Mục tiêu: - Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tơi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một trích truyện cĩ sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm.. - Thấy được và
Trang 1Ngày soạn: 15/8/2015
Tiết 1 Văn bản: TƠI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
A Mục tiêu:
- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tơi trong buổi tựu trường đầu
tiên trong một trích truyện cĩ sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Rèn kĩ năng đọc, hiểu văn bản thuộc thể loại truyện ngắn
- Thấy được và trân trọng ngịi bút văn xuơi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh cũng như trân trọng nâng niu những kỷ niệm đầu đời của tuổi học sinh
- Hình thành và phát triển cho học sinh năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực
tư duy và năng lực cảm thụ
B Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1- Kiến thức:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật 'tơi'' ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Tích hợp ngang với phần Tiếng Việt ở bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, với phần tập làm văn ở bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Tích hợp dọc với bài: Cổng trường mở ra ở sách Ngữ văn 7 tập 1
2- Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phát hiện và phân
tích tâm trạng nhân vật tơi - người kể chuyện; liên tưởng đến những kỷ niệm tựu trường của bản thân
C Chuẩn bị :
1 Giáo viên : Soạn giáo án, nghiên cứu kỹ văn bản, tham khảo các tài liệu cĩ liên quan, bảng phụ
2 Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi ở sgk
D Tiến trình lên lớp
1 Ổån định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ : (Kiểm tra việc chuẩn bị của hs )
3 Bài mới :
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh Nội dung cần đạt
Hình thành
và phát triển năng lực
I HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Bài đầu tiên trong chương
trình ngữ văn 7, các em được
học bài gì của ai, nội dung đề
cập đến vấn đề gì
- Đúng vậy, những kỷ niệm
Tự bộc lộ
ý kiến cá nhân
Văn bản nhật dung
“Cổng trường mở ra”
của Lý Lan
Năng lực hợp tác
Trang 2của thời áo trắng, tung tăng
cắp sách đến trường luôn
được lưu giữ bền lâu trong
trí nhớ, luôn gợi mở, luôn
khơi dậy những nổi niềm xúc
cảm thiêng liêng Truyện
ngắn “Tôi đi học” của Thanh
Tịnh là một trong những văn
bản giàu chất thơ đã khai
thác đề tài này rất thành
công Mời các em chúng ta
cùng tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
thành
và phát triển năng lực
Gv: Yêu cầu học sinh đọc
thầm chú thích sao ở trang 8,
sau đó trình bày ngắn gọn
về nhà văn Thanh Tịnh và
truyện ngắn "Tôi đi học"
? Em hiểu gì về tác phẩm
này?
GV: Mảnh đất quê hương
với thiên nhiên thơ mộng
hữu tình, buồn lặng với
những điệu Nam ai, Nam
Cá nhân
I Đọc, hiểu chung:
1 Tác giả ( 1911-1988)
- Tên thật:Trần Văn Ninh
- 6 tuổi đổi tên là Trần Thanh Tịnh
- Quê : Huế
- Thành công ở lĩnh vực thơ và truyện ngắn
- Tác phẩm chính : Quê mẹ,
Đi giữa một mùa sen
- Sáng tác của Thanh Tịnh đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đầm thắm nhẹ nhàng mà lắng sâu, tình cảm êm dịu, trong trẻo
2 Tác phẩm:
- Truyện ngắn "Tôi đi học" in trong tập "Quê Mẹ" xuất bản 1941
- KVB: Văn bản nhật dụng
Giao tiếp
Trang 3bình, mái nhì,mái đẩy trên
sông nước đã ảnh hưởng sâu
sắc đến tâm hồn thơ văn
Thanh Tịnh Sáng tác của
ông từ thơ đến truyện đều
đậm chất trữ tình toát lên vẻ
đằm thắm trong sáng và Tôi
đi học là một trong
Hoạt động 2:
* Đọc: Yêu cầu đọc giọng
chậm, dịu hơi buồn, lắng
sâu 3 học sinh nối nhau đọc
- Giáo viên: nhận xét cách
đọc của học sinh sau khi
nghe các em đọc
Đọc kỹ chú thích (2) (6) (7)
C Hoạt động 3:
GV Nêu bố cục của văn
bản?
HS:Chia làm 3 phần
Phần 1: Từ đầu ->trên ngọn
núi: tâm trạng của nhân vật
tôi trên đường tới trường :
Phần 2:Tiếp -> được nghỉ cả
ngày nữa:tâm trạng của nhân
vật tôi trên đường tới trường
Phần3: Còn lại : Tâm trạng
của nhân vật tôi khi ngồi vào
học
Gv: ? Trong văn bản Tôi đi
học có những nhân vật nào?
Nhân vật nào là nhân vật
chính? Vì sao
Hs: Có những nhân vật tôi,
mẹ, ông đốc, những cậu học
trò những bậc phụ huynh
Tôi là nhân vật chính Vì
nhân vật này được kể nhiều
nhất Mọi sự việc đều được
Cá nhân
Cá nhân
- T hể loại: Truyện ngắn trữ tình
- PTBĐ: TS xen MT và BC
- Bố cục: 3 phần
II Đọc, hiểu văn bản
Giao tiếp
Tư duy
Trang 4kể từ cảm nhận “Tôi”
?Những gì đã gợi lên trong
lòng nhân vật “Tôi” kỉ niệm
về buổi tựu trường đầu tiên ?
những kỉ niệm ấy được nhà
văn diễn tả theo trình tự như
thế nào ?
Hs Những biến chuyển của
đất trời vào dịp cuối thu
“Hàng năm cứ vào cuối thu,
lá ngoài đường rụng
nhiều tựu trường “
Hình ảnh những em nhỏ rụt
rè núp dưới nón Mẹ lần đầu
tiên đến trường
Những kỉ niệm được kể theo
trình tự thời gian: Từ hiện tại
nhớ về dĩ vãng
Gv: Chúng ta sẽ tìm hiểu văn
bản này theo bố cục mà các
em vừa tìm ra
? Cảm xúc của nhân vật tôi
bắt nguồn từ đâu?
- HS đọc câu văn giới
thiệu:
? Em có cảm nhận gì khi
đọc lời giới thiệu đó?
- Lời giới thiệu hay đầy ý
nghĩa Hình ảnh so sánh
đẹp -> Gợi tả tâm trạng
GV: Ngay mấy dòng đầu tác
phẩm nhà văn đã giới thiệu
dùng những hình ảnh so sánh
một cách ấn tượng: Tôi quên
đãng” Câu văn như cánh
cửa dịu dàng mở ra dẫn
người đọc vào một thế giới
đầy ắp những sự việc, những
con ngừơi, những cung bậc
tâm tư tình cảm khác nhau
Cá nhân
Nhóm 4
1 Cảm nhận của nhân vật
“tôi“ trên đường tới trường
Tư duy và cảm thụ văn học
Hợp tác tự quản và tư duy …
Trang 5và rất đángnhớ, đáng chia
sẻ Trung tâm .là cậu học
trò ngaỳ đầu tiên đến lớp
? Kỷ niệm ngày đầu tiên
đến trường của nhân vật tôi
gắn liền với thời gian và
không gian nào?
- HS:
? Vì sao không gian và thời
gian ấy trở thành kỷ niệm
không phai trong lần đầu
tiên
- Đây là thời điểm và chốn
quen thuộc, gần gũi, gắn liền
với tuổi thơ tác giả và đó là
lần đầu tiên đến trường nên
thời khắc đó rất thiêng liêng,
nó in đậm trong ký ức
? Lần đầu tiên đến trường
tác giả có những cảm giác
thật đặc biệt Hãy tìm
những hình hảnh ?
- Con đường quen mà tự
nhiên thấy lạ -> lòng tôi
đang có sự thay đổi
-> Cảm xúc mới mẻ, ngỡ
ngàng nảy nở
- Thèm đượcnhư các học trò
khác lớn
- Thử sức mình: cầm bút, vở
thươc
=> Sự thay đổi trong tình
cảm, nhận thức của cậu bé,
cậu tự thấy mình lớn
lên,trang trọng
GV: Đối với một em bé chỉ
biết chơi đùa, qua sông, thả
diều ra đồng chạy nhảy với
các bạn thì đi học quả là một
việc lớn, một đổi thay quan
Cá nhân
Nghe
Cá nhân
- Thời gian: Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh
- Không gian: con đường làng dài và hẹp
=> Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của tác giả với lần đầu tiên đến trường
- Con đường quen mà tự nhiên thấy lạ -> lòng tôi đang có sự thay đổi
- Thấy mình trang trọng
Cảm thụ VH
Trang 6trọng đánh dấu bước ngoặt
của tuổi thơ-> Cảm thấy tran
gtrọng với bộ quần áo,mấy
quyển vở mới trên tay, muốn
thử sức mình xin mẹ cho
càm thử bút, thước như các
bạn
? Khi nhớ lại những ý nghĩ:
“ Chỉ những bút thước” tác
giả viết:” ý nghĩ ấy .ngọn
núi” điều đó khiến em ? Em
có nhận xét gì về hình ảnh so
sánh này?
Gv: Cách so sánh ấy thật ấn
tượng bằng cách so sánh ấy,
tác giả đã dẫn người đọc vào
một thế giới đầy ắp những sự
việc, những con người,
những cung bậc tâm tư tình
cảm đẹp đẽ, trong sáng, rất
đáng nhớ, đáng chia sẽ và
mến thương
Trung tâm của thế giới ấy là
cậu học trò nhỏ lần đầu tiên
đến trường, trong lòng nảy
nở biết bao ý nghĩ tình cảm
xao xuyến mới lạ, suốt đời
không thể quên.Đó cũng là
lần đầu tiên tôi được đến
trường nên thời khắc đó rất
thiêng liêng, nó in đậm trong
ký ức
- Hình ảnh so sánh nhẹ
nhàng trong sáng, đẹp đẽ
- Thể hiện khát vọng muốn
vươn tới của tâm hồn trẻ thơ
? Những chi tiết đó cho
thấy sự thay đổi gì trong
nhận thức của cậu bé?.
*Tiểu kết: Lần đầu tiên được
Nhóm đôi
Tôi đi học :
=> Đây là sự kiện lớn, một sự đổi thay quan trọng, đánh dấu bước ngoặt của tuổi thơ
=>Sự thay đổi về tình cảm và nhận thức: sự mới mẻ, ngỡ ngàng
- Muốn thử sức để khẳng định mình khi xin mẹ được cầm cả bút, thước => tôi tự thấy mình lớn lên, có ý thức nghiêm túc
Hợp tác tự quản…
Trang 7tới trường, cựng với mẹ đi
trờn con đường làng thõn
quen, cậu bộ thấy ngỡ ngàng
và hồi hộp xiết bao, bởi cậu
hiểu mỡnh đó lớn, sắp bước
vào một thế giới mới lạ, một
chõn trời đang rộng mở
trước mắt cậu bộ
trong việc học hành muốn được chững chạc như bạn
4 Củng cố:
Em hãy trình bày những cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi
trong ngày đầu đến trờng?
5 Hướng dẫn học bài:
- Nắm kĩ nội dung bài học
- Tỡm hiểu nội dung phần cũn lại: Cỏc cỏ nhõn chuẩn bị bài giới thiệu (kể) về tõm trạng hoặc kỉ niệm đỏng nhớ của mỡnh trong buổi tựu trường đầu tiờn
-Ngày soạn: 15/8/2015
Tiết 2 Văn bản: TễI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
A Mục tiờu:
- Cảm nhận được tõm trạng, cảm giỏc của nhõn vật tụi trong buổi tựu trường đầu
tiờn trong một trớch truyện cú sử dụng kết hợp cỏc yếu tố miờu tả và biểu cảm
- Rốn kĩ năng đọc, hiểu văn bản thuộc thể loại truyện ngắn
- Thấy được và trõn trọng ngũi bỳt văn xuụi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tỡnh man mỏc của Thanh Tịnh cũng như trõn trọng nõng niu những kỷ niệm đầu đời của tuổi học sinh
- Hỡnh thành và phỏt triển cho học sinh năng lực hợp tỏc, năng lực giao tiếp, năng lực
tư duy và năng lực cảm thụ
B Trọng tõm kiến thức, kĩ năng:
1- Kiến thức:
- Cảm nhận được tõm trạng hồi hộp, cảm giỏc bỡ ngỡ của nhõn vật 'tụi'' ở buổi tựu trường đầu tiờn trong đời
- Tớch hợp ngang với phần Tiếng Việt ở bài: Cấp độ khỏi quỏt của nghĩa từ ngữ, với phần tập làm văn ở bài: Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản Tớch hợp dọc với bài: Cổng trường mở ra ở sỏch Ngữ văn 7 tập 1
2- Kỹ năng: Rốn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phỏt hiện và phõn
tớch tõm trạng nhõn vật tụi - người kể chuyện; liờn tưởng đến những kỷ niệm tựu trường của bản thõn
Trang 8C Chuẩn bị :
1 Giáo viên : Soạn giáo án, nghiên cứu kỹ văn bản, tham khảo các tài liệu cĩ liên quan, bảng phụ
2 Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi ở sgk
D Tiến trình lên lớp
1 Ổån định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ :
(?)Tĩm tắt văn bản “Tơi đi học” và trình bày hiểu biết của em về nhà văn Thanh
Tịnh
3 Bài mới :
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cần đạt
Hình thành
và phát triển năng lực
I HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Cảm nhận của nhân vật
“Tơi” lúc ở sân trường ,
trong lớp học được thể hiện
như thế nào?Chúng ta tìm
hiểu tiếp văn bản
Nghe
Năng lực hợp tác
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
-Học sinh đọc lại phần 2
- Nội dung của phần này là
gì?
(?) Cảnh trước sân trường
Mỹ Lý ngày tựu trường cĩ gì
nổi bật ?.
? Hãy so sánh cảnh tượng đĩ
với cảnh tượng ngày khai
trường của trường ta ? Cảnh
tượng đĩ đĩ phản ánh được
điều gỡ ?.
Gv: ? Trong cái nhìn của cậu
học trị nhỏ, trường Mỹ Lý
ngày khai trường cĩ gì đặc
Cá nhân
Cá nhân
II.Đọc hiểu văn bản(Tiếp)
2 Cảm nhận của “Tơi” lúc
ở sân trường
- Rất đơng người (sân trường làng Mỹ Lý dày đặc
cả người)
- Người nào cũng đẹp (người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi, sáng sủa)
=> Phản ánh khơng khí đặc biệt của ngày hội khai trường: Sơi nổi, hồ hởi, náo nức, thể hiện tinh thần hiếu học
Tư duy
Liên hệ
Trang 9biệt? Em có suy nghĩ gì về
hình ảnh so sánh này
- Trường vừa xinh xắn, vừa
oai nghiêm như cái đình làng,
sân nó rộng, mình nó cao hơn
=> Đình làng là nơi thờ cúng
tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu
những điều bí ẩn, cách so
sánh này đó diễn tả cảm xỳc
trang nghiêm của tác giả về
mái trường
(?) Để diễn tả cái tâm trạng
bỡ ngỡ, rụt rè và lo sợ của
những cậu học trò nhỏ lần
đầu tiên đến trường tác giả
đã xây dựng hình ảnh nào ?
- Họ như con chim non đứng
bên bờ tổ, nhỡn khoảng trời
rộng muốn bay, nhưng cũn
ngập ngừng, e sợ
? Em có cảm nhận gì về hình
ảnh đó
GV bình: Hình ảnh so sánh
diễn tả đúng tâm trạng nhân
vật, vừa gợi cho người đọc
liên tưởng về một thời tuổi
nhỏ dưới mái trường thân yêu
Mái trường đẹp như tổ ấm,
mỗi học trò ngây thơ hồn
nhiên như một cánh chim đầy
khát vọng và biết bao bồi hồi
lo lắng nhìn bầu trời rộng,
nghĩ tới những chân trời học
vấn mênh mang
? (Dùng phiếu học tập)
Bên cạnh những hình ảnh so
sánh tác giả còn sử dụng một
loạt những từ láy diễn tả tâm
trạng Hãy chỉ ra
Cá nhân
Nhóm lớn
- Trường vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm như cái đình làng, sân nó rộng, mình nó cao hơn hơn
=> Hình ảnh so sánh rất tinh tế, sinh động, diễn tả thành công tâm trạng của những cậu học trò nhỏ
+ Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường
+ Thể hiện khát vọng bay bổng của trẻ thơ
- Bỡ ngỡ, ngập ngừng, rụt
rè, chơ vơ, vụng về, lúng túng, dềnh dàng, run run
Cảm thụ văn học
Hợp tác tự quản
Trang 10? Trong những từ láy mà em
vừa chỉ ra, từ nào được tác
giả sử dụng nhiều nhất ? Vì
sao?.
Được sử dụng đến 4 lần Đây
là từ có nghĩa khái quát được
sử dụng chính xác để diễn tả
tâm trạng, miêu tả chân thực
cử chỉ, ánh mắt, ý nghĩ, cảm
giác hồn nhiên trong sáng của
cậu học trò nhỏ Giúp ta hiểu
sâu thêm nỗi lòng nhân vật và
tài năng kể chuyện của tác
giả
? Đây là lần đầu tiên cậu bé
được tiếp xúc với trường, lớp
với các thầy cô giáo? Vậy ấn
tượng ban đầu của cậu về
thầy hiệu trưởng ra sao.
? Điều đó gợi lên những tình
cảm gì cậu bé đối với thầy
giáo.
? Gọi học sinh đọc phân tích
“Tôi cảm thấy sau lưng có
một bàn tay dịu dàng vuốt
mái tóc tôi”
? Em nghĩ gỡ về những tiếng
khóc của những cậu học trò
nhỏ trong đoạn trích vừa rồi.
GV bình: Vừa lúc nãy các cô,
các cậu rất náo nức, muốn
chứng tỏ mình rất lớn, cảm
thấy hãnh diện vì được nhiều
người chú ý Vậy mà giờ đây
lại khóc như phản ứng dây
chuyền, rất tự nhiên, rất ngây
thơ và giàu ý nghĩa Miêu tả
cụ thể 3 dạng khóc “ôm mặt
khóc” “Nức nở khóc” “Thút
thít” Một lần nữa cây bút văn
Nhóm đôi
Nghe
Thảo luận nhóm
=> Động từ chỉ trạng thái lúng túng:
- Ông đốc:
+ Dặn dò ân cần
+Cặp mắt hiền từ,cảm
động
+ Tươi cười nhẫn nại
=> Tin tưởng, quý trọng và biết ơn
- Tiếng khóc có nhiều ý nghĩa:
+ Lo sợ (xa rời người thân bước vào mái trường hoàn toàn mới lạ)
+ Luyến tiếc (những ngày chơi đùa thoải mái)
+ Niềm vui, sự quan tâm (lần đầu tiên được tự mình học tập)
+ Báo hiệu sự trưởng thành,
là những giọt nước mắt
Hợp tác tự quản và giải quyết vđ
Cảm thụ văn học
Trang 11xuôi Thanh Tịnh truyền cảm
biết bao, trữ tình biết bao
Phải chăng lúc này Thanh
Tịnh không viết văn mà ông
đang sống lại những kỷ niệm
của chính mình nên kỷ niệm
ấy càng trong sang, chân thực
đến vô cùng…
Chuyển: Đến những phút
cuối của buổi tựu trường phải
rời tay mẹ, bước vào lớp tâm
trạng và cảm giác của cậu bé
ra sao mời các em chúng ta
tìm hiểu phần còn lại của tác
phẩm
? Khi sắp hàng đợi vào lớp
học tại sao “Tôi” lại cảm
thấy trong thời thơ ấu tôi
chưa lần nào thấy xa mẹ tôi
như lần này ?
Hs Bước vào lớp học là bước
vào thế giới riêng của mình,
phải tự mình làm tất cả, không
còn có mẹ bên cạnh như ở
nhà
? Những cảm giác mà nhân
vật tôi nhận được khi bước
vào lớp học là gỡ.
?Tại sao“Tôi”lại có những
cảm giác đó.
=> Lạ vì lần đầu tiên được
vào lớp học, một môi trường
sạch sẽ và ngay ngắn Thấy
thân thuộc với bạn bè, bàn
ghế vì bắt đầu có ý thức
những thứ đó sẽ gắn bó thân
thiết với mình
Đọc diễn cảm
Phát hiện
“Mộtmùi hương
lạ xông lên, trông hình gì treo trên tường cũng thấy lạ và hay hay, nhìn bàn ghế chổ tụi ngồi rồi lạm nhận là vật riêng của minh, nhìn người bạn chưa
hề quen biết nhưng lòng cảm thấy không xa lạ chút nào
ngoan chứ không vòi vĩnh
3 Cảm nhận của nhân vật
“tôi” lúc ở trong lớp
- Vì “tôi” bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học
- Cảm thấy xa lạ vừa gần gủi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh
- Hình ảnh con chim con:
+Gợi sự luyến tiếc khi đó
Giải quyết vđ
