoặc ngược lại…

c2 Tả phong cảnh :

- Theo không gian rộng – hẹp, gần – xa …

- Ngoại cảnh đến cảm xúc hoặc ngược lại

? Hãy cho biết cách sắp xếp

các sự việc trong phần thân bài

của văn bản “người thầy đạo

cao đức trọng”

- Suy nghĩ, trảlời

d Hai sự việc về Chu Văn Antrong phần thân bài :

- Các sự việc nói về Chu Văn

An là người tài cao

- Các sự việc nói về Chu Văn

An là người đạo đức, được học trò kính trọng

- Trình bày mạch lạc

- Tùy thuộc vào kiểu bài , chủ

đề , ý đồ giải thích của người viết

- Các ý được sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian

sự phát triển của sự việc

? Từ việc xét bài tập trên em

hãy cho biết phần thân bài cần

được sắp xếp như thế nào ?

Tuỳ thuộc vào yếu tố nào? Các

- Thảo luận nhóm

1 Bài tập 1:

a) Trình bày theo thứ tự khônggian từ xa đến gần đến tận nơi đến xa dần

b)Trình bày theo thứ tự khônggian

- Ba vì đến xung quanh Ba vì

c) Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với điểm cần chứngminh.

? Nếu phải trình bày về lòng

- Thảo luận nhóm

2 Bài tập 2:

Trình bày theo diễn biến tâm

lý của bé Hồng , tâm trạng ,lòng căm tức

-Tình yêu thương mãnh liệt với người mẹ đáng thương

- Niềm vui sướng khi được ở trong lòng mẹ

4/ Củng cố:

- Văn bản bố cục gồm mấy phần? Nội dung của từng phần là gì?

- Các ý trong phần thân bài được sắp xếp như thế nào?

5/ Hướng dẫn học bài

-Về học thuộc bài cũ, xem trước bài Xây dựng đoạn văn trong văn bản

- Chuẩn bị viết bài Tập làm văn số 1

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ

- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm Tắt đèn

- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, và xây dựng nhân vật

3 Thái độ: - Giáo dục sự đồng cảm của học sinh đối với số phận của người nông dân trong xã

hội cũ

II CHUẢN BỊ:

- Tập truyện “ Tắt đèn” ; chân dung nhà văn Ngô Tất Tố,…

1 Tác giả: Ngô Tất Tố (1895-1954).Quê Từ Sơn Bắc Ninh Xuất thân từ một nhà Nho gốc nông dân

? Đoạn trích trên được chia làm

mấy phần ? Nội dung chính của

mỗi phần là gì?

- Trả lời Bố cục: Gồm hai phần

+Phần 1: Từ đầu -> hay không :Cảnh buổi sáng ở nhà chi Dậu

+Phần 2: còn lại: Cuộc đối mặt giữa chị Dậu với bọn cường hào

III Tìm hiểu văn bản

? Khi cai lệ xông vào nhà chị

Dậu tình thế của chị như thế

nào?

- Vô cùng đáng thương và nguy ngập ,chồng chị bị

ốm đã máy ngày cả nhà nhịn đói từ sánghôm trước

-> Hung dữ, độc ác, thô bạo,

? Vì sao hắn chỉ là một tên tay

sai mà có quyền đánh trói người

dân dã man như vậy?

- Trả lời - Là một tên tay sai mạt

hạng, không có tính người, hung bạo, dã thú, điểu cáng, phũ phàng

- Vì hắn là đại diện cho giai cấp phong kiến, nhà nước thực dân phong kiến tàn bạo

không có phép nước, hắn chỉ là tay sai đi bắt nạt những người dân vô tội, còn với bọn

quan pháp thì lại rụt rè sợ hãi

? Qua đó cho ta thấy gì về bộ

mặt của xã hội đương thời?

- Là chế độ tàn ác , đã đẩy người dân vào tình cảnh khổcực, đau thương ( Chồng thì mất vợ, mẹ thì mất con, nhà tan cửa nát)

GV bình: Bọn tay sai xông vào giữa lúc chị Dậu vừa rón rén bưng bát cháo lên cho

anh Dậu Đang hồi hộp chờ xem chồng có ăn ngon miệng không thì bất ngờ bọn quan

sai ập đến Anh Dậu vì quá khiếp đảm đã lăn đùng ra không nói được câu nào

- Run run, van xin tha thiết

? Nhưng bọn ai sai sử sự như thế

nào trước lời van xin của chị?

-> Hắn trợn ngược mắt quát không cho chị nói

Tên cai Lệ đã không thèm nghe chị nòi lấy nửa lời

mà đáp lại bằng những quả “ Bịch” vào ngực chị vàxông tới trói anh Dậu

? Lúc này không thể nhẫn nhục

hơn được nữa chị đã làm gì?

-> Lúc này chị đã thay đổi phép xưng

hô “ Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem ” điều đóthể hiện sự căm giận

- Không thể chịu đựng hơn nữa chị đã liều mạng cự lại

- Thay đổi cách xưng hô “ Ông với con bằng Tao với mày”

- Chị quật nga 2 tên tay sai ngã chỏng quèo trên mặt đất

? Do đâu một người phụ nữ chân

yếu tay mềm lại có một sức

mạnh lạ lùng khi quật ngã được

2 tên tay sai như vậy?

HS suy nghĩ trả lời

? Qua đó cho thấy chị Dậu là

người phụ nữ như thế nào ?

- Xuất phát từ lòng yêu thương chồng

và sự căm giận đến cực độ bọn bán nước và bọn cướp nước

-> là một phụ nữ mộc mạc, hiền lành, vị tha sống khiêm nhường, biết nhẫn nhục, chịu đựng, có một sức sống tiềm tàng, giàu tình yêu thương chồng con

G -> Hành động của chi tuy chỉ là bột phát về căn bản chưa giải quyết được việc gì , vì

chỉ một lúc sau cả nhà chị sẽ bị trói giải ra đình Nhưng có thể tin rằng nếu có ánh

sáng của ngọn cờ cách mạng rọi tới thì chị sẽ là người đi đầu trong cuộc đấu tranh

* Tổ chức cho HS thảo luận câu

hỏi:

? Em hiểu gì về nhan đề của tác

phẩm “ Tức nước vỡ bờ”?

- Chốt ý: (Cơn tức nước vỡ bờ trong đoạn trích nó

đã dự được 1 cơn bão táp cho quần chúng cách mạng sẽ nổi dậy sau này.)

? Nêu giá trị nội dung của tác

2 Kỹ năng:

- Nhận biết được từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong một đoạn văn

- Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ và câu chủ đề, viết các câu liền mạch theo chủ đề và quan

hệ nhất định

- Trình bày một đoạn văn theo kiểu quy nạp, diễn dịch, song hành, tổng hợp

Giao tiếp: phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng về đoạn văn, từ ngữ chủ

đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu, cách trình bày nội dung một đoạn văn

Ra quyết định: lựa chọn cách trình bày đoạn văn diễn dịch, quy nạp, song hành phù hợp với mục đích giao tiếp

3 Thái độ:

Có ý thức xây dựng đoạn văn đúng yêu cầu

II CHUẨN BỊ:

- GV: Giáo án, bảng phụ,phiếu học tập

- HS: Trả lời câu hỏi phần tìm hiểu bài

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ:

- Bố cục của văn bản gồm có mấy phần? Nêu nhiệm vụ của từng phần?

- Các ý trong phần thân bài của văn bản thường được sắp xếp theo trình tự nào?

3/ Bài mới:

Đoạn văn chính là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Vậy viết văn bản như thế nào để đảm bảo về hình thức và nội dung Điều đó chúng ta sẽ được tìm hiểu trong bài học hôm nay

I Thế nào là đoạn văn

? Yêu cầu HS đọc thầm hai

? Dựa vào dấu hiệu hình thức

nào giúp em nhận biết đoạn

văn?

- Suy nghĩ, Trả lời - Bắt đầu từ chỗ viết hoa,

lùi đầu dòng và kết thúc đoạn có dấu

? Đoạn văn là gì? - Trả lời theo ý hiểu

+ Về nội dung: thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh

HS đọc ghi nhớ *) Ghi nhớ 1: (SGK

- GV chốt: Đoạn văn là đơn vị trên câu, có vai trò quan trọng trong việc tạo tập

văn bản.

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1 Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn

a Ví dụ:

b Nhận xét:

? Đọc thầm đoạn 1 Tìm các từ

ngữ có tác dụng duy trì đối

tượng trong đoạn văn?

- Đọc, tìm từ ngữ Đoạn 1: Ngô Tất Tố ( ông,

Đọc thầm đoạn 2

? Tìm câu then chốt của đoạn

văn.Tại sao em cho đó là câu

chủ đề?

- Treo đáp án

- Qsát, so sánh

- Chứa đựng ý khái quát của đoạn

Đoạn 2: Câu chủ đề: '' Tắt đèn '' là tác phẩm Đó

là câu chủ đề vì nó chứa đựng ý khái quát của đoạnvăn

? Vậy câu chủ đề thường đóng

vai trò gì trong văn bản?

N1 : Đoạn 1: đoạn 1 có câu chủ đề không? Yếu tố nào duy trì đối tượng trong đoạn

văn các câu trong đoạn văn có quan hệ như thế nào?

N2: Câu chủ đề đoạn nằm ở đâu? Ý của đoạn văn triển khai theo trình tự nào ?

N3 : Câu chủ đề đoạn 3 nằm ở đâu ? Nội dung đoạn văn trình bày theo trình tự nào

theo kiểu diễn dịch

+ Đ3: theo kiểu quy nạp

- Trình bày - Đoạn 1 không có câu

chủ đề , chỉ có từ Ngô Tất

Tố được duy trì trong cả

đoạn văn Các câu trình

bày ngang bằng nhau

- Câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn

- Ý chính nằm trong câu chủ đề, các câu tiếp theo

cụ thể hoá ý chính.

- Câu chủ đề nằm ở cuối đoạn văn ý chính nằm trong câu chủ đề ở cuối đoạn Các câu trước đó cụ thể hoá cho ý chính

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK - Đọc ghi nhớ b Ghi nhớ 3(SGK)

III Luyện tập

- Yêu cầu đọc thầm văn bản

Văn bản có thể chia thành mấy

ý ? Mỗi ý được diễn đạt như

thế nào?

- Suy nghĩ, Trả lời Bài 1:

- Văn bản gồm 2 ý Mỗi ý được diễn đạt thành một đoạn văn

- Chia nhóm bài tập 2 Mỗi

nhóm một phần

- Đánh giá

- Thảo luận, trình bày, nhận xét

Bài 2:

a, Đoạn văn diễn dịch

b, Đoạn văn song hành

c, đoạn văn song hành

- Bài tập 3 làm hình thức cá

nhân

- GV yêu cầu viết đoạn văn

theo cách diễn dịch sau đó biến

đổi thành đoan văn quy nạp

Đoạn văn diễn dịch: câu chủ đề

nằm ở đầu đoạn văn Đoạn văn

quy nạp nằm ở cuối đoạn

- Nên dùng các quan hệ từnối câu chủ đề với các câutriển khai: vì vậy, cho nên

4/ Củng cố: GV hệ thống lại kiến thức toàn bài

- Dàn bài của một bài văn tự sự

- Kiểu bài tự sự đã học ở lớp 6, có sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

2 Kĩ năng:

- Luyện tập viết thành đoạn văn, bài văn

- Rèn luyện kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tư duy

sáng tạo cho HS

3 Thái độ:

- Có ý thức viết văn bản đúng yêu cầu

- Nghiêm túc trong giờ làm bài

II CHUẨN BỊ:

1 Thầy:: đề bài , đáp án , biểu điểm

1.1.Ma trận bài viết số 1

TÊN CHỦ

ĐỀ

NHẬNBIẾT

THÔNG HIỂU

VẬN DỤNG

CỘNG

CẤP ĐỘTHẤP

Số câu 1

Số điểm 2 20

Số câu 1

Số điểm 8 80

Số điểm 2

20

Số câu 1

Số điểm 8

80

Số câu 2

Số điểm 10 100

1.2 Đề bài.

Câu 1:(2 điểm): Dàn bài một bài văn tự sự.

Câu 2:( 8 điểm): Kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học.

1.3, Đáp án - biểu điểm.

Câu 1: ( 2 điểm):

Nêu được dàn bài của một bài văn tự sư:

* Mở bài: Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc

* Thân bài: Kể diễn biến của sự việc

* Kết bài: Kể kết cục của sự việc Giữa các phần và các đoạn văn cần có phương tiện liên kết

Lưu ý: Nếu học sinh không nêu rõ được nhiệm vụ của các phần ở bước lập dàn bài thì cho 1,5 điểm.

Câu 2: ( 8 điểm)

1 Yêu cầu chung

Hiểu đúng đề: Kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

2 Yêu cầu cụ thể:

Cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

- Nêu lí do gợi nhớ kỉ niệm

- Tâm trạng khi nhớ lại

- Kể theo trình tự thời gian, không gian.: + Hôm trước ngày đi học

+ Buổi sáng trước khi đi học

+ Trên đường tới trường

+ Trên sân trường

+ Khi ở trong lớp học

- Khẳng định lại cảm xúc : mãi mãi không bao giờ quên

Cách cho điểm

1 Điểm 7, 8

- Đảm bảo nội dung, dẫn chứng sát thực + lí lẽ thuyết phục

- Diễn đạt lưu loát

- Bố cục rõ ràng, khoa học

- Sạch đẹp, câu đúng ngữ pháp, lời văn trong sáng

2 Điểm 5, 6

- Đảm bảo các yêu cầu trên Nội dung chưa thật sâu sắc như trên

- Còn vi phạm một vài lỗi dùng từ, đặt câu hoặc diễn đạt

4 Điểm 3, 4

- Nội dung sơ sài

- Chưa rõ bố cục

- Mắc nhiều lỗi khác như diễn đạt, dùng từ, đặt câu

5 Điểm 1, 2 Mắc nhiều lỗi nặng

- HS soát đề và suy nghĩ làm bài

- Thu bài, nhận xét ý thức làm bài

3.Hướng dẫn tự học

- Nhận xét giờ kiểm tra

- Về nhà xem lại bài viết, soạn “Lão Hạc”

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng hiện thực.

- Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn

- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể truyện, khắc hoạ hình tượng nhân vật

2 Kỹ năng:

- Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt được tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng hiện thực

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tíchtác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực

Giao tiếp: phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng về đoạn văn, từ ngữ chủ

đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu,cách trình bày nội dung 1 đoạn văn

Ra quyết định: lựa chọn cách trình bày đoạn văn diễn dịch/ qui nạp/ song hành phù hợp với mục đích giao tiếp

2/ Trò - soạn bài, tóm tắt VB GV chuẩn bị bài dạy

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ: Sự chuẩn bị của học sinh.

3 Bài mới:

? Hãy giới thiệu về tác giả

VB “ Lão Hạc”? GV chốt

- Trình bày cá nhân

- HD đọc VB và tìm hiểu

chú thích

- Đọc phần tóm tắt chuẩn bị sẵn

- Lưu ý chú thích 5, 6,9 ,10,11,15,21,24, 28, 30,31,40,43 (Dành 3 phút cho HS tự đọc chú thích)

? Tóm tắt đoạn VB tin chữ

to

1 HS tóm tắt 3 Tóm tắt VB cần phân tích

- Lão Hạc sang nhờ ông giáo:

Lão Hạc kể chuyện bán chó, ông giáo cảm thông và an ủi lão Lão Hạc nhờ cậy ông

giáo 2 việc

- Cuộc sống của Lão Hạc sau đó, thái độ của Binh Tư và ông giáo khi biết việc Lão

Hạc xin bả chó

- Cái chết của Lão Hạc

- Bất đắc dĩ phải bán chó: quá nghèo, yếu mệt, sống bằng tiền dành dụm, nuôi thân

còn chẳng nổi làm sao có thể nuôi chó Đó là cách duy nhất phải làm

GV dẫn : ở phần đầu truyện, ta thấy đã nhiều lần LH nói đi nói lại ý định bán “ cậu

Vàng’, cho thấy lão đã suy tính đắn đo nhiều lắm, coi đây là việc hệ trọng bởi “ cậu

Vàng” là người bạn thân thiết, là kỷ vật của anh con trai mà lão rất thương yêu Vậy

vì sao mà cuối cùng lão lại đành lòng bán cậu?

? Em hãy tìm từ ngữ, hình

ảnh miêu tả thái độ, tâm

trạng của LH khi lão kể

chuyện bán cậu Vàng với

ông giáo?

- tìm phát hiện chi tiết

- Cố làm ra vui vẻ, cười như mếu, mặt dột nhiên co rúm lại, vết nhăm

xô lại, ép nước mắt chảy, đầu ngoẹo, miệng mếu máo như con nít lu lu khóc

? Những từ ngữ, chi tiết,

hình ảnh ấy diễn tả điều gì

trong tâm trạng Lão Hạc ?

- Suy nghĩ nêu ýkiến cá nhân → Lột tả sự day dứt, ăn năn vì “ già

bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó”, thể hiện một cõi lòng đau đớn, xót xa, ân hận thương tiếc

đang dân trào òa vỡ khi có người hỏiđến

? Em có nhận xét gì về nghệ

thuật miêu tả của tác giả qua

đoạn văn miêu tả Lão Hạc

- Trình bày cá nhân

Tác giả đã thể hiện chân thật, cụ thể, chính xác từng diễn biến tâm trạng đau đớn cứ dâng lên, như không thể kìm nén nổi nỗi đau – phù hợp tâm

lý, hình dáng và cách biểu hiện của những người già

? Xung quanh việc Lão Hạc

→ Con người sống tình nghĩa, thủy chung rất trung thực → lòng thương con sâu sắc của người cha nghèo khổ( không dám tiêu phạm vào đồng tiền, mảnh vườn đang cố giữ trọn vẹn cho anh con trai)

- GV phân tích thêm về tâm trạng của Lão Hạc từ khi anh con trai phẫn chí bỏ đi

phu đồn điền vì không có tiền lấy vợ

b Cái chết của Lão Hạc

? Nguyên nhân nào đã dẫn

đến cái chết của Lão Hạc?

Suy nghĩ, trình bày cá nhân

- Nguyên nhân:

+ tình cảnh đói khổ túng quẫn ( đó cũng là số phận cơ cực đáng thương của những người dân nghèo trước CMT8)

? Tại sao lão không lấy 30

đồng để dành hay bán vườn

dần mà phải tìm đến cái

chết?

- Thảo luận lớp + Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh

vườn cho con; không muốn gây phiền hà cho hàng xóm láng giềng

?Qua những điều Lão Hạc

thu xếp và nhờ cậy ông giáo

rồi sau đó tìm đến cái chết,

em suy nghĩ gì về tính cách

của Lão Hạc?

- Trình bày ý kiến cá nhân → Lão là người hay suy nghĩ và tỉnh

táo nhận ra tình cảm của mình là người có lòng thương con âm thầm

mà lớn lao, là người có lòng tự trọngđáng kính

GV : Rõ ràng là Lão Hạc đã âm thầm chuẩn bị chu đáo cho cái chết của mình từ khi

- Thảo luận → Lần đầu tiên trong đời Lão Hạc

phải lừa kẻ khác, đó lại là “ cậu Vàng’

người bạn chí thiết của mình, giờ đây lão cũng phải chết theo kiểu một con chó bị lừa Dường như lão có ý muốn tự trừng phạt ghê gớm → thể hiện , chứng tỏ đức tính trung thực, lòng tự trọng đáng quí của Lão Hạc

2 Thái độ, tình cảm của nhân vật

“tôi” đối với Lão Hạc

? Em thấy thái độ, tình cảm

của nhân vật “tôi” đến với

lão Hạc như thế nào?

- Trình bày ý kiến cá nhân

- Thông cảm, thương xót cho hoàn cảnh của Lão Hạc

- Tìm cách an ủi, giúp đỡ Lão Hạc( Chú ý những chi tiết diễn

- Thảo luận lớp - Chi tiết Lão hạc xin bả chó là một

chi tiết nghệ thuật quan trọng: Đánh lừa – chuyển ý nghĩ tốt đẹp của ông giáo và người đọc sang hướng trái ngược, điều đáng buồn (1) là những

con người đáng kính, nhân hậu, giàu lòng tự trọng như Lão Hạc mà đến con đường cùng cũng bị tha hóa →

tình huống truyện lên đến đỉnh điểm

- Cái chết đau đớn của Lão Hạc khiến ông giáo giật mình ngẫm nghĩ : “ cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn bởi may mà ý nghĩ của mình đãkhông đúng bởi còn có những người cao quí như Lão Hạc, nhưng lại đángbuồn theo nghĩa khác: Con người có nhân cách cao đẹp như Lão Hạc mà không được sống, lại phải chết đau đớn và dữ dội như thế

Tích hợp kỹ năng sống:

? Truyện được kể bằng lời

của nhân vật “tôi” có tác

dụng

Trình bày + Câu chuyện gần gũi chân thực

+ Câu chuyện dẫn dắt tự nhiên, linh hoạt

+ TP có nhiều giọng điệu : tự sự – trữ tình- triết lý sâu sắc → kết hợp hiện thựcvới trữ tình

IV Luyện tập 4/ Củng cố:

Nêu câu hỏi 6 ( SGK)

Về ý nghĩa của nhân vật “tôi” : “Chao ôi!… không bao giờ ta thương”

- Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa

- Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo : Cần phải quansát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh mình bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của

tình thương → tác giả cho rằng con người chỉ xứng đáng là người khi biết nhìn ra, trân trọng, nâng niu những điều đáng thương đáng quí ở con người

- Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: phải biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu và cảm thông đúng

5/ Hướng dẫn tự học :

- Đọc lại VB và bài ghi Học ghi nhớ

- Làm bài tập 7

- Viết đoạn văn PBCN về nhân vật Lão Hạc

- Soạn bài tiếp theo

- Đặc điểm của từ tượng hình, từ tượng thanh

- Công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh

2 Kỹ năng:

- Nhận biết từ tượng hình, từ tượng thanh và giá trị của chúng trong văn miêu tả

- Lựa chọn, sử dụng từ tượng hình, tượng thanh phù hợp với hoàn cảnh nói, viết Ra quyết định sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh đểgiao tiếp có hiệu quả Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, so sánh từ tượng hình và tượng thanh gần nghĩa; đặc điểm và cách dùng từ tượng hình, tượng thanh trong nói và viết

3 Thái độ:

- Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đâu tinh thần, tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng

II CHUẨN BỊ.

1/ Thầy: Giáo án, bảng phụ

2/ Trò: Trả lời các câu hỏi phần tìm hiểu bài

III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là trường từ vựng ? Lấy ví dụ ? Làm bài tập 3/ 23

3 Bài mới: Trong khi nói và viết để cho lời văn thêm sinh động , gợi cảm người ta thường

sử dụng loại từ tượng hình, từ tượng thanh để biểu đạt Vậy từ tượng hình, từ tượng thanh là gì? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

HĐ của GV HĐ của HS N Nội dung cần đạt

I Đặc điểm, công dụng

? Những từ nào mô phỏng âm

thanh tự nhiên của con người

- Từ mô phỏng âm thanh: hu hu, ư ử

? Gọi h/s đọc to phần ghi nhớ - Đọc ghi nhớ *) Ghi nhớ: (SGK)

BT nhanh: Tìm những từ tượng hình, từ tượng thanh trong đv sau: '' A.Dậu uốn vai

với roi song, tay thước và dây thừng

- Từ tượng hình: uể oải, run rẩy

- Từ tượng thanh: sầm sập

II Luyện tập Bài 1

? Đọc yêu cầu bài 1 Tìm từ

tượng hình , từ tượng thanh?

- Đánh giá

- Đọc

- Làm bài tập, tbày

- Nhận xét

- Từ tượng hình: soàn soạn, rón rén ( a ), lẻo khoẻo, chỏng quèo ( d )

- Từ tượng thanh: bịch ( b ), bốp( c )

Bài 2

Đi: lò dò, khật khưỡng, ngất ngưởng, lom khom, dò dẫm, liêu xiêu

? Phân biệt nghĩa của các từ

tượng thanh gợi tả tiếng

người ?

- Nhận xét, đánh giá

- Phân biệt nghĩa

- Hô hố: cười to và thô lỗ, gây cảm giác khó chịu cho người khác

- Hơ hớ: to, hơi vô duyên

- T/C cho HS chơi tiếp sức

BT5:

- Đánh giá

- Chơi tiếp sức

- Tiếp thu Bài tập 5: Cho h/s chơi tiếp

sức Chia 2 đội chơi trò chơi tiếp sức Đội nào tìm được

nhiều, nhanh; đội đó thắng.

Lượm - Tố Hữu

4/ Củng cố:

- Thế nào là từ tượng thanh, từ tượng hình? S/D từ TT, TH để làm gì?

5/ Hướng dẫn tự học

- Học thuộc ghi nhớ - Làm bài tập 4

- Sưu tầm một số bài thơ có từ tượng thanh,tượng hình

- Chuẩn bị bài mới: '' Từ ngữ địa phương ''

- Sự liên kết giữa các đoạn, các phương tiện liên kết đoạn ( từ liên kết và câu nối )

- Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong quá trình tạo lập văn bản

- HS: Trả lời câu hỏi trong phần tìm hiểu bài

IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:

a Kiểm tra bài cũ:

- Em hiểu như thế nào về từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn?

- Có mấy cách trình bày mội đoạn văn?

b Bài mới: Giới thiệu bài.

Liên kết đoạn văn là làm cho các ý của đoạn văn liền mạch với nhau tạo chỉnh thể cho văn bản Vậy muốn liên kết cách đoạn văn cần phải sử dụng các phương tiện liên kết nào Chúng

ta cúng tìm hiểu nội dung bài học

HĐ1: Tìm hiểu mục1: (7p)

? Yêu cầu h/s đọc thầm hai

đoạn văn trong sgk?

- Hai đoạn văn diễn đạt ND gì?

? Hai đoạn văn có mối liên hệ

gì với nhau Vì sao?

- Cụm từ '' trước đó mấy hôm ''

bổ sung ý nghĩa gì cho đv T2?

?Theo em với cụm từ trên hai

đoạn văn đã liên hệ với nhau

ntn?

- Cụm từ '' trước đó mấy hôm ''

là phương tiện liên kết đoạn

Hãy cho biết tác dụng của việc

liên kết đoạn trong văn bản?

- Khái quát, rút ra ghi nhớ

- Hs đọc thầm đoạn văn ( 1 )

- Trả lời

- Suy nghĩ, trả lời

- Đ2: cảm giác của n/v '' tôi '' trong 1 lần ghé thăm trường

- Hai đv cùng viết về 1 ngôi trường nhưng việc tả cảnh hiện tại về ngôi trường và cảm giác vềngôi trường ấy trong qkhứ ko có

sự gắn bó với nhau Gây cảm giác hụt hẫng cho người đọc

- Bổ sung ý nghĩa về thời gian cho đoạn văn

- Cụm từ ấy tạo ra sự liên kết về

ht và nd với đv thứ 1, do đó 2 đvtrở nên gắn bó chặt chẽ với nhau

có sự phân định rõ về hiện tại vàquá khứ

- Tạo ra sự gắn bó, có quan hệ về

ý nghĩa giữa các đv góp phần làm nên tính hoàn chỉnh

* Ghi nhớ: (SGK)

HĐ2: Tìm hiểu mục II (13p)

? Yêu cầu h/s đọc thầm 3 đoạn

văn chia nhóm thảo luận Mỗi

II Cách liên kết các đoạn văn trong văn bản.

1 Dùng từ ngữ để liên kết các đoạn văn.

a Ví dụ:

b Nhận xét:

? Đọc lại đoạn văn ở mục I2

cho biết '' đó '' thuộc từ loại

nào Trước đó là khi nào?

? Chỉ từ, đại từ cũng được

dùng làm phương tiện liên kết

đoạn văn Hãy kể một số các

chỉ từ khác?

- Khái quát, rút ra ghi nhớ

- Gọi HS đọc đoạn trích

- Xác định câu nối dùng để liên

kết giữa hai đoạn văn

- Tại sao câu đó lại có tác dụng

- Quan hệ liệt kê

- Trước hết, đầu tiên, cuối cùng, sau nữa, mặt khác, một mặt, ngoài ra

b, Quan hệ ý nghĩa: quan hệ tương phản, đối lập

- Từ ngữ liên kết: nối tóm lại

- Tóm lại, nhìn chung, noi tóm lại , tổng kết lại, có thể nói, nói cho cùng

- '' Đó '' là chỉ từ Trước đó là trước lúc lúc nhân vật '' tôi '' lần đầu tiên cắp sách đến trường

Việc dùng từ đó có tác dụng liên kết giữa hai đoạn văn

- Câu nối: ái dà, lại còn chuyện

đi học nữa cơ đấy

- Lí do: câu đó nối tiếp và phát triển ý ở cụm từ '' bố đóng sách cho mà đi học '' trong đv trên

a, nói như vậy -> chỉ mối quan

hệ tổng kết

- Chia 4 nhóm thảo luận Mỗi

nhóm một câu

- Gọi các nhóm tbày

- Nhận xét, đánh giá

- Cho h/s viết đoạn

- Gọi h/s đọc đoạn văn của

c, cũng, tuy nhiên-> mối quan hệnối tiếp, liệt kê, mối quan hệ tương phản

Sử dụng từ ngữ có tác dụng liên kết, hoặc câu nối để liên kết

c Củng cố:(3p) - Nêu tác dụng và cách liên kết các đoạn văn trong văn bản?

d Dặn dò: (2p)

- Về nhà: - Học thuộc ghi nhớ.

- Làm bài tập

- Tìm và chỉ ra tác dụng của các từ ngữ và câu văn được dựng để liờn kết các đoạn văn

trong văn bản “ Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài

- Chuẩn bị bài: '' Tóm tắt văn bản tự sự ''

- Khái niệm từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

- Tác dụng của việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội trong văn bản

2 Kỹ năng:

- Nhận biết hiểu nghĩa một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

- Dùng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phù hợp với tình huống giao tiếp

Suy nghĩ sáng tạo: PT , so sánh từ ngữ địa phương và biệt ngữ XH, đặc điểm cách dùng trong nói viết.Giao tiếp: sử dụng linh hoạt từ ngữ địa phương & biệt ngữ XH.Ra quyết định: sử dụng từ địa phương & biệt ngữ XH theo yêu cầu giao tiếp Tự nhận thức: tự tin, biết sử dụng linh hoạt từ ngữ trong hoàn cảnh giao tiếp