CẮT REN NGOÀI BẰNG BÀN REN TRÊN MÁY TIỆN

Cắt ren bằng phương pháp này phôi được gá trong mâm cặp thực hiện chuyển động quay, bàn ren gá trong giá đỡ bàn ren thực hiện chuyển động tịnh tiến với bước tiến bằng bước ren cần cắt có

CẮT REN NGOÀI BẰNG BÀN

REN TRÊN MÁY TIỆN

MĐ CG1 19 04

GIỚI THIỆU

Cắt ren ngoài bằng bàn ren trên máy tiện thường thực hiện sau tiện nhằm gia công các chi tiết có ren với bước ren < 2 mm Trong gia công đơn chiếc có thể kết hợp luôn sau tiện để hoàn thành chi tiết

MỤC TIÊU THỰC HIỆN

1 Xác định được đầy đủ các yêu cầu cần thiết khi tiến hành cắt ren bằng bàn ren trên máy tiện

2 Cắt ren đúng quy trình, đảm bảo kỹ thuật, thời gian và an toàn

I ĐẶC TÍNH CỦA VIỆC CẮT REN BẰNG BÀN REN TRÊN MÁY TIỆN

Nhiều chi tiết có ren ngoài như vít, bu lông, có bước ren < 2 mm người ta dùng bàn ren để cắt ren trên

máy tiện hoặc sau khi cắt ren bằng dao dùng bàn ren để sửa đúng ren Cắt ren bằng phương pháp này phôi được gá trong mâm cặp thực hiện chuyển động quay, bàn ren gá trong giá đỡ bàn ren thực hiện chuyển

động tịnh tiến với bước tiến bằng bước ren cần cắt có thể đạt chính xác cấp 96, độ nhám Ra =10  2,5 m.

II PHƯƠNG PHÁP CẮT REN BẰNG BÀN REN TRÊN MÁY TIỆN

1) Yêu cầu cần đạt:

 Ren đồng trục với chi tiết

 Ren đúng bước, đường kính đỉnh ren, góc trắc diện

 Không sứt mẻ, không bị phá hủy, lắp ghép sít êm

 Độ nhám theo bản vẽ

2) Cấu tạo của bàn ren:

Bàn ren thường được làm bằng thép gió có dạng như một cái vòng (hình 19.9), trên mặt bên của bàn ren

có ghi ký hiệu ren và vật liệu chế tạo bàn ren, phía trong có cắt ren, trên thân bàn ren có khoan từ 3 8 lỗ thoát phoi 1 Giao tuyến của các lỗ này và mặt trong của ren là những lưỡi cắt hình răng lược 2 được vát côn hai đầu để dể cắt gọt vào phôi, phần giữa hình trụ có 5 6 vòng ren để sửa đúng ren

Hình 19.9 Bàn ren 1- Lỗ thoát phoi 2- Lưỡi cắt 3- Rãnh

Trong quá trình cắt ren công việc quan trọng để đảm bảo chất lượng ren đó là phương pháp dẫn bàn ren cắt vào và tháo bàn ren ra sau khi cắt xong Bàn ren được gá trong tay quay bàn ren hoặc gá trong trục gá tự lựa

Hình 19.10 Giá đỡ bàn ren có tay quay 1- Tay quay 2- Vít kẹp chặt 3 - Vít điều chỉnh

4- Bàn ren 5 Giá đỡ bàn ren

3) Dùng tay quay bàn ren:

Thường có ba cách dẫn bàn ren sau đây:

 Khi cắt ren ngoài có bước nhỏ < 1,5 mm lực cắt nhẹ bàn ren được gá trong tay quay bàn ren (Hình

19.11) người thợ dùng có thể giữ và điều chỉnh tay quay bàn ren bằng hai tay

 Khi cắt ren ngoài có bước nhỏ > 1,5 mm bàn ren được gá trong tay quay ta rô người thợ dùng có thể tựa tay quay bàn ren bằng lên thanh tỳ gá trong giá dao, dùng mặt đầu của nòng ụ động để áp tiến cưỡng bức bàn ren trong 1 2 vòng ren đầu

 Có thể đặt tay quay bàn ren lên mặt bàn trượt dọc và dùng mặt đầu của nòng ụ động để áp tiến cưỡng bức bàn ren trong 1 2 vòng ren đầu

4) Dùng trục gá bàn ren tự lựa (hình 19.11 )

Khi cắt ren ngoài theo loạt với bước ren >1, 5mm, bàn ren 3 được gá trong ống lắp bàn ren 2 bằng vít 1, ống lắp bàn ren 2 trượt trong lỗ thân trục gá 4 có chuôi côn lắp trong lỗ côn nòng ụ động 6 Khi cắt ren khởi động trục chính quay, quay vô lăng ụ động tiến nòng ụ sau để tiến cưỡng bức bàn ren cắt 1 2 vòng ren đầu sau đó tự bàn ren cắt vào phôi Khi cắt hết chiều dài đoạn ren ta đảo chiều trục chính để lùi bàn ren Chiều dài đoạn ren cắt được phụ thuộc vào khoảng di trượt của chốt dẫn hướng và chống xoay 5

Khi cắt ren bằng trục gá tự lựa luôn kiểm tra và vô dầu bôi trơn để ống 2 trượt nhẹ trong lỗ thân trục gá

Hình 19.11 Trục gá bàn ren tự lựa 1- Vít kẹp 2- Ống lắp bàn ren 3- Bàn ren 4- Thân trục gá 5- Chốt dẫn hướng

Kích thước đường kính của phôi trước khi cắt ren tam giác hệ mét bằng bàn ren nhằm đạt độ chính xác cấp 6 được hướng dẫn trong bảng 19-5

Vận tốc cắt khi cắt ren bằng bàn ren chế tao bằng thép gió P9 hoặc P18 có làm nguội chọn theo bảng 19.6, nhân đại lượng vận tốc cắt khi cắt ren bằng ta rô với hệ số 0,60,7

Bảng 19- 5 Đường kính kích thước của phôi trước khi cắt ren tam giác hệ mét

(mm)

Đường

kính

ren

Đường kính phôi Đường

kính ren

Đường kính phôi

Để cắt ren bước lớn Để cắt ren bước

nhỏ

Để cắt ren bước lớn Để cắt ren bước

nhỏ Đường

kính trục

Sai lệch cho phép

Đường kính trục

Sai lệch cho phép

Đường kính trục

Sai lệch cho phép

Đường kính trục

Sai lệch cho phép

8 7.90 - 0.10 7.95 - 0.10 35 - - 34.92 - 0.17

-III CÁC DẠNG SAI HỎNG, NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

Các dạng sai hỏng Nguyên nhân Cách khắc phục

Ren không đủ chiều cao Đường kính trục nhỏ Tiện đúng theo yêu cầu

Ren bị cháy, bị sứt mẻ, bị

ốm

- Đường kính trục bị lớn

- Bàn ren bị giữ lại không cắt gọt

- Bàn ren mòn

- Thiếu dung dịch trơn nguội

- Tiện nhỏ hơn đường kính ren theo sổ tay kỹ thuật

- Gá bàn ren đúng tâm vật trục ren

- Không để tay quay bàn ren hoặc phần

di động của trục gá bị kẹt

- Thay bàn ren

- Bôi trơn đủ Chiều cao của ren không

đều nhau

- Trục không đảm bảo độ trụ (bị côn)

- Bàn ren bị nghiêng

- Kiểm tra độ trụ của trục

- Định tâm bàn ren chính xác trước khi cắt vào phôi

Không đảm bảo độ nhám - Dụng cụ cắt mòn

- Vận tốc cắt lớn

- Thiếu dung dịch trơn nguội

- Thay bàn ren

- Giảm vận tốc cắt

- Bổ sung dung dịch trơn nguội

IV CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1) Gá phôi, gá dao

2).Tiện mặt đầu, tiện ngoài trụ ngoài, vát cạnh

3) Gá phôi trở đầu, tiện đường kính ngoài để cắt ren, vát cạnh

Tiện đường kính trục trước khi cắt ren phải nhỏ hơn đường kính ngoài của ren phòng kim loại bị trồi (tra theo bảng 19.5), kiểm tra không bị côn, vát cạnh đầu 450

4) Chọn, kẹp chặt bàn ren vào tay quay bàn ren.

Chọn bàn ren có ký hiệu ghi trên mặt bên của bàn ren 4 giống như ký hiệu của ren cần cắt ghi trên bản vẽ gia công, kiểm tra xem có ren nào bị sứt mẽ không

Đặt bàn ren 4 sát đáy giá đỡ 5 (hình 9.11), một chân vít điều chỉnh 3 lọt giữa rãnh, các chân vít kẹp chặt 2 khác lọt vào các lỗ côn trên mặt trụ ngoài bàn ren và xiết đủ chặt

5) Cắt ren

 Điều chỉnh tốc độ quay của trục chính n = 45 vg/phút

- Lấy dấu chiều dài ren cần cắt

- Cho đầu bôi trơn vào bàn ren và mặt chi tiết gia công

- Cắt ren bằng bàn ren gá trong tay quay bàn ren

Có ba cách giữ tay quay bàn ren :

a) Giữ tay quay bàn ren bằng tay

Tay trái khởi động trục chính, hai tay giữ tay quay đặt mặt bên của bàn ren vuông góc với đường tâm vật gia công, dùng lực ấn cưỡng bức bàn ren vào cắt vào phôi 12 vòng ren sau đó dừng lực ấn để bàn ren tự cắt vào hết chiều dài ren, tắt máy, quay ngược bàn ren đảo chiều trục chính kết hợp quay ngược bàn ren ra khỏi chi tiết Phương pháp này dùng cắt ren có bước <1,5mm

Hình 19.12 Cắt ren ngoài bằng bàn ren đỡ tay quay bàn ren bằng thanh tỳ

1- Tay quay bàn ren 2- Cữ chặn 3 - Thanh tỳ

b) Giữ tay quay bàn ren bằng cách đặt tay quay1 tựa lên thanh tỳ 3 gá trong giá dao (hình 19.12) khi cắt ren có bước lớn >1,5 mm, cưỡng bức tiến bàn ren bằng cữ gá 2 hoặc dùng mặt đầu của nòng ụ động khi cố định ụ động ở vị trí thích hợp

c) Đặt tay quay bàn ren trên mặt bàn trượt dọc trên, tay phải quay vô lăng ụ động áp mặt đầu của nòng ụ động (hoặc cử đỡ 2) lên lưng giá đỡ bàn ren thực hiện tiến dao bắt buộc 23 vòng ren

Dừng tiến nòng ụ động để bàn ren tự cắt đến gần hết đoạn ren

 Dừng trục chính

 Quay vô lăng ụ động lùi nòng ụ động và di chuyển xe dao về phía sau

 Quay tay quay bàn ren cắt hết đoạn ren bằng tay

- Tháo bàn ren ra khỏi đoạn ren đã cắt

- Quay ngược chiều tay quay bàn ren vài vòng và tay giữ tay quay bàn ren, đảo chiều trục chính để đưa bàn ren ra khỏi đoạn ren cần cắt

 Kiểm tra ren và làm vệ sinh công nghiệp

 Dùng đai ốc chuẩn hoặc ca líp ren vòng vặn thử nếu sít êm là đạt yêu cầu

 Vệ sinh dụng cụ, máy và nơi làm việc sạch sẽ, gọn gàng, vô dầu vào các bộ phân di trượt của máy

 Lưu ý:

 Đường kính mặt trụ ngoài trước khi cắt ren phải nhỏ hơn một ít đường kính ngoài của ren để phòng khi kim loại biến dạng trồi lên

 Vát cạnh đầu trước khi cắt ren để bàn ren dể cắt vào phôi

 Chỉ khi nào bàn ren ăn hẳn vào phôi mới dừng bước tiến cưỡng bức với bàn ren

 Luôn giám sát không đựơc để bàn ren dừng lại hoặc bị nghiêng khi đang thực hiện hành trình cắt ren vì như vậy ren dễ bị phá hủy và lệch đường tâm ren

 Không dùng tay để lấy phoi

 Không dùng găng tay khi vận hành máy

 Chỉ cho trục chính quay ngược chiều khi trục chính đã dừng hẳn

 Khi cắt ren có bậc cuối đoạn ren cần dừng trục chính trước vài vòng ren sau đó quay tay tiếp cho hết để bàn ren và ren khỏi bị hỏng khi bị va chạm vào mặt bậc

 Tránh bị kẹt tay khi giữ tay quay

 Tập trung sự chú ý để dừng máy, xử lý nhanh khi có sự cố như bàn ren bị lệch, phôi bị đảo,

 Không được kiểm tra ren khi vật gia công đang quay.

<Trở về>