BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ MÔN CHÍNH TRỊ HỆ CAO ĐẢNG NGHỀ PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Bài giảng được soạn theo chương trình môn học chính trị hệ giáo dục nghề nghiệp, khái quát những vấn đề chính về phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác - Lênin. Bài giảng đã soạn hoàn chỉnh có thể dùng không cần chỉnh sửa thêm

Trang 1

2 – PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Trang 3

- Phép biện chứng

Thế giới tồn tại trong trạng

thái nào đây??!!

Lão tử Heraclite

J.W.F.Hegel

Trang 4

PHÉP BIỆN CHỨNG LÀ GÌ?

“Phép biện chứng là khoa học nghiên cứu về mối liên

hệ phổ biến và sự phát triển”.

“Phép biện chứng là khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và sự phát triển của tự nhiên, của

xã hội loài người và của tư duy”

“Phép biện chứng là khoa học nghiên cứu về mối liên

hệ phổ biến và sự phát triển”.

“Phép biện chứng là khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và sự phát triển của tự nhiên, của

xã hội loài người và của tư duy”

Ph Ăngghen (1820- 1895)

Trang 5

PHÉP BIỆN CHỨNG LÀ GÌ?

Phép biện chứng tức là học thuyết về sự phát triển dưới hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và

không phiến diện.

Phép biện chứng tức là học thuyết về sự phát triển dưới hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và

không phiến diện.

V I Lênin

(1870-1924)

Trang 6

 Hiểu biết (về mộng, t thế giới luôn trong sự

tương tác lẫn nhau và trong sự biến đổi

không ngừng)

 Có tư duy biện n chứng (nhìn nhận n, đánh

giá các vấn đề đúng đắn)

 Có thái độ, hành động biện n chứng

(mềm dẻo, uyển chuyển chứ không

nguyên tắc máy móc, cũng không tùy tiện

vô nguyên tắc)

 Hiểu biết (về mộng, t thế giới luôn trong sự

tương tác lẫn nhau và trong sự biến đổi

không ngừng)

 Có tư duy biện n chứng (nhìn nhận n, đánh

giá các vấn đề đúng đắn)

 Có thái độ, hành động biện n chứng

(mềm dẻo, uyển chuyển chứ không

nguyên tắc máy móc, cũng không tùy tiện

vô nguyên tắc)

nguyên tắc máy móc > < bi n chứng > < tùy ti n vô nguyên tắc ện ện

Nhi m vụ ệm vụ của chúng

ta là tìm hiểu và

v n dụng ận dụng tốt các nguyên tắc PPL của phép

bi n ệm vụ

chứng !!

Tìm hiểu phép biện chứng để làm gì?

Trang 7

PHÉP BIỆN CHỨNG DUY TÂM

PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Trang 8

THUYẾT ÂM - DƯƠNG

PHÉP BIỆN CHỨNG THỜI CỔ ĐẠI

Âm – Dương tồn tại trong mối quan hệ quy định.

Âm thịnh => Dương suy

và ngược lại.

Âm cùng => thì Dương khởi Dương cực => Âm sinh.

Trong Âm có Dương, trong Dương có Âm.

Âm – Dương tồn tại trong mối quan hệ quy định.

Âm thịnh => Dương suy

và ngược lại.

Âm cùng => thì Dương khởi Dương cực => Âm sinh.

Trong Âm có Dương, trong Dương có Âm

Trang 9

11/28/2023

ThS Lê Đức Thọ - Khoa Cơ bản 9

PHÉP BIỆN CHỨNG THỜI CỔ ĐẠI

VẠN VẬT TỒN TẠI VÀ SINH THÀNH TRONG MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN CỦA NGŨ HÀNH

Năm yếu tố

KIM -MỘC- THUỶ- HOẢ - THỔ

Tồn tại ảnh hưởng sinh- khắc

Trang 10

Phật là chúng sinh đã thành Chúng sinh là Phật sẽ thành

VẠN VẬT BIẾN ĐỔI THEO QUY LUẬT NHÂN - QUẢ

TRIẾT HỌC PHẬT GIÁO

Trang 13

PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

C MÁC, PH ĂNGGHEN, V.I LÊNIN

Những ý niệm trong đầu óc của chúng ta chẳng qua chỉ là sự phản ảnh của các sự vật hiện tượng khách quan Do đó, bản thân biện chứng của ý niệm cũng chỉ đơn thuần là sự phản ảnh có ý thức của sự vận động biện chứng của thế giới hiện thực.

“Chủ nghĩa Mác có ưu điểm

là phương pháp làm việc biện chứng”

“Chủ nghĩa Mác có ưu điểm

là phương pháp làm việc biện chứng”

Trang 14

- Phép bi n chứng duy v t ệ ận

Nguyên lý về

sự phát triển

Nguyên lý về

sự phát triển

Nguyên lý về

mối liên h ệ

phổ biến

Nguyên lý về

mối liên h ệ

phổ biến

Quy lu t mâu thuẫn ận

Quy lu t lượng đổi dẫn ận

tới chất đổi

Quy lu t lượng đổi dẫn ận

tới chất đổi

Quy lu t phủ định của ận

N i dung – hình thức ộng,

Bản chất – hi n tượng ệ

Khả năng – hi n thực ệ

Trang 15

Phép bi n chứng duy v t có giá trị gì ệ ận ?

 “PBC là KH về sự liên h phổ biến”; “PBC ( ) là ệ

môn KH về những quy lu t phổ biến của sự v n đ ng ận ận ộng,

và sự phát triển của TN, của XH loài người và của TD”

 “PBC, tức là học thuyết về sự phát triển, dưới

hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến

Từ sự phân tích thế giới trong trạng thái biến đổi, phát triển và trong sự tương tác, ảnh hưởng lẫn nhau, PBCDV rút ra những nguyên tắc phương pháp luận cho nhận thức và hành động chủ thể.

Trang 17

CHỦ NGHĨA DUY TÂM, TÔN GIÁO

CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

a NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN

Trang 18

TÍNH CHẤT CỦA MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN

Trang 19

SỰ THỐNG NHẤT GIỮA TÍNH QUY ĐỊNH - TÍNH TƯƠNG TÁC - TÍNH BIẾN ĐỔI TRONG GIỚI TỰ NHIÊN

Trang 20

CON NGƯỜI KHÔNG CHỈ PHỤ

THUỘC MTTN MÀ NGƯỢC LẠI

MTTN CŨNG BIẾN ĐỔI BỞI

HOẠT ĐỘNG LAO ĐỘNG CỦA

CON NGƯỜI

CON NGƯỜI KHÔNG CHỈ PHỤ

THUỘC MTTN MÀ NGƯỢC LẠI

MTTN CŨNG BIẾN ĐỔI BỞI

HOẠT ĐỘNG LAO ĐỘNG CỦA

CON NGƯỜI

Trang 21

Tính khách quan

Không có con người tồn tại ngoài

mối liên hệ với môi trường tự nhiên & xã hộng, i

Trang 23

11/28/2023

ThS Lê Đức Thọ - Khoa Cơ bản 23

TÍNH CHẤT CỦA MỐI LIẾN HỆ

- Sự vật đa dạng nên hình thức liên hệ của sự vật đa dạng

(Mối liên hệ bên trong, mối liên hệ bên ngoài, mối liên hệ

bản chất, mối liên hệ không bản chất, mối liên hệ tất nhiên,

mối liên hệ ngẫu nhiên, mối liên hệ chủ yếu, mối liên hệ thứ

yếu)

-Một sự vật cũng có nhiều mối liên hệ.

TÍNH ĐA DẠNG.

MLH trực tiếp quá trình lao động

Con người gián tiếp

gây hậu quả cho chính mình

23

Trang 24

MLH BÊN TRONG CỦA QT SX

MLH BÊN NGOÀI QTSX

Tính phổ biến và đa dạng của các mối liên hệ

Trang 25

11/28/2023 ThS Lê Đức Thọ - Khoa Cơ bản 25

Trang 26

Không nên yêu cả con người chỉ vì một đôi mắt hay đôi cánh tay đẹp !!

• Xem xét bao quát

• Xác định yếu tố cơ bản nhất,

quyết định nhất.

Không được đánh giá phiến di n, m t chiều !! ện, một chiều !! ột chiều !!

Đánh giá ngụy

biện: CQ

Nguyên tắc ( quan điểm ) toàn di n ện

Trang 27

TRONG KHÔNG GIAN

VÀ THỜI GIAN

QUAN ĐIỂM TÒAN DIỆN

+ Đặt SV/HT các mối liên hệ vốn có, không tách rời họặc

thay đổi mối liên hệ.

+ Phải xem xét trong cả một

quá trình

QĐ LỊCH SỬ CỤ THỂ

+ Đặt SV/HT vào đúng không gian và thời gian mà nó tồn tại Không tách rời hoặc thay đổi Không gian và thời gian.

Trang 28

THẢO LUẬN

Các ý kiến sau đây thuộc quan điểm, tr ờng phái nào

trong triết học?

1 Mọi SVHT có thờ̉ tồn tại một cách cụ lập tách rời

2 Nguồn gụ́c của mối liên hệ của SVHT là từ thần linh thượng đờ́

3 Nguồn gốc của mối liên hệ của sự vật hiện t ợng là do chính bản thân của SVHT

4 Khi xem xét SVHT phải xem xét các mặt, các mụ́i liờn

hệ của nó nhưng cũng phải biờ́t được đõu là mụ́i liờn

hệ cơ bản chủ yờ́u, có như vậy mới nắm đ ợc bản chất của SVHT.

5 Các mối liên hệ đều có vị trí và ý nghĩa nh nhau

Các ý kiến sau đây thuộc quan điểm, tr ờng phái nào

trong triết học?

1 Mọi SVHT có thờ̉ tồn tại một cách cụ lập tách rời

2 Nguồn gụ́c của mối liên hệ của SVHT là từ thần linh thượng đờ́

3 Nguồn gốc của mối liên hệ của sự vật hiện t ợng là do chính bản thân của SVHT

4 Khi xem xét SVHT phải xem xét các mặt, các mụ́i liờn

hệ của nó nhưng cũng phải biờ́t được đõu là mụ́i liờn

hệ cơ bản chủ yờ́u, có như vậy mới nắm đ ợc bản chất của SVHT.

5 Các mối liên hệ đều có vị trí và ý nghĩa nh nhau

Trang 29

- Quan điểm siêu hình:

11/28/2023

b NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN

Quan điểm chết cứng, nghèo nàn, khô khan

Trang 30

Quan điểm duy tâm và tôn giáo: giới tự nhiên, vũ trụ, muôn loài

đều do Thượng đế, thần thánh sáng tạo ra

• Thần thoại Trung Hoa:

11/28/2023

Bàn Cổ - người sáng tạo ra Trời đất Phục Hi - người sáng

tạo muôn loài

Nữ Oa - Nặn đất sét, thổi linh hồn, tạo ra con người

Trang 31

• Kinh thánh Thiên Chúa giáo:

• Chúa tạo ra Trời đất, sông biển và các loài

• Chúa tạo ra người đàn ông Adam và người đàn bà là Eva Họ sinh con đẻ cái và sống trên mảnh đất đầy hoa và lương thực

Trang 32

• Thần Trụ Trời (Việt Nam):

11/28/2023

• Các truyện thần thoại trên đều phản ánh quan niệm mê tín, phản khoa học Đó là sản phẩm của trình

độ hiểu biết về khoa học thấp kém

• Các truyện thần thoại trên đều phản ánh quan niệm mê tín, phản khoa học Đó là sản phẩm của trình

độ hiểu biết về khoa học thấp kém

Trang 33

- Khẳng định giới tự nhiên là hiện thực đầu tiên của thế giới

11/28/2023

Quan điểm biện chứng về sự phát triển

- Nó có một quá trình biến đổi, phát triển lâu dài của thế giới vật chất, phát triển từ thấp đến cao

- Sự phát triển là khuynh hướng chung, chủ yếu của thế giới

Trang 34

Phát triển là một phạm trù triết học dùng để khái quát quá trình vận động đi lên

từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp,

từ kém hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn.

dùng để khái quát quá trình vận động đi lên

từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp,

từ kém hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn.

- PHÁT TRIỂN:

Trang 35

Các cứ liệu khoa học tự nhiên:

• Giới tự nhiên: Vô cơ – Hữu cơ – Sự sống - Tế bào

• Thuyết tế bào (Nhà bác học Suan)

• Thuyết tiến hóa sinh vật (Dawin)

• Giới tự nhiên: Vô cơ – Hữu cơ – Sự sống - Tế bào

• Thuyết tế bào (Nhà bác học Suan)

• Thuyết tiến hóa sinh vật (Dawin)

11/28/2023

KẾT LUẬN: Qua các cứ liệu của KHTN chứng minh rằng:

- GTN là hiện thực đầu tiên

- GTN là nguyên nhân của bản thân nó

- Nó có một quá trình biến đổi lâu dài của thế giới vật chất

KẾT LUẬN: Qua các cứ liệu của KHTN chứng minh rằng:

- GTN là hiện thực đầu tiên

- GTN là nguyên nhân của bản thân nó

- Nó có một quá trình biến đổi lâu dài của thế giới vật chất

Trang 36

Cơ sở khoa học xã hội như:

• Lịch sử phát triển của các phương thức sản xuất nối tiếp nhau từ cộng sản nguyên thủy đến ngày nay

• Lịch sử phát triển của công cụ lao động từ thô sơ đến hiện đại

• Sự phát triển của các nền văn minh nhân loại

• Sự phát triển của trí tuệ, tư tưởng nhân loại được kết tinh ở học thuyết Triết học

• Lịch sử phát triển của các phương thức sản xuất nối tiếp nhau từ cộng sản nguyên thủy đến ngày nay

• Lịch sử phát triển của công cụ lao động từ thô sơ đến hiện đại

• Sự phát triển của các nền văn minh nhân loại

• Sự phát triển của trí tuệ, tư tưởng nhân loại được kết tinh ở học thuyết Triết học

Trang 37

MINH HỌA CÁC QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN

TỪ CÔNG CỤ THÔ SƠ CỔ XƯA ĐẾN NHỮNG CÔNG CỤ KỸ THU T KHAI THÁC CÔNG NGHI P ẬT KHAI THÁC CÔNG NGHIỆP ỆP

Trang 39

từ vượn thành người Tăng dân số

Trang 40

TÍNH PHỔ BIẾN.

TÍNH CHẤT CỦA SỰ PHÁT TRIỂN

- Phát triển diễn ra ở mọi lĩnh vực (tự nhiên, xã hội, tư

duy )

- Từ hiện thực khách quan đến những khái niệm, phạm trù phản ảnh hiện thực

PHÁT TRIỂN TRONG TỰ NHIÊN

TỪ GIỚI TỰ NHIÊN CHƯA CÓ SỰ SỐNG ĐẾN QUÁ TRÌNH PHÁT SINH SỰ SỐNG

PHÁT TRIỂN TRONG XÃ HỘI

Trang 41

Hoạt động cá nhân theo cặp

(2 phút)

? Hãy cho ví dụ về:

1/ sự phát triển trong tự nhiên:……

2/ sự phát triển trong xã hội:………

3/ sự phát triển trong tư duy:………

? Hãy cho ví dụ về:

1/ sự phát triển trong tự nhiên:……

2/ sự phát triển trong xã hội:………

3/ sự phát triển trong tư duy:………

Trang 42

Cây cối ra hoa kết quả

Trong tự nhiên

•

• Con người: từ vượn người đến người văn minh.

Trang 44

Trong tư duy

Trang 45

TÍNH ĐA DẠNG.

TÍNH CHẤT CỦA SỰ PHÁT TRIỂN

- Sự vật tồn tại trong không gian và thời gian khác nhau; chịu sự tác động của những yếu tố khác nhau nên sự phát triển

sẽ khác nhau.

gian khác nhau; chịu sự tác động của những yếu tố khác nhau nên sự phát triển

sẽ khác nhau.

Trang 46

1 Xem xét trong

toàn bộ quá

trình

khuynh hướng

“chết cứng” với những nguyên tắc máy móc, cứng nhắc !!

Nguyên tắc (quan điểm) phát triển

Trang 47

Nhìn nhận mọi vấn đề một

cách cụ thể Từ đó có những

giải pháp cụ thể cho phù

hợp.

Nhìn nhận mọi vấn đề một

cách cụ thể Từ đó có những

giải pháp cụ thể cho phù

hợp.

Chân lý luôn mang tinh cụ

thể !!

Linh hồn sống của chủ nghĩa Mác là phân tích cụ

thể một tình hình cách mạng cụ thể

Nguyên tắc (quan điểm) lịch sử – cụ thể

Trang 49

Quy luận t là gì?.

Qui luật là mối liên hệ khách quan, bản chất, tất nhiên, phổ biến và lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong mỗi một sự vật, hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau.

Trang 50

Phân loại quy luật

Dựa vào tính phổ biến

Dựa vào lĩnh vực hoạt động

PBC DV NGHIÊN CỨU NHỮNG Q.LUẬT CHUNG NHẤT CỦA TN, XH & TƯ DUY

Quy

Luật

RIÊNG

Quy Luật CHUNG

Quy Luật CHUNG NHẤT

Quy Luật

TƯ DUY

Quy Luật

TỰ NHIÊN

Quy Luật XÃ HỘI

Trang 51

QUY LUẬT PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH

QUY LUẬT CHUYỂN HOÁ TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG THAY ĐỔI VỀ CHẤT

QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ

ĐẤU TRANH CỦA CÁC

MẶT ĐỐI LẬP

QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ

ĐẤU TRANH CỦA CÁC

MẶT ĐỐI LẬP

Trang 52

a Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

(Quy luật mâu thuẫn)

Trang 53

CUỘC ĐỜI LÀ NHỮNG MÂU THUẪN …

Trang 54

SỰ TRANH CÃI, XUNG ĐỘT XẢY RA

Ở MỌI LÚC MỌI NƠI …

SỰ TRANH CÃI, XUNG ĐỘT XẢY RA

Ở MỌI LÚC MỌI NƠI …

Trang 55

VẬY MÂU TH UẪN LÀ GÌ M

À BẤT KỲ AI ÍT NHẤT CŨ

NG ĐƯỢC MỘT LẦN ĐỐI DIỆ

N VỚI NÓ VÀ TẤT CẢ MỌ

I NƠI TRÊN TRÁI Đ ẤT CŨNG TỒ

N TẠI SỰ MÂ U THUẪN?

• Theo nghĩa thông t hường, mâu thuẫn là trạng

thái xung đột, chống đối nh au

• Theo triết học, m

âu thuẫn là một chỉnh th ế trong đó hai mặt đối lập v ừa thống nhất, vừa đấu tranh với nhau

• Theo nghĩa thông t hường, mâu thuẫn là trạng

thái xung đột, chống đối nh au

• Theo triết học, m

âu thuẫn là một chỉnh th ế trong đó hai mặt đối lập v ừa thống nhất, vừa đấu tranh với nhau

Định dạng
Số trang	93
Dung lượng	13,47 MB