Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh gỗ nguyên liệu tại trung tâm khoa học sản xuất lâm nghiệp vùng bắc trung bộ

- Quan điểm 5: Hiệu quả kinh tế là một chỉ tiêu so sánh biểu hiện mức độ tiết kiệm chi phí trong một đơn vị kết quả hữu ích và mức tăng khối lượng kết quả hữu ích của hoạt động sản xuất

NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

KINH DOANH GỖ NGUYÊN LIỆU TẠI TRUNG TÂM KHOA HỌC

SẢN XUẤT LÂM NGHIỆP VÙNG BẮC TRUNG BỘ

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Hà Nội, 2012

NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

KINH DOANH GỖ NGUYÊN LIỆU TẠI TRUNG TÂM KHOA HỌC

SẢN XUẤT LÂM NGHIỆP VÙNG BẮC TRUNG BỘ

Chuyªn ngµnh: Kinh tế nông nghiệp

M· sè: 60.62.01.15

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:TS NGUYỄN VĂN HÀ

Hà Nội, 2012

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả Các

số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu trích dẫn trong quá trình nghiên cứu đều được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Nguyễn Xuân Trường

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và viết luận văn tôi đã nhận được sự giúp

đỡ tận tình của các Thầy Cô giáo trong nhà trường cũng như các cán bộ của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ

Trước tiên, Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Văn Hà- người đã tận tâm hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này Tôi cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo trường Đại học Lâm nghiệp; khoa Đào tạo Sau Đại học và các Khoa, Phòng ban chức năng của nhà trường cùng toàn thể các Thầy, Cô giáo đã giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ, các đồng nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện

và giúp đỡ tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Với tất cả sự cố gắng của tác giả để hoàn thành bài luận văn này, nhưng

do giới hạn về thời gian và kinh phí, Luận văn có thể chưa đề cập được một cách sâu sắc đến vấn đề nghiên cứu nên khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Tác giả luận văn rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo và các độc giả quan tâm để vấn đề nghiên cứu được tiếp tục hoàn thiện hơn

Một lần nữa, tôi xin được chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng 11 năm 2012

Tác giả luận văn

Nguyễn Xuân Trường

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các từ viết tắt vi

Danh mục các bảng vii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

2.1 Mục tiêu tổng quát: 2

2.2 Mục tiêu cụ thể: 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu: 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu: 3

Chương 1.MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA ĐƠN VỊ 4

1.1 Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh của các đơn vị trong nền kinh tế thị trường: 4

1.1.1 Khái niệm hiệu quả kinh doanh 4

1.1.2 Ý nghĩa nâng cao hiệu quả kinh doanh: 11

1.1.3 Phân biệt các loại hiệu quả sản xuất kinh doanh: 15

1.1.4 Vai trò của hiệu quả kinh doanh 18

1.1.5 Đặc điểm của hiệu quả sản xuất kinh doanh 20

1.1.6 Các nguyên tắc xác định hiệu quả: 21

1.1.7 Sự cần thiết nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh 22

1.2 Các chỉ tiêu và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh doanh 26

1.2.1 Các chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh tổng hợp 26

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất: 30

1.3 Các nhân tố chủ yếu tác động tới hiệu quả sản xuất kinh doanh 34

1.3.1 Nhóm nhân tố bên trong doanh nghiệp 34

1.3.2 Nhóm nhân tố bên ngoài doanh nghiệp 40

Chương 2.ĐẶC ĐIỂM CỦA TRUNG TÂM KHOA HỌC SẢN XUẤT LÂM NGHIỆP VÙNG BẮC TRUNG BỘ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 45

2.1 Tình hình cơ bản của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 45

2.1.1 Giới thiệu chung về Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 45

2.1.2 Quá trình hình thành và phát triển của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 45

2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 46

2.1.4 Tổ chức hoạt động kinh doanh của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ: 48

2.2 Phương pháp nghiên cứu: 54

2.2.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu: 54

2.2.2 Xử lý số liệu 54

2.2.3 Phương pháp phân tích 54

Chương 3.KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 58

3.1 Thực trạng kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ trong những năm qua 58

3.1.1 Quy trình kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm 58

3.1.2 Sản lượng kinh doanh gỗ nhiên liệu của Trung tâm từ năm 2009-2011 58

3.1.3 Thuận lợi, khó khăn trong kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm 603.2 Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 613.2.1 Phân tích một số chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh gỗ nguyên liệu 613.2.2 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả sản xuất kinh doanh gỗ nguyên liệu 733.2.3 Đánh giá chung về kết quả hoạt động kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm 773.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 783.3.1 Quan điểm cơ bản về nâng cao hiệu quả kinh doanh 783.3.2 Những định hướng và mục tiêu chủ yếu nâng cao hiệu quả kinh doanh 793.3.3 Một số giải pháp nâng nhằm cao hiệu quả kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ 80KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

1 Kết luận 85

2 Khuyến nghị 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 BNN Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

DANH MỤC CÁC BẢNG

TT

bảng

2.2 Tình hình sử dụng vốn của đơn vị qua 3 năm 52 3.1 Sản lượng kinh doanh gỗ nguyên liệu của đơn vị 59 3.2 Kết quả hoạt động kinh doanh trong 3 năm 61 3.3 Hiệu quả kinh doanh của đơn vị trong 3 năm 65

3.6 Ảnh hưởng của yếu tố giá cả và sản lượng tiêu thụ 73 3.7 Hiệu quả sử dụng chi phí của đơn vị qua 3 năm 76

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đang trong quá trình mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế một cách sâu rộng và toàn diện, đây là điều kiện thuận lợi và nhiều cơ hội phát triển, nhưng cũng là thách thức lớn đối với các đơn vị hoạt động sản xuất kinh doanh trên các lĩnh vực từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Hoạt động sản xuất kinh doanh trong cơ chế thị trường, môi trường cạnh tranh gay gắt, việc giải quyết ba vấn đề kinh

tế cơ bản: sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai đều dựa trên quan hệ cung cầu, giá cả thị trường, cạnh tranh và hợp tác Các đơn vị phải

tự ra các quyết định kinh doanh của mình, tự hạch toán lãi lỗ và luôn bảo toàn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh Lúc này mục tiêu lợi nhuận trở thành một trong những mục tiêu quan trọng nhất, mang tính chất sống còn của sản xuất kinh doanh và là cơ sở đảm bảo hiệu quả hoạt động của mỗi đơn vị trong mọi thời kỳ phát triển Đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế như hiện nay, nhiều đơn vị gặp khó khăn, hiệu quả sản xuất kinh doanh giảm sút

và có nguy cơ bị mất an toàn Vì vậy làm thế nào để duy trì được sản xuất, tạo công ăn việc làm cho người lao động và từng bức nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh luôn là những vấn đề cấp thiết của đơn vị

Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh đang là một bài toán khó đòi hỏi mỗi đơn vị đều phải quan tâm đến, đây là một vấn đề có ý nghĩa quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của đơn vị , đòi hỏi các đơn vị phải

có độ nhạy bén, linh hoạt cao trong quá trình kinh doanh của mình

Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh giúp cho đơn vị thấy được hiệu quả sử dụng, kết hợp các yếu tố đầu vào, làm cơ sở cho việc điều chỉnh kịp thời các hạn chế của các nguồn lực cũng như cách thức sử dụng, phối hợp các nguồn lực với mục đích nâng cao hiệu quả toàn đơn vị

Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ là đơn vị thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam vừa thực hiện nhiệm vụ NCKH vừa tham gia sản xuất kinh doanh trong đó kinh doanh mặt hàng gỗ nguyên liệu là chủ yếu (khai thác gỗ nguyên liệu và thu mua gỗ cung cấp cho các nhà máy và xuất khẩu)

Vậy làm thế nào để các đơn vị kinh doanh lâm sản có thể nâng cao được hiệu quả kinh doanh một cách lâu dài trước những khó khăn thách thức trong tình hình hiện nay? Xuất phát từ ý tưởng nêu trên, tôi đó lựa chọn và

nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh

gỗ nguyên liệu tại Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ" cho luận văn thạc sỹ của mình với mong muốn liên hệ, áp dụng lý

thuyết vào thực tiễn để nâng cao nhận thức cũng như góp phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của đơn vị

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục tiêu tổng quát:

Trên cơ sở đánh giá thực trạng sản xuất kinh doanh của đơn vị, Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh doanh và nâng cao hiệu quả kinh doanh tại các đơn vị trong nền kinh tế thị trường hiện nay nói chung và tại Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ nói riêng

- Đánh giá và phân tích được thực trạng hiệu quả sản xuất kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ từ năm 2009 - 2011

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh gỗ

nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung

Bộ trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình kinh doanh gỗ nguyên liệu của Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi thời gian: Số liệu sử dụng từ năm 2009 - 2011

- Phạm vi không gian: Đề tài được nghiên cứu tại Trung tâm Khoa học sản xuất Lâm nghiệp vùng Bắc Trung Bộ

- Phạm vi nội dung:

+ Nghiên cứu về tình hình kinh doanh gỗ nguyên liệu của Đơn

vị trong điều kiện hiện nay

+ Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp lên hiệu quả sản xuất kinh doanh của Đơn vị

+ Nghiên cứu và đánh giá các biện pháp mà Đơn vị đã thực hiện để nâng cao hiệu quả kinh doanh

+ Đưa ra một số giải pháp, đề xuất đồng thời đánh giá các điều kiện thực tế của Đơn vị để thực thi các giải pháp đó

Chương 1 MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH VÀ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA ĐƠN VỊ

1.1 Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh của các đơn vị trong nền kinh tế thị trường:

1.1.1 Khái niệm hiệu quả kinh doanh

1.1.1.1 Các quan điểm về hiệu quả kinh tế

Từ các góc độ nghiên cứu kinh tế khác nhau mà các nhà kinh tế đó đưa

ra nhiều quan điểm về hiệu quả

- Quan điểm 1: Hiệu quả kinh tế là kết quả đạt được trong hoạt động kinh

tế là doanh thu trong tiêu thụ hàng hoá Quan điểm này ngày nay không phù hợp bởi vì nếu cùng một kết quả sản xuất nhưng hai mức chi phí khác nhau thì hiệu quả cũng khác nhau

- Quan điểm 2: Hiệu quả kinh tế được xác định bằng nhịp độ tăng tổng sản phẩm xã hội hoặc tổng sản phẩm quốc dân Hiệu quả sẽ cao khi nhịp độ tăng của các chỉ tiêu đó cao Quan điểm này không thoả mãn vì trên thực tế những yếu tố bên trong và bên ngoài của nền kinh tế có những ảnh hưởng khác nhau

- Quan điểm 3: Hiệu quả kinh tế là thức đo độ hữu ích của sản phẩm được sản xuất ra, tức là thức đo giá trị sử dụng chứ không phải là giá trị Quan điểm này không thuyết phục bởi vì giá trị sử dụng của mỗi sản phẩm tùy thuộc vào công dụng sản phẩm và nhu cầu người sử dụng đối với sản phẩm đó, mặt khác không thể so sánh được các sản phẩm khác nhau nếu chỉ căn cứ vào giá trị

sử dung của sản phẩm

- Quan điểm 4: Hiệu quả kinh tế là mức độ thoả mãn yêu cầu của quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghĩa xã hội, cho rằng quỹ tiêu dùng với tính cách

là chỉ tiêu đại diện cho mức sống nhân dân là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả của nền sản xuất xã hội, quan điểm này có ưu điểm là bám sát mục tiêu của nền sản xuất XHCN là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Song khó khăn ở đây là phương tiện đo lường thể hiện tư tưởng định hướng đó

- Quan điểm 5: Hiệu quả kinh tế là một chỉ tiêu so sánh biểu hiện mức

độ tiết kiệm chi phí trong một đơn vị kết quả hữu ích và mức tăng khối lượng kết quả hữu ích của hoạt động sản xuất vật chất trong cùng 1 thời kỳ, góp phần làm tăng thêm lợi ích xã hội của nền kinh tế quốc dân Quan điểm này

đó gắn kết quả với chi phí, coi hiệu quả là sự phản ánh trình độ sử dụng chi phí, nhưng lại chưa rõ ràng và thiếu tính khả thi ở phương diện ấn định và tính toán

Có nhiều quan điểm về hiệu quả do đó việc xác định bản chất và khái niệm hiệu quả cần xuất phát từ những quan điểm triết học Mác và những luận điểm của lý thuyết hệ thống để có cách nhìn nhận và đánh giá đúng

- Quan điểm Maxit cho rằng: bản chất của hiệu quả là thực hiện yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian, biểu hiện quy luật trình độ sử dụng nguồn lực

xã hội Quy luật tiết kiệm thời gian là quy luật có tầm quan trọng đặc biệt, tồn tại trong nhiều phương thức sản xuất, mọi hoạt động của con người đều tuân theo quy luật đó, nó quyết định động lực phát triển của lực lượng sản xuất, tạo điều kiện nâng cao đời sống con người và phát triển văn minh nhân loại

- Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống thì nền sản xuất xã hội là một

hệ thống các yếu tố sản xuất và quan hệ sản vật chất hình thành giữa con người với con người trong quá trình sản xuất Bởi vì hệ thống sản xuất xã hội bao gồm trong nó có các quá trình sản xuất mà mục tiêu khái quát của nó là sản xuất các phương tiện bảo tồn và tiếp tục đời sống xã hội Việc bảo tồn và tiếp tục đời sống xã hội đáp ứng các nhu cầu xã hội, nhu cầu của con người là

những yêu cầu khách quan phản ánh mối liên hệ nhất định của con người với môi trường bên ngoài, đó là quá trình trao đổi vật chất, năng lượng giữa sản xuất xã hội và môi trường

- Hiệu quả là một phạm trù phản ánh yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian Quy luật này hoạt động trong nhiều phương thức sản xuất vì phạm trù này cũng tồn tại trong nhiều phương thức sản xuất Ở đầu và lúc nào con người cũng muốn hoạt động có hiệu quả Trong kinh tế, hiệu quả là mục tiêu không phải là mục tiêu cuối cùng mà là mục tiêu phương tiện, xuyên suốt mọi hoạt động kinh tế Trong kế hoạch hiệu quả là quan hệ so sánh tối ưu giữa đầu

ra và đầu vào,là lợi tích lớn nhất thu được với 1 chi phí nhất định hoặc một kết quả nhất định với chi phí nhỏ nhất Trong phân tích kinh tế, hiệu quả kinh

tế được phản ánh thông qua các chỉ tiêu đặc trưng kinh tế kỹ thuật xác định bằng cách so sánh giữa đầu vào và đầu ra của hệ thống sản xuất xã hội phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực vào việc tạo ra các lợi ích nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội

Quan điểm hiệu quả trong điều kiện hiện nay là phải thoả mãn các vấn

đề về tiết kiệm thời gian lao động xã hội, tài nguyên, nguồn lực trong sản xuất mang lại lợi ích xã hội và bảo vệ môi trường Vì vậy hiệu quả của một quá trình nào đó cần được đánh giá hoàn thiện cả 3 khía cạnh: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường

Từ những quan điểm và luận điểm trên cho thấy quá trình sản xuất là sự liên hệ mật thiết giữa các yếu tố nguồn lực đầu vào và lượng sản phẩm đầu ra, kết quả của mối quan hệ này thể hiện tính hiệu quả của sản xuất Với cách xem xét này, hiện nay có nhiều ý kiến thống nhất với nhau Như vậy HQKT ở trong phương thức sản xuất khác nhau, ở các nền sản xuất khác nhau thì khác nhau, tuỳ từng trường hợp cụ thể mà lựa chọn các chỉ tiêu phản ánh cho phù hợp

Đối với một doanh nghiệp sản xuất, hiệu quả sản xuất kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực đầu vào bao gồm vốn, lao động, khoa học công nghệ… phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh để đạt được kết quả nhất định Việc phân tích, đánh giá nâng cao hiệu quả nói chung

và hiệu quả sản xuất kinh doanh nói riêng là một vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp mà nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn chưa giải quyết tốt

Tuy nhiên, việc nghiên cứu hiệu quả sản xuất kinh doanh vẫn còn một số nội dung mà các công trình nghiên cứu này chưa đề cập đến như:

- Đối với hoạt động sản xuất: chưa phân tích đánh giá tình hình biến động các khoản chi phí trong quá trình sản xuất, phân tích đánh giá sự biến động là hợp lý hay không hợp lý, tình hình kiểm soát các khoản chi phí trong quá trình sản xuất đã đạt hiệu quả hay chưa

- Đối với hoạt động tiêu thụ sản phẩm: Một doanh nghiệp hoạt động vì mục tiêu trước tiên là lợi nhuận, do vậy để đạt được mức lợi nhuận mong muốn, cần thiết doanh nghiệp phải biết được tại mức sảnlượng nào sẽ hoà vốn;

từ đó đặt ra mục tiêu sản xuất và tiêu thụ bao nhiêu sản phẩm để đạt được lợi nhuận mong muốn Từ đó, doanh nghiệp sẽ có biện pháp thích hợp để đạt được mục tiêu đề ra

1.1.1.2 Khái niệm:

Hiệu quả là một phạm trù trọng tâm cơ bản của khoa học kinh tế và khoa học quản lý Hiệu quả là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được kết quả nhất định Song việc phân tích, đánh giá nâng cao hiệu quả là một vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp mà nhiều vấn đề lý luận

và thực tiễn chưa giải quyết tốt

Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh chất lượng của các hoạt động kinh tế Theo ngành thống kê định nghĩa thì hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế, biểu hiện của sự tập trung phát triển theo chiều sâu, phản ánh trình

độ khai thác các nguồn lực và sự chi phí các nguồn lực trong quá trình sản xuất Nâng cao hiệu quả kinh tế là một tất yếu của mọi nền sản xuất xã hội, yêu cầu của công tác quản lý kinh tế buộc phải nâng cao chất lượng các hoạt động kinh tế làm xuất hiện phạm trù hiệu quả kinh tế Nền kinh tế của mỗi quốc gia đều phát triển theo hai chiều: chiều rộng và chiều sâu, phát triển theo chiều rộng là huy động mọi nguồn lực vào sản xuất, tăng đầu tư chi phí vật chất, lao động, kỹ thuật, mở mang thêm nhiều ngành nghề, xây dựng thêm nhiều nhà máy, xí nghiệp Phát triển theo chiều sâu là đẩy mạnh việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ sản xuất, tiến hành hiện đại hoá, tăng cường chuyên môn hoá và hợp tác hoá, nâng cao trình độ sử dụng các nguồn lực, chú trọng chất lượng sản phẩm và dịch vụ Phát triển theo chiều sâu là nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn cao nhất của mọi sự lựa chọn kinh tế của các tổ chức kinh tế trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của NN

Khái niệm hiệu quả kinh tế đã được các tác giả Đỗ Kim Chung, Phạm Vân Đình bàn đến Các tác giả này đều thống nhất cần phân biệt rõ 3 khái niệm cơ bản về hiệu quả: hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ các nguồn lực, hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kỹ thuật là số lượng sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị chi phí đầu vào hay nguồn lực sử dụng cho sản xuất trong điều kiện cụ thể về

kỹ thuật hay công nghệ áp dụng và nông nghiệp Hiệu quả kỹ thuật được áp dụng phổ biến trong kinh tế vĩ mô để xem xét tình hình sử dụng các nguồn lực

cụ thể Hiệu quả này thường được phản ánh trong quan hệ các hàm sản xuất

Hiệu quả phân bổ là chỉ tiêu hiệu quả trong đó các yếu tố giá sản phẩm

và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên một đơn

vị chi phí tăng thêm về đầu vào hay nguồn lực Thực chất của hiệu quả phân

bổ là hiệu quả kỹ thuật có tính đến các yếu tố về giá của đầu vào và giá của đầu ra

Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế trong đó sản xuất đạt cả hiệu quả

kỹ thuật và hiệu quả phân bổ Có nghĩa là cả hai yếu tố hiện vật và giá trị phải tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực Chỉ khi nào việc sử dụng nguồn lực đạt cả chỉ tiêu hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ thì khi đó sản xuất mới đạt hiệu quả kinh tế

Như vậy: Hiệu quả kinh tế là những chỉ tiêu đánh giá kết quả của quá trình sử dụng các nguồn lực tự nhiên và con người trong sản xuất kinh doanh của bất kỳ một loại hình sản xuất nào Trong nền kinh tế thị trường, người sản xuất hàng hoá luôn luôn quan tâm làm gì và làm như thế nào để sản phẩm hàng hoá làm ra có giá thành hạ, lợi nhuận thu về tối đa, chiếm lĩnh thị trường một cách nhanh nhất

Theo định nghĩa của ngành Thống kê: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế, biểu hiện sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, nó phản ánh trình độ khai thác và sử dụng các nguồn lực trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh, với chi phí bỏ ra ít nhất mà đạt hiệu quả cao nhất

Đối với một doanh nghiệp sản xuất: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực đầu vào (vốn, lao động, khoa học công nghệ ) phục vụ cho hoạt động sản xuất để đạt được kết quả nhất định

1.1.1.3 Bản chất :

Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất (lao động, máy móc thiết bị, nguyên liệu, vốn) trong quá trình tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Bản chất của hiệu quả kinh

doanh là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội Đây

là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả kinh doanh Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính chất cạnh tranh nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội đặt ra yêu cầu phải khai thác, tận dụng triệt để và tiết kiệm các nguồn lực Để đạt được mục tiêu kinh doanh các doanh nghiệp buộc phải chú trọng các điều kiện nội bộ, phát huy năng lực, hiệu lực của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm chi phí

Vì vậy yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với chi phí tối thiểu, hay là phải đạt kết quả tối đa với chi phí nhất định hoặc ngược lại đạt kết quả nhất định với chi phí tối thiểu Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng là chi phí tạo ra nguồn lực và chi phí sử dụng nguồn lực, đồng thời phải bao gồm cả chi phí cơ hội Chi phí cơ hội là chi phí của sự lựa chọn tốt nhất đã bị bỏ qua, hay là chi phí của sự lựa chọn công việc kinh doanh này mà không lựa chọn công việc kinh doanh khác Chi phí cơ hội phải được bổ sung vào chi phí kế toán và phải loại ra khỏi lợi nhuận kế toán

để thấy rõ lợi ích kinh tế thực Cách tính như vậy sẽ khuyến khích các nhà kinh doanh lựa chọn phương án kinh doanh tốt nhất, các mặt hàng sản xuất có hiệu quả hơn

Thực chất của hiệu quả kinh tế là vấn đề nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực sản xuất kinh doanh và tiết kiệm chi phí các nguồn lực đó Hay bản chất của hiệu quả kinh tế là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội, hai mặt này có mối quan hệ mật thiết, gắn liền với hai quy luật tương ứng của nền sản xuất xã hội, là quy luật tăng năng suất lao động và quy luật tiết kiệm nguồn lực tài nguyên

Cần phải phân biệt rõ sự khác nhau giữa kết quả và hiệu quả:

Kết quả phản ánh về mặt định lượng, mục tiêu đạt được bằng hệ thống các chỉ tiêu kế hoạch đề ra, không đề cập đến cách thức, chi phí bỏ ra để đạt được mục tiêu đó Bản thân kết quả không thể hiện chất lượng

Hiệu quả thể hiện một cách toàn diện trên mặt định lượng và định tính

Về định lượng, hiệu quả thể hiện rõ mối tương quan giữa chi phí (đầu vào) và kết quả (đầu ra) Về mặt định tính, hiệu quả không chỉ thể hiện các con số cụ thể mà còn thể hiện các nguyên nhân mang tính định tính để đạt được con số

đó, phản ánh được sự nhất trí và khả năng đóng góp của các mục tiêu trên thành phần vào mục tiêu chung

Như vậy bản chất của hiệu quả chính là hiệu quả của lao động xã hội và được xác định bằng tương quan so sánh giữa lượng kết quả hữu ích thu được với lượng hao phí lao động xã hội Thước đo hiệu quả là sự tiết kiệm hao phí lao động xã hội, còn tiêu chuẩn của hiệu quả là sự tối đa hoá kết quả và tối thiểu hoá chi phí trong điều kiện nguồn tài lực nhất định

Hiệu quả kinh tế phản ánh trình độ thực hiện các nhu cầu của xã hội còn mục đích cuối cùng của sản xuất là đáp ứng những nhu cầu vật chất, tinh thần cho xã hội Do đó, hiệu quả không phải là mục đích cuối cùng của sản xuất vì vậy việc nghiên cứu hiệu quả kinh tế không những để đánh giá mà còn

là cơ sở để tìm ra các giải pháp phát triển sản xuất với trình độ cao hơn

1.1.2 Ý nghĩa nâng cao hiệu quả kinh doanh:

- Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh không những là thước đo chất lượng của sản xuất mà còn phản ánh trình độ tổ chức, trình độ quản lý kinh doanh của doanh nghiệp Trong điều kiện nền kinh tế thị trường ngày càng

mở rộng, doanh nghiệp muốn tồn tại và tiếp tục vươn lên thì trước hết đòi hỏi doanh nghiệp phải kinh doanh có hiệu quả Hiệu quả kinh doanh càng cao thì doanh nghiệp ngày càng có điều kiện mở mang và phát triển kinh tế, đầu tư mua sắm máy móc thiết bị, phương tiện kỹ thuật và quy trình công nghệ mới,

cải thiện nâng cao đời sống của người lao động, thực hiện tốt nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước

Không ngừng nâng cao hiệu quả không chỉ là mối quan tâm hàng đầu của bất kỳ xã hội nào mà còn là mối quan tâm của bất kỳ ai khi làm bất kỳ việc gì Đó cũng là vấn đề bao trùm và xuyên suốt, thể hiện chất lượng công tác quản lý kinh tế, bởi vì suy cho cùng quản lý kinh tế là để đảm bảo tạo ra kết quả và hiệu quả cao nhất của mọi quá trình

Mọi giai đoạn và mọi hoạt động kinh doanh Tất cả những cải tiến, những đổi mới về nội dung phương pháp và biện pháp áp dụng trong quản lý thực sự mang lại ý nghĩa khi và chỉ khi chúng làm tăng kết quả kinh doanh mà qua đó làm tăng được hiệu quả sản xuất cho doanh nghiệp

- Mục tiêu phấn đấu của mỗi đơn vị là nâng cao năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả Trong đó hiệu quả kinh doanh ngày càng là biểu hiện trung tâm Bởi lẽ hiệu quả kinh doanh chỉ có thể đạt được trên cơ sở nâng cao chất lượng và năng suất lao động

- Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp phải được xem xét một cách toàn diện cả về thời gian và không gian trong mối quan hệ với hiệu quả chung toàn bộ nền kinh tế quốc dân Hiệu quả đó bao gồm hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội

Do đó không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh là điều kiện cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường mở cửa hội nhập và tất cả các tổ chức kinh tế đều bình đẳng cạnh tranh để chiếm lĩnh thị phần Tăng khả năng cạnh tranh, đứng vững trong cơ chế thị trường đòi hỏi các doanh nghiệp phải hoạt động một cách có hiệu quả hơn

Các nguồn lực sản xuất xã hội là một phạm trù có tính khan hiếm, càng ngày các nhu cầu của con người càng cao và đa dạng trong khi đó các nguồn lực sản xuất xã hội ngày càng giảm Quy luật của sự khan hiếm đòi hỏi các

doanh nghiệp phải trả lời một cách chính xác câu hỏi: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Để thấy được sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh đối với các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường trước hết chúng ta phải nghiên cứu cơ chế thị trường và hoạt động của các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường Sự vận động đa dạng và phức tạp của cơ chế thị trường dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp , góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của các doanh nghiệp cả về chiều rộng và chiều sâu Trong cơ chế thị trường việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là rất quan trọng nó thể hiện thông qua:

- Nâng cao hiệu quả kinh doanh là cơ sở cơ bản đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Sự tồn tại của doanh nghiệp được xác định bởi

sự có mặt của doanh nghiệp trên thị trường mà hiệu quả kinh doanh là nhân tố trực tiếp đảm bảo sự tồn tại này Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là một đòi hỏi tất yếu khách quan đối với tất cả các doanh nghiệp hoạt động trong cơ chế thị trường hiện nay Do yêu cầu của sự tồn tại và phát triển đòi hỏi thu nhập của mỗi doanh nghiệp ngày phải một tăng lên, nhưng trong điều kiện nguồn vốn và các yếu tố kỹ thuật cũng như các yếu tố khác của quá trình sản xuất chỉ thay đổi trong một phạm vi nhất định thì để tăng lợi nhuận đòi hỏi các doanh nghiệp phải tăng hiệu quả kinh doanh Một cách nhìn khác là sự tồn tại của doanh nghiệp được xác định bởi sự tạo ra hàng hoá, của cải vật chất và các dịch vụ phục vụ cho nhu cầu của xã hội đồng thời tạo ra sự tích luỹ cho xã hội Để thực hiện được như vậy thì mỗi doanh nghiệp đều phải vươn lên đảm bảo thu nhập đủ bù đắp chi phí bỏ ra và có lãi trong quá trình sản xuất kinh doanh Có như vậy mới đáp ứng được nhu cầu tái sản xuất trong nền kinh tế Như vậy doanh nghiệp buộc phải nâng cao hiệu quả kinh doanh một cách liên tục trong mọi khâu của quá trình hoạt động kinh doanh như là một yêu cầu tất yếu Tuy nhiên sự tồn tại chỉ là một yêu cầu mang tính giản

đơn còn sự phát triển và mở rộng của doanh nghiệp mới là yêu cầu quan trọng, bởi vì sự tồn tại của doanh nghiệp phải luôn đi kèm với sự phát triển

mở rộng của doanh nghiệp , đòi hỏi phải có sự tích luỹ đảm bảo cho quá trình tái sản xuất mở rộng của doanh nghiệp theo đúng quy luật phát triển Như vậy

để phát triển và mở rộng quy mô doanh nghiệp cả về chiều rộng và chiều sâu phù hợp với quy luật khách quan của sự phát triển lại một lần nữa nhấn mạnh vai trò của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

- Nâng cao hiệu quả kinh doanh là nhân tố thúc đẩy sự cạnh tranh và tiến bộ trong hoạt động kinh doanh Chính việc thúc đẩy cạnh tranh yêu cầu các doanh nghiệp phải tự tìm tòi, đầu tư tạo nên sự tiến bộ trong kinh doanh Chấp nhận những quy luật của cơ chế thị trường là sự chấp nhận cạnh tranh Trong khi thị trường ngày càng phát triển thì sự cạnh canh giữa các doanh nghiệp ngày càng gay gắt và khốc liệt hơn Đó là sự cạnh tranh cả về chất lượng, giá cả và các yếu tố khác liên quan đến sản xuất và tiêu thụ hàng hoá

Sự cạnh tranh có thể làm doanh nghiệp phát triển hơn nhưng cũng có thể làm cho doanh nghiệp không thể tồn tại trên thị trường, vì vậy mỗi doanh nghiệp cần phải đặt mục tiêu chiến thắng trong cạnh tranh, bảo vệ được thị phần của mình, được khách hàng đón nhận

- Mục tiêu bao trùm, lâu dài của doanh nghiệp là tối đa hoá lợi nhuận

Để thực hiện được mục tiêu này, doanh nghiệp phải tiến hành thực hiện tiết kiệm nguồn lực Việc tiết kiệm chi phí và đạt hiệu quả kinh doanh có mối liên

hệ mật thiết với nhau Việc tiết kiệm càng lớn thì hiệu quả kinh doanh càng cao và ngược lại

- Nâng cao hiệu quả kinh doanh là con đường đúng đắn để nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tồn tại phát triển của mỗi doanh nghiệp Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh có vai trò quan trọng:

* Đối với nền kinh tế quốc dân:

- Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế quan trọng, phản ánh yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực, trình độ sản xuất và mức độ hoàn thiện của quan hệ sản xuất trong cơ chế thị trường Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ngày càng cao, quan hệ sản xuất càng hoàn thiện càng nâng cao hiệu quả kinh doanh và ngược lại Hiệu quả kinh doanh được nâng cao đem lại cho nền kinh tế quốc gia sự phân bố, sử dụng các nguồn lực càng hợp lý và một khi việc sử dụng các nguồn lực hợp lý thì càng đạt hiệu quả trong hoạt động kinh doanh

* Đối với bản thân đơn vị:

- Hiệu quả kinh doanh xét về mặt tuyệt đối chính là lợi nhuận, nó là cơ

sở để tái sản xuất mở rộng Đối với mỗi doanh nghiệp việc nâng cao hiệu quả kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của đơn vị mình, nó giúp doanh nghiệp bảo toàn và phát triển vốn, qua đó doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh của mình lại vừa giải quyết vấn đề cải thiện đời sống cho người lao động vừa đầu tư nâng cao mở rộng quy mô kinh doanh

Do vậy, hiệu quả chính là căn cứ quan trọng và chính xác để doanh nghiệp đánh giá lại các hoạt động của mình

* Đối với người lao động :

- Hiệu quả sản xuất kinh doanh là động lực thúc đẩy, kích thích người lao động hăng say lao động, luôn quan tâm tới kết quả lao động của mình

- Nâng cao hiệu quả kinh doanh đồng nghĩa với việc nâng cao đời sống của người lao động trong doanh nghiệp Nâng cao đời sống sẽ tạo động lực trong sản xuất, tăng năng suất lao động, điều này sẽ góp phần làm nâng cao hiệu quả kinh doanh

1.1.3 Phân biệt các loại hiệu quả sản xuất kinh doanh:

*Căn cứ vào nội dung và bản chất của hiệu quả: phân thành hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường:

- Hiệu quả kinh tế thể hiện mối quan hệ giữa kết quả đạt được về mặt kinh tế và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó, là khâu trung tâm của tất cả các loại hiệu quả, có vai trò quyết định đối với các loại hiệu quả khác

- Hiệu quả xã hội thể hiện mục tiêu hoạt động của con người, phản ảnh trình độ lợi dụng các nguồn lực nhằm đạt được các mục tiêu về xã hội nhất định Hiệu quả xã hội thường khó lượng hoá được rõ ràng mà chỉ đánh giá mang tính chất định tính như các mục tiêu trên

- Hiệu quả môi trường: là hiệu quả của việc thay đổi môi trường do các tác động kinh tế gây ra Hiệu quả môi trường chủ yếu cũng chỉ đánh giá mang tính chất định tính như: phủ xanh đất trống đồi núi trọc, chống ô nhiễm đất đai, nước, không khí, đảm bảo vệ sinh môi trường

*Căn cứ vào phạm vi và đối tượng các hoạt động kinh tế có thể phân thành:

- Hiệu quả kinh tế quốc dân: là HQKT tính chung trên phạm vi quy mô toàn bộ nền kinh tế

- Hiệu quả kinh tế ngành: là HQKT xác định riêng đối với trong ngành sản xuất vật chất như: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nông thôn, nông nghiệp thương mại, dịch vụ

- Hiệu quả kinh tế theo vùng, lãnh thổ là HQKT được tính toán, xem xét và phân tích theo từng vùng, từng địa phương riêng biệt

- Hiệu quả kinh tế theo đơn vị sản xuất được tính toán cho các doanh nghiệp, doanh nghiệp , trang trại, hộ nông dân

*Căn cứ vào yếu tố cơ quản của quá trình sản xuất và phương thức tác động vào sản xuất phân thành:

- Hiệu quả sử dụng vốn

- Hiệu quả sử dụng đất đai

- Hiệu quả sử dụng máy móc thiết bị

- Hiệu quả các biện pháp khoa học quản lý, kỹ thuật

Ngoài ra tuỳ theo mục đích phân tích và đặc điểm của từng quá trình sản xuất kinh doanh mà HQKT có thể được xem trong khoảng thời gian ngắn, dài khác nhau: quý, năm, tháng

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, phạm trù hiệu quả kinh tế được thể hiện ở nhiều dạng khác nhau Việc phân biệt các loại hiệu quả sẽ có tác dụng khác nhau trong đánh giá và phân tích kinh tế, từ đó tìm ra các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế

Trong bài viết này, chỉ giới hạn phân biệt một số loại hiệu quả sau:

- Hiệu quả của các chi phí bộ phận và hiệu quả của tổng chi phí

Hiệu quả chi phí bộ phận thể hiện mối tương quan giữa kết quả thu được và lượng chi phí từng loại yếu tố đã bỏ ra như chi phí về lao động, chi phí về thiết bị, nguyên vật liệu Hiệu quả của tổng chi phí thể hiện mối tương quan giữa tổng lượng kết quả thu được và tổng lượng chi phí các yếu tố đã bỏ ra để

có được tổng lượng kết quả đó

Mỗi doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong những điều kiện cụ thể về nguồn tài nguyên, lao động, trình độ trang thiết bị

kỹ thuật, trình độ tổ chức và quản lý kinh doanh, với các chi phí của mỗi yếu

tố khác nhau cấu thành nên tổng chi phí Do vậy, đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh không thể không đánh giá hiệu quả tổng chi phí, đồng thời cũng cần phải đánh giá hiệu quả của từng loại chi phí để có thể xác định ảnh hưởng của từng loại yếu tố Từ đó, có những biện pháp đồng bộ để thu được hiệu quả toàn diện trên các yếu tố của quá trình sản xuất kinh doanh

- Hiệu quả tuyệt đối và hiệu quả tương đối:

Hiệu quả tuyệt đối và tương đối là hai hình thức biểu hiện mối quan hệ giữa kết quả và chi phí Trong đó hiệu quả tuyệt đối được đo bằng hiệu số giữa kết quả và chi phí, còn hiệu quả tương đối được đo bằng tỷ số giữa kết quả và chi phí.”

Nếu chỉ dùng một trong hai loại chỉ tiêu này để đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh thì sẽ không thể cho ta kết luận chính xác được, do vậy ta cần phải kết hợp hai loại chỉ tiêu này khi đánh giá kết quả kinh doanh

- Hiệu quả trước mắt và hiệu quả lâu dài:

Hiệu quả trước mất là hiệu quả được xem xét trong khoảng thời gian ngắn Còn hiệu quả lâu dài là hiệu quả được xem xét trong khoảng thời gian dài Việc phân biệt hai loại hi?u quả này được căn cứ vào lợi ích mà doanh nghiệp nhận được trong những khoảng thời gian khác nhau Lợi ích trong hiệu quả trước mắt chỉ là mang tính tạm thời, có thể chỉ để đáp ứng yêu cầu cấp thiết của doanh nghiệp hoặc do điều kiện của doanh nghiệp chi phối Ví

dụ như việc nhập các máy móc thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu rẻ tiền có thể mang lại hiệu quả trước mắt, bởi vì doanh nghiệp chỉ phải bỏ ra một lượng tiền ít (nhưng cũng có thể doanh nghiệp không có khả năng về vốn ), nhưng

về mặt lâu dài không hẳn là vậy Bởi lợi ích lâu dài mới là vấn đề quan trọng đáp ứng cho sự phát triển ổn định và lâu dài của doanh nghiệp Chính vì vậy hai loại hiệu quả này có mối quan hệ mật thiết với nhau, và trong hai loại hiệu quả này thì doanh nghiệp phải ưu tiên cho hiệu quả lâu dài trong điều kiện có thể dù có phải hy sinh l?i ích trước mắt Chẳng hạn như việc bỏ tiền mua bảo hiểm có thể lợi ích trước mắt bị vi phạm nhưng nó tạo ra một thế ổn định lâu dài bởi nó cho phép giảm được rủi ro trong kinh doanh

1.1.4 Vai trò của hiệu quả kinh doanh

Hiệu quả sản xuất kinh doanh là công cụ hữu hiệu để các nhà quản trị doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ quản trị kinh doanh : Khi tiến hành bất kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh nào thì các doanh nghiệp đều phải huy động và sử dụng các nguồn lực mà doanh nghiệp có khả năng có thể tạo ra kết quả phù hợp với mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra Ở mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp thì doanh nghiệp đều có nhiều mục tiêu khác nhau, nhưng

mục tiêu cuối cùng bao trùm toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là tối đa hoá lợi nhuận trên cơ sở sử dụng tối ưu các nguồn lực của doanh nghiệp Để thực hiện mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận cũng như các mục tiêu khác, các nhà doanh nghiệp phải sử dụng nhiều phương pháp, nhiều công

cụ khác nhau Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một trong các công cụ hữu hiệu nh?t để các nhà quản trị thực hiện chức năng quản trị của mình Thông qua việc tính toán hiệu quả sản xuất kinh doanh không những cho phép các nhà quản trị kiểm tra đánh giá tính hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (các hoạt động có hiệu quả hay không và hiệu quả đạt ở mức độ nào), mà còn cho phép các nhà quản trị phân tích tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,

để từ đó đưa ra được các biện pháp điều chỉnh thích hợp trên cả hai phương diện giảm chi phí tăng kết quả nhằm nâng cao hiệu quả các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Với tư cách là một công cụ quản trị kinh doanh hiệu quả sản xuất kinh doanh không chỉ được sử dụng để kiểm tra, đánh giá và phân tích trình độ sử dụng tổng hợp các nguồn lực đầu vào trong phạm vi toàn doanh nghiệp mà còn được sử dụng để kiểm tra đánh giá trình

độ sử dụng từng yếu tố đầu vào trong phạm vi toàn doanh nghiệp cũng như ở từng bộ phận cấu thành của doanh nghiệp Do vậy xét trên phương diện lý luận và thực tiễn thì phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng và không thể thiếu được trong việc kiểm tra đánh giá và phân tích nhằm đưa ra các giải pháp tối ưu nhất, lựa chọn được các phương pháp hợp lý nhất để thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp đã đề ra

Ngoài ra, trong nhiều trường hợp các nhà quản trị còn coi hiệu quả kinh

tế như là các nhiệm vụ, các mục tiêu để thực hiện Vì đối với các nhà quản trị khi nói đến các hoạt động sản xuất kinh doanh thì họ đều quan tâm đến tính hiệu quả của nó Do vậy mà hiệu quả sản xuất kinh doanh có vai trò là công

cụ để thực hiện nhiệm vụ quản trị kinh doanh đồng thời vừa là mục tiêu để quản trị kinh doanh

1.1.5 Đặc điểm của hiệu quả sản xuất kinh doanh

Đặc điểm của hiệu quả sản xuất kinh doanh:

Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một vấn đề phức tạp, khó đánh giá chính xác Ngay từ phần khái niệm đã trình bày ở trên ta đã biết rằng, hiệu quả sản xuất kinh doanh được xác định bởi mối tương quan giữa lợi ích kinh

tế hay kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để kết quả đó Mà việc xác định chính xác các đại lượng kết quả và chi phí của doanh nghiệp trong thực tế không phải là dễ dàng Xét về kết quả mà doanh nghiệp thu được, sở dĩ điều này thường không xác định được chính xác bởi nhiều lý do

Thứ nhất là, có những kết quả mà không thể đo lường, định lượng được

như: uy tín của hãng, thị hiếu mà người tiêu dùng dành cho sản phẩm của hãng, các mục tiêu định tính mà doanh nghiệp đã đặt ra, các lợi ích kinh tế khác vv

Thứ hai là, trong quá trình thực hiện sản xuất kinh doanh để tạo ra kết

quả diễn ra trong doanh nghiệp, thường có những sản phẩm hỏng, kém chất lượng, sản phẩm dở dang thì sẽ phải tính như thế nào? Hơn thế nữa, trong nền kinh tế thị trường quá trình tiêu thụ sản phẩm lại không đồng nhất với quá trình tạo ra kết quả Trong một thời kỳ nào đó, có thể sản xuất ra rất nhiều sản phẩm hoặc thực hiện được nhiều dịch vụ nhưng tiêu thụ sản phẩm được ít hoặc chậm được thanh toán, như thế chưa thể coi là doanh nghiệp đạt hiệu quả kinh tế

Mặt khác, để đánh giá hiệu quả thì các kết quả cũng như các chi phí thường được đưa về một đơn vị đo lường chung là tiền trong một thời điểm nhất định Trong khi đó, giá hàng hoá, dịch vụ cũng như giá trị của tiền trên

thị trường liên tục thay đổi theo thời gian Đối với việc xác định chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra cũng không phải là điều dễ dàng Trong hoạt động sản xuất kinh doanh có rất nhiều loại chi phí khác nhau như : chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp việc xác định các loại chi phí này một cách hoàn toàn đầy đủ gặp rất nhiều khó khăn Mặt khác, trong thực tế bên cạnh những chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh còn có những chi phí khác cho các hoạt động xã hội và các chi phí đặc biệt khác mà không thể tính đầy đủ chính xác được

1.1.6 Các nguyên tắc xác định hiệu quả:

Để có thể đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh thì cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:

- Nguyên tắc về mối quan hệ giữa mục tiêu và tiêu chuẩn hiệu quả Theo nguyên tắc này, tiêu chuẩn hiệu quả được định ra trên cơ sở mục tiêu Mục tiêu khác nhau, tiêu chuẩn hiệu quả khác nhau, mục tiêu thay đổi tiêu chuẩn hiệu quả thay đổi Tiêu chuẩn hiệu quả được xem như là thước đo

để thực hiện các mục tiêu

Đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp luôn phải dựa vào phân tích mục tiêu Doanh nghiệp được coi là đạt hiệu quả cao nhất khi thực hiện được các mục tiêu đặt ra với chi phí thấp nhất

- Nguyên tắc về tính chính xác, tính khoa học

Để đánh giá hiệu quả các phương án cần phải dựa trên một hệ thống các chỉ tiêu có thể lượng hoá được và không lượng hoá được, tức là phải kết hợp phân tích định lượng hiệu quả với phân tích định tính Không thể thay thế phân tích định lượng bằng phân tích định tính khi phân tích định lượng chưa

đủ bảo đảm chính xác, chưa cho phép phản ánh được mọi lợi ích cũng như mọi chi phí mà chủ thể quan tâm

Nguyên tắc này cũng đòi hỏi những căn cứ tính toán hiệu quả phải được xác định chính xác, tránh chủ quan tuỳ tiện

- Nguyên tắc về tính đơn giản và tính thực tế

Theo nguyên tắc này, những phương pháp tính toán hiệu quả và hiệu quả kinh tế phải được dựa trên cơ sở các số liệu thông tin thực tế, đơn giản và

dễ hiểu Không nên sử dụng những phương pháp quá phức tạp khi chưa có đầy đủ các thông tin cần thiết hoặc những thông tin không đảm bảo độ chính xác

- Nguyên tắc về sự thống nhất lợi ích

Nguyên tắc này đòi hỏi khi xác định hiệu quả sản xuất kinh doanh cần phải đảm bảo sự kết hợp hài hoà các loại lợi ích Bao gồm lợi ích của chủ doanh nghiệp và lợi ích của xã hội, lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần, lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội

1.1.7 Sự cần thiết nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh

Hiệu quả hoạt động kinh doanh là công cụ hữu hiệu để các nhà quản trị thực hiện chức năng của mình Việc tính toán và xem xét hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh không những chỉ cho biết việc sản xuất đạt ở trình độ nào

mà còn cho phép các nhà quản trị phân tích, tìm ra các nhân tố để đưa ra các biện pháp thích hợp trên cả hai phương diện tăng kết quả và giảm chi phí kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả

Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh còn là biểu hiện của sự lựa chọn phương án sản xuất kinh doanh Khi đứng trước mỗi quyết định kinh doanh, các nhà quản trị thường phải đảm bảo mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận và phù hợp với điều kiện hiện tại của doanh nghiệp có tính đến các yếu tố kinh tế xã hội khác Đây cũng chính là thước đo trình độ của các nhà quản trị

Ngoài những chức năng trên, sự cần thiết của nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp còn được thể hiện thông qua vai

trò quan trọng của nó đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường:

Thứ nhất: Nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là cơ sở cơ bản để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Do yêu cầu của sự tồn tại và phát triển nên các doanh nghiệp phải đảm bảo có lợi nhuận và lợi nhuận đó phải không ngừng tăng theo thời gian Nhưng trong điều kiện các nguồn lực ngày càng khan hiếm như hiện nay thì để tăng lợi nhuận đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

Ta cũng có thể nhìn nhận vấn đề này như sau: Sự tồn tại của doanh nghiệp được xác định bởi sự tạo ra hàng hoá, của cải vật chất và các dịch vụ phục vụ cho nhu cầu của xã hội, đồng thời tạo ra tích luỹ cho xã hội Để làm được như vậy thì mỗi doanh nghiệp phải vươn lên để đảm bảo thu nhập đủ bù đắp chi phí bỏ ra và phải có lãi Có như vật mới đáp ứng được nhu cầu tái sản xuất trong nền kinh tế Vì vậy, chúng ta buộc phải nâng cao hiệu quả một cách liên tục trong mọi khâu của quá trình sản xuất kinh doanh, đây là một việc làm tất yếu Tuy nhiên, sự tồn tại mới chỉ là một yêu cầu mang tính chất giản đơn còn sự phát triển và mở rộng doanh nghiệp mới là yêu cầu quan trọng

Thứ hai: Nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là nhân tố thúc đẩy sự cạnh tranh và tiến bộ trong kinh doanh Chính sự thúc đẩy cạnh tranh đòi hỏi các doanh nghiệp phải tự tìm tòi, đầu tư tạo nên sự tiến bộ trong kinh doanh

Chấp nhận cơ chế thị trường là chấp nhận cạnh tranh Khi thị trường ngày càng phát triển thì cạnh tranh giữa các doanh nghiệp càng gay gắt và khốc liệt hơn Cạnh tranh lúc này không chỉ đơn thuần là cạnh tranh về số lượng hàng hoá mà là cạnh tranh về chất lượng sản phẩm, giá cả mẫu mã, chế

độ ưu đãi với khách hàng Khi mục tiêu của doanh nghiệp đều là phát triển

và mở rộng thị trường thì việc có doanh nghiệp thành công, doanh nghiệp thất bại là điều không thể tránh khỏi Để có thể tồn tại và không ngừng phát triển thì hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp phải có chất lượng tốt, giá cả hợp lý, mẫu mã phong phú, đây cũng chính là động lực thúc đẩy doanh nghiệp tiến bộ không ngừng

Thứ ba: Việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh chính là nhân tố

cơ bản tạo ra sự thắng lợi của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động trên thị trường Điều này là hoàn toàn dễ hiểu, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

sẽ là tiền đề để doanh nghiệp cải thiện mọi mặt, từ trang thiết bị sản xuất, công nghệ sản xuất, mẫu mã, chủng loại sản phẩm đến chất lượng sản phẩm, giá thành, Tất cả sự thay đổi trên đều làm cho thế đứng của doanh nghiệp trên thị trường vững chắc hơn, ảnh hưởng rộng hơn và thắng lợi trên thị trường là điều không cần bàn cãi nhiều

Nâng cao hiệu quả SXKD là nhiệm vụ trọng tâm có tính quyết định đến

sự tồn tại và phát triển của DN Nó chính là điều kiện để mở rộng sản xuất đổi mới công nghệ và góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người lao động

Đối với mỗi doanh nghiệp, việc giải quyết các vấn đề cơ bản như sản xuất cái gì? sản xuất như thế nào? sản xuất cho ai? sẽ không thành vấn đề nếu như các nguồn lực sản xuất kinh doanh : nguyên vật liệu, vốn, là vô tận Hay nói cách khác, doanh nghiệp sẽ không cần phải tính toán tới hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình làm gì, bởi vì điều đó chỉ là vô ích khi mà họ

có được sự cung cấp vô tận cho hoạt động của họ Nhưng trên thực tế, trong

cơ chế thị trường hiện nay, bất kỳ một tổ chức nào dù có lớn và mạnh đến đâu chăng nữa cũng đều bị giới hạn bởi một vài yếu tố nào đó về nguồn lực mà nó

có được Có hãng thì bị giới hạn về nguồn nguyên vật liệu, chẳng hạn như nguồn nguyên vật liệu này chủ yếu được khai thác từ tài nguyên thiên nhiên

mà tài nguyên thì đang ngày càng trở nên khan hiếm, cạn kiệt, trong khi vật liệu mới chưa ra đời hoặc đã ra nhưng không đáp ứng được Có doanh nghiệp lại rất có nhu cầu về vốn nhưng lại khó có khả năng xoay xở Và có những tổ chức thì trình độ năng lực, phẩm chất của đội ngũ lao động chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra v v

Mặt khác, cơ chế thị trường cũng đồng nghĩa với sự cạnh tranh khốc liệt, nếu doanh nghiệp nào không chịu đựng nổi, lại không nắm bắt được cơ hội, không phát huy được các lợi thế cạnh tranh của mình, thường xuyên đạt hiệu quả kinh doanh thấp thì tất yếu sẽ dẫn đến giải thể, phá sản Bởi vậy, nhiều người cho rằng : “ Thương trường như chiến trường ”, chỉ cần một chút sai lầm thôi thì có thể các đối thủ cạnh tranh sẽ tấn công chiếm lĩnh thị trường của hãng ngay và đẩy hãng vào tình thế khó khăn Chính vì thế, trong điều kiện phải tự hạch toán lỗ lãi, phải tự tìm kiếm thị trường, phải cạnh tranh gay gắt với các đối thủ khác doanh nghiệp luôn phải tìm cách cắt giảm chi phí, lựa chọn sản phẩm dịch vụ, lựa chọn phương thức sản xuất kinh doanh sao cho có lợi nhất, bởi vì nguồn lực là có hạn mà sự lựa chọn đúng đắn sẽ mang lại hiệu quả cao nhất

Như vậy, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là điều tất yếu đối với mỗi tổ chức sản xuất kinh doanh Điều đó không chỉ có ý nghĩa hiện tại mà nó còn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sản xuất, chiếm lĩnh thị trường mới, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong tương lai Không những thế, nâng cao hiệu quả ở doanh nghiệp cũng chính là đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả kinh tế xã h?i đất nước, làm cho đất nước phát triển hơn, từ đó tác động tích cực trở lại đối với doanh nghiệp

Nói tóm lại, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là vấn đề tất yếu

mà bất kỳ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cũng phải thực hiện, bởi đó

chính là điều kiện để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường

1.2 Các chỉ tiêu và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh doanh

Có rất nhiều chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và đều phải dựa trên một hệ thống chỉ tiêu, tiêu chuẩn thống nhất Các doanh nghiệp chỉ được xem là kinh doanh có hiệu quả khi thoả mãn các chỉ tiêu đó

1.2.1 Các chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh tổng hợp

Hiệu quả sản xuất kinh doanh tổng hợp phản ánh một cách tổng quát hiệu quả sản xuất kinh doanh của toàn bộ quá trình sản xuất của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định Chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh tổng hợp thường được dùng để đánh giá phân loại doanh nghiệp

Để đánh giá chính xác và có cơ sở khoa học hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, thống kê cần phải xây dựng hệ thống chỉ tiêu đầy đủ, hoàn chỉnh vừa phản ánh một cách tổng hợp, vừa phản ánh được mức sinh lợi, và phản ánh hiệu quả của từng yếu tố sản xuất, từng loại vốn đầu tư v.v Để đảm bảo yêu cầu trên, thống kê thường sử dụng hai phương pháp tổng quát để đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Phương pháp thứ nhất:

Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh được xác định dưới dạng hiệu số Công thức

Hiệu quả hoạt động SXKD = Kết quả đầu ra - Chi phí đầu vào (1)

Phương pháp này đơn giản, dễ tính nhưng có những mặt hạn chế nhất định, nó không phản ánh hết chất lượng kinh doanh, cũng như tiềm năng nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, không thể dùng để so sánh hiệu quả sản xuất kinh doanh giữa các doanh nghiệp và bản

thân doanh nghiệp qua các thời kỳ nghiên cứu khác nhau

Phương pháp thứ hai:

Hiệu quả hoạt động SXKD được xác định bằng cách so sánh theo 2 dạng:

- Dạng thuận

Hiệu quả hoạt động

sản xuất kinh doanh

(2)

=

Kết quả đầu ra Chi phí đầu vào

Theo phương pháp này, hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh phản ánh mức sinh lợi của các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất

- Dạng nghịch

Hiệu quả hoạt động

sản xuất kinh doanh

Chỉ tiêu tổng lợi nhuận:

Tổng lợi nhuận của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của bộ phận sản phẩm thặng dư do người lao động tạo ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh Tổng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa doanh thu và chi phí, gồm lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh ( HĐKD), lợi nhuận

thu được từ hoạt động tài chính ( HĐTC) và lợi nhuận thu được từ hoạt động khác( HĐ khác)

Lợi nhuận c?a doanh nghiệp cơ bản được xác định như sau:

- Tổng lợi nhuận = Tổng doanh thu - tổng chi phí

= Lợi nhuận HĐKD + Lợi nhuận HĐTC+ Lợi nhuận HĐ khác

+ Lợi nhuận HĐKD = Doanh thu HĐKD - Chi phí HĐKD

+ Lợi nhuận HĐTC = Doanh thu HĐTC - Chi phí HĐTC

+ Lợi nhuận HĐ khác = Doanh thu HĐ khác - Chi phí HĐ khác

Do chúng ta xem xét hiệu quả kinh doanh của doanh nghi?p trên góc độ

vi mô nên chỉ tiêu lợi nhuận ở đây phải là chỉ tiêu lợi nhuận ròng - lợi nhuận sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp:

Tổng lợi nhuận ròng= Tổng doanh thu - Tổng chi phí - Thuế thu nhập DN = Tổng lợi nhuận gộp - Thuế thu nhập DN

Lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu của doanh nghiệp để tái sản xuất mở rộng, nâng cao đời sống cho cán bộ công nhân viên, trích lập các quỹ và đóng góp cho ngân sách nhà nước.Tuy nhiên chỉ này chỉ thể hiện về mặt số lượng tuyệt đối mà không đánh giá được chất lượng của một doanh nghiệp Đối với các doanh nghiệp có quy mô khác nhau, nếu chỉ dựa trên chỉ tiêu này sẽ không đánh giá đúng hiệu quả Chẳng hạn với doanh nghiệp có quy mô lớn có tổng lợi nhu?n lớn hơn doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhưng điều này không đồng nghĩa doanh nghiệp có quy mô lớn sẽ hoạt động có hiệu quả hơn Để khắc phục nhược điểm này người ta sử dụng các chỉ tiêu hiệu quả tương đối:

*Nhóm chỉ tiêu tổng hợp

Chỉ tiêu doanh thu trên một đồng chi phí: Nhóm chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả của toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm:

- Chỉ tiêu doanh thu trên một đồng chi phí:

Doanh thu trên 1 đồng chi

phí

Tổng doanh thu trong kỳ Tổng chi phí sản xuất và tiêu thụ trong kỳ

=

Chỉ tiêu này cho biết một đồng chi phí sản xuất và tiêu thụ trong kỳ sẽ tạo ra được bao nhiêu đồng doanh thu Chỉ tiêu này cao khi tổng chi phí thấp,

do nó có ý nghĩa khuyến khích các doanh nghiệp tìm ra các biện pháp giảm chi phí để tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh

* Chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận

Tỷ suất lợi nhuận là chỉ tiêu tương đối đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Chúng bao gồm:

Doanh lợi tiêu thụ:

Doanh lợi tiêu thụ =

Lợi nhuận Doanh thu thuần Trong đó doanh thu thuần là doanh thu sau khi đã trừ các khoản giảm trừ như giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại

Chỉ tiêu này phản ánh một đồng doanh thu thuần đạt được trong kỳ thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận Để nâng cao hiệu quả kinh tế phương hướng chung của các doanh nghiệp là phải phấn đấu tăng doanh lợi tiêu thụ, nghĩa là tăng lợi nhuận hay tăng doanh thu và giảm chi phí hoặc tốc độ tăng doanh thu phải tăng hơn so với tốc độ tăng chi phí

Tỷ suất lợi nhuận chi phí:

Để đánh giá khả năng sinh lợi của vốn, người phân tích thường tính ra

và so sánh chỉ tiêu sau:

Hệ số doanh lợi

của vốn kinh doanh

Lợi nhuận Vốn kinh doanh Chỉ tiêu này cho cho biết một đồng vốn kinh doanh đem lại mấy đồng lợi nhuận Trong công thức trên, chỉ tiêu lợi nhuận thường là lợi nhuận ròng trước thuế hay sau thuế lợi tức hoặc lợi tức gộp, còn vốn kinh doanh có thể là tổng nguồn vốn (vốn chủ sở hữu và công nợ phải trả) hay vốn chủ sở hữu, vốn vay

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất:

- Suất hao phí vốn

Suất hao phí vốn =

Tổng vốn Tổng doanh thu

Chỉ tiêu này cho ta biết để tạo ra một đồng doanh thu trong kỳ cần

bao nhiêu vốn

b Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định:

=

- Tỷ suất lợi nhuận/ VCĐ:

Tỷ suất lợi nhuận

Lợi nhuận sau thuế VCĐ bình quân Chỉ tiêu này biểu hiện một đồng vốn cố định tạo ra bao nhiêu đồng lợi

c Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động:

Để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động trong sản xuất kinh doanh ta dùng các chỉ tiêu sau:

- Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động:

Hệ số đảm nhiệm

VLĐ bình quân Doanh thu thuần Chỉ tiêu này cho thấy đơn vị phải đầu tư bao nhiêu VLĐ bình quân để

có thể thu được 1 đồng doanh thu thuần