CHƯƠNG 6 CƠ CẤU THÀNH PHẦN KINH TẾ VÀ XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

CƠ CẤU THÀNH PHẦN KINH TẾVÀ XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CHƯƠNG VI... Chế độ sở hữu về tư liệu sản xuất và thành phần kinh tế trong

CƠ CẤU THÀNH PHẦN KINH TẾ

VÀ XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

CHƯƠNG VI

I CƠ CẤU THÀNH PHẦN KINH TẾ TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Thạc sĩ Lê Đức Thọ

1 Chế độ sở hữu về tư liệu sản xuất và thành phần

kinh tế trong thời kỳ quỏ độ.

Chiếm hữu là quan hệ giữa ng ời với tự nhiên,

là hành vi tồn tại cùng với sự phát triển của

con ng ời, là phạm trù vĩnh viễn

Quan hệ sở hữu là quan hệ giữa ng ời với ng ời trong

việc chiếm hữu của cải mà chủ yếu là TLSX,

là hình thức xã hội của chiếm hữu

Phạm trù sở hữu khi đ ợc luật hoá thành quyền sở hữu cơ bản đ ợc thông qua mộtcơ chế nhất định gọi là chế độ sở hữu

12/09/2023 4

Chế độ và hình thức sở hữu TLSX trong TKQĐ lên CNXH

SHcá

thể

SHtiểu chủ

SHTBTN

Tại sao trong TKQĐ lên CNXH lại có nhiều loại hình và hình thức sở

hữu khác nhau về TLSX?

Chế độ sở hữu

tập thể

Sở hữu hỗn hợp

KINH TẾ

TƯ NHÂN

KINH TẾ

CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

- Tớnh tất yếu khỏch quan tồn tại cơ cấu kinh tế nhiều

thành phần

Tại sao nói việc tồn tại nhiều TPKT trong TKQĐ

là một tất yếu khách quan?

Yêu cầu của

với sự phát triển KT-XH

Xuất hiện các thành phần kinh tế mới xã hội chủ nghĩa

Tạo ra tính đa dạng và phức tạp của thời kỳ quá độ

Nước ta cú lực lượng lao động dồi dào, trong khi

đú nhiều người chưa cú việc làm

Xõy dựng và phỏt triển kinh tế hàng hoỏ nhiều thành phần, thực hiện CNH – HĐH đất nước đũi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn

định h ớng XHCN

Phát huy sức mạnh tổng hợp của các TPKT

(Vốn,

kỹ thuật )

Tại sao nói việc phát triển nền kinh tế nhiều thành phần

làm thay đổi quan niệm về việc làm ở n ớc ta?

Nâng cao sức cạnh tranh của nền KT, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân

Tạo điều kiện thực hiện và

mở rộng các hình thức KT quá độ (kinh tế TBNN)

KINH TẾ

TƯ NHÂN

KINH TẾ

CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

12/09/2023 10

Sở hữu toàn dân về TLSX

Hình thức biểu hiện: Các DNNN, các quỹ

dự trữ quốc gia, các tài sản thuộc SHNN

Vai trò chủ đạo, định h ớng XHCN đối với các TPKT khác

Xu h ớng vận động: cùng với kinh tế tập thể trở thành nền tảng của nền KTQD

KT Nhà nước

Các

DNNN

Ngân sách

NN là chủ đầu

tư

Tài nguyên thiên nhiên

Phần vốn mà

NN góp vào DNCP với mức

TP khống chế

- KINH TẾ NHÀ NƯỚC

12/09/2023 12

KINH T NH N Ế NHÀ NƯỚC À NƯỚC ƯỚC C

12/09/2023 14

NGÂN SÁCH VÀ CÁC QUỸ DỰ TRỮ

NGÂN HÀNG BẢO HIỂM XH

12/09/2023 16

KẾT CẤU HẠ TẦNG KT-XH

TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN, ĐẤT ĐAI

12/09/2023 18

Khai thác dầu khí

ñieän phuïc vuï cho KT

12/09/2023 20

khai thác than

Thành phần kinh tế nhà n ớc có vai trò gì trong nền kinh tế quốc

dân?

Vai trò:

Thành phần kinh tế nhà n ớc giữ vai trò chủ đạo, nắm giữ các vị trí các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Là lực l ợng vật chất quan

trọng để nhà n ớc định h ớng và điều tiết vĩ mô nền kinh tế

thị tr ờng ở n ớc ta hiện nay

12/09/2023 22

Kinh tế

tập thể

Sở hữu tập thể về TLSX, vốn(Ruộng đất thuộc sở hữu nhà n ớc)

Hình thức: Tổ hợp tác, nhóm hợp tác, HTX

Xu h ớng: đa dạng hoá các loại hình hợp tác, cùng với KTNN trở thành nền tảng của nền KTQDKinh tế tập thể đ ợc tổ chức theo các nguyên tắc nào?

Phân phối sản phẩm theo kết quả lao động, vốn góp và mức độ tham gia dịch vụ

b KINH TẾ TẬP THỂ

- KINH TẾ TẬP THỂ

H p tác xã tr ng rau s ch ợp tác xã trồng rau sạch ồng rau sạch ạch

12/09/2023 24

- KINH TẾ TẬP THỂ

H p tác xã th công m ngh ợp tác xã trồng rau sạch ủ công mỹ nghệ ỹ nghệ ệ

- KINH TẾ TẬP THỂ

H p tác xã th v n t i ợp tác xã trồng rau sạch ủ công mỹ nghệ ận tải ải

12/09/2023 26

CÁC MÔ HÌNH HTX

HTX ch n nuôi bò s a ăn nuôi bò sữa ữa

HTX nuôi tr ng th y s n ồng rau sạch ủ công mỹ nghệ ải

VAI TRÒ

Cùng v i ới

kinh tế

Nhà nưới c hìnhThành

qu¶n lý sù ph¸t triÓn cña KTTN

Bao gåm kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ

kinh tÕ t b¶n t nh©n

c KINH TẾ TƯ NHÂN

Ngành nghề truyền thống trong gia đình

12/09/2023 30

C«ng ty hoµ ph¸t

Doanh nghi p t nhân ệ ư nhân

d Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài : là thành phần kinh

tế dựa trên hình thức sở hữu vốn 100% của nước ngoài

TPKT này có:

Quy

mô vốn lớn

Trình độ quản lý

và trình

độ công nghệ cao

Sự đa dạng về đối tác

12/09/2023 32

Xu hướng phát triển : phát

triển theo hướng sản xuất – kinh doanh để xuất khẩu, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế -

xã hội gắn với thu hút công nghệ hiện đại, tạo thêm việc làm

GM Daewoo - Công ty 100% v n n ốn nước ngoài ư nhânớc ngoài c ngo i ài

12/09/2023 34

12/09/2023 35

4 Tính thống nhất và mâu thuẫn giữa các thành phần kinh tế

NN

vµ KTNN

Lµ néi lùc cña nÒn KT

B¶n chÊt KT kh¸c nhau

Lîi Ých kh¸c nhau

Xu

h íngv/®

kh¸c nhau

Trong néi bé tõng TPKT

C¸c TPKT HT víi nhau C¸c TPKT c¹nh tranh víi nhau

T¹i sao nãi m©u thuÉn gi÷a c¸c thµnh phÇn KT lµ m©u thuÉn

gi÷a hai ph ¬ng h íng TBCN vµ XHCN?

II XÃ HỘI HÓA SẢN XUẤT

XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ

Thạc sĩ Lê Đức Thọ

1 Khái niệm và nội dung xã hội hoá sản xuất trên thực tế.

Nó là một quá trình được hình thành, hoạt động

và phát triển liên tục, tồn tại như một hệ thống

hữu cơ

Xã hội hóa sản xuất biểu hiện sự phân công lao động xã hội phát triển, mối liên hệ giữa các ngành, các khu vực, các vùng ngày một chặt chẽ, sản xuất tập trung với quy mô hợp lý, sản phẩm làm ra là kết quả lao động của nhiều người, thậm chí nhiều nước Như vậy, xã hội hóa gắn liền với nền sản

xuất lớn.

Trình độ XH hóa phụ thuộc vào

- Trình độ phát triển của LLSX xã hội

1 Khái niệm và nội dung xã hội hoá sản xuất trên thực tế.

XHHSX là quá trình KT khách quan của sự phát triển tính XH của SX, do sự phát triển biện chứng giữa LLSX và QHSX.

Xã hội hóa về mặt kinh tế - xã hội theo định hướng XHCN được biểu hiện là quá trình sử dụng, phát triển và cải biến các hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất và do đó là quá trình sử dụng, phát triển và cải biến các thành phần kinh tế theo định hướng XHCN, thông qua các hình thức tổ chức kinh tế, chính sách kinh

tế và pháp luật kinh tế đối với bước đi và quy mô thích hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất diễn ra trong từng thời kỳ nhất định.

12/09/2023 40

1 Khái niệm và nội dung xã hội hoá sản xuất trên thực tế.

Qúa trình cải biến này được thực hiện thông qua các tính quy luật sau:

- Quốc hữu hóa những tư liệu sản xuất chủ yếu.

- Hợp tác hóa đối với kinh tế cá thể.

- Nhà nước xây dựng mới các doanh nghiệp.

- Hình thành các loại sở hữu hỗn hợp, đan kết với nhau, được tổ chức dưới các hình thức kinh tế quá độ.

2 Xã hội hoá sản xuất và xu hương vận động cơ bản của sự phát triên kinh tế trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

- Nó đáp ứng yêu cầu của quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong từng chặng đường của thời kỳ quá độ, nó được thể hiện ở tính quy luật của sự cải biến các thành phần kinh tế ở nước ta.

- Xu hướng nói trên được thực hiện sẽ gớp phần tạo ra cơ sở vật chất,

cơ sở kinh tế để các quy luật kinh tế của xã hội cũ thay đổi vai trò và tác dụng, các quy luật kinh tế của xã hội mới nảy sinh và ngày càng phát huy tác dụng tích cực.

- Xã hội hóa sản xuất theo định hướng XHCN còn là cơ sở kỹ thuật xuất phát để Đảng và Nhà nước ta thiết kế và ban hành đường lối, chính sách, nhất là đường lối chính sách kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta.

- Căn cứ vào xã hội hóa sản xuất thực tế.

- Bảo đảm cho nền kinh tế tăng trưởng liên tục, gắn tăng trưởng kinh tế với thay đổi cơ cấu các ngành kinh tế, với thay đổi công nghệ và sự tiến bộ xã hội.