BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ MÔN CHÍNH TRỊ HỆ ĐÀO TẠO CAO ĐẲNG NGHỀ BÀI 4: CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

sự hình thành dân tộc Việt Nam. Cơ sở hình thành và biểu hiện của truyền thống yêu nước Việt Nam

Trang 1

8/31/17 ThS Lê Đức Thọ 1

8/31/17

BÀI 4 BẢN CHẤT VÀ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

Trang 3

1.1 SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

Trang 4

a Sản xuất hàng hóa và sự ra đời của CNTB

LỊCH SỬ XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI CÓ MẤY KIỂU TỔ CHỨC KINH TẾ CƠ BẢN NÀO?

NỀN SẢN XUẤT

XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

NỀN SẢN XUẤT

XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

KINH TẾ TỰ NHIÊN (SẢN XUẤT TỰ TÚC, TỰ

CẤP)

KINH TẾ TỰ NHIÊN (SẢN XUẤT TỰ TÚC, TỰ

CẤP)

KINH TẾ HÀNG HÓA (SẢN XUẤT HÀNG HÓA)

Mục đích sản xuất Thỏa mãn nhu cầu của chính người

sản xuất

Để trao đổi mua bán, thỏa mãn nhu

cầu của xã hội

Tính chất, môi trường sản xuất Không có cạnh tranh, sản xuất mang

tính khép kín

Cạnh tranh, sản xuất mang tính chất

“mở”

Trình độ kỹ thuật Kỹ thuật thủ công lạc hậu Kỹ thuật cơ khí, hiện đại

Tính chất của sản phẩm Mang tính hiện vật Mang tính hàng hóa

Trang 5

HAI ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI

VÀ TỒN TẠI CỦA SẢN XUẤT HÀNG HOÁ

CÓ SỰ PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG

XÃ HỘI

CÓ SỰ PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG

XÃ HỘI

CÓ SỰ TÁCH BIỆT TƯƠNG ĐỐI

VỀ KINH TẾ GIỮA NHỮNG NGƯỜI SẢN XUẤT HÀNG HOÁ

CÓ SỰ TÁCH BIỆT TƯƠNG ĐỐI

VỀ KINH TẾ GIỮA NHỮNG NGƯỜI SẢN XUẤT HÀNG HOÁ

Tại sao phân công lao động xã hội và sự tách biệt tương đối

về kinh tế giữa những người sản xuất hàng hoá là điều kiện cần và đủ cho nền sản xuất hàng hoá phát triển?

Tại sao phân công lao động xã hội và sự tách biệt tương đối

về kinh tế giữa những người sản xuất hàng hoá là điều kiện cần và đủ cho nền sản xuất hàng hoá phát triển?

- Điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng hóa

Trang 6

sx khác nhau

Sự chuyên môn hoá sx, phân chia LĐXH vào các ngành, các lĩnh vực

sx khác nhau

Vì sao PC LĐXH là cơ sở, tiền đề của sản xuất hàng hoá?

Trang 7

Ví dụ: Phân công LĐXH trong một XH thu nhỏ gồm 4 thành viên.

PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG XH

Trang 8

Có sự tách biệt tương đối về

kinh tế giữa những người sản

xuất hàng hoá

Có sự tách biệt tương đối về

kinh tế giữa những người sản

xuất hàng hoá

Là những người sx

Có tư cách pháp nhân đểquyết định sx cái gì?

Sx như thế nào?

Sx cho ai?

Là những người sx

Có tư cách pháp nhân đểquyết định sx cái gì?

Sx như thế nào?

Sx cho ai?

Tại sao sản xuất hàng hoá là một phạm trù lịch sử?

Trang 9

SXHH là

SX để trao đổi, mua bán

Lao động của người SXHH vừa mang tính tư nhân, vừa mang tính xã hội

- Đặc trưng của sản xuất hàng hóa

Trang 10

- Ưu thế của sản xuất hàng hóa

Tuy nhiên, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế hàng hoá là vô số

những tiêu cực cả trong sản xuất và trong đời sống xã hội Các hiện

tượng như: khủng hoảng, lạm phát, thất nghiệp, phá hoại môi trường

sống, hiện tượng phân hoá thu nhập, lối sống thực dụng, sùng bái tiền

tệ, những mặt trái trong quan hệ con người

Tuy nhiên, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế hàng hoá là vô số

những tiêu cực cả trong sản xuất và trong đời sống xã hội Các hiện

tượng như: khủng hoảng, lạm phát, thất nghiệp, phá hoại môi trường

sống, hiện tượng phân hoá thu nhập, lối sống thực dụng, sùng bái tiền

tệ, những mặt trái trong quan hệ con người

Trang 11

- Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa

Trang 12

- Hàng hóa và hai thuộc tính của nó

- THÔNG QUA TRAO ĐỔI, MUA BÁN

HÃY NÊU VÍ DỤ CHỨNG MINH: THIẾU 1 TRONG 3 ĐIỀU KIỆN THÌ SẢN PHẨM KHÔNG THỂ TRỞ THÀNH

HÀNG HÓA?

HÃY NÊU VÍ DỤ CHỨNG MINH: THIẾU 1 TRONG 3 ĐIỀU KIỆN THÌ SẢN PHẨM KHÔNG THỂ TRỞ THÀNH

HÀNG HÓA?

Trang 13

Phân loại hàng hóa

HÀNG HÓA

- HỮU HÌNH – VÔ HÌNH

- THÔNG THƯỜNG – ĐẶC BIỆT

- TƯ NHÂN – CÔNG CỘNG

HÃY SO SÁNH NHỮNG ĐIỂM GIỐNG VÀ KHÁC NHAU GIỮA HÀNG HÓA HỮU

HÌNH VÀ HÀNG HÓA VÔ HÌNH?

HÃY SO SÁNH NHỮNG ĐIỂM GIỐNG VÀ KHÁC NHAU GIỮA HÀNG HÓA HỮU

HÌNH VÀ HÀNG HÓA VÔ HÌNH?

Trang 14

Đặc điểm hàng hóa vô hình:

- Qúa trình sản xuất cũng đồng thời là quá trình tiêu dùng, hai quá trình thống nhất làm một

- Gía trị và giá trị sử dụng của hàng hoá dịch vụ không thể để dành hoặc đem cất trữ

- Vai trò của hàng hoá dịch vụ đối với sự phát triển sản xuất và đời sống: Hàng hoá dịch vụ làm tăng quy mô

và cơ cấu của tổng sản phẩm xã hội

- Vai trò của hàng hoá dịch vụ đối với sự phát triển sản xuất và đời sống: Hàng hoá dịch vụ làm tăng quy mô

và cơ cấu của tổng sản phẩm xã hội

TẠI SAO NÓI HÀNG HÓA LÀ 1 PHẠM TRÙ LỊCH SỬ?

Trang 15

- Hàng hóa và hai thuộc tính của nó

HÀNG HÓA

Trang 16

8/31/17 16

 Giá trị sử dụng của hàng hóa

Giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của hàng hóa thoả mãn nhu cầu nào đó của con người

NHU CẦU

- Nhu cầu sản xuất: Sử dụng nó để sản xuất ra hàng hóa khác: cày, bừa ͢ xới đất ͢ trồng lúa

- Nhu cầu tiêu dùng cá nhân: vật chất và tinh

Trang 17

- Giá trị sử dụng của hàng hoá được thể hiện khi tiêu dùng

- Hàng hoá có thể có một hay nhiều công dụng, GTSD được phát hiện dần cùng với sự phát triển của

KH - KT

- Hàng hoá có thể có một hay nhiều công dụng, GTSD được phát hiện dần cùng với sự phát triển của

KH - KT

- Hàng hoá ngày càng phong phú, đa dạng, hiện đại và thuận tiện là do nhu cầu đòi hỏi và khoa học

công nghệ ngày càng phát triển

- Hàng hoá ngày càng phong phú, đa dạng, hiện đại và thuận tiện là do nhu cầu đòi hỏi và khoa học

công nghệ ngày càng phát triển

- Giá trị sử dụng của hàng hóa tạo thành nội dung của cải vật chất và là vật mang giá trị trao đổi

ThS Lê Đức Thọ

Trang 18

8/31/17 18

 Giá trị của hàng hóa

- Giá trị của hàng hóa được biểu hiện thông qua giá trị trao đổi

- Giá trị trao đổi trước hết là một quan hệ về số lượng, là tỷ lệ theo đó một giá trị sử dụng loại

này được trao đổi với những giá trị sử dụng loại khác

- Giá trị trao đổi trước hết là một quan hệ về số lượng, là tỷ lệ theo đó một giá trị sử dụng loại

này được trao đổi với những giá trị sử dụng loại khác

Giá trị trao đổi (tỉ lệ trao

đổi)

1m vải = 5kg thóc 1m vài = 10kg thóc 2m vải = 5kg thóc

Giá trị (hao phí lao động) 2 giờ = 2 giờ 2 giờ = 2 giờ 2 giờ = 2 giờ

QUAN SÁT SƠ ĐỒ

TẠI SAO NHỮNG HÀNG HÓA KHÁC NHAU LẠI CÓ THỂ TRAO ĐỔI CHO NHAU?ThS Lê Đức Thọ

Trang 19

8/31/17 19

- Giữa chúng đều có một cơ sở chung – đều là sản phẩm của lao động

TẠI SAO NHỮNG HÀNG HÓA KHÁC NHAU LẠI CÓ THỂ TRAO ĐỔI CHO NHAU?

- Trong quá trình sản xuất, người sản xuất phải hao phí lao động của mình, đó là cơ sở so sánh được với nhau khi trao đổi

- Lao động hao phí để sản xuất ra hàng hóa ẩn giấu trong hàng hóa chính là cơ sở để trao đổi

VẬY GIÁ TRỊ CỦA HÀNG HÓA LÀ GÌ?

Trang 20

8/31/17 20

- Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa đó

- Giá trị là nội dung, là cơ sở của giá trị trao đổi

VẬY PHẢI CHĂNG HAO PHÍ LAO ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI KẾT TINH TRONG SẢN PHẨM LÚC NÀO CŨNG

Trang 21

8/31/17 21

THẢO LUẬN

1 Giá trị của hàng hóa có đồng nhất với giá cả của hàng hóa không? Tại sao?

2 Tại sao nói giá cả là “mệnh lệnh” của thị trường đối với người sản xuất và lưu thông hàng hóa?

3 Giải thích và nêu một số ví dụ về: hàng hóa là sự thống nhất của hai thuộc tính, thiếu một trong hai thuộc tính sản phẩm không thể trở thành hàng hóa được?

Trang 22

THỐNG NHẤT

MÂU THUẪN

Cùng tồn tại trong một hàng hoá

Với tư cách là GTSD, các HH không đồngNhất về chất, nhưng với tư cách GT, các HH

Đều là sự kết tinh của lao động

Với tư cách là GTSD, các HH không đồngNhất về chất, nhưng với tư cách GT, các HH

Đều là sự kết tinh của lao động

Qúa trình thực hiện GTSD và GTTách rời nhau cả về

không gian và thời gian

Qúa trình thực hiện GTSD và GTTách rời nhau cả về

không gian và thời gian

Nếu GTSD của HH không được thực hiện sẽ dẫn đến khủng hoảng Sản xuất thừa

- Quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa

Trang 23

Khi nào tiền tệ xuất hiện ?

Tiền tệ xuất hiện là kết quả của quá trình phát triển lâu dài của SX,TĐHH và

các hình thái giá trị

- Tiền tệ

Trang 24

Hình thái chung của giá trị

Hình thái giá trị đầy đủ hay mở rộng

Hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên

Tiền tệ là một hàng hóa đặc biệt, đóng vai trò vật ngang giá chung, là sự thể hiện chung

của giá trị và thể hiện mối quan hệ giữa những người sản xuất hàng hóa

Tiền tệ là một hàng hóa đặc biệt, đóng vai trò vật ngang giá chung, là sự thể hiện chung

của giá trị và thể hiện mối quan hệ giữa những người sản xuất hàng hóa

Trang 25

Ng êi nµo sÏ cã l·i V× sao ?

- Quy luật giá trị

Trang 26

HH trên thị trường)

TGLĐXHCT là thời gian cần thiết để SXHH Trong điều kiện SX trung bình của XH (Thông thường TGLĐXHCT gần sát với thời gian Động cá biệt của người SX ra đại bộ phận

HH trên thị trường)

TRÌNH ĐỘ THÀNH THẠO TRUNG BÌNH

TRÌNH ĐỘ TRANG THIẾT BỊ TRUNG BÌNH

CƯỜNG ĐỘ LAO ĐỘNG TRUNG BÌNH

Vì sao việc trao đổi hàng hoá lại phải dựa trên TGLĐXHCT?

Trang 27

Thiết bị đo thiên văn

La bàn Tranh vẽ tàu Caraven Hải đồ vùng Địa Trung Hải

b Các cuộc phát kiến địa lý và tích lũy tư bản nguyên thủy

Trang 28

Vịnh Ghi nê

1487

ĐÀO NHA

Chú giải

Những cuộc phát kiến

của Bồ Đào Nha

Hành trình của Đi a xơ

Hành trình của Vaxcô đơ Gama

của Tây Ban Nha

Hành trình của F.Ma gien lan

Hành trình của C.Côlômbô

B.Đi a xơ

HS

Trang 29

QĐ Canari Đ.Xan xanvano

8-1492

BAN NHA

Chú giải

C Côlômbô

HS

10-1492

Trang 30

Mũi Hảo Vọng

1497

ĐÀO NHA

Chú giải

Vaxcô Đơ Gama

HS

1498

Trang 31

1519

BAN NHA

13-2-1522

27-4-1521

Mũi Hảo Vọng

F Ma gien lan

HS

10-1519

Trang 32

8/31/17 ThS Lờ Đức Thọ 32

c Tiền đề chớnh trị - tư tưởng

- Nền văn húa Phục hưng

- Phong trào Văn hoá Phục h ng là khôi phục tinh hoa văn hoá xán lạn cổ đại

Hi lạp, Rô ma, đấu tranh xây dựng một nền văn hoá mới, một cuộc sống tiến bộ

- Phong trào Văn hoá Phục h ng là khôi phục tinh hoa văn hoá xán lạn cổ đại

Hi lạp, Rô ma, đấu tranh xây dựng một nền văn hoá mới, một cuộc sống tiến bộ

- Thành tựu:

+ KHKT có nhiều tiến bộ v ợt bậc về y học, toán học.

+ Văn học nghệ thuật phát triển phong phú với những tài năng nh

Lê-ô-na-đơ Vanh-xi, Sêch-xpia.

- Thành tựu:

+ KHKT có nhiều tiến bộ v ợt bậc về y học, toán học.

+ Văn học nghệ thuật phát triển phong phú với những tài năng nh

Lê-ô-na-đơ Vanh-xi, Sêch-xpia.

Trang 33

- Những gương mặt tiêu biểu của văn hoá Phục hưng: Lê-ô-na đơ Vanh-xi, Mi- ken-lan-giơ, Đan-tê, Ra-bơ-le, Xéc-van-tet, Sếch-xpia…

Ra-bơ-le

Xec-van-tét Đôn-ki-hô-tê

Trang 35

Phong trào cải cách tôn giáo

Trang 36

1.2 BẢN CHẤT CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

Trang 37

Trong XH phải có lớp người lao động tự do và không có TLSX

Phải có số tiền lớn, của cải khá lớn trong tay một số người để lập ra các xí nghiệp

Trang 38

- Công thức chung của tư bản

H-T-H công thức lưu thông hàng hóa giản đơn

T-H-T' công thức chung của tư bản

SỰ VẬN ĐỘNG CỦA TIỀN VỚI TƯ CÁCH LÀ TIỀN VÀ TIỀN VỚI TƯ CÁCH LÀ TƯ BẢN GIỐNG

VÀ KHÁC NHAU Ở CHỖ NÀO?

SỰ VẬN ĐỘNG CỦA TIỀN VỚI TƯ CÁCH LÀ TIỀN VÀ TIỀN VỚI TƯ CÁCH LÀ TƯ BẢN GIỐNG

VÀ KHÁC NHAU Ở CHỖ NÀO?

Trang 39

So sánh hai công thức

Giống nhau

Khác nhau

§iÓm xuÊt ph¸t vµ kÕt thóc Khëi ®Çu vµ kÕt thóc lµ H

T lµ trung gian, ® îc chi tiªu h¼n

- Đều có hai yếu tố: tiền và hàng

- Đều có hai hành vi: mua và bán

- Biểu hiện QH KT: người mua và người bán

T' = T + giá trị thặng dư (m)∆ t

{

Trang 40

- Công thức chung của tư bản

• Tiền là hình thức biểu hiện đầu tiên của tư bản.

• Bản thân tiền không phải là tư bản.

• Tiền chỉ biến thành tư bản khi chúng được sử dụng để bóc lột lao động của người khác.

• Tiền là hình thức biểu hiện đầu tiên của tư bản.

• Bản thân tiền không phải là tư bản.

• Tiền chỉ biến thành tư bản khi chúng được sử dụng để bóc lột lao động của người khác

Trang 41

Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư cho nhà tư bản

Huyndai production line The Natural ovens production line

Trang 42

LƯU THÔNG CÓ TẠO RA (m) KHÔNG?

Không có lưu thông

Không tạo

ra m

Không tạo

ra m

Không cóm

Vậy m chỉ có thể tạo

ra trong lĩnh vực sản xuất

Vậy m chỉ có thể tạo

ra trong lĩnh vực sản xuất

- Mâu thuẫn của công thức chung của tư bản

Trang 43

Mâu thuẫn trong công thức chung của tư bản biểu hiện ở chỗ: m vừa được rạo ra trong quá trình lưu thông,

vừa không được tạo ra trong quá trình lưu thông

Để có m nhà tư bản phải bỏ tiền vào lưu thông và mua các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất (TLSX và SLĐ)

Trang 45

- Hàng hóa sức lao động

 Sức lao động là toàn bộ thể lực và

trí lực tồn tại trong cơ thể con người,

nó được đem ra vận dụng vào quá

trình lao động sản xuất.

 Sức lao động là nguồn gốc sinh ra

giá trị.

 Sức lao động là toàn bộ thể lực và

trí lực tồn tại trong cơ thể con người,

nó được đem ra vận dụng vào quá

trình lao động sản xuất.

 Sức lao động là nguồn gốc sinh ra

giá trị.

Trang 46

 Được tự do về thân thể, có khả năng chi phối sức lao động của mình và chỉ bán sức lao động đó trong một thời gian nhất định.

• Bị tước đoạt hết tư liệu sản xuất và trở thành người vô sản, họ không có khả năng bán gì khác ngoài sức lao động của mình.

Phải chăng trong mọi chế độ xã hội sức lao động đều là hàng hóa? HÀNG HÓA SLĐ LÀ MỘT PHẠM TRÙ LỊCH SỬ

Trang 47

Hai thuộc tính của

TẠI SAO HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG LÀ HÀNG HÓA ĐẶC BiỆT?

Tư liệu sinh hoạt cần thiết để nuôi sông người công nhân, gia đình anh ta, chi phí

đào tạo …

Mang yếu tố tinh thần và lịch sử

Dùng trong quá trình sản xuất để tạo ra

Trang 48

• Giá trị những tư liệu sinh hoạt cần thiết để tái sản xuất sức lao động cho công nhân.

• Những tư liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần cần thiết cho con cái người công nhân.

• Giá trị những tư liệu sinh hoạt cần thiết để tái sản xuất sức lao động cho công nhân.

• Những tư liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần cần thiết cho con cái người công nhân.

+ Giá trị hàng hoá sức lao động

Định dạng
Số trang	99
Dung lượng	6,84 MB