giáo án ngữ văn 8 bài 1 tôi đi học 53

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm.. Hô

Trang 1

TRƯỜNG THCS LIÊNG TRANG GV: Dương Sỹ Bình

Văn bản: TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ

1 Kiến thức

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kĩ năng :

- Đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3 Thái độ :

- Giáo dục HS biết quý trọng những kỉ niệm thời thơ ấu đã qua, gắn bó với trường lớp

C PHƯƠNG PHÁP: phân tích thảo luận nhóm, thuyết trình.

D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp : Kiểm diện học sinh

- Lớp 8A3 - Vắng: (P;………; KP;

……….)

- Lớp 8A4 - Vắng: (P;……….; KP;

………)

- Lớp 8A5 - Vắng: (P;…… ………….… ; KP;……

……… )

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở của HS

3 Bài mới :

Tuổi học trò với bao hồn nhiên trong sáng luôn để lại cho ta nhiều kỉ niệm khó quên Có lẽ ai cũng cất giữ vào lòng cái cảm giác hồi hộp của buổi tựu trường đầu tiên Hôm

nay cô và các em cùng cảm nhận tâm trạng của nhân vật tôi trong tác phẩm Tôi đi học của

Thanh Tịnh

HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG BÀI DẠY

TIẾT 1 HOẠT ĐỘNG 1: Giới thiệu chung

- HS:Đọc chú thích

(?) Em hãy nêu vài nét chính về tác giả tác

phẩm ?

(?) Văn bản được in trong tập truyện nào ?

HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – Hiểu văn bản

- GV hướng dẫn đọc

I GIỚI THIỆU CHUNG

1.Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988 )

2 Tác phẩm:

- Xuất xứ:In trong tập Quê mẹ

-Thể loại: Truyện ngắn

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc – Tìm hiểu từ khó

Trang 2

- GV: Yêu cầu HS giải nghĩa chú thích

(?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường của “tôi”

được kể theo trình tự không gian nào

- Theo trình tự không gian từ nhà đến

trường

P1:Từ đầu đến “ trên ngọn nui”

P2: Tiếp đến “được nghỉ cả ngày nữa”

P3: Phần còn lại

- Gọi HS đọc đoạn đầu vb

(?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường của nhân

vật “ tôi” gắn với không gian, thời gian cụ

thể nào ?

- Thời gian : buổi sáng cuối thu; Không

gian : trên con đường làng dài và hẹp

(?) Tìm những từ ngữ miêu tả tâm trạng

của “Tôi”?

(?) Chi tiết “ tôi không lội qua sông … như

thằng Sơn nữa” cho thấy tôi thay đổi như

thế nào ?

- Tôi thay đổi trong nhận thức của bản

thân, cậu bé tự thấy mình lớn lên

(?) Em hiểu gì về nhân vật “ tôi” qua chi

tiết “Ghì thật chặt tự cầm bút thước”?

- Có chí học ngay từ đầu, muốn tự mình

đảm nhận việc học tập, không thua kém

bạn

(?) Trong những cảm nhận mới mẻ trên con

đường làng đến trường, nhân vật tôi bộc lộ

đức tính gì?

- Thích học, yêu bạn và mái trường

* HSTL( 3’) : Biện pháp nghệ thuật nào

được sử dụng trong câu văn sau: “ý nghĩ

ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như

một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”

Tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy?

TIẾT 2

- Gọi HS đọc đoạn 2

(?) Quan sát phần văn bản tiếp theo cho

biết: cảnh trước sân trường làng Mĩ Lí lưu

lại trong tâm trí nhân vật tôi có gì nổi bật ?

- dày đặc người, người nào cũng đẹp, ngôi

trường xinh xắn, oai nghiêm

(?) Trước khung cảnh đó thì tâm trạng cậu

bé ntn ?

2 Tìm hiểu văn bản:

a Phương thức biểu đạt : Tự sự-miêu tả-biểu

cảm

b Bố cục: 3 phần

c Phân tích

c1 Tâm trạng của “tôi” trên đường đến trường

- Nao nức, mơn man

- “ Lòng tôi có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi

đi học”

- Tự thấy mình đã lớn lên

- Muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập

 NT so sánh, nhân hóa, sử dụng nhiều động

từ mạnh

 Sự háo hức, hăm hở, sự đổi thay trong nhận thức, ý chí học tập cao

c2 Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân trường

- Người nào cũng sạch sẽ vui tươi

- Ngôi trường xinh xắn oai nghiêm

- Lo sợ vẩn vơ

Trang 3

- lo sợ vẩn vơ

(?) Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì ?

- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội

khai trường thường gặp ở nước ta, bộc lộ

tình cảm sâu nặng của tác; giả đối với mái

trường tuổi thơ

(?) Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu

đến trường học, tác giả dùng hình ảnh so

sánh nào ?

- Họ như con chim non đứng bên bờ tổ,

nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn

ngập ngừng e sợ.

(?) Tác dụng của biện pháp nghệ thuật so

sánh ấy?

(?) Tâm trạng và cảm giác nhân vật tôi khi

nghe ông đốc gọi tên vào lớp?

- lúng túng, càng lúng túng hơn, dúi đầu

vào lòng mẹ khóc

- Gọi HS đọc đoạn 3

(?) Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp,

nhân vật “ tôi’ lại cảm thấy trong thời thơ

ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần

này ?

- Vì tôi bắt đầu cảm nhận được sự độc lập

của mình khi đi học Bước vào lớp học là

bước vào thế giới riêng của mình, phải tự

mình làm tất cả, không còn có mẹ bên

cạnh.

(?) Những cảm giác của nhân vật “ tôi”

bước vào lớp học là gì ?

- Một mùi hương lạ xông lên … chút nào

(?) Vì sao nhân vât tôi có cảm giác đó ?

- cảm giác lạ vì lần đầu được vào lớp học,

một môi trường sạch sẽ, ngay ngắn.

(?) Những cảm giác trong sáng nảy nở

trong lòng tôi là những cảm giác nào ?

- tình yêu, niềm trân trọng sách vở, bàn

ghế, lớp học, thầy học, gắn liền với mẹ và

quê hương

(?) Cảm nhận của em về nhân vật “ tôi”

cũng chính là tác giả Thanh Tịnh ?

- giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái trường

quê hương.

- Lúng túng, càng lúng túng và dúi vào lòng

mẹ khóc

 Miêu tả, so sánh: Ngỡ ngàng lo sợ, lúng

túng

c3 Cảm nhận của “ tôi” trong lớp học

- Cảm thấy xa mẹ

- Cảm giác lạ và hay hay vì lần đầu vào lớp học

- Yêu thầy, mến bạn

 Gắn bó với trường lớp, bạn bè và việc học

3 Tổng kết

a Nghệ thuật:

- Ngòi bút miêu tả tinh tế, chân thực tâm tâm trạng nhân vật

- Sử dụng nhiều hình ảnh so sánh độc đáo

b Ý nghĩa: Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi

mãi không thể nào quên trong kí ức

Trang 4

- Gv khái quát nội dung nghệ thuật của bài

học

(?) Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm

xúc của nhân vật Tôi trong truyện ngắn Tôi

đi học

HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tự học

- Đọc văn bản trong lòng mẹ, tìm hiểu gia

cảnh và tình cảm của bé Hồng đối với mẹ

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

Bài cũ: Đọc lại tác phẩm, phân tích diễn biến

tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

Bài mới: Soạn bài: “Trong lòng mẹ”.

Tìm hiểu gia cảnh và tình cảm của bé Hồng đối với mẹ

E RÚT KINH NGHIỆM:

………

Tuần: 1 Ngày soạn: 18/08/2014

Tiếng Việt: CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT NGHĨA CỦA TỪ

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc hiểu và tạo lập văn bản

B TRỌNG TÂM KIẾN THứC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:

1 Kiến thức: Hiểu rõ cấp độ khái quát về nghĩa của tư

2.Kĩ năng: Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

3 Thái độ: Chú ý lựa chọn và dùng từ đúng quan hệ nghĩa rộng và hẹp khi nói và viết.

C PHƯƠNG PHÁP: Trực quan, phát vấn, thảo luận nhóm.

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- Lớp 8A3 - Vắng: (P;………; KP;

……….)

- Lớp 8A4 - Vắng: (P;……….; KP;

………)

- Lớp 8A5 - Vắng: (P;…… ………….… ; KP;……

……… )

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

3 Bài mới: Giới thiệu bài:

Các vật trong tự nhiên đều có kích thước to nhỏ rộng hẹp Vậy nghĩa của tư ngữ thì sao? Chúng co bao chứa lẫn nhau không ? Bài học hôm nay sẽ giúp các em trả lời câu hỏi đó

Trang 5

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG KIẾN THỨC

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung

(?) Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của từ thú, chim, cá ? Tại sao?

- phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa

của 3 từ thú, chim, cá

(?) Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của từ voi, hươu ? Nghĩa của từ chim rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ tu hú, sáo ? Tại sao ?

- Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng

hơn các từ voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu và

có phạm vi hẹp hơn từ động vật.

(?) Qua phân tích ví dụ trên, hãy rút ra khái niệm

thế nào là một từ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp?

Mội từ có thể vừa có nghĩa rộng,vừa có nghĩa hẹp

được không?

HOẠT ĐỘNG 2: Luyện tập

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều gì?

- HS: Thảo luận trình bày theo nhóm

- Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 2

- HS: Làm việc độc lập

- GV:Nêu yêu cầu bài tập 3

- HS: Thảo luận trình bày

- GV:Tìm từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi

nhóm từ sau?

- HS:Làm việc theo đôi

- Nêu khái niệm từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp và

cho ví dụ

- Làm bài tập 4

- Chuẩn bị bài Tính thống nhất về chủ đề của văn

bản

I.TÌM HIỂU CHUNG

1.Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:

Ví dụ: sgk

a Động vật (thú,chim,cá) ↓ ↓

Nghĩa rộng Nghĩa hẹp

b Thú (voi,hươu) ↓ ↓

Nghĩa rộng Nghĩa hẹp

 Một từ được coi là nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

2 Ghi nhớ Sgk/10

II LUYỆN TẬP Bài 2 : Tìm từ nghĩa rộng

a chất đốt ; b nghệ thuật ; c thức ăn

d nhìn ; e đánh

Bài 3 : tìm nghĩa bao hàm trong phạm vi

của mỗi từ

a xe cộ : xe máy, xe hơi, xe đạp

b kim loại: sắt, đồng, nhôm

c hoa quả : chanh, cam, chuối

d họ hàng : nội, ngoại, bác, chú …

e mang : xách , khiêng, gánh

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Bài cũ: Học thuộc lòng ghi nhớ, cho ví dụ

từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp, làm bài tập 4:

Bài mới: Soạn bài: “Tính thống nhất về

chủ đề của văn bản”.

+ Chủ đề văn bản là gì?

+ Khi nào văn bản có tính thống nhất về chủ đề?

Trang 6

Tuần: 1 Ngày soạn: 18/08/2014

Tập làm văn:

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của một văn bản cụ thể

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ

1.Kiến thức :

- Nắm được chủ đề của văn bản, những thể hiện chủ đề trong một văn bản

2.Kĩ năng:

- Đọc-hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản(nói, viết) thống nhất

3.Thái độ:

- Giáo dục ý thức nói và viết thống nhất chủ đề, tránh lối viết lan man

C PHƯƠNG PHÁP

- Tích hợp với vb Tôi đi học, phát vấn, phân tích, thảo luận nhóm.

D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- Lớp 8A3 - Vắng: (P:……….; KP:………

………)

- Lớp 8A4 - Vắng: (P:……… ; KP:

………)

- Lớp 8A5 - Vắng: (P:……….……; KP:

……… )

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

3 Bài mới:

Các em đã từng cảm nhận rất nhiều văn bản văn bản Mỗi văn bản đều có một chủ đề xác định Vậy thế nào là chủ đề của văn bản? Làm thế nào để văn bản thống nhất về chủ đề? Bài học hôm nay sẽ giúp các em trả lời 2 câu hỏi trên

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG KIẾN THỨC HOẠT ĐỘNG 3: Tìm hiểu chung :

- Gọi HS đọc lại vb Tôi đi học

(?) Văn bản miêu tả những việc đang xảy ra hay đã

xảy ra ( hồi ức kỉ niệm)?

- Miêu tả những việc đã xảy ra, đó là những hồi

tưởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học

(?) Tác giả viết vb này nhằm mục đích gì ?

- Để bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu

I TÌM HIỂU CHUNG :

1 Chủ đề của văn bản VD: Văn bản Tôi đi học

→ Hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học để bộc lộ cảm xúc của mình

về kỷ niệm đó  Chủ đề

Trang 7

sắc từ thuở thiếu thời

(?) Từ đó em hiểu thế nào là chủ đề?

- Chủ đề của vb là vấn đề chủ chốt, những ý kiến,

những cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách

nhất quán trong vb

(?) Để tái hiện những kỉ niệm về ngày đầu tiên đi

học, tác giả đã đặt nhan đề của VB và sử dụng từ

ngữ, câu như thế nào?

-HS thảo luận trình bày:

+ Nhan đề “ Tôi đi học”, Đại tư “ tôi”

+ Hôm nay tôi đi học ….lòng tôi lại nao nức những

kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường Tôi quên thế

nào được những cảm giác trong sáng ấy.

(?) Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật tôi

trong ngày đầu tiên đi học, tác giả đã sử dụng các từ

ngữ và các chi tiết nghệ thuật nào ?

(?) Dựa vào kết quả phân tích hai vấn đề trên , em

hiểu thế nào là tính thống nhất về chủ đề của VB ?

(?) Tính thống nhất này được thể hiện ở những

phương diện nào ?

Hình thức: nhan đề của văn bản; Nội dung : mạch

lạc (quan hệ giữa các phần trong vb )từ ngữ, chi

tiết ( tập trung làm rõ ý đồ, ý kiến, cảm xúc ); Đối

tượng : xoay quanh nhân vật tôi

(?) Làm thế nào để có thể viết một văn bản bảo

đảm tính thống nhất về chủ đề ?

- HS trả lời Ghi nhớ mục 3 sgk/12

HOẠT ĐỘNG 2: Luyện tập

BT1: Làm việc theo đôi

BT2: Trả lời tại chỗ

- Bài tập 3 : Chọn một ý triển khai thành một đoạn

văn đảm bảo tính nhất về chủ đề

- Đọc sgk, trả lời trước câu hỏi trong sgk

+ Ghi nhớ: mục 1 sgk/12

2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

VD : Văn bản “Tôi đi học”

- Nhan đề : Giới thiệu đối tượng và vấn đề

- Các từ ngữ trong văn bản :Hôm nay tôi

đi học, … lòng tôi lại náo nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

 Tập trung vào chủ đề văn bản

+ Ghi nhớ: mục 2,3 sgk/12

II LUYỆN TẬP Bài 1: Phân tích tính thống nhất về chủ

đề

a Viết về cây cọ ở vùng sông Thao quê hương tác giả

+ Thứ tự trình bày: miêu tả hình dáng cây cọ, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó của cây cọ với người dân sông Thao

+ Khó thay đổi trật tự sắp xếp, các ý này

đã rành mạch liên tục

b Chủ đề của vb: vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

c Chủ đề thể hiện trong toàn vb : qua

nhan đề của vb “ Rừng cọ quê tôi”và các

ý của vb miêu tả hình dáng, sự gắn bó cây cọ với tuổi thơ của tác giả, tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với người

d Các từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều

lần : rừng cọ, lá cọ và các ý lớn trong phần thân bài: miêu tả hình dáng của cây

cọ, nêu lên sự gắn bó mật thiết giữa cây

cọ với nhân vật tôi, công dụng của cây

cọ đối với cuộc sống

Bài 2: Các ý không đảm bảo tính thống

nhất : b, d

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Trang 8

Bài cũ: Nắm được khái niệm chủ đề,

đọc và tìm chủ đề của một văn bản bất

kì, làm bài 3

Bài mới:Soạn bài: “ Bố cục văn bản ”

- Đọc sgk, trả lời trước câu hỏi trong sgk

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	160,5 KB