giáo án tổng hợp ngữ văn 8 15

*HĐ1: Tìm hiểu đề Mục tiêu: Giúp Hs nhận biết và thông hiểu về các nội dung đã học trong chương trình học kì I, môn Ngữ văn lớp 8 theo 3 nội dung văn học, tiếng Việt, Tập làm văn với mụ

Trang 1

Tuần : 19 Ngày soạn: / /2015

Tiết: 72 Ngày dạy: / /2015

TRẢ BÀI KIỂM TRA TỔNG HỢP I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới:

Cần thiết phải đánh giá rút kinh nghiệm khi làm bất cứ một công việc gì Có như vậy thì ta mới có sự tiến bộ? Hôm nay chúng ta cùng nhau đánh giá lại bài kiểm tra tổng hợp cuối học kì 1

*HĐ1: Tìm hiểu đề

Mục tiêu: Giúp Hs nhận biết và thông hiểu về các nội dung đã

học trong chương trình học kì I, môn Ngữ văn lớp 8 theo 3 nội

dung văn học, tiếng Việt, Tập làm văn với mục đích đánh giá

năng lực đọc-hiểu và tạo lập văn bản của học sinh

Trang 2

trả lời câu hỏi 1,2

? Gọi Hs đọc thuộc

lòng bài thơ ”Đập đá ở

Côn Lôn”?

? Cho biết nội dung

của bài thơ ”Đập đá ở

Khơi dậy động viên thúc dục tinh thần yêu nước của đồng bào ta Tạo làn sóng yêu nước của người Việt đầuthế kỉ XX

Câu 2:

a Công dụng của dấu ngoặc kép

- Dùng để đánh dấu từ, ngữ câu, đoạn dẫn trực tiếp

- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệthay có hàm ý mỉa mai

- Đánh dấu tên tác phẩm , tờ báo, tập san

2 Thân bài

a Cấu tạo

+ Cấu tạo bên ngoài

- Vỏ của phích thường làm bằng sắt, nhựa, được trang trí đẹp mắt

có tác dụng bảo quản ruột phích - Nắp phích bằng nhôm, nhựa

- Nút đậy ruột phích (Nút phích) thường làm bằng bấc (li-e) hoặc bằng nhựa

- Quai xách bằng nhôm hay

bằng nhựa

+ Cấu tạo bên trong:

- Ruột phích được cấu tạo bởi

Trang 3

hai lớp thuỷ tinh, ở giữa là khoảng chân không Lòng phích tráng bạc có tác dụng ngăn sự truyền nhiệt ra bên ngoài.

- Những chiếc phích tốt có thể giữ được nước nóng cả ngày -> rất

- Phích mới mua về không nên

đổ nước sôi vào ngay vì đang lạnh màgặp nóng đột ngột phích dễ bị nứt vỡ

Nên rót nước ấm khoảng từ 50o đến

60o vào trước khoảng 30 phút, sau đó

đổ đi, rót nước sôi vào Đậy nắp kín,

để khoảng 10 tiếng đồng hồ, kiểm tra

lại độ nóng của phích nước

c Cách bảo quản:

- Sáng sáng, đổ hết nước cũ ra,

tráng qua cho sạch hết cặn còn đọng lại trong lòng phích tồi mới rót nước sôi vào, đậy nắp thật chặt Hay ta có thể đổ vào trong phích một ít giấm nóng, đậy chặt nắp lại, lắc nhẹ rồi để khoảng 30 phút, sau đó dùng nước lạnh rửa sạch thì chất cáu bẩn sẽ đượctẩy hết -Nên để phích xa tầm tay trẻ nhỏ để tránh gây nguy hiểm

- Muốn phích giữ được nước sôi lâu hơn, ta không nên rót đầy, chừa một khoảng trống giữa nước sôi

và nút phích để cách nhiệt vì hệ số

Trang 4

truyện nhiệt của nước lớn hơn không khí gần 4 lần Cho nên nếu rót đầy nước sôi, nhiệt dễ truyền ra vỏ phích nước nhờ môi giới của nước Nếu có một khoảng trống không khí sẽ làm cho nhiệt truyền chậm hơn

3 Kết bài:

Phích nước là vật dụng quen thuộc và rất cần thiết trong sinh hoạt hằng ngày của mọi nhà

III Nhận xét đánh giá

1 Nhận xét chung:

2 Kết quả cụ thể:

HĐ 2: Trả bài

Mục tiêu: Gv nhận xét ưu khuyết điểm của Hs để Hs phát huy

những cái hay đồng thời rút kinh nghiệm và sửa chữa các thiếu

sót trong bài viết của mình

nội dung bài thơ

- HS nêu được công

dụng của dấu ngoặc

Trang 5

- Trao đổi bài cho nhau – thảo luận,

nghiệm:

4 Củng cố - dặn dò

*Củng cố: GV nhấn mạnh nội dung

*Dặn dò:

+ Về nhà tiếp tục tự sửa lỗi

+ Chuẩn bị sách giáo khoa Ngữ Văn học kì 2 Trả lời câu hỏi bài Nhớ rừng

Trang 6

Tuần: 20 Ngày soạn:

Tiết : 73+74 Ngày dạy:

NHỚ RỪNG

Thế Lữ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào Thơ mới

- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bútpháp nghệ thuật được thể hiện trong bài thơ

1 Kiến thức:

- Sơ giản về phong trào Thơ mới

- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghétthực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ “Nhớ rừng”.

2 Kĩ năng:

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Khao khát tự do và khơi gợi lòng yêu nước thầm kín.

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án, bảng phụ.

2 Học sinh: Đọc trước bài, soạn bài theo hướng dẫn của GV.

3.Về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học: Giảng giải, phân tích ngôn ngữ,nghiên cứu, thảo luận, vấn đáp, gợi mở, đặt vấn đề, kích thích tư duy…

III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới

Giới thiệu bài:

Ở VN, khoảng những năm 30 của thế kỉ XX đã xuất hiện phong trào thơ mới rất sôi động Đó là phong trào thơ mang đậm chất lãng mạn Gắn liền tên tuổi của Thế

Lữ, Lưu Trọng Lư, Xuân Diệu

Thế Lữ là nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ mới Ông góp phần làm nên chiến thắng vẻ vang cho thơ mới, tiêu biểu là bài thơ “nhớ rừng”!

thích

1 Đọc.

HĐ1: Giới thiệu chung :

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được vài nét về tác giả,

hoàn cảnh ra đời của văn bản, những từ khó và bố

cục của văn bản

Trang 7

2.Tìm hiểu chú thích

b Tác phẩm:

- “Nhớ rừng” là tác phẩmtiêu biểu nhất

- PTBĐ: trữ tình kết hợpmiêu tả và tự sự

- P2: Cảnh (hồi tưởng) thờivàng son của con hổ

- P3: Sự nuối tiếc của con hổ

- Sự nghiệp:

+ Viết truyện, sân khấu,

+ Được tặng giải thưởng HồChí Minh về Văn học –Nghệ thuật năm 2003

+ Tác phẩm chính: Mấy vần

thơ 1935, Vàng và Máu

1934, Bên đường Thiên lôi

1936, Lê Phong phóng viên 1937.

- Phong cách sáng tác: Hồnthơ dồi dào, đầy chất lãngmạn

- “Nhớ rừng” là tác phẩmtiêu biểu nhất mở đầu chophong trào thơ mới pháttriển

- PTBĐ: trữ tình kết hợpmiêu tả và tự sự

Trang 8

- P2: Cảnh (hồi tưởng) thờivàng son của con hổ (2,3)

- P3: Sự nuối tiếc của con

- Thái độ:

+ “Khinh …lũ …ngạomạn ”

+ “Ôm uất hận”, “ghét tầmthường, giả dối”

+ “Nhục nhằn tù hãm”

- Nghệ thuật: Liệt kê, giọnggiễu nhại, nhịp ngắn dồndập ở câu đầu, câu sau kéodài biểu hiện nỗi chánchường, khinh miệt

=> Thể hiện tâm trạng bất

lực, nỗi nhục nhã ê chề của một vị chúa tể rơi vào nghịch cảnh.

b Cảnh vàng son.

- Cảnh sơn lâm: chốn linhthiêng, bí hiểm

- Hình ảnh vị chúa: oaiphong lẫm liệt

HĐ2: Phân tích:

Mục tiêu: Giúp Hs cảm nhận được chiều sâu tư

tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây

học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do.Và

hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của

có gì gần gũi với tâm

trạng của ngưòi dân

mất nước lúc bấy

- Thái độ:

+ “Khinh …lũ …ngạomạn ”

+ “Ôm uất hận”, “ghét tầmthường, giả dối”

- Nghệ thuật: Liệt kê, giọnggiễu nhại, nhịp ngắn dồndập ở câu đầu, câu sau kéodài biểu hiện nỗi chánchường, khinh miệt

=> Thể hiện tâm trạng bất

lực, nỗi nhục nhã ê chề của một vị chúa tể rơi vào nghịch cảnh.

- Học sinh đọc khổ 2 và 3.

Trang 9

+ “Gió gào ngàn” “ giọngnguồn hét núi”

- Cảnh đại ngàn hùng vĩ, lớnlao, phi thường bí ẩn thiêngliêng trong nỗi nhớ da diếtcủa thân tù cảnh càng bí ẩn,thiêng liêng hơn

- Hình ảnh vị chúa:

+ “Thét khúc trường ca dữdội”

+ “Bước chân” “dõng dạcđường hoàng”

+ “Cuộn tấm thân như songcuộn”

+ “Mắt thần” “mọi vật đều

im hơi” – oai phong lẫmliệt

- Cuộc sống:

+ “Đêm vàng bên bờ suối…

uống ánh trăng tan”

+ “Tiếng chim ca giấc ngủ”

– cuộc sống vàng son củabậc đế vương

- Sức mạnh”

+ “Chiều lênh láng máu”

+ “Ta đợi chết mảnh mặttrời gay gắt”

+” Chiếm riêng phần bímật” – phi thường bắt tất cảphải khuất phục

- Nghệ thuật:

+ Câu thơ giàu chất tạohình, sống động

+ Bức tranh tứ bình: chúasơn lâm say mồi đứng bên

bờ suối, uống trăng đầy lãngmạn Uy lực vô biên có

- Cuộc sống: thời vàng soncủa bậc đế vương

3 Sự nuối tiếc của vị chúa

- Tâm trạng: tiếc nuối + Câu hỏi tu từ “nào đâu,đâu” làm cho giấc mộnghuy hoàng của vị chúa khéplại trong u uất:

+ “Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?”

+ Câu hỏi: “Hỡi oai linh,Hỡi cảnh rừng” – vô vọng

=> Cả hai cảnh tượng của

con hổ đã thể hiện sự bất hòa sâu sắc thực tại và mơ ước mãnh liệt thế giới tự do.

Trang 10

khứ rồi nuối tiếc nó;

hổ muốn gởi gắm suy

nghĩ gì về rừng xưa?

chim ca cho giấc ngủ, đợimảnh mặt trời chết, chiềulênh láng máu

=> Vẻ đẹp hùng vĩ, thơmộng, kiêu hãnh, lẫm liệtcủa một vị chúa tể đầy uylực

- Tâm trạng: tiếc nuối

=> Câu hỏi tu từ “nào đâu”

làm cho giấc mộng huyhoàng của vị chúa khép lạitrong u uất:

“Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?”

+ Câu hỏi: “Hỡi oai linh,Hỡi cảnh rừng” – vô vọng

=> Cả hai cảnh tượng của

con hổ đã thể hiện sự bất hòa sâu sắc thực tại và mơ ước mãnh liệt thế giới tự do.

+ Hình ảnh: Cảnh “nướcnon” “ nơi vùng vẫy” – chỉcòn trong hoài niệm

Nó đau vì mất tự do nhưng

sẽ không bao giờ lãng quên,hay phản bội non nước; lờinhắn gởi như một lời thề 

Đó cũng chính là tiếng lòngcủa người dân Việt Nam: dùđang chịu ách nô lệ nhưng

sẽ mãi thuỷ chung với giống

=> Bi kịch của một vị chúa

tể thất thời

* Lời nhắn gửi thống thiết tới cảnh nước non hùng vĩ.

- Nó sẽ mãi mãi gắn bó,thuỷ chung với nước non

cũ Nó đau vì mất tự donhưng sẽ không bao giờlãng quên, hay phản bội nonnước; lời nhắn gởi như mộtlời thề  Đó cũng chính làtiếng lòng của người dânViệt Nam: dù đang chịu ách

nô lệ nhưng sẽ mãi thuỷchung với giống nòi, nonnước…

III Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

- Sử dụng bút pháp lãngmạn, với nhiều biện phápnghệ thuật như nhân hoá,đối lập, phóng đại, sử dụng

từ ngữ gợi hình, giàu sứcbiểu cảm

- Xây dựng hình tượngnghệ thuật có nhiều tầng ýnghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá

Trang 11

thống nhất ở giọng điệu dữdội, bi tráng trong toàn bộtác phẩm.

2 Nội dung:

- Hình tượng con hổ đượckhức hoạ rõ nét, cụ thểtrong hoàn cảnh bị giamcầm, nhớ rừng, tiếc nuốinhững tháng ngày sốnggiữa đại ngàn hùng vĩ đồngthời bộc lộ lời tâm sự củathế hệ trí thức những năm

1930

3 Ý nghĩa văn bản:

Mượn lời con hổ trong vườn bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, niềm khát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ

HĐ3: Tổng kết

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được nội dung, nghệ thuật

và ý nghĩa của văn bản

? Giá trị nội dung tiêu

biểu của bài thơ?

- Học thuộc bài thơ và nội dung

- Chuẩn bị bài “Quê hương”

- Chuẩn bị bài “Câu nghi vấn”

5 Rút kinh nghiệm:

Trang 12

Tiết : 754 Ngày dạy:

CÂU NGHI VẤN

- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn

- Chức năng chính của câu nghi vấn

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể

- Phân biệt câu nghi vấn với một số kiểu câu dễ lẫn

3 Thái độ: Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

II.CHUẨN BỊ:

3.Về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học:

Vấn đáp, phân tích ngôn ngữ, thảo luận nhóm ….

III.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

+ Thế làm sao … ănkhoai?

+ Hay là … đói quá?

=> Chứa từ: Có …

không?/ Làm sao? / Hay

HĐ1: Đặc điểm hình thức và chức năng

Mục tiêu: Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi

vấn trong văn bản cụ thể

+ Thế làm sao … ăn khoai?

+ Hay là … đói quá?

=> Chứa từ thể hiện sự nhingờ cần sự giải đáp: Có …

Trang 13

không?/ Làm sao? / Hay là

… kèm theo dấu hỏi chấm ởcuối câu

“Người đâu gặp gỡ làm chi Trăm năm biết có duyên gì

b Tại sao … như thế?

c Văn là gì? Chương là gì?

d Chú mình … không? Đùa trò gì? Cái gì thế? Chị Cốc … đấy hả?

2 Bài tập 2:

Cả ba câu đều là câu nghivấn

- Căn cứ vào từ “hay”

- Nếu thay “hay” bằng

“hoặc” : Sai ngữ pháp

hoặc biến thành câu khácthuộc kiểu câu trần thuật,(hoặc mang ý nghĩa lựachọn)

3 Bài tập 3:

Không, vì những câu đókhông phải là câu nghivấn

a,b – các từ ngữ nghi vấnlàm chức năng bổ ngữtrong câu

c,d – là các từ phiếm định– mang ý nghĩa khẳngđịnh

Trang 14

4 Bài tập 4:

a …có … không? – Hỏithăm tình hình sức khỏe,không có giả định

b …đã … chưa? – Ngườinày trước đây có vấn đề vềsức khỏe

b Sai – không biết số lượng cụ thể mà đã khẳng định “rẻ”

4 Củng cố, dặn dò:

- Gọi HS đọc lại các ghi nhớ

- Lưu ý lại cho HS nắm bắt kĩ hơn nội dung của bài tập 4 và 6

- Học bài, làm bài tập sbt.

- Chuẩn bị bài: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh.

- Chuẩn bị bài “Câu nghi vấn - tiếp theo”

Trang 15

VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh

- Yêu cầu viết đoạn văn thuyết minh

2 Kĩ năng:

- Xác định được chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết minh.

- Diễn đạt rõ ràng, chính xác

- Viết một đoạn văn thuyết minh có độ dài 90 chữ

3 Thái độ: Giúp Hs có ý thức viết một đoạn văn trong một bài văn thuyết minh II.CHUẨN BỊ:

bản thuyết minh.

1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.

a Đoạn văn 1:

Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ ý chủ đề Câu nào cũng nói về chủ

? Trong đoạn văn (a)

câu nào là câu chủ đề

của đoạn văn? Các câu

có vai trò như thế nào

trong đoạn văn?

*HS đọc đoạn văn a, sgk/14.

a Đoạn văn 1:

- Câu 1 là câu chủ đề: Thế giới đang đứng trước nguy

cơ thiếu nước sạch nghiêm trọng.

Câu 2: Cung cấp thông tin

Trang 16

? Đoạn (a) được trình

bày nội dung theo cách

nào?

?

? Từ ngữ chủ đề của

đoạn văn? Dụng ý?

? Đây có phải là đoạn

văn miêu tả, kể chuyện

hay biểu cảm, nghị luận

không? tại sao?

? Vậy đv trên viết theo

về lượng nước ngọt ít ỏi

Câu 3: Cho biết lượng nướcấy bị ô nhiễm Câu 4: Nêu

sự thiếu nước ngọt ở cácnước thế giới thứ ba

Câu 5: Nêu dự báo đến năm

2025 thì 2/3 dân số thế giớithiếu nước

- Sắp xếp hợp lí, các câusau bổ sung thông tin làm

rõ ý câu chủ đề Câu nàocũng nói về nước => theolối diễn dịch

- nước - từ ngữ quan trọng

để thể hiện chủ đề của đoạnvăn Các câu sau bổ sungthông tin làm rõ ý chủ đề

Câu nào cũng nói về chủ đề

đã nêu

- Không phải Vì: Đoạn văn

ko kể, ko thuật nhữngchuyện, việc về nước Đv

ko biểu hiện cảm xúc gì củangười viết một cách trựctiếp hay gián tiếp Đv kobàn luận, phân tích, c/minh,giải thích vấn đề gì vềnước

- Đv a là đoạn văn thuyếtminh vì cả đoạn nhằm giớithiệu vấn đề thiếu nướcngọt trên thế giới hiện nay

T/minh một sự việc, hiệntượng tự nhiên-xã hội

* HS đọc đoạn b, sgk/14.

b Đoạn văn 2:

- T/minh vấn đề: Cuộc đời

và những cống hiến củaPhạm Văn Đồng

Trang 17

đoạn? Câu chủ đề của

đoạn?

? Cách sắp xếp các câu

ra sao?

? Qua hai đoạn văn a, b

hãy cho biết các câu

trong đoạn văn thuyết

minh được sắp xếp theo

trật tự nào?

- GV treo bảng phụ có

Ngữ liệu: SGK/ 14

- HS đọc đoạn a, sgk/14

? Đoạn a thuyết minh

đối tượng nào?

- Câu 2 sơ lược giới thiệuquá trình hoạt động cáchmạng và những cươngvịlãnh đạo Đảng và Nhànước mà đồng chí PVĐtừng trải qua

- Câu 3 nói về quan hệ củaông với Chủ tịch HCM

-> theo lối diễn dịch Cáccâu sắp xếp theo thứ tựtrước sau (thời gian)

- Đoạn a: từ khái quát đến

- Thuyết minh về cây bút bithì ta nên giới thiệu cấu tạo,phải chia thành từng bộphận:

+ ruột bút bi (phần quantrọng nhất)

+ vỏ bút bi, ngoài ra có cácloại bút bi

* Ghi nhớ: SGK tr 15

Trang 18

? Ta sửa lại như thế nào

và làm cán bút viết Phầnnày gồm ống, nắp bút có lòxo

- Cách sửa: Tách làm haiđoạn và thuyết minh theotrình tự từ trong ra ngoàihoặc từ ngoài vào trong

* HS đọc đoạn b, sgk/14.

- Giới thiệu chưa hợp lí,phần thuyết minh còn lộnxộn

- Ta nên giới thiệu bằngphương pháp nêu địnhnghĩa, giải thích và phânloại, phân tích

- Cách sửa: nên tách làm 3đoạn

+ Phần đèn: bóng, đuôi,dây, công tắc

+ Phần chao đèn

+ Phần đế đèn

- HS đọc ghi nhớ SGK tr15

Cho HS viết một đoạn

văn theo chủ đề đã cho

1 Bài tập 1:

- Mở bài: Trường emnằm ở vị trí trung tâm của

xã, được xây dựng khangtrang

- Kết bài: Ngôi trường

đó đã đào tạo biết bao thế

hệ học sinh Giờ đây nó làđiểm tựa về tinh thần chomỗi học sinh khi đi xa

Trang 19

Cho HS viết đoạn văn

theo yêu cầu của đề?

2 Bài tập 2:

Hồ Chí Minh, một lãnh

tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam Ngay từ lúc giang sơn còn bị giày xéo dưới gót giày của thực dân Pháp, người đã quyết chí ra đi tìm đường cứu nước cuối cùng người đã dẫn dắt nhân dân

ta đánh đuổi “Hai đế quốc to” giành lại độc lập cho dân tộc, tự do cho con người nô lệ

3 Bài tập 3:

Ngữ văn 8 tập 1 là một tài liệu học tập về ba phân môn: Văn học, Tiếng Việt

và Tập làm văn Trong đó

có 17 bài được biên soạn theo hướng tích hợp Ở mỗi bài đều có ngữ liệu tham khảo, câu hỏi hướng dẫn tìm hiểu và bài tập thực hành

- Nêu nội dung bài học?

- Nhắc lại cách viết đoạn văn thuyết minh

- Học bài, làm bài tập

- Chuẩn bị bài mới: Quê hương

- Chuẩn bị bài: Thuyết minh về một phương pháp (cách làm).

Trang 20

- Phân tích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ

3 Thái độ: Cảm nhận được tình yêu quê hương đằm thắm và những sáng tạo

nghệ thuật độc đáo của tác phẩm trong bài thơ

1.Ổn định tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ: Đọc và nêu nội dung bài thơ “Nhớ rừng”?

3 Bài mới

*Vào bài:

Nhà thơ Đỗ Trung Quân đã trải nghiệm:

Quê hương, mỗi người chỉ một.

Như là chỉ một mẹ thôi!

Quê hương, nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người!

Tình yêu quê hương là một tình cảm vô cùng thiêng liêng cao quý và không biết

đã tự bao giờ các nhà thơ khi viết về quê hương mình đều thể hiện một tình yêu rất đỗi chân thành, sâu lắng Đối với Tế Hanh cũng vậy, cái làng chài ven biển, quê hương ông đã trở thành nỗi nhớ nhung mãnh liệt, một niềm thương sâu nặng Cái hình ảnh làng quê ấy đã đi vào trong những sáng tác đầu tay của ông!

Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ Quê hương một sáng tác đầu tay đầy tình cảm của Tế Hanh

Trang 21

Hoạt động NỘI DUNG

1 Đọc.

2.Tìm hiểu chú thích.

a Tác giả:Tế Hanh (1921)

- Hoàn cảnh trong tác phẩm:đất nước ta ở giai đoạn trướcCách mạng tháng Tám

- Thể loại: tám chữ tự do

- PTBĐ: Trữ tình kết hợpmiêu tả và tự sự

HĐ1: Giới thiệu chung

+ 1945, phục vụ cáchmạng và kháng chiến

+ Trao giải thưởng Hồ ChíMinh 1996

- Phong cách sáng tác:

Buồn và tình yêu quêhương da diết; niềm khaokhát thống nhất Tổ quốc

- Bài thơ “quê hương”

được rút từ tập Nghẹn ngào 1939, được in lại trong tâp Hoa niên 1945

- Hoàn cảnh trong tácphẩm: đất nước ta ở giaiđoạn trước Cách mạngtháng Tám

- Thể loại: tám chữ tự do

Trang 22

* Các từ khó:

1, … 4 SGK

* Bố cục: bốn đoạn Đoạn 1: hai câu đầu Đoạn 2: sáu câu tiếp Đoạn 3: Tám câu tiếp theo Đoạn 4: Bốn câu cuối

Vần chân liền: sông

-hồng; cá - mã… Chỉ có một vần lưng - vần thông:

II Phân tích văn bản:

1 Giới thiệu về làng quê của tác giả:

2 Cảnh dân chài bơi thuyền

ai làm nghề chài lưới

* Con thuyền: hăng như con

tuấn mã, phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt

- NT: so sánh, tính từ (hăng), động từ mạnh (phăng, vượt)

=> Diễn tả thật ấn tượng khíthế băng tới dũng mãnh củacon thuyền ra khơi, làm toátlên một sức sống mạnh mẽ,một vẻ đẹp hùng tráng đầy

HĐ2: Phân tích văn bản:

Mục tiêu: Cảm nhận được tình yêu quê hương

đằm thắm và hình ảnh khoẻ khoắn, đầy sức sống

của con người trong sinh hoạt lao động

?Hai câu thơ đầu, em

không gian và thời

tiết như thế nào ?

* Thiên nhiên: Trời trong,

gió nhẹ, sớm mai hồng

=>Cảnh tượng bầu trời caorộng, trong trẻo, nhuốmnắng hồng bình minh,thiên nhiên tươi đẹp, lýtưởng cho những ai làmnghề chài lưới

* Con thuyền: hăng như

con tuấn mã, phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt

- NT: so sánh, tính từ

(hăng), động từ mạnh (phăng, vượt) => Diễn tả

Trang 23

mẽ, một vẻ đẹp hùng trángđầy hấp dẫn Bốn câu thơvừa là phong cảnh thiênnhiên tươi sáng, vừa làbức tranh lao động đầyhứng khởi và dào dạt sứcsống.

=> H/ả cánh buồm trắngcăng gió biển khơi quenthuộc bỗng trở nên lớn lao,thiêng liêng và rất thơmộng, đó chính là biểutượng của linh hồn làngchài Nhà thơ vừa vẽ rachính xác cái hình, vừacảm nhận được cái hồncủa sự vật Một so sánhthú vị, một liên tưởng giàuchất thơ Cánh buồm đãthành một hình ảnh ẩn dụ

để biểu trưng cho hồnlàng, khiến cho cái hồnlàng ấy vốn trừu tượng trởthành cái cụ thể, dễ cảmnhận như nó đang trải rộng

ra trước mắt ta giống cánhbuồm đang trương to đểthâu góp gió

hấp dẫn Bốn câu thơ vừa làphong cảnh thiên nhiên tươisáng, vừa là bức tranh laođộng đầy hứng khởi và dàodạt sức sống

* Cánh buồm: mảnh hồn

làng rướn thân trắng, thâugóp gió

- NT: So sánh, ẩn dụ: Cánhbuồm là h/ả biểu trưng chohồn làng, lấy cái cụ thể để sosánh với cái trưù tượng để nó

cụ thể hơn

Trang 24

? Cảnh đón thuyền

đánh cá về bến được

tác giả miêu tả qua

những chi tiết nào?

Tại sao tg lại viết

“Nhờ ơn trời biển

lặng cá đầy ghe”.

+ Dân làng: ồn ào, tấp nập

+ Cá: tươi, ngon, thân bạctrắng

=> Không khí vui vẻ, rộnràng, đông vui, náo nhiệt,phấn khởi về thành quả laođộng

- Lời cảm tạ trời đất Chỉ

có những ai đã từng làmnghề chài mới hiểu hết lờicảm tạ mang tính cộngđồng này

* Hình ảnh dân chài:

- Da: ngăm rám nắng

- Thân hình: Nồng thở vị

xa xăm

=> H/ả người dân làngchài hiện lên thật đẹp vàkhoẻ mạnh Câu thơ đầu là

tả thực, câu thơ sau là sựsáng tạo độc đáo, gợi cảm,rất thú vị Đây là cái đẹpcủa nắng, gió và nước biển

đã thấm sâu vào người họ,kết tụ trong người dân chàibao mùi vị của biển khơi,tôi luyện cho thân hình rắnchắc, con người thêm dạndày, từng trải Hai câu thơ

đã chạm khắc rõ nét, tạcnên cái dáng vẻ riêng, mộtbức tượng đài về người laođộng đánh cá có tầm vócphi thường, vừa chân thựcvừa lãng mạn, họ mang vẻđẹp và sự sống nồng nhiệtcủa biển cả

3 Cảnh đón thuyền về bến:

- Dân làng: ồn ào, tấp nập

- Cá: tươi, ngon, thân bạctrắng

=> Không khí vui vẻ, rộnràng, đông vui, náo nhiệt,phấn khởi về thành quả laođộng

4 Hình ảnh dân chài:

- Da: ngăm rám nắng

- Thân hình: Nồng thở vị xaxăm

Trang 25

?H/ả con thuyền khi

đã trở nên có hồn, một tâmhồn rất tinh tế, nó như 1sinh thể, như một phần củasống lao động của làngchài, gắn bó với làng chài

- Tình yêu quê hương luônthường trực trong lòng nhàthơ: nhớ về những nét đặctrưng, riêng biệt của quêhương: màu sắc, mùi vị -cái mùi đặc trưng củavùng biển Nỗi nhớ cụ thể,thắm thiết, gắn bó, thuỷchung

nó như 1 sinh thể, như mộtphần của sống lao động củalàng chài, gắn bó với làngchài

5 Nỗi nhớ quê hương:

Tình yêu quê hương luôn thường trực trong lòng nhà thơ: nhớ về những nét đặc trưng, riêng biệt của quê hương: màu sắc, mùi vị - cái mùi đặc trưng của vùng biển Nỗi nhớ cụ thể, thắm thiết, gắn bó, thuỷ chung

III Tổng kết – ghi nh ớ :

1 Ngh ệ thuật:

- Sáng tạo nên những hìnhảnh của cuộc sống lao độngthơ mộng

- Tạo liên tưởng, so sánh độcđáo, lời thơ bay bổng, đầycảm xúc

- Sử dụng thể thơ 8 chữ hiệnđại có những sáng tạo mới

mẻ, phóng khoáng

2 N ội dung:

Lời kể về quê hương làngbiển và nỗi lòng của tác giảkhôn nguôi về quê hương

Bài thơ là bày tỏ của tác giả

về một tình yêu tha thiết đốivới quê hương làng biển

? ý nghĩa của bài thơ?

- Hs thảo luận nhóm theo hướng dẫn của Gv

- Các nhóm cử đại diện lêntrình bày trước lớp

Trang 26

- Bài thơ “Quê hương” đã cho em cảm nhận gì?

- Học nội dung bài

- Chuẩn bị bài “Khi con tu hú”

Trang 27

Tiết :78 Ngày dạy:

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu

- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh (thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)

- Niềm khát khao cuộc sống tự do, lý tưởng cách mạng của tác giả

3 Thái độ: Cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khát khao tự do của người

chiến sĩ cách mạng được thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm, lời thơ tha thiết và thể thơ lục bát quen thuộc

III.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Đọc.

HĐ1: Giới thiệu chung

cục của văn bản

Trang 28

2.Tìm hiểu chú thích.

a Tác giả:Tố Hữu (1920 – 2002)

+ Tên: Nguyễn Kim Thành.+ Quê: Thừa Thiên – Huế

- Hướng dẫn đọc và

đọc mẫu: 6 câu đầu

giọng rộn rã, tươi vui,

náo nức, phấn chấn; 4

câu thơ còn lại giọng

căm uất, nghẹn ngào,

1939 và bị thực dân Phápbắt 1942; tham gia khởinghĩa tháng 8 -1945 ởHuế; giữ chức Bí thưBCHTW Đảng, Phó chủtịch Hội đồng Bộ trưởng

- Văn chương: Là lá cớđầu trong phong trào thơ

ca cách mạng; được tặnggiải thưởng Hồ Chí Minh

về văn học – nghệ thuật1996

- Các tác phẩm chính: Từ

ấy 1937-1946, Việt Bắc

1946-1954, Gió lộng 1955 – 1961, Ra trận 1962-

Trang 29

- Giới thiệu hoàn

- Thể thơ: Lục bát Nhịpnhàng uyển chuyển,truyền tải cảm xúc sâulắng

c.Các từ khó:

1, … 4 SGK

- Bằng biện pháp hoán

dụ, “khi con tu hú” hót làtín hiệu rực rỡ của mùa hè,cảnh sắc tưng bừng củacuộc sống đã tác độngmạnh mẽ đến tâm hồnngười tù

*Bố cục:

- P1: 6 câu đầu – tả cảnhmùa hè rực rỡ

- P2: 4 câu cuối: tả tình ,diễn tả tâm trạng người tù– chiến sĩ cách mạng

b Tác phẩm: Khi con tu hú

- Hoàn cảnh: được sáng táckhi bị giam cầm ở Thừa Phủ

- Thể thơ: Lục bát

4 Bố cục của bài thơ:

- P1: 6 câu đầu – tả cảnh mùa

hè rực rỡ

- P2: 4 câu cuối: tả tình , diễn

tả tâm trạng người tù – chiến

- Phạm vi miêu tả rộng lớn,màu sắc rực rỡ, âm thanh rộn

rã, hương thơm ngào ngạt

=> Cảnh mùa hè đầy màu

HĐ2: Phân tích văn bản:

Mục tiêu: Nhận ra và phân tích được sự nhất quán

về cảm xúc giữa hai phần của bài thơ; thấy được

sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống của tác

giả ở bài thơ này

+ Lúa - đương chín;

+ Trái cây- ngọt dần, + Bắp rây – vàng hạt.

Trang 30

?Tâm trang người tù

như thế nào trước

cảnh sắc mùa hè?

Em nhận xét gì về

tiếng tu hú trong đoạn

2?

- Nêu nội dung bài

+ Nắng đào – đầy sân.

+ Diều sáo: Lộn nhào.

- Không gian: trời xanh –rộng, cao

=> Mùa hè rộn ràng, đầy hương vị, màu sắc, khoáng đạt, tự do và vui tươi đầy sức sống.

- Từ ngữ chọn lọc, chi tiếtđặc sắc:

+ Những động từ mạnh

mẽ: dậy, lộn nhào và tính

từ chín, ngọt, đầy, rộng,

cao để diễn tả sự hoạt

động, sự căng đầy nhựasống của mùa hè

+ Bầu trời mở rộng và caothêm cánh diều tự do baylượn Tất cả tạo sự đối lậpvới không gian chật hẹptrong phòng giam

+ Thính giác: Nghe hèdậy, tu hú kêu

+ Cảm giác: Ngột, uất+ Hành động: Muốn đạptan phòng

- Tâm trạng của người tù

là tâm trạng ngột ngạt, uấthận vì bị tù, không được

tự do, bị tách rời khỏiđồng đội, đồng chí

- Tiếng con tu hú không

còn là báo hiệu mùa hè

mà là thôi thúc con người đến với tự do, vượt qua cảnh tù đầy ngột ngạt, u uất.

=> Cảm nhận mãnh liệt

sắc, âm thanh, hương vị Mọivật sống động, đang pháttriển hết sức tự nhiên, mạnhmẽ

- Từ ngữ chọn lọc, chi tiếtđặc sắc:

+ Những động từ mạnh mẽ:

dậy, lộn nhào và tính từ chín, ngọt, đầy, rộng, cao để diễn

tả sự hoạt động, sự căng đầynhựa sống của mùa hè

+ Bầu trời mở rộng và caothêm cánh diều tự do baylượn Tất cả tạo sự đối lậpvới không gian chật hẹptrong phòng giam

3 Tâm trạng của người tù:

- Tác giả cảm nhận cảnh vào

hè được miêu tả theo trí

tưởng tượng “Ta nghe hè dậy

do của người tù

Trang 31

- Lựa chọn lời thơ đầy ấntượng để biểu lộ cảm xúc khithiết tha, khi lị sôi nổi, mạnhmẽ.

- Sử dụng các biện pháp tu từđiệp ngữ, liệt kê… vừa tạonên tính thống nhất về chủ đềvăn bản, vừa thể hiện cảmnhận về sự đối lập về niềmkhao khát sự sống đích thực,đầy ý nghĩa với hiện tại buồnchán của tg vì bị giam hãmtrong nhà tù thực dân

2 Nội dung:

Khi con tu hú thể hiện cảmnhận của nhà thơ về hai thếgiới đối lập: cái đẹp, tự do vàcái ác, tu ngục

Bài thơ thể hiện lòng yêu đời,yêu lí tưởng của người chiến

sĩ cộng sản trẻ tuổi tronghoàn cảnh tù ngục

? ý nghĩa của bài thơ?

- Hs thảo luận nhóm theo hướng dẫn của Gv

- Các nhóm cử đại diện lêntrình bày trước lớp

- “Khi con tu hú” đã cho em cảm nhận gì?

- Học thuộc bài thơ và nội dung

- Chuẩn bị bài “Tức cảnh Pác Bó”

- Chuẩn bị bài “Câu nghi vấn” tt

Trang 32

Vận dụng kiến thức đã học về câu nghi vấn để đọc - hiểu và tạo lập văn bản

3 Thái độ: Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ để dùng để hỏi mà còn dùng để thể

hện các ý cầu khiến, khẳng định phủ định, đe dọa, bộc lộ cảm xúc

III.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1.Ổn định tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ: Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn? Cho ví

dụ minh họa?

3 Bài mới

*Vào bài: Câu văn cũng như cuộc đời, cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn

cũng phải luôn luôn đổi thay để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh

tế những cảm xúc, những tâm trạng vô cùng phong phú, đa dạng và phức tạp của conngười Vì thế, các em có thể gặp rất nhiều câu văn có hình thức giống như một câunghi vấn, nhưng trên thực tế, nó lại không phải là một câu nghi vấn đích thực

c Câu cầu khiến

HĐ2: Chức năng khác của câu nghi vấn

Mục tiêu: Các câu nghi vấn dùng với các chức năng

b “ Mày định nói cho … đấyà?” – Đe dọa, hống hách

c “Có biết không?”, “Lính

Trang 33

- Thế nào là câu hỏi tu

từ?

- Có phải câu nghi vấn

đều phải kết thúc bằng

dấu chấm hỏi không?

đâu?”, “ Sao mày dám …như vậy?’, “Không còn …nữa à?” – đe dọa, hách dịch

Câu cầu khiến

d Cả đoạn trích là một câunghi vấn – khẳng định Câutrần thuật

e “Con gái … ư?”, “Chả lẽ

… ấy!”, … - Bộc lộ cám xúcngạc nhiên Không cần câutrả lời Câu hỏi tu từ

- Câu hỏi tu từ: hỏi mà khôngcần trả lời

- Không phải tất cả các câunghi vấn đều kết thúc bằngdấu chấm hỏi?

2 Nhận xét:

- Câu nghi vấn không chỉ

để hỏi mà còn có chứcnăng khác

- Câu hỏi tu từ: hỏi màkhông cần trả lời

- Không phải tất cả các câunghi vấn đều kết thúc bằngdấu chấm hỏi?

-b, “Nào đâu……….bờ

suối

Ta say……….ánh trăngtan”

Trang 34

(bộc lộ tình cảm, cảm xúc;

có chức năng cầu kiến)

d, “Ôi, nếu thế….bóng

bay”(bộc lộ tình cảm, cảmxúc; phủ định)

2 Bài t ập 2/ 23-24 :

a, “Sao cụ….thế?”=> phủ

định “Tội gì… để lại?”=>phủđịnh

“Ăn mãi….lo liệu”=>phủ định

b, “Cả đàn bò… làm

sao?”=> bộc lộ sự bănkhoăn, ngần ngại

c, “Ai dám… mẫu

tử?”=> khẳng định

d, “Thằng bé kia,… gì?”

=> hỏi “Sao lại… khóc?” =>hỏi

* Thay thế:

a, Cụ không phải lo xa quánhư thế Không nên nhịnđói mà tiền để lại ăn hếtthì lúc chết không có tiền

để mà lo liệu

b, Không biết chắc làthằng bé có thể chăn dắtđược đàn bò hay không

c, Thảo mộc tự nhiên cótình mẫu tử

3 Bài tập 3/24:

- Bạn có thể kể cho mìnhnghe nội dung của bộphim “Rừng chắn cát”được không?

- (Lão Hạc ơi!) Sao đời lãokhốn cùng đến thế?

4 Bài t ập 4 /24 : Câu nghi

vấn dùng để chào

Trang 35

Trường hợp đó người nói, người nghe có quan hệ gầngũi.

- Nhắc lại nội dung bài học?

- Làm bài tập sbt

- Chuẩn bị bài Thuyết minh về một phương pháp (cách làm)

- Chuẩn bị bài: Câu cầu khiến

Định dạng
Số trang	70
Dung lượng	615 KB