giáo án ngữ văn 8 bài 1 tôi đi học

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh.. Chủ đề của văn bản: “T

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự

sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống củabản thân

2 Kiểm tra bài cũ: Sự chuẩn bị của học sinh

* Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

3 Bài mới:

Yêu cầu đọc: giọng đọc nhẹ nhàng,

biểu trong giai đoạn văn học

1930-1945, là cộng tác viên của Tự lực

văn đoàn Sáng tác của ông thường

hướng đến thế giới đẹp đẽ của

những kỉ niệm, cảm xúc, tình cảm

trong trẻo, nhẹ nhàng

? Xác định thể loại và phương thức

biểu đạt trong văn bản

? Với đặc điểm trên về thể loại, hãy

cho biết mạch cảm xúc được xây

dựng theo trình tự như thế nào?

? Từ đặc điểm trình tự trên, hãy chỉ

rõ vị trí của từng đoạn?

? Học sinh đọc đoạn từ đầu->“ Trên

ngọn núi”

? Kỉ niệm về ngày đầu được đi học

gợi nhớ qua thời điểm nào?

? Nhận xét về thời điểm này?

? Vào thời điểm đó thì tâm trạng của

nhân vật Tôi như thế nào?

? Em có nhận xét gì về cách dùng từ

ngữ của tác giả?

? Vì sao thời gian và không gian ấy

lại trở thành những kỷ niệm sâu sắc

trong lòng tác giả?

- Sáng tác của ông thường mang vẻ đẹpđằm thắm, những tình cảm êm dịu, trongtrẻo

- Tác phẩm tiêu biểu: Hậu chiến trường (thơ- 1937), Quê mẹ (Tập truyện ngắn-

- Trình tự cảm xúc: tâm trạng và cảmnhận của nhân vật trên đường tới trường,

ở trên sân trường và khi chuẩn bị vàolớp

* Bố cục: 3 đoạn+ Đoạn 1: Từ đầu-> trên ngọn núi: Cảmnhận của tôi trên đường tới trường

+ Đoạn 2: Tiếp theo->cả ngày nữa: Cảmnhận của tôi lúc ở trong sân trường

+ Đoạn 3: Còn lại: Tâm trạng nhân vậttôi trong lớp học

II Phân tích văn bản

1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:

a) Khơi nguồn kỉ niệm:

+ Thời gian: Hàng năm vào cuối thu…

lá rụng mây bàng bạc-> quen thuộc, vì đó là ngày khai giảng+ Tâm trạng: Tôi: náo nức, mơn man…tưng bừng, rộn rã

->Từ láy:diễn tả tâm trạng xao xuyến,hồi hộp khó quên khi nhớ lại kỉ niệm… ->Vì đó là thời điểm và nơi chốn quenthuộc gần gũi, gắn liền với tuổi thơ củatác giả Đấy cũng là thời điểm đặc biệt

của Tôi, lần đầu tiên được cắp sách đễn

- Học bài và soạn tiếp tiết 2 văn bản

E Rút kinh nghiệm giờ dạy.

Ngày soạn: 12/8/2015 Tiết 2: Văn bản: TÔI ĐI HỌC (tiết 2)

A Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự

sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kiểm tra bài cũ:

? Tóm tắt văn bản “ Tôi đi học”?

* Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

3 Bài mới (giới thiệu bài)

? Cảm giác khó quên của “Tôi” bắt đầu

từ chi tiết nào?

? Thời gian và không gian của ngày

đầu tới trường mà cậu học trò nhớ nhất

là gì?

? Vì sao thời gian và không gian ấy lại

trở thành kỉ niệm khó quên trong tâm

trí cậu học trò?

? Trong cảnh vật ấy nhân vật Tôi có

cảm giác gì?Vì sao có cảm giác ấy?

? Sự kiện ấy có ý nghĩa gì đối với cậu

II Phân tích văn bản( Tiếp)

1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:

b Cảm nhận của nhân vật tôi trên đường tới trường.

- Thời gian: Buổi mai hôm ấy, mộtbuổi mai đầy sương thu và gió lạnh…

- Không gian: Trên con đường làngdài và hẹp…

->Bởi nó gần gũi quá đỗi thân thuộc,gắn liền với tuổi thơ của tác giả

- Cảm giác: tự nhiên thấy lạ mọi vậtnhư thay đổi -> vì hôm nay tôi đihọc

-> Ý nghĩa: Quan trọng, đánh dấu

học trò?

? Khi cảm nhận được điều đó thì cậu bé

đã làm gì?

? Chi tiết này nói lên điều gì?

? Suy nghĩ ấy của cậu học trò được thể

hiện ở câu văn nào?

? Phát hiện nghệ thuật của câu văn?Tác

dụng?

? HS đọc đoạn tiếp theo đến “các lớp”

? Đoạn văn trên kể lại sự việc gì?

? Khi đến sân trường cậu học trò đã

thấy gì?

? Cảnh tượng ấy gợi lên điều gì?

? Trong con mắt của cậu học trò nhỏ

mọi vật thay đổi như thế nào?

? Trước cảnh đó tâm trạng của nhân vật

Tôi ntn?

? Tác giả đã dùng một hình ảnh rất đẹp,

rất hay để diễn tả tâm trạng của những

học trò mới Hãy phát hiện?

? Tìm những từ ngữ đặc tả tâm trạng

của nhân vật lúc này?

? NT?Tác dụng?

? HS đọc đoạn cuối văn bản

? Đoạn cuối văn bản cho ta biết điều

gì?Hình ảnh nào cậu học trò nhớ nhất?

? Khi đó tâm trạng cậu như thế nào?

? Lúc phải vào lớp nhân vật Tôi đã có

hành động gì?

? Em có suy nghĩ gì về tiếng khóc của

bước ngoặt của tuổi thơ, báo hiệu sựđổi thay trong nhận thức, trong tìnhcảm của cậu bé-> ý thức được sựnghiêm túc trong học hành

+ Muốn thử sức mình, xin mẹ đượccầm bút như các bạn, trang trọng vàđứng đắn

->muốn tự mình đảm nhiệm việc họctập, muốn chững chạc, không thuakém bạn bè…

“ý nghĩ ấy……như một làn mây…”

- NT:so sánh->thể hiện sự trong sáng

và khát vọng vươn tới của một tâmhồn trẻ thơ

b Cảm nhận của nhân vật Tôi lúc ở sân trường.

+ Sân trường dày đặc cả người+Người nào cũng sạch sẽ…

->Không khí đặc biệt của ngày khaitrường

+ Ngôi trường:xinh xắn,oai nghiêm+ Sân trường: rộng hơn, cao hơn+ Học trò mới: bỡ ngỡ, ngập ngừng, esợ…

+ Học trò cũ: quen thân, mạnh bạo…

*Tâm trạng: ngỡ ngàng, cảm giáchoàn toàn mới lạ

+ “Họ như con chim con ….rụt rètrong cảnh lạ ”

+ Động từ: ngập ngừng, e sợ, rụt rè,lúng túng, dềnh dàng, run, run…

- NT: So sánh->diễn tả đúng tâmtrạng, liên tưởng đến tổ ấm máitrường và khát vọng bay bổng củatuổi thơ

c Cảm nhận của nhân vật Tôi khi vào lớp học.

* Khi ông đốc đọc danh sách HS mới

- Tâm trạng: giật mình và lúng túng

* Khi sắp phải vào lớp

- Hành động: dúi đầu vào lòng mẹkhóc nức nở

- Khóc vì:+ Lo sợ phải xa người thân

? Tại sao nhìn bàn ghế, bạn bè chưa

quen mà cậu lại không thấy xa lạ?

? Kết thúc bài văn tác giả đã đưa ra

hình ảnh gì? Hình ảnh ấy có ý nghĩa

gì?

? Cảm nhận của em nhỏ trong ngày đầu

tới lớp gợi cho em điều gì Ngày đầu

tới lớp cách đây 8 năm của em có gì

đặc biệt?( HS bộc lộ)

? Dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc văn

bản có ý nghĩa như thế nào?

? Em có ý kiến gì về câu kết tác phẩm?

=> Trong cảm nhận của cậu bé con lần

đầu tới lớp thiên nhiên, con người,

cảnh vật… đều “lạ”, đều “mới”, từ con

đường, ngôi trường, phụ huynh, ông

đốc, thầy giáo… Đó là tâm trạng và

cảm nhận rất hồn nhiên, trong trẻo,

đáng yêu

? Ngày đầu tiên tới trường , nhân vật

Tôi đã được sự ưu ái của mọi người

xung quanh Theo em đó là tình cảm

của những ai?- Tình cảm ấy thể hiện

qua chi tiết nào?

? Em cảm nhận được tình cảm gì của

người lớn dành cho các em bé Vì sao?

HS : Ngày đầu tiên tới lớp đánh dấu

để bước vào một môi trường mới lạ + Sung sướng

-> Đó là giọt nước mắt báo hiệu sựtrưởng thành chứ không còn là tiếngkhóc vòi vĩnh như trước nữa

-> Tác giả: thấu hiểu tâm trạng trẻthơ, ông đang sống lại với tuổi thơcủa chính mình bằng những kỉ niệmchân thực và trong sáng

*Khi đã ngồi vào lớp học

- Nghe: một mùi hương lạ sông lên

- Thấy: là lạ và hay hay

- Nhìn :lạm nhận, quyến luyến->Cảm giác: lạ và quen đan xen nhaulàm cho tâm trạng cậu bé xốn xang.->ý thức được đó là những cái sẽ gắn

bó chặt chẽ mãi mãi với cuộc đờimình

- Hình ảnh “một con chim”có ýnghĩa: nhớ tiếc tuổi thơ tự do, bắt đầunhận thức được việc học hành Đó làhình ảnh tượng trưng

- Câu kết VB: Khép lại bài văn, mở rathế giới mới (Đó cũng chính là chủ

đề văn bản)

2 Tình cảm của mọi người xung quanh đối với nhân vật Tôi.

- Phụ huynh: lo lắng, chu đáo…

- Ông đốc: vui tính, độ lượng…

- Ông giáo trẻ: tươi cười…

-> Tình cảm trìu mến, ấm áp, đầythương yêu dành cho các em nhỏtrong ngày đầu tiên tới trường

mốc quan trọng trong cuộc đời mỗi

người Do vậy, việc chuẩn bị chu đáo

của cha mẹ sẽ giúp các em bớt đi sự

hồi hộp, lo lắng; tình yêu thương của

các thầy giáo tạo cho các em sự tin

tưởng Một môi trường giáo dục ấm áp

tràn ngập tình thương sẽ là nguồn nuôi

dưỡng để các em trưởng thành về sau

? Chỉ ra nội dung chính và đặc sắc

nghệ thuật của văn bản?

GV có thể cho 1 hoặc 2 học sinh hát

bài hát “ Ngày đầu tiên đi học” hoặc

mở đài cho học sinh nghe Bình ngắn

về nội dung bài hát để chốt lại nội dung

? Cảm nhận của em về sức hấp dẫn của văn bản (Cách dẫn dắt, những tình cảm

ấm áp, trừu mến; những hình ảnh thiên nhiên, con người tràn ngập chất trữtình…)

Hoạt động 4: Củng cố- Dặn dò

? Đọc diễn cảm một đoạn văn (tự chọn)?

Soạn “Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ”

E Rút kinh nghiệm giờ dạy.

Ngày soạn: 13/8/2015 Tiết 3: CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT

CỦA NGHĨA TỪ NGỮ (Đọc thêm)

2 Kiểm tra bài cũ

? Nhắc lại khái niệm từ đồng nghĩa, trái nghĩa đã học? cho ví dụ về 2 loại từtrên?

3 Bài mới:

GV : Các em hãy quan sát sơ đồ sau:

(Treo bảng phụ)

voi, hươu tu hú, sáo cá rô, cá mè…

? Nghiã của từ “động vật” rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của các từ “thú, chim,

cá”? Vì sao?

(Gợi ý: Thú, chim, cá đều là động vật.)

? Nghĩa của từ “thú” so với “voi, hươu”,

từ “Chim” so với “tu hú, sáo”, từ “cá” so

I Hướng dẫn tìm hiểu ngữ liệu và nội dung bài học:

1 Ngữ liệu:

+ Nghĩa của từ“động vật” rộng hơnnghĩa của các từ “thú, chim, cá” vìtrong động vật nói chung có thú,chim, cá

+ Nghĩa của từ “thú, chim, cá” rộnghơn nghĩa của các từ “voi, tu hú, cá

thú

ĐV

với “cá rô, cá mè” như thế nào?

(Gợi ý: Những con vật cụ thể trong một

GV: Từ “thú”có ý nghĩa bao hàm ý nghĩa

từ “voi, hươu” nên nó có ý nghĩa rộng

hơn từ “voi, hươu”, ngược lại từ “thú” có

ý nghĩa được bao hàm trong phạm vi ý

nghĩa của từ “động vật” nên nó có ý

nghĩa hẹp hơn ý nghĩa của từ “động vật”

? Một từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp

khi nào? Nghĩa rộng khi nào?

GV : Chốt lại nội dung bài học, HS đọc

ghi nhớ

* Bài tập nhanh: Tìm nghĩa của từ: Đồ

dùng học tập

? Hướng dẫn HS thảo luận nhóm thực

hiện yêu cầu của bài

rô…”

+ Nghĩa của từ “thú” rộng hơn nghĩa

từ “hươu, voi” nhưng lại hẹp hơn từ

“động vật”

- Nghĩa của một từ ngữ có thể rộnghơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn(ít khái quát hơn) nghĩa của từ ngữkhác

-> Cấp độ khái quát của từ

2 Bài học

+ Một từ được coi là có nghĩa rộngkhi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó baohàm phạm vi nghĩa của một số từngữ khác

+ Một từ được coi là có nghĩa hẹpkhi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó đ-ược bao hàm trong phạm vi nghĩacủa một từ ngữ khác

+ Một từ ngữ có nghĩa rộng đối vớinhững từ ngữ này, đồng thời có thể

có nghĩa hẹp đối với một từ ngữkhác

*Ghi nhớ: SGK T.10

II Luyện tập Bài 1: Làm theo mẫu:

Cá

rô cá thu

Voi

hươ

u

Sáo

tu

hú

? Tìm từ có nghĩa rộng so với nghĩa của

các từ ngữ ở mỗi nhóm BT 2?

? Tìm từ ngữ có nghĩa được bao hàm

trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ ?

? Chỉ ra từ ngữ không thuộc phạm vi

nghĩa của mỗi nhóm từ?

? Đọc đoạn văn tìm động từ thuộc cùng

a Thuốc lào b thủ quỹ

c Bút điện d Hoa tai

- Học ghi nhớ (Sgk-10), nắm vững các khái niệm

- Hoàn chỉnh bài tập 3,4,5 SGKTr/ 11; Bài 6 SBT Tr/5

- Đọc trước bài: “Trường từ vựng”

E Rút kinh nghiệm giờ dạy:

- Giáo viên: Soạn giáo án, Bảng phụ

- Học sinh: Đọc trước bài

D Tiến trình lên lớp:

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ

? Thế nào là văn bản? Đặc điểm của văn bản ?

3 Bài mới (giới thiệu bài)

* Ngữ liệu: Văn bản: Tôi đi

học.

? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm

sâu sắc nào thời ấu thơ của

mình?

? Sự hồi tưởng ấy gợi lên

những ấn tượng gì trong lòng

tác giả?

?Văn bản miêu tả những việc

đang hay đã xảy ra?

? Chủ đề của văn bản: “Tôi đi

-> Gợi lên ấn tượng sâu sắc về buổi tựutrường đầu tiên: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác

bỡ ngỡ khi lần đầu tiên đi học

=>Chủ đề: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trườngđầu tiên

-> Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đềchính mà văn bản biểu đạt

* Ghi nhớ ý 1/Tr.12

? Căn cứ vào đâu em biết được

văn bản: "Tôi đi học" nói lên

những kỉ niệm của tác giả về

buổi tựu trường đầu tiên?

? Hãy tìm những từ ngữ, chứng

tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác

bỡ ngỡ của nhõn vật "tôi" trong

buổi tựu trường đầu tiên và in

sâu trong lòng nhân vật "tôi"

suốt đời?

(Học sinh tự tìm)

? Sự thay đổi tâm trạng nhân

vật "tôi" trong buổi tựu trường

đầu tiên diễn ra như thế nào?

? Qua phân tích văn bản trên,

em hiểu thế nào là tính thống

nhất về chủ đề của văn bản?

? Chủ đề được thể hiện trên

những phương diện nào ?

- Nhan đề: ->cho phép dự đoán văn bản nói

về chuyện “tôi đi học”

- Đó là kỉ niệm về buổi học đầu tiên của

"tôi", nên đại từ "tôi", các từ ngữ biểu thị ý đihọc được lặp đi lặp lại

- Các câu văn nhắc tới buổi tựu trường đầutiên:

+Hôm nay tôi đi học

+Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.

+Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy…

- Cảm giác được thể hiện:

+ Trên đường đi học:

+ Trên sân trường:

+ Trong lớp học:

->Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khibiểu đạt chủ đề đã xác định, không rời xa haylạc sang chủ đề khác

=> Tính thống nhất thể hiện trên các phương

diện:

- Hình thức: nhan đề của văn bản

- Nội dung: mạch lạc giữa các phần của vănbản, từ ngữ, chi tiết tập trung làm rõ ý kiến vàcảm xúc

- Đối tượng: xoay quanh nhân vật chính

*Ghi nhớ: SGK T.12

II Luyện tập Bài 1

a) Văn bản trên nói về rừng cọ ở quê tác giả(đối tượng) và về nỗi nhớ rừng cọ (vấn đề).Các đoạn trình bày đối tượng và vấn đề theotrình tự:

- Nêu một ý khái quát về vẻ đẹp của rừng cọ

- Miêu tả hình dáng cây cọ (thân, lá)

- Kỉ niệm gắn bó với cây cọ

- Cuộc sống ở quê gắn bó với cây cọ

- Khẳng định nỗi nhớ về cây cọ

->Trình tự hợp lí, không thể thay đổi

b)Chủ đề: Rừng cọ quê tôic)Chủ đề được thể hiện trong toàn văn bản, từviệc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống củangười dân

Học sinh đọc yêu cầu bài tập

- Thảo luận theo nhóm ->gọi

học sinh trình bày ->giáo viên

nhận xét

? Học sinh đọc yêu cầu bài tập

Yêu cầu trả lời miệng

? Học sinh đọc yêu cầu bài tập

- Thảo luận theo nhóm ->gọi

học sinh trình bày ->Giáo viên

Sau đây là một phương án có thể chấp nhậnđược :

a) Cứ mùa thu về, xốn xang

b)Cảm thấy con đường thường “đi lại lắmlần” tự nhiên cũng thấy lạ Nhiều cảnh vậtthay đổi

c)Muốn thử sự cố gắng, tự mang sách vở nhưmột học trò thực sự

d)Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lầncũng có nhiều biến đổi

e)Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớphọc, với những người bạn mới

4 Củng cố:

- GV hệ thống, nhấn mạnh kiến thức cơ bản cần nắm vững

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc ghi nhớ sgk T.12

- Hoàn chỉnh các bài tập trong sgk T.14

- Chuẩn bị bài: “Trong lòng mẹ”

E Rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……… Ngày… tháng….năm 2015

Kí duyệt của TCM

TUẦN 2.

Ngày soạn: 17/8/2015 Bài 2

Tiết 5: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Tiết 1)

(Trích Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng)

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản

tự sự để phân tích tác phẩm truyện

3 Thái độ:

- Đồng cảm với nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng

- Giáo dục tình cảm yêu thương, trân trọng tình cảm gia đình

B Phương pháp: Đọc diễn cảm, nêu vấn đề, gợi tìm, đàm thoại, thuyết trình

C Chuẩn bị:

- Giáo viên: Chân dung nhà văn Nguyên Hồng, Tác phẩm “Những ngày thơ ấu”

- Học sinh: Soạn bài

D Tổ chức các hoạt động

* Hoạt động 1: Khởi động

1 Tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

? Khái quát dòng cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi theo trình tự thời gian ?

? Kiểm tra bài soạn 2 học sinh

* Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

3 Bài mới (giới thiệu bài)

- Giáo viên nêu yêu cầu đọc->

?Em có suy nghĩ gì về hoàn cảnh

xuất hiện của bà cô bé Hồng?

?Trong cuộc gặp gỡ, đối thoại ấy

bà cô hiện lên ntn? Hãy tìm

+ Hướng ngòi bút về những người cùngkhổ gần gũi mà ông yêu thương thắm thiết,đặc biệt là người phụ nữ và trẻ em

+ Sáng tác: tiểu thuyết, kí, thơ

- Năm 1996 được truy tặng giải thưởng HồChí Minh về văn học nghệ thuật

- Tác phẩm:

+ Gồm 9 chương+ Đoạn trích ở chương IV của tác phẩm

- Từ khó:

- Thể loại: Hồi ký: Là một thể của kí,

người viết kể lại những chuyện, nhữngđiều chính mình đã trải qua hoặc chứngkiến

- Nhân vật chính: "Tôi"- Bé Hồng - tác giảNguyên Hồng

- Kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm

3 Bố cục: 2 đoạn:

+ Đoạn 1: Từ đầu “hỏi đến chứ”

-> Cuộc trò chuyện giữa người cô cay độc

và chú bé Hồng

+ Đoạn 2: Còn lại -> Cuộc gặp lại bất ngờvới mẹ và cảm giác vui sướng của chú béHồng

II Phân tích văn bản.

1 Nhân vật người cô trong cuộc đối thoại với bé Hồng.

- Hoàn cảnh xuất hiện:

+ Sắp đến ngày giỗ cha của bé Hồng + Nghe tin đồn về Mẹ bé Hồng

+ Trong cuộc gặp gỡ và đối thoại với béHồng

-> Xuất hiện một cách chủ động nhằm thựchiện một mục đích riêng, một mưu đồriêng

- Cử chỉ, hành động:

+ Cười hỏi: “Mày có muốn…” -> đó là nụ

cười nửa miệng và câu hỏi thăm dò

+ Cười rất kịch

?Em hãy nhận xét về những chi

?Khi thấy bé Hồng khóc, thái độ

của bà cô có thay đổi không?

? Qua cuộc đối thoại đó, em hiểu

gì về bản chất gì của người cô?

?Mục đích của tác giả khi khắc

họa tính cách của bà cô ?

? Bà ta đại diện cho tầng lớp xã

hội nào?

?Theo em trong xã hội ngày nay

có còn những người bà cô như thế

không?

(HS thảo luận)

+ Giọng nói: ngọt + Cử chỉ: Vỗ vai bé Hồng, chằm chặp nhìn

->nham hiểm, giả dối

->Có vẻ là người quan tâm đến tình cảmcủa bé Hồng, nhưng thực chất là muốn kéođứa cháu đáng thương vào một cuộc tròchuyện ác ý đã dàn tính sẵn

- Tính cách:

+ Cay độc + Cố ý gieo rắc những hoài nghi “để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ…”

+Tỏ sự ngậm ngùi, thương xót.

(Vẫn tươi cười kể chuyện…)

=>Tâm địa giả dối, độc ác, lạnh lùng,nham hiểm, (cười trên nỗi đau thắt ruột củacháu, lấy nỗi đau của đứa cháu để châmchọc, nhục mạ)

*Mục đích của tác giả: Phê phán nhữngcon người sống tàn nhẫn, khô héo cả tìnhmáu mủ, ruột rà trong xã hội cũ

* Hoạt động 3: Luyện tập

Tóm tắt văn bản?

* Hoạt động 4: Củng cố- Dặn dò

- Học bài và chuẩn bị “ Trong lòng mẹ” Tiết 2

E Rút kinh nghiệm giờ dạy.

Ngày soạn: 17/ 8/ 2015 Tiết 6: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Tiết 2)

(Trích Những ngày thơ ấu- Nguyên Hồng )

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật béHồng, qua đó cảm nhận được tình yêu thương niềm khát khao tình cảm ruột thịtcháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thểlàm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản

tự sự để phân tích tác phẩm truyện

3 Thái độ:

- Đồng cảm với nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng

- Giáo dục tình cảm yêu thương, trân trọng tình cảm gia đình

B Phương pháp: Nêu vấn đề, gợi tìm, đàm thoại, thuyết trình

C Chuẩn bị:

- Giáo viên: Bài soạn, Tác phẩm “Những ngày thơ ấu”

- Học sinh: Soạn bài

D Tổ chức các hoạt động

* Hoạt động 1: Khởi động

1 Tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

? Phân tích nhân vật người cô trong cuộc đối thoại với bé Hồng.

* Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

-> Hoàn cảnh đáng thương: bị cô độc, bị hắthủi

- Diễn biến tâm trạng:

?Trước những châm chọc của bà

cô bé Hồng đã có thái độ ntn?

?Trước câu hỏi đầu tiên của bà cô,

đặc biệt khi nhận ra điệu cười rât

kịch ấy, bé Hồng đã xử sự ntn?

?Vì sao vậy?

?Sau câu hỏi thứ 2 của bà cô thì

tâm trạng của bé Hồng thay đổi

ntn?

?Khi bà cô tươi cười kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ thì bé

?Hãy tìm câu văn thể hiện suy

nghĩ của bé Hồng khi đuổi theo

mẹ? Nghệ thuật? Tác dụng?

?Chi tiết miêu tả bé Hồng khi theo

kịp xe?Theo em vì sao bé Hồng

lại òa nức nở?

?Niềm vui sướng của bé Hồng

+ Toan trả lời “có” nhưng rồi lại cúi đầu không đáp và từ chối dứt khoát

->Sớm nhận ra sự lừa bịp, giả dối tronggiọng nói, suy nghĩ của bà cô(không muốntình thương yêu và lòng kính mến mẹ bịnhững rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến…)

+ Lòng thắt lại, khoé mắt cay cay + Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép…

+ Cười dài trong tiếng khóc.

->Nỗi xúc động, đau đớn tưởng chừngkhông thể kìm nén nổi

+ Cổ họng nghẹn ứ lại, khóc không ra tiếng, bật thành những so sánh liên tiếp

“giá như những cổ tục…mà nhai, mà nghiến”

-> Giọng văn: Dồn dập oán hờn, tụ ngưngphẫn uất

*Hình ảnh sinh động, một loạt động từmạnh, câu văn biểu cảm

-> Khóc thương mẹ, đồng thời căm phẫnnhững hủ tục phong kiến đó đày đọa mẹ, bịcoi thường, khiến mẹ con phải xa cách

=>Là đứa bé nhạy cảm, có phản ứng thôngminh, một lòng tin yêu vào mẹ mình, tâmhồn trong sáng, thấu hiểu, cảm thông hoàncảnh bất hạnh của mẹ

b Khi được gặp mẹ và ở trong lòng mẹ.

- “Nếu người quay lại ấy là ngườikhác….người khách bộ hành gần ngãgục…”-> Hình ảnh so sánh độc đáo,

->Thể hiện tâm trạng khao khát cháy bỏngđược gặp lại mẹ của một cậu bé

* Trong lòng mẹ

- Khi đuổi kịp xe:

+ Thở hồng hộc, ríu cả chân, oà khóc.

-> Vội vã, bất ngờ, mừng rỡ, hờn tủi

- Khi được ngồi trong lòng mẹ:

được nhân lên gấp bội khi nào?

Tìm những từ ngữ, chi tiết diễn tả

cảm giác của bé Hồng lúc này?

phúc dạt dào, tất cả mọi phiền

muộn, sầu đau, tủi hổ… đều bị

lãng quên, ngay cả câu nói độc

địa,mỉa mai của người cô cũng bị

chìm đi, nhường chỗ cho tình mẫu

tử

?Người mẹ xuất hiện qua những

chi tiết, hình ảnh nào?

?Trong con mắt của đứa con, đó

-> Niềm hạnh phúc vô bờ của đứa con khátkhao tình mẹ, tình máu mủ

- Suy nghĩ:“Phải bé lại, lăn vào lòng…người mẹ có một êm dịu vô cùng”

->Có nội tâm sâu sắc, có tình yêu mãnh liệtvới mẹ, khát khao tình yêu thương

->Muốn có mẹ ở bên (tâm lí trẻ thơ)

- PTBĐ: Biểu cảm một cách trực tiếp nhằmkhơi gợi cảm xúc, thể hiện tình cảm đặcbiệt của tác giả

- Nỗi cay đắng, tủi cực khi phải mồ côi cha,

xa mẹ và tình yêu cháy bỏng của chú béHồng

- Học bài và chuẩn bị bài Tiếng Việt.

E Rút kinh nghiệm giờ dạy.

- Tập hợp các từ có chung một nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc hiểu và tạo lập văn bản

3 Thái độ: Giáo dục tinh thần học tập đúng đắn.

- Tích hợp bảo vệ môi trường Tìm các trường từ vựng nói về môi trường

2 Kiểm tra bài cũ

? Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp Cho ví dụ?

3.Bài mới: Giới thiệu bài

vựng: Bộ phận cơ thể người Vậy em

hiểu thế nào là trường từ vựng?

Nhấn mạnh: cơ sở để hình thành

trường từ vựng là đặc điểm chung về

nghĩa Không có đặc điểm chung về

nghĩa thì không có trường từ vựng

*Ghi nhớ 1: Sgk-21

=> - xoong, nồi, chảo

- một, hai, ba, trăm ngàn, triệu

2 Lưu ý:

? Các trường trên cùng biểu thị chung

về đối tượng nào? Vậy chúng thuộc

trường nghĩa nào?

?Gọi tên các trường từ vựng?

? Tại sao từ “ngọt” lại có mặt trong ba

? Nhưng ở đoạn văn các từ in đậm

dùng để nói về ai ? Nó đươc chuyển

sang trường từ vựng nào?

? Cách chuyển trường vựng có tác

dụng gì trong thơ văn?

- Cho HS tổng kết, tóm tắt lại bốn điều

cần lưu ý

+ Các từ trong các trường:

- Bộ phận của mắt : lòng đen, lòng trắng, con ngươi, lông mày, lông mi,

- Đặc điểm của mắt : đờ đẫn, sắc, lờ

đờ tinh anh, toét, mù, lòa,

- Cảm giác của mắt : chói, quáng, hoa cộm,

- Bệnh về mắt : quáng gà, thong manh, cận thị , viễn thị

- Hoạt động của mắt : nhìn trông, thâý, liếc, nhòm

-> Các trường trên lại thuộc trường

“mắt”

=>Một trường từ vựng có thể bao gồmnhiều trường từ vựng nhỏ hơn

* Ghi nhớ

Học sinh đọc yêu cầu bài tập.

Gọi học sinh lên chữa

II Luyện tập Bài 1 T.23 Các từ thuộc trường từ

vựng ''người ruột thịt”

- Thầy ( bố, cha, ba), mẹ - mợ- cô, anh

em người đàn bà họ nội xa, em bé emQuế…

Bài 2 Tr.23

a) Dụng cụ đánh bắt cá

b) Dụng cụ để đựng

c) Hoạt động của chân

d) Trạng thái tâm lý con người

- Khứu giác: mũi, thơm, điếc, thính

- Thính giác: tai nghe, điếc, rõ, thính

4 Củng cố

? Thế nào là trường từ vựng Cho ví dụ?

? Phân biệt trượng từ vựng và cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

a.Trường từ vựng: tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

- Hoàn chỉnh các bài tập trong sgk T.14

- Chuẩn bài: “Bố cục của văn bản”

E Rút kinh nghiệm giờ dạy:

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định.

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc hiểu văn bản

3 Thái độ: Có ý thức tìm và xây dựng bố cục của văn bản.

B Phương pháp: Nêu vấn đề, đàm thoại, quy nạp, thảo luận.

2 Kiểm tra bài cũ

? Thế nào là chủ đề của văn bản? Sự thống nhất về chủ đề văn bản được thể hiệnqua những mặt nào?

3 Bài mới: Giới thiệu bài

+ Ngữ liệu: HS đọc

? Xác định chủ đề của VB

“Người thầy đạo cao đức

trọng”?

? VB được chia làm mấy phần?

? Nội dung chính của mỗi

P3: Đoạn 4: Tình cảm của mọi người dànhcho thầy Chu Văn An

*Mối quan hệ giữa các phần trong văn bản:P1 : Mở bài: nêu chủ đề của văn bản:

Đ1: Thầy Chu Văn An là thầy giáo giỏi,tính

? Văn bản: “Tôi đi học” phần

thân bài kể về những sự kiện

nào? Sắp xếp theo thứ tự nào?

?Phân tích diễn biến tâm lý chú

bé Hồng trong văn bản: “Trong

lòng mẹ”?

? Khi miêu tả người, vật, phong

cảnh thường theo trình tự nào ?

? Hãy chỉ ra 2 nhóm sự việc về

Chu Văn An trong phần thân

bài?

tình cứng cỏi không màng danh lợi

P2: Thân bài: trình bày các khía cạnh của chủđề

Đ2: làm rõ : CVA là thầy giáo giỏi

Đ3: làm rõ: tính tình cứng cỏi không màngdanh lợi

Bố cục của văn bản là cách tổ chức các đoạn

văn để thể hiện chủ đề, văn bản thường có bốcục 3 phần: MB, TB, KB

* Ghi nhớ ý 1, 2 Tr/25

2 Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản.

a Ngữ liệu

*Văn bản: Tôi đi học:

- Kể về những sự kiện: trên đường đếntrường, trên sân trường, khi vào lớp học

- Sắp xếp theo thứ tự thời gian

*Văn bản: Trong lòng mẹ:

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độnhững cổ tục đã đầy đọa mẹ mình của cậu béhồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nóixấu mẹ

- Niềm vui sướng cực độ khi được ở tronglòng mẹ

*Trình tự miêu tả:

- Tả người, vật, con vật:

+ Không gian: xa- gần và ngược lại

+ Thời gian: quá khứ- hiện tại-đồng hiện.+ Từ ngoại hình -> quan hệ, cảm xúc hoặcngược lại

- Tả phong cảnh:

+ Không gian: rộng-> hẹp, gần-> xa+ Ngoại cảnh -> cảm xúc hoặc ngược lại

*Văn bản: Người thầy đạo cao đức trọng.

+ Các sự việc nói về Chu Văn An là người tàicao

+ Các sự việc thể hiện rõ tính tình cứng cỏi(với vua và với học trò) và không màng danh

? Em hãy cho biết trình tự sắp

xếp nội dung ở phần thân bài?

Phụ thuộc vào yếu tố nào?

hợp lí chưa? Nếu chưa, em sắp

xếp lại như thế nào?

lợi của Chu Văn An

=> Nội dung phần thân bài thường được sắpxếp theo một thứ tự tùy thuộc vào kiểu vănbản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết

*Ghi nhớ ý 3: SGK T.25

II Luyện tập Bài 1:

a) Theo thứ tự không gian: nhìn xa đến gần đến tận nơi- đi xa dần

-b)Theo thứ tự thời gian: về chiều, lúc hoànghôn

c) Hai luận chứng sắp xếp theo tầm quantrọng của chúng đối với luận điểm cần chứngminh

- Chuẩn bị bài: “Tức nước vỡ bờ”

E Rút kinh nghiệm giờ dạy:

TUAN 3 Bài 3

Ngày soạn: 29/8/2016 Tiết 9- Văn bản: TỨC NƯỚC VỠ BỜ

(Trích tiểu thuyết Tắt đèn - Ngô Tất Tố )

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm Tắt đèn.

- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện và

xây dựng nhân vật

2 Kĩ năng:

- Tóm tắt văn bản truyện

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự

để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực

3 Thái độ:

- Có thái độ nhìn nhận đúng đắn những cái thiện và cái ác trong văn bản

- Giáo dục tinh thần học tập đúng đắn, biết cảm thông, chia sẽ với những số phậnbất hạnh

B Phương pháp: Nêu vấn đề, gợi tìm, đàm thoại, thuyết trình.

2 Kiểm tra bài cũ

Phân tích làm rõ tình cảm yêu thương của bé Hồng dành cho mẹ?

* Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

3 Bài mới

GV nêu yêu cầu đọc, đọc mẫu

- Gọi 2->3 học sinh đọc tiếp

? Đoạn trích có mấy sự việc

chính? Hãy chỉ rõ trong văn

bản?

? Hình ảnh chị Dậu được khắc

họa rõ nét ở sự việc nào?

? Đọc thầm đoạn đầu và cho

biết tình thế của gia đình chị

?Có thể hiểu gì về xã hội cũ gợi

+ Ngô Tất Tố (1893 1954); Quê: Từ Sơn Bắc Ninh

-+ Ông là nhà báo, học giả nghiên cứu, nhàvăn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nôngthôn trước cách mạng tháng Tám 1945

+ Đoạn 1: Từ đầu -> "hay không"

-> Chị Dậu ân cần chăm sóc chồng

+ Đoạn 2: Còn lại -> Chị Dậu can đảm đươngđầu với cai lệ và người nhà lý trưởng

II Phân tích văn bản.

1 Tình thế của gia đình chị Dậu.

- Bán con, bán chó, bán khoai nộp sưu chochồng -> chị phải nộp cả suất sưu cho người

em chồng đã chết

- Anh Dậu đau ốm, tưởng chết đêm qua

- Cai lệ tróc nã tiền sưu

>Tình cảnh thê thảm, đáng thương và nguycấp

-> Đối với Chị Dậu lúc này là làm sao bảo vệđược chồng trong tình thế nguy cấp ấy

2 Nhân vật cai lệ.

- Ở Đông Xá: là tay sai đắc lực của quan phủ,

giúp bọn lí dịch tróc nã người nghèo chưa nộp

đủ tiền sưu

(Là tên tay sai chuyên nghiệp, mạt hạng, làcông cụ đắc lực của chính quyền thực dânphong kiến)

+ Hành động: Sầm sập tiến vào…roi song, tay thước, dây thừng Trợn ngược hai mắt đùng đùng giật phắt cái thừng bịch vào ngực chị Dậu, sấn đến trói anh Dậu, tát vào mặt chị Dậu đánh bốp …

+ Ngôn ngữ: Quát, thét, hầm hè, nham nhảm thét.

->Kết hợp các chi tiết điển hình về bộ dạng,lời nói, hành động để khắc hoạ nhân vật.->Hống hách, thô bạo, không còn nhân tính.Đại diện cho bọn tay sai bán nước hại dân =>Một xã hội đầy rẫy những bất công, tàn

nên từ hình ảnh tên cai này?

(XH bất công, tàn ác tồn tại

trên cơ sở của các lí lẽ và hành

động bạo ngược.)

?Lúc đầu chị Dậu đã có những

lời lẽ thế nào trước cai lệ?

?Em hiểu thái độ của chị Dậu

? Quá trình đối phó của chị với

hai tên tay sai diễn ra như thế

phương thức biểu đạt, thể hiện

quá trình diễn biến?

?Cảm nghĩ của em về nhân vật

ác Có thể gieo hoạ xuống người lương thiệnbất kì lúc nào Một xã hội tồn tại trên cơ sởcủa các lí lẽ và hành động thô bạo

3 Nhân vật chị Dậu.

- van xin tha thiết bằng giọng run run:

Gọi ông xưng cháu

-> Nhún nhường, nhẫn nhục, mong khơi gợiđược chút từ tâm và lương tri của "ông cai"

- Với cai lệ: túm cổ ấn dúi ra cửa hắn ngã chỏng quèo

- Với người nhà lí trưởng: giằng co, du đẩy rồi túm tóc, lẳng người nhà lý trưởng ngã ra thềm.

-> Hành động diễn ra rất nhanh và dứt khoát.Một chi tiết thật đắt giá, đậm chất hài, thểhiện một sức mạnh ghê gớm và tư thế ngangtàng của chị Dậu

->Đó chính là sức mạnh được tích tụ, dồn néntrong nỗi uất hận và lòng căm hờn đến tột độ.Cái gốc chính của sự căm hận ấy lại chính làlòng yêu thương chồng con hết mực

=> Kết hợp các chi tiết điển hình về cử chỉ,lời nói, hành động Tự sự kết hợp miêu tả Từnhũn nhặn -> thiết tha van xin.-> Cứng cỏithách thức quyết liệt

=> Một người phụ nữ nông dân thuần túy:

chị Dậu qua đoạn trích.

? Khái quát những đặc sắc về

nghệ thuật của văn bản?

?Nội dung chính của văn bản đề

cập tới những vấn đề gì?

Học sinh đọc ghi nhớ

hiền dịu, mộc mạc, đầy lòng vị tha, biết nhẫnnhục, chịu đựng nhưng không hề yếu đuối màchứa đựng một sức sống tiềm tàng và tinhthần phản kháng mãnh liệt

III Tổng kết.

1 Nghệ thuật:

- Xây dựng tình huống căng thẳng

- Khắc họa tính cách nhân vật điển hình

* Ghi nhớ SGK/Tr.33

* Hoạt động 3: Luyện tập

? Em hiểu tên văn bản như thế nào?

- "Tức nước vỡ bờ": Là câu tục ngữ mang tính quy luật của tự nhiên -> Vận dụnglàm tên gọi cho sự đấu tranh rất chính xác

->Đúng với nội dung tư tưởng của văn bản: "Có áp bức, có đấu tranh "

* Hoạt động 4: Củng cố- Dặn dò

- Học bài, tập phân tích lại nhân vật chị Dậu

- Tóm tắt đoạn trích, học thuộc một số câu, đoạn văn hay, có giá trị

3 Bài mới: GV giới thiệu bài

* Bảng phụ

+ Ngữ liệu 1: Văn bản: Ngô Tất

Tố và tác phẩm "Tắt đèn"

- Học sinh đọc

? Văn bản trên gồm mấy ý? Mỗi

ý được viết thành mấy đoạn

văn?

?Dấu hiệu hình thức nào giúp

em nhận biết đoạn văn ?

? Nêu đặc điểm cơ bản của

đoạn văn ?

I Bài học.

1 Thế nào là đoạn văn?

->Gồm 2 ý, mỗi ý là một đoạn văn

- Đoạn 1: Giới thiệu khái quát về Ngô Tất Tố

- Đoạn 2: Giá trị cơ cản của tác phẩm Tắt đèn.

- Dấu hiệu: Bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầudòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng

* Đặc điểm:

+ Đặc điểm nội dung: Mỗi đoạn văn triển

?Em hiểu như thế nào là đoạn

?Câu nào trong đoạn văn có nội

dung bao trùm ý của cả đoạn

?Vậy, em hiểu thế nào là từ ngữ

chủ đề, câu chủ đề?

Học sinh đọc ghi nhớ ý 2

Ngữ liệu 3 HS thảo luận

? Đoạn 1 có câu chủ đề không ?

?Yếu tố nào duy trì đối tượng

*Ghi nhớ ý 1.

2 Từ ngữ và câu trong đoạn văn

a Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn.

Nhận xét: các từ, câu có tác dụng khái quátnội dung cả đoạn : chủ ngữ nêu đối tượng

(Tắt đèn), vị ngữ nêu hướng triển khai của đối

tượng (là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô TấtTố)

+ Đoạn 2: Câu: Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu

*Ghi nhớ ý 2 /Tr36

b Cách trình bày nội dung đoạn văn

- Đoạn 1 : + Không có câu chủ đề

+Quan hệ giữa các câu ngang nhau(bình đẳng+Yếu tố duy trì đối tượng: Ngô Tất Tố, ông, nhà văn…

-> ĐV song hành : (1)->(2)->(3)->(4)

- Đoạn 2:

+Câu chủ đề : C1+Quan hệ giữa các câu khác trong đoạn văn với câu chủ đề là quan hệ chính phụ ( các câu khác phụ thuộc và diễn giải ý được nêu ở câu chủ đề)

?ý nghĩa của đoạn văn này được

triển khai theo trình tự nào?

Học sinh đọc đoạn văn SGK

?Đoạn văn trên có câu chủ đề

không? Nếu có là câu nào?

?Nội dung đoạn văn được trình

bày bằng mấy cách?

Học sinh đọc văn bản

? Ai nhầm và cho biết văn bản

chia mấy ý ? Mỗi ý được diễn

đạt bằng mấy đoạn văn ?

Học sinh trao đổi nhóm ->trình

-> ĐV quy nạp (1) (2) (3)

(4) - Câu chủ đề

=>Các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ triểnkhai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn bằngphép: diễn dịch, quy nạp, song hành

Ghi nhớ SGK tr 36

II Luyện tập Bài 1 Tr/36.

Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý được diễn đạt thành1đoạn văn

Bài 2

a C1 là câu chủ đề, các câu khác tập trunglàm rõ ý: Trần Đăng Khoa rất biết yêu thương(các câu văn này nêu biểu hiện cụ thể của tìnhyêu thương đối với những đối tượng: bác đẩy

xe bò, thầy giáo) -> diễn dịch

b Các câu miêu tả các sự vật khi mưa ngớttheo trình tự thời gian, các câu có quan hệbình đẳng, ngang nhau không câu nào mang ýkhái quát

- Nội dung đoạn văn được triển khai bằng mấy cách?

- Giới thiệu một số đoạn văn trình bày theo cách móc xích, tổng - phân - hợp…

5 Hướng dẫn về nhà:

- Hoàn chỉnh các bài tập trong sgk

- Chuẩn bị bài viết tập làm văn số 1 (tại lớp)

E Rút kinh nghiệm giờ dạy :

Ngày soạn: 31/8/2016 Tiết 11-12: VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức :Giúp học sinh củng cố, nâng cao, rèn kĩ năng viết văn tự sự có sự

kết hợp các thao tác: Tả người, kể sự việc, kể những cảm xúc trong tâm hồnmình

2 Kỹ năng: Luyện tập viết đoạn văn, bài văn.

3.Thái độ: Giáo dục ý thức làm bài tự giác, nghiêm túc.

2 Kiểm tra bài cũ

GV nêu yêu cầu trước khi viết bài

3 Bài mới: GV giới thiệu bài

I Đề bài

Người ấy (bạn, thầy, người thân ) sống mãi trong lòng tôi

II Yêu cầu.

- Thể loại: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

- Nội dung: Kể về những kỉ niệm sâu sắc không thể quên về bạn, thầy, ngườithân

- Ngôi kể: thứ nhất

* Yêu cầu chung:

- Làm bài nghiêm túc, không trao đổi bàn bạc

- Bài viết:

+ Bố cục rõ ràng

+ Bài viết kết hợp được các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm

III Đáp án- biểu điểm.

a Mở bài: (1,5 điểm)

- Giới thiệu và nêu cảm nghĩ chung về người định kể

b Thân bài: (7 điểm)

- Tả khái quát (1đ)

- Kể về những kỉ niệm sâu sắc không thể quên về người đó (6)

c Kết bài: (1,5 điểm)

- Cảm nghĩ của mình về người đó

- Điểm 5-6: Có hiểu yêu cầu đề song cảm xúc còn ít, mắc từ 5-6 lỗi kể trên.

- Điểm 3-4: Chưa hiểu yêu cầu đề, bài viết còn sơ sài, sai chính tả nhiều và mắcnhiều lỗi dùng từ, đặt câu

- Ôn tập lại văn tự sự, biểu cảm

- Chuẩn bị văn bản “Lão Hạc”

E Rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……… Ngày… tháng….năm 2016

Kí duyệt của TCM

TUẦN 4

Tiết 13: Văn bản: LÃO HẠC (Tiết 1)

- Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn

- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc hoạ hình tượng nhân vật

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt được tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng hiện

thực

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự

để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiên thực

3 Thái độ:

- Biết cảm thông, chia sẻ với những người trong cảnh ngộ như lão Hạc

B Phương pháp: Đọc diễn cảm, nêu vấn đề, gợi tìm, đàm thoại, thuyết trình.

2 Kiểm tra bài cũ

? Em hãy nêu những nét chính về nhân vật chị Dậu trong đoạn trích “Tức nước

vỡ bờ” (trích tác phẩm Tắt Đèn của nhà văn Ngô Tất Tố),qua đó em hiểu gì vềphẩm chất và số phận của người nông dân việt Nam trước Cách mạng

Chị Dậu là người phụ nữ:

- Có tình cảnh thê thảm, đáng thương, nguy cấp

- Yêu thương chồng con tha thiết

Hoạt động của GV-HS Nội dung ghi bảng

GV nêu yêu cầu đọc-> Đọc mẫu 1

? Em có thể chia đọan trích thành mấy

phần? Nội dung của từng phần?

? Trong chuỗi các sự việc luôn có mặt

những nhân vật nào? Ai là nhân vật

trung tâm? Vì sao?

- NVTT: Lão Hạc vì truyện xoay

quanh cuộc đời khốn khó và cái chết

? Dựa vào phần chữ nhỏ, em hãy cho

biết về tình cảnh của Lão Hạc?

I Tiếp xúc văn bản.

1 Đọc- tóm tắt

- Đọc rõ ràng, mạch lạc Chú ý phânbiệt giọng điệu của các nhân vật

+ Lão Hạc: lúc chua chát, xót xa, lúcchậm rãi nằn nì

+ Ông giáo: từ tốn, ấm áp+ Vợ ông giáo: lạnh lùng, dứt khoát+ Binh Tư: nghi ngờ, mỉa mai

2 Tìm hiểu chú thích.

+ Tác giả:

- Tên khai sinh Trần Hữu Tri 1951), Quê Hà Nam

(1917 Nam Cao là nhà văn hiện thực xuất

sắc, nhiều truyện ngắn viết về ngườinông dân bị vùi dập, người trí thứcnghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong xãhội cũ

- Sáng tác tiêu biểu : Chí Phèo, Sốngmòn, Đời thừa

- P2: Còn lại.-> Cái chết của Lão Hạc

II Phân tích văn bản.

GV: Bất đắc dĩ, là con đường cuối

cùng, vì lão quá nghèo, lại yếu mệt sau

trận ốm, Lão kg có việc làm mà lão

không muốn phạm vào tiền dành dụm

cho con trai, đã vậy lão phải nuôi câu

Vàng, mà CV ăn khỏe hơn cả Lão->

nếu nuôi lão không nỡ để đói-> gầy->

bán nó đi Xét cho cùng lão bán chó

Vàng là vì lão là một ông bố nhân hậu,

giàu lòng tự trọng và danh dự

? Chuyện định bán chó Vàng, lão Hạc

không chỉ nói một làn với ông giáo

điều đó gợi cho em suy nghĩ gì?

- HS đọc đoạn văn “ Lão cố làm ra

vẻ vui vẻ…nỡ tâm lừa nó”

? Tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả

ngoại hình, thái độ, tâm trạng của lão

Hạc khi kể bán cậu Vàng ?

? Em hiểu thế nào về từ "ầng ậng"?

+ ầng ậng: đau đớn, xót xa, ân hân

thương tiếc tất cả đang trào dâng và

vỡ òa khi có người hỏi đến=> nước

mắt dâng lên sắp sửa trào ra ngoài mi

? Đoạn văn: “ Mặt lão con nít” giúp

em hình dung ra khuôn mặt và dáng vẻ

của LH ntn?-> gợi cho người đọc hình

dung một gương mặt cũ kĩ, già nua,

khô héo, một tâm hồn đau khổ đến cạn

Sự túng quẫn ngày càng đe dọa

- Ốm->không kiếm được việc làm,thiên tai-> đói -> túng quẫn

=> Tình cảnh đáng thương, cô đơn,khốn khổ

b Tâm trạng của Lão Hạc khi bán

“cậu Vàng’’.

* Trước khi bán chó:

“Có lẽ tôi bán con chó đấy …”

-> phân vân, không muốn bán

- Lão Hạc suy tính, đắn đo nhiều lấn,coi đó là việc hệ trọng

+ Động từ “ co rúm” “ xô lại” “ ép” “

cụ thể, chính xác, tuần tự đối với một

con người giàu lòng yêu thương, giàu

lòng nhân hậu mà buộc phải làm

những điều mà người bình thường chỉ

thương tiếc nhẹ nhàng vừa phải, nhưng

với LH thì đó là vết thương lòng do lão

tự gây ra cho mình=> tác giả miêu tả

khá chính xác, phù hợp với tâm lí hình

dáng, cách biểu hiện tâm lí của những

người già( kìm nén-> òa vỡ-> khóc

? Tìm chi tiết thể hiện suy nghĩ của lão

Hạc về cuộc đời, số phận con người?

? Em hiểu gì về tâm trạng lão Hạc qua

lời bộc bạch đó?

? Xung quanh việc lão Hạc bán cậu

Vàng, em nhận thấy lão Hạc là con

người ntn?

mếu” “ khóc” , +từ láy “ vui vẻ”, từ tượng hình( mómmém, ầng ậng), tượng thanh( hu hu” +So sánh : “ như con nít”

=> tâm trạng đau đớn, xót xa

-“…nó làm như trách tôi…lão già tệ lắm…tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó…”

->miêu tả tâm lí nhân vật-> day dứt,

-> Đó là những câu nói đượm màu triết

lí dân gian, giản dị=> kinh nghiệmđược rút ra từ sự trải nghiệm về cuộcđời và số phận của bản thân=> Nỗichua chát của lão Hạc khi nói về thânphận mình Nỗi buồn, nỗi bất lực sâusắc trước hiện tại và tương lai mịt mù

vô vọng

- Tác giả đã khám phá ra nét mới

trong tâm hồn và tính cách Lão Hạc

=> Lão Hạc là người nhân hâụ , giàu tình thương yêu loài vật , là người cha thương con, sống có ân nghĩa, trung thực

* Đó là phẩm chất tốt đẹp của lão Hạc - một người dân nghèo Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

- Soạn bài tiết 2.

E Rút kinh nghiệm giờ dạy.

- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao: Thương xót, trân trọngđối với người nông dân nghèo khổ

- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc hoạ hình tượng nhân vật

2 Kĩ năng:

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự

để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiên thực

3 Thái độ:

- Biết cảm thông, chia sẻ với những người trong cảnh ngộ như lão Hạc

B Phương pháp: Đọc diễn cảm, nêu vấn đề, gợi tìm, đàm thoại, thuyết trình.

2 Kiểm tra bài cũ

? Tóm tắt văn bản “Lão Hạc”.

Hoạt động 2: Đọc- hiểu văn bản

3 Bài mới (GTB)

? Trước khi chết lão Hạc nhờ

cậy ông giáo những việc gì?

? Qua việc nhờ cậy ông giáo

II Phân tích văn bản (tiếp)

1 Nhân vật lão Hạc

c Cái chết của lão Hạc.

+ Trước khi chết:

- Gửi ông giáo 3 sào vườn cho con

- Gửi ông giáo 30 đồng để lo hậu sự cho lão

=> Lão chu đáo, biết tính toán trước sau Haiviệc nhờ cậy đều xuất phát từ tình yêu thương

em thấy lão là người ntn?

? Tìm những chi tiết miêu tả

cái chết của lão Hạc?

việc làm của ông giáo?

? Khi nghe tin lão Hạc xin bả

chó, ông giáo đã suy nghĩ gì?

? Cái chết của Lão Hạc đã để

lại cho ông giáo những suy

nghĩ?

? Tìm một số câu văn thể hiện

con và không phiền hà tới mọi người -> làngười có lòng tự trọng cao

- Vật vã, đầu tóc rũ rượi, ỏo quần xộc xệch, mắt long sòng sọc, bọt mộp sùi ra, toàn thân giật mạnh, nảy lên

-> Sử dụng liên tiếp các từ tượng hình

=> Một cái chết thật dữ dội, kinh hoàng, đauđớn và bất ngờ

+ Tự trọng đáng kính

* Giá trị:

- Góp phần thể hiện số phận, tính cách của lãoHạc nói riêng, của người nông dân trước CM-8/1945 nói chung: nghèo khổ, bế tắc, cùngđường, giàu lòng thương yêu và lòng tự trọng

- Tố cáo hiện thực xã hội thực dân nửa phongkiến, một xã hội nô lệ, tối tăm, buộc nhữngngười nghèo khổ, đưa họ đến đường cùng

2 Nhân vật ông giáo.

+ Khi nghe lão Hạc kể chuyện bán chó:

- Muốn ôm choàng lão mà khóc bùi ngùi nhìn…giấu vợ ngấm ngầm giúp.

-> Thể hiện tấm lòng yêu thương trân trọng,đồng cảm với lão Hạc

+ Khi nghe tin lão Hạc xin bả chó:

- Chua xót kêu: Hỡi ơi lão Hạc! Cuộc đời một thêm đáng buồn

-> Ông buồn, thất vọng trước sự thay đổi nhâncách sống không chịu đựng được, đói ăn vụngtúng là càn của một con người trong sạch, đầy

tự trọng như lão Hạc

+ Nghe tin lão Hạc chết:

- Cuộc đời chưa hẳn đáng buồn hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác

-> Thấy rằng suy nghĩ trước đó của ông là