M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Cảm nhận được tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trong buổii tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm.. B.TRỌNG TÂM
Trang 1Tuần: 1 Ngày soạn : 15/8/2014
Tiết:1,2 Ngày dạy: 19/8/2014
Văn bản:
TÔI ĐI HỌC (Thanh Tịnh)
A M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận được tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trong buổii tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1.Kiến thức:
- Cốt truyện , nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2.Kĩ năng:
- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
-Trình bày những suy nghĩ , tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
3.Th ái độ:
- Biết quý trọng những kỉ niệm đã qua
C PHƯƠNG PHÁP
- Vấn đáp, thảo luận, diễn giảng
D
TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1.
Ổn định lớp : kiểm diện học sinh:
Lớp 8a1: Vắng:………
Phép:………., KP:………
2.
Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở của học sinh
3.
Bài mới : - Giới thiệu bài :Hồi đầu năm lớp 7 , học bài “Cổng trường mở ra” , hẳn mỗi chúng
ta không thể quên tấm lòng người mẹ biết bao bồi hồi xao xuyến trong ngày đầu dẫn con đi học Người mẹ ấy bồi hồi xao xuyến vì đang được sống lại ngày đầu tiên cắp sách đến trường: “Hằng năm cứ vào cuối thu … Mẹ tôi âu yếm nắm lấy tay tôi dẫn đi trên đầy con đường làng dài và hẹp
…” Câu văn ấy đầy ắp kỉ niệm tuổi thơ Có nhiều bạn thắc đó là câu văn của ai ? trong tác phẩm nào ? Đó chính là câu văn trong văn bản “ Tôi đi học ” mà hôm nay cô cùng các em đi tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG CỦA GV& HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* Hoạt động 1: Giới thiệu chung
Tìm hiểu vài nét về tác giả – tác phẩm
HS đọc chú thích (*)SGK/8
? Cho biết vài nét về tác giả Thanh Tịnh
(GV:Thanh Tịnh đã có mặt trên nhiều lĩnh vực :truyện
ngắn,truyện dài ,thơ,ca dao ,văn học …song có lẽ ông thành
công hơn cả là truyện ngắn và thơ.)
? Em cho biết vài nét về tác phẩm
( Toàn bộ tác phẩm là " Những kỉ niệm mơn man của buổi
tựu trường" qua hồi tưởng của nhân vật "tôi "
-Hướng dẫn đọc văn bản và tìm hiểu chú thích
Gv đọc rồi hướng dẫn học sinh đọc theo yêu cầu( giọng
chậm , dịu , hơi buồn , lắng sâu , chú ý những câu nói của
I.Giới thiệu chung
1.Tác giả :(sgk) 2.Tác phẩm:
in trong tập "Quê mẹ " xuất bản 1941thể loại truyện ngắn
II Đọc hiểu văn bản.
1 Đọc , tìm hiểu chú thích :
Trang 2nhân vật Tôi.
Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu một số chú thích
Bố cục:
? Kỉ niệm ngày đầu đến trường của “tôi” được kể theo
trình tự không gian và thời gian nào ?
- Cảm nhận của tôi trên đường tới trường
- Cảm nhận của tôi lúc ở sân trường
- Cảm nhận của tôi trong lớp học
? Tương ứng với trình tự ấy là các đoạn nào của văn bản ?
Nội dung của từng đoạn ?
- từ đầu buổi sáng hơm ấy -> trên ngọn núi:Cảm nhận
của tôi trên đường tới trường.
tiếp theo -> được nghỉ cả ngày nữa : cảm nhận của “
tôi” lúc ở sân trường
- đoạn còn lại : Cảm nhận của“ tôi” trong lớp học
? Qua văn bản có những nhân vật nào được kể lại trong
truyện ? (Tôi , mẹ , ông Đốc , những cậu học trò )
? Trong đó nhân vật chính là ai ? Vì sao đó là nhân vật
chính ?
(“Tôi” là nhân vật chính ,vì được kể nhiều nhất và mọi sự
việc đều được kể từ cảm nhận của nhân vật tôi )
Hoạt động 2:Hướng dẫn phân tích.
HS đọc đoạn đầu văn bản
Cảm nhận của “ tôi” trên đường tới trường
? Kỉ niệm ngày đầu đến trường của nhân vật “ tôi” gắn với
không gian , thời gian cụ thể no ?
(Thời gian : buổi sáng cuối thu ; Không gian : trên con
đường làng dài và hẹp.)
? Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành kỉ niệm trong
tâm trí tác giả ?
(đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc , gần gũi , gắn liền
với tuổi thơ của tác giả ở quê hương , đó là lần đầu tiên
cắp sách tới trường )
? Trong câu văn : “con đường này tôi đã quen đi lại nhiều
lần nay tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều
thay đổi , vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : Hôm
nay tôi đi học ” cảm giác quen mà lạ của nhân vật “ tôi” có
ý nghĩa gì ?
- Tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới
trường tự thấy như đã lớn lên , con đường làng không còn
đi rộng như trước
? Chi tiết tôi không lội qua sông thả diều như thằng Quý và
không đi ra đồng nô đùa như thằng Sơn nữa có ý nghĩa gì ?
- Báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức của bản thân , cậu
bé tự thấy mình lớn lên
? Có thể hiểu gì về nhân vật “ tôi” qua chi tiết “ Ghì thật
chặt hai quyển vở mới trên tay và muốn thử sức mình tự
cầm bút thước? (Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình
đảm nhận việc học tập , muốn được chững chạc như bạn ,
không thua kém bạn ).
sgk
2.Tìm hiểu văn bản
a Bố cục : (3 phần )
- từ đầu buổi sáng hôm ấy -> trên ngọn núi.
- tiếp theo -> được nghỉ cả ngày nữa
- đoạn còn lại
b Phân tích : b1 Cảm nhận của “ tôi” trên đường tới trường.
-Thời gian : buổi sáng cuối thu -Không gian : trên con đường làng dài và hẹp.
=>đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc , gần gũi , gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hương
Đó là lần đầu tiên cắp sách tới trường
- Tự thấy như đã lớn lên , con đường làng không còn đi rộng như trước
- Báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức bản thân cậu bé
- Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập , muốn được chững chạc như bạn ,
Trang 3? Trong những cảm nhận mới mẻ trên con đường làng đến
trường , nhân vật tôi đã bộc lộ đức tính gì của mình ?
- yêu lớp học , yêu bạn và mái trường
? Khi nhớ lại ý nghĩ “ Chỉ có người thành thạo mới cầm
nổi bút thước ”, tác giả viết : “Ý nghĩ ấy thóang qua trong
trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn
núi” Hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa và biện pháp nghệ
thuật được sử dụng trong câu văn trên ?( HSTLN) So
sánh , kỷ niệm đẹp.
Gọi hs đọc đoạn 2
(tiết2)
Cảm nhận của "tôi "lúc ở sân trường
? Quan sát phần văn bản tiếp theo cho biết : cảnh trước sân
trường và ngôi trường làng Mĩ Lí lưu lại trong tâm trí nhân
vật tôi có gì nổi bật ?
( rất đôngngười , người nào cũng đẹp , ngôi trường xinh
xắn , oai nghiêm
? Trước khung cảnh đó thì tâm trạng cậu bé ntn ?( lo sợ vớ
vẩn)
? Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì ? ( Phản ánh không khí đặc
biệt của ngày hội khai trường thường gặp ở nước ta , bộc
lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với mái trường tuổi
thơ )
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu đến trường học ,
tác giả dùng hình ảnh so sánh nào ?
(Họ như con chim non đứng bên bờ tổ , nhìn qung trời rộng
muốn bay , nhưng còn ngập ngừng e sợ )
? Em đọc thấy những ý nghĩ no từ hình ảnh so snh ấy ?
- Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng của các em nhỏ
lần đầu tới trường học , đề cao sức hấp dẫn của nhà
trường
? Tâm trạng và cảm giác nhân vật tôi khi nghe Ông đốc gọi
danh sách học sinh và khi rời khỏi tay mẹ như thế nào?
(tôi đã lúng túng , càng lúng túng hơn , Tôi dúi đầu vào
lòng mẹ khóc )
(?)Vì sao Tôi bất giác “ dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở
khóc khi chuẩn bị bước vào lớp” Có thể nói chú bé này có
tinh thần yếu đuối hay không ?
Hs đọc đoạn 3
Cảm nhận của tôi trong lớp học
? Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp , nhân vật “ tôi’ lại
cảm thấy trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi
như lần này ?
( Vì tôi bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi
học
- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của mình ,
phải tự mình làm tất cả , không còn có mẹ bên cạnh )
? Những cảm giác mà nhân vật “ tôi” bước vào lớp học là gì
?
không thua kém bạn
*yêu lớp học,yêu bạn bè,mái trường quê hương
b2 Cảm nhận của “ tôi” lúc ở sân trường
- Rất đông người , người nào cũng đẹp
- Ngôi trường xinh xắn, oai nghiêm
Lo sợ vớ vẩn
Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội khai trường , bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với mái trường tuổi thơ
“Họ như con chim non đứng bên
bờ tổ , nhìn qung trời rộng muốn bay , nhưng còn ngập ngừng e sợ ”
=> làm tóat lên hình ảnh và tâm trạng của các em nhỏ lần đầu tới trường
- khi nghe ông đốc đọc danh sách
vì rời tay mẹ
Lúng túng , càng lúng túng và dúi đầu vào lòng mẹ khóc
*có dấu hiệu trưởng thành trong
nhận thức ngay những ngày đầu đi học
b3 Cảm nhận của“ tôi” trong lớp học
- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của mình , phải tự mình làm tất cả , không còn có mẹ bên
Trang 4- Một mùi hương lạ xông lên … chút nào
? Hãy lí giải những cảm giác đó của nhân vật tôi ?
- cảm giác lạ vì lần đầu được vào lớp học , một môi trường
sạch sẽ , ngay ngắn ; không cảm thấy sự xa lạ với bàn ghế
và bạn bè , vì bắt đầu có ý thức được những thứ đó sẽ gắn
bó thân thiết với mình
? Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào của nhân vật
“tôi” đối với lớp học của mình ?
( tình cảm trong sáng , thiết tha )
? Đoạn cuối có chi tiết “ một con chim liệng đến đứng trên
bờ cửa sổ … Theo cánh chim “; những tiếng phấn của
thầy tôi gạch mạnh … Đánh vần “ những chi tiết đó nói
thêm điều gì về nhân vật tôi ?
- một chút buồn khi từ giã tuổi thơ , bắt đầu trưởng thành
trong nhận thức và việc học hành của bản thân
? Những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi là
những cảm giác nào ? ( tình yêu , niềm trân trọng sách vở ,
bàn ghế , lớp học , thầy học , gắn liền với mẹ và quê
hương ).
? Từ đó em cảm nhận những điều tốt đẹp nào từ nhân vật “
tôi” cũng chính là tác giả Thanh Tịnh ?
- Giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái trường quê hương
Tổng kết :
(?) Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của tác giả
trong truyện ngắn Tôi đi học ? ( HSTLN) muốn kể chuyện
hay ,cần có nhiều kỉ niệm đẹp và giàu cảm xúc
Học sinh đọc ghi nhớ sgk/9
* Hướng dẫn luyện tập
cạnh
- cảm giác lạ vì lần đầu vào lớp học , môi trường sạch sẽ , ngay ngắn
- Không cảm thấy sự xa lạ với bàn ghế và bạn bè , vì bắt đầu ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi
=> tình cảm trong sáng , thiết tha
-> trưởng thành trong nhận thức
và việc học hành
-> Giàu cảm xúc với tuổi thơ và
mái trường quê hương
3 Tổng kết :
* Ghi nhớ sgk
III Luyện tập:
Phân tích cảm xúc thiết tha trong trẻo của nhân vật tôi trong truyện
“Tôi đi học ”
P IV.Hướng dẫn tự học:
- Học phần ghi nhớ , làm bài tập còn lại
-Soạn bài : Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ
E.RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 5
-Tuần :1 Ngày soạn :13 /8/2010 Tiết : 3 Ngày dạy :16/8/2010
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT NGHĨA CỦA TỪ
A.Mức độ cần đạt:
- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản.
B.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.
2.Kĩ năng:
- Thực hành so sánh , phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.
3.Thái độ:
- Biết vận dụng đúng mực về vấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào tạo lập văn bản.
C.Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp : kiểm diện học sinh
Lớp 8a1: Vắng:………
Phép:………., KP:………
2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới: -Giới thiệu bài : Ở lớp 7 , các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa
Bây giờ em nào có thể nhắc lại một số ví dụ về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa ? ( Máy bay – phi cơ , đèn biển – hải đăng , trắng – đen ) Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ngữ trong hai nhóm trên ? Các từ bình đẳng về mặt ngữ nghĩa cụ thể : các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế có thể thay thế cho nhau được còn các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lựạ chọn để đặt câu Từ nhận xét đó hoàn toàn đúng Hôm nay , chúng ta học bài mới : Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài dạy
* Tìm hiểu khái niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ
nghĩa hẹp
GV:- Các em hãy quan sát sơ đồ (sgk/10)
- Động vật gồm có " thú ,chim
- Thú gồm "voi ,hươu";
- Chim gồm có "tu hú, sáo"
- Cá gồm có"cá rô ,cá thu ".
Học sinh thảo luận câu hỏi a,b,c (sgk):
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của
từ thú , chim , cá ? Tại sao ?
- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú ,
chim , cá
-( Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của
3 từ thú , chim , cá )
I.Tìm hiểu chung
1 Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp :
* Ví dụ :
a Động vật (thú,chim,cá)
↓ ↓ Nghĩa rộng Nghĩa hẹp
b Thú (voi,hươu) ↓ ↓
Trang 6(? )Nghĩa của thu rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ
voi , hươu ?
(? )Nghĩa của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ
tu hú , sáo ? Tại sao ?
(?) Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ cá
rô , cá thu ? Tại sao ?
(- Các từ thú , chim , cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các
từ voi , hươu , tu thú , sáo , cá rô , cá thu )
(?) Nghĩa của các từ thú , chim , cá rộng hơn nghĩa của
những từ nào , đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào ?
(- Các từ thú , chim , cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các
từ voi , hươu , tu hú , sáo , cá rô , cá thu và có phạm vi
hẹp hơn từ động vật )
Gọi HS trả lời ,lớp nhận xét bổ sung.GV khái quát
* Bài tập nhanh :
Cho các từ : Cây , cỏ , hoa tìm các từ ngữ chỉ phạm vi
nghĩa hẹp hơn cây , cỏ , hoa và từ ngữ có phạm vi nghĩa
rộng hơn ba từ đó
- Thực vật: Cây , cỏ , hoa
- Cây : Cây cam , cây dừa …
- Cỏ : Cỏ gai , cỏ tranh , cỏ mật …
- Hoa : hoa cúc , hoa huệ , hoa lan …
* Tổng hợp kết quả phân tích
(?) Qua phân tích các ví dụ trên em có thể rút ra khái
niệm thế nào về một từ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ?
Cho ví dụ minh hoạ ?
HS :Đọc ghi nhớ SGK/10.
(?) Một từ có thể vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp
được không ? Vì sao ?
- (Một từ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp
vì tính chất rộng hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương
đối)
* Hướng dẫn luyện tập
- HS xác định yêu cầu bài tập 1,HS làm.GV gọi học
sinh lên bảng.
quần đùi , áo dài , bom bi , đại bác,
quần di , sơ mi bom ba càng súng trường
- Bài tập 2 : Gọi học sinh đọc yêu cầu bài tập 2 → gọi
từng học sinh lên bảng làm → gọi nhận xét, bổ sung →
Nghĩa rộng Nghĩa hẹp
c Chim (tu hú, sáo…) ↓ ↓
Nghĩa rộng Nghĩa hẹp
d Cá (cá rô, cá thu…) ↓ ↓ Nghĩa rộng Nghĩa hẹp
2.Ghi nhớ: sgk/10
II Luyện tập Bài tập 1:
- Bài tập 2:Tìm từ nghĩa rộng
- a : chất đốt ; b : nghệ thuật ;
c : thức ăn ; d : nhìn ; e: đánh
- Bài tập 3 :Tìm các từ có
Y phục
quần áo
Vũ khí
bom súng
Trang 7giáo viên chốt.
- Bài tập 3 : Giáo viên gọi học sinh đọc yêu cầu bài tập
→ học sinh đứng tại chỗ trả lời → gọi nhận xét, bổ sung
→ giáo viên chốt.
Bài tập 4: Giáo viên cho học sinh đứng tại chố trả lời
nhanh.
nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ :
- a, xe cộ : xe máy , xe hơi ,
xe đạp …
- b, kim loại: sắt , đồng ,
nhôm
- c, hoa quả : chanh , cam , chuối … - d, họ hàng : nội , ngoại , bác , chú … - á e, mang : xách , khiêng , gánh … Bài tập 4 : a, Thuốc lào ; b, thủ quỹ ; c, bút điện ; d , , hoa tai III Hướng dẫn tự học - Học phần ghi nhớ sgk - Làm hết bài tập còn lại , soạn bài mới “Tính thống nhất về chủ đề của văn bản " E.RÚT KINH NGHIỆM ………
………
………
………
………
Trang 8Tuần :1 Ngày soạn :16/08/2014
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A.M ứ dộ cần đạt :
- Thây được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của một văn bản cụ thể.
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề.
B.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1.Kiến thức:
- Chủ đề văn bản.
- Những thể hiện của chủ đề văn bản trong một văn bản.
2.Kĩ năng:
- Đọc hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản.
- Trình bày một văn bản ( nói, viết) thống nhất về chủ đề.
3.Thái độ:
- Biết vận dụng các kiến thức về tính thống nhất của văn bản để viết một văn bản hoàn chỉnh.
C.Phương pháp:
- vấn đáp, phân tích
D.Ti ến trình lên lớp
1 Ổn định lớp: Kiểm diện học sinh
Lớp 8a1: Vắng:………
Phép:………., KP:………
2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.
3 Bài mới: -GV giới thiệu bài : Một bài văn hoàn chỉnh , làm rõ được tư tưởng, chủ đề ,
nội dung của văn bản thì cần có sự thống nhất giữa chủ dề và nội dung Vậy thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản , chúng ta cùng đi tìm hiểu bài học hôm nay.
Hoạt động của GV& HS Nội dung bài dạy
*Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
- Hs đọc lại văn bản “ Tôi đi học” và trả lời câu
hỏi
(?) Văn bản miêu tả những việc đang xảy ra (hiện
tại ) hay đã xảy ra? ( hồi ức kỉ niệm )
- Văn bản miêu tả những việc đã xảy ra , đó là
những hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên đi
học
(?) Tác giả viết văn bản này nhằm mục đích gì ?
Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trường
đầu tiên→ GV: chốt nội dung trả lời câu hỏi trên
chính là chủ đè của văn bản
=> chủ đề của văn bản là vấn đề chủ chốt ,
I.Tìm hiểu chung 1.Chủ đề của văn bản :
*Ví dụ :văn bản Tôi đi học
Hồi Tưởng lại kỉ niệm sâu sắc về buổi
tựu trường đàu tiên
Trang 9những ý kiến , những cảm xúc của tác giả được
thể hiện một cách nhất quán trong văn bản
(?) Từ phân tích trên , em hãy cho biết chủ đề của
văn bản là gì ? ( HS đọc ghi nhớ sgk)
* Tìm hiểu về tính thống nhất về chủ đề của
văn bản
(?) Để tái hiện những kỉ niệm về ngày đầu tiên đi
học , tác giả đã đặt nhan đề của văn bản và sử
dụng từ ngữ , câu văn như thế nào ?( HSTLN)
- nói về chuyện “ Tôi đi học”
- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của “
tôi”, nên đại từ tôi , các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi
học được lặp đi lặp lại nhiều lần
- Những câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu
trường đầu tiên trong đời ; +Hôm nay tôi đi học
+ Hằng năm cứ vào cuối thu….lòng tôi lại nao
nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường
+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong
sáng ấy ; Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã
bắt đầu thấy nặng ; Tôi bậm tay ghì thật chặt ,
nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chếch đầu
chúi xuống đất
(?) Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật tôi
trong ngày đầu tiên đi học , tác giả đã sử dụng các
từ ngữ và các chi tiết nghệ thuật nào ?
+ - Những câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu
trường đầu tiên trong đời- thay đổi hành vi : lội
qua sông thả diều , đi qua đồng nô đùa – đi học ,
cố gắng làm như một học trò thực thụ
+Trên sân trường :về ngôi trường : nhà cao ráo ,
sạch sẽ , xinh xắn,oai nghiêm
- Cảm giác bỡ ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào
lớp : đứng nép bên người thân , chỉ dám nhìn một
nửa, dám đi từng bước nhẹ , muốn bay ngay
nhưng còn ngập ngừng e lệ … nức nở khóc theo
+ trong lớp học : cảm thấy xa mẹ , trước đây có
thể đi chơi cả ngày cũng không thấy xa nhà , xa
mẹ chút nào hết , giờ đây , mới bước vào lớp đã
thấy xa mẹ nhớ nhà
(?)Dựa vào kết quả phân tích hai vấn đề trên , em
có thể trả lời câu hỏi thế nào là tính thống nhất về
chủ đề của văn bản ? (Ghi nhớ sgk )
(?) Tính thống nhất này được thể hiện ở những
phương diện nào ? ( hình thức ; nhan đề của văn
bản ; Nội dung ; mạch lạc ( quan hệ giữa các
phần trong văn bản ) từ ngữ , chi tiết ( tập trung
làm rõ ý đồ , ý kiến , cảm xúc ); Đối tượng : xoay
- Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính
mà văn bản biểu đạt
2.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
*Ví dụ: Văn bản Tôi đi học
- nói về chuyện “ Tôi đi học”
- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của “ tôi”, nên đại từ tôi , các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần
Những câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời
+ Văn bản có tình thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
+ trên đường đi học :- về con
đường : quen đi lại lắm lần – thấy
lạ
- Những câu đều nhắc đến kỉ niệm
của buổi tựu trường đầu tiên trong đời
Trang 10quanh nhân vật tôi
(?) Làm thế nào để có thể viết một văn bản bảo
đảm tính thống nhất về chủ đề ?
Qua tìm hiểu bài học ta chốt lại nội dung bài học
HS đọc ghi nhớ SGK/12.
* Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập
Bài tập 1 :
- GV: Hướng dẫn học sinh cùng làm.
- gv: cho học sinh thảo luận trong 30 giây -> gọi
đại diện trả lời-> gv chốt.
=> Ghi nhớ : sgk/12 II.Luy ện tập
- Bài 1: phân tích tính thống nhất về chủ
đề
a, Viết về cây cọ ở vùng sông Thao quê hương tác giả
+ Thứ tự trình bày : Miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó giữa cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với người dân sông Thao
+ Khó thay đổi trật tự sắp xếp , các ý này
đã rành mạch liên tục
b, Chủ đề của văn bản : vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi
c, Chủ đề thể hiện trong toàn văn bản : qua nhan đề của văn bản “ Rừng cọ quê tôi” và các ý của văn bản miêu tả hình dáng , sự gắn bó giữa cây cọ với tuổi thơ của tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với người
d, Các từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọ và các ý lớn trong phần thân bài : Miêu tả hình dáng của cây cọ , nói lên sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ với nhân vật tôi , công dụng của cây cọ đối với cuộc sống
Bài tập 2 : Các ý không đảm bảo tính thống nhất :
b, d
III Hướng dẫn tự học : Học thuộc phần
ghi nhớ ; Viết một đoạn văn từ 7 đến 10 câu đảm bảo tính thống nhất về chủ đề của văn bản( chủ đề tự chọn ) Soạn bài tiếp theo “ Trong lòng mẹ".
E.RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………