Đảng bộ tỉnh nghệ an lãnh đạo thực hiện cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư (1995 2005)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ NGUYỄN THỊ DUNG HUYỀN ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT ĐỜI SỐN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN THỊ DUNG HUYỀN

ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN

ĐOÀN KẾT ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở

KHU DÂN CƢ” (1995-2005)

LUẬN VĂN THẠC SỸ LỊCH SỬ

HÀ NỘI - 2010

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN THỊ DUNG HUYỀN

ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN

ĐOÀN KẾT ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở

MỤC LỤC

Trang

Mở đầu 1

Chương 1: ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO CUỘC VẬN ĐỘNG "TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG CUỘC SỐNG MỚI Ở KHU DÂN CƯ" TRONG NHỮNG NĂM 1995 - 2000 8

1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên và xã hội tỉnh Nghệ An 8

1.2 Nội dung, yêu cầu của cuộc vâ ̣n đô ̣ng “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư" 11

1.3 Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Nghệ An thực hiện cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC” trong những năm 1995-2000 15 1.4 Một số nhận xét 41

Chương 2: ĐẢNG BỘ NGHỆ AN LÃNH ĐẠO CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở KHU DÂN CƯ” TRONG NHỮNG NĂM 2001- 2005 43

2.1 Chủ trương của Đảng về tên gọi và yêu cầu , nội dung mới của cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống Văn hoá ở khu dân cư" 43

2.2 Đảng bộ Nghệ An lãnh đạo cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” trong những năm 2001-2005 50

2.3 Một số nhận xét 68

Chương 3: KẾT QỦA, Ý NGHĨA VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM CỦA ĐẢNG BỘ NGHỆ AN TRONG QUÁ T RÌNH LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CUỘC VẬN ĐỘNG: “TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở KHU DÂN CƯ" 71

3.1 Kết quả thực hiện cuộc vận động “Toàn dân doàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư ” do đảng bộ Nghệ An lãnh đạo

71 3.2 Ý nghĩa của cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng “Toàn dân đoàn kết xây dựng Đời sống văn hóa ở khu dân cư 86

3.3 Một số kinh nghiệm trong quá trình Đảng bộ Nghệ An lãnh đạo cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở KDC” 90

Kết luận 99

Danh mục tài liệu tham khảo 102

Phụ lục 108

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

BCHTW Ban chấp hành trung ươngBCĐ Ban chỉ đa ̣o

CNXH Chủ nghĩa xã hội

ĐCSVN Đảng Cộng sản Việt Nam ĐSVH Đời sống văn hoá

MTTQ Mặt trận Tổ quốc UBND Uỷ ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới

sự hướng dẫn của PGS,TS Trần Kim Đỉnh

Các số liệu, tài liệu nêu ra trong luận văn là trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc xuất

xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày tháng năm 2010

Tác giả luận văn

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đa ̣i hô ̣i lần thứ VI của ĐCSVN đánh dấu sự nghiê ̣p đổi mới toàn diê ̣n đất nước theo đi ̣nh hướng XHCN Cùng với các lĩnh vực khác của đời sống

xã hội, văn hóa được đổi mới ma ̣nh mẽ cả về nhâ ̣n thức và tổ chức thực tiễn

Cương lĩnh “Xây dựng đất nước trong t hời kỳ quá đô ̣ lên CNXH” , Đảng ta xác đi ̣nh: Văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời chủ trương xã hội hóa hoạt động văn hóa

Hô ̣i nghi ̣ BCHTW Đảng lần thứ 5 (khóa VIII ) đã xác đi ̣nh phương hướng, nhiê ̣m vu ̣ chung của sự nghiê ̣p văn hóa là : “Phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đa ̣i đoàn kết dân tô ̣c , ý thức độc lập tự chủ , tự cường xây dựng và bảo vê ̣ Tổ quốc XHCN , xây dựng và phát triển nền văn hóa Viê ̣t Nam tiên tiến , đâ ̣m đà bản sắc dân tô ̣c , tiếp thu văn hóa nhân loa ̣i , làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bô ̣ đời sống và hoa ̣t đô ̣ng xã hô ̣i , vào từng người, từng gia đình , từng tâ ̣p thể và cô ̣ ng đồng, từng đi ̣a bàn dân cư , vào mọi lĩnh vực sinh hoa ̣t và quan hê ̣ con người , tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thần cao đe ̣p, trình độ dân trí cao , khoa ho ̣c phát triển , phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiê ̣p hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa vì mu ̣c tiêu dân giàu , nước ma ̣nh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” [25, tr.54] Quán triệt những quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa , các ban nghành từ trung ương đến các địa phương tron g cả nước đã hết sức coi tro ̣ng công tác chăm lo, xây dựng đời sống văn hóa của nhân dân, nhất là ở các KDC Xây dựng ĐSVH ở các KDC được coi là bước đi ban đầu và có ý nghĩa to lớn của toàn bộ sự nghiê ̣p xây dựng nền văn hóa dân tô ̣c

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC”

do Ủy ban Trung ương MTTQ Viê ̣t Nam khởi xướng là sự phản ánh sinh đô ̣ng

viê ̣c hiê ̣n thực hóa đường lối văn hóa của Đảng vào đời sống xã hô ̣i Do ý nghĩa chính trị - xã hội to lớn nên CVĐ đã được triển khai , tổ chức thực hiê ̣n nhanh chóng, rô ̣ng khắp, được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia mô ̣t cách nhiệt tình , tự giác và do đó đã ta ̣o mô ̣t bước chuyển biến tích cực trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hô ̣i ở đi ̣a bàn KDC

Đối với công tác Mặt trận , CVĐ còn có ý nghĩa đổi mới theo tinh t hần nghị quyết 07 của Bộ Chính trị (Khóa VII) và nghị quyết TW 7 (Khóa IX), lấy đại đoàn kết toàn dân làm sức mạnh, lấy lợi ích cuộc sống của nhân dân làm điểm tương đồng, lấy tiến bộ văn minh và chất lượng cuộc sống ở KDC làm động lực, cụ thể hơn là “lấy sức dân chăm lo cuộc sống cho dân”

Những năm đổi mớ i cho thấy, nền kinh tế thị trường một mặt kích thích

và phát huy các nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội, mă ̣t khác chính cơ chế kinh tế đó đã tác động tiêu cực không nhỏ đến đời sống văn hóa, đạo đức

và tư tưởng của quần chúng nhân dân, tạo nên trở lực lớn trên con đường phát triển xã hô ̣i Thực tế đó đòi hỏi toà n Đảng , toàn dân phải đoàn kết , nỗ lực chăm lo xây dựng ĐSVH trong mỗi gia đình, mỗi KDC, tạo sức mạnh tổng hợp để xây dựng thành công nền văn hóa Viê ̣t Nam tiên tiến, đâ ̣m đà bản sắc dân tô ̣c

Để chú trọng hơn nữa việc chăm lo, xây dựng đời sống của nhân dân ở mỗi KDC, MTTQ Việt Nam đã phát đô ̣ng CVĐ : “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuô ̣c sống mới ở KDC ” và sau này được đổi là “ Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” CVĐ là một hình thức để tăng cường sự nhất trí về chính trị của các tầng lớp nhân dân trong các KDC, phát triển sự đồng thuận

xã hội, tăng cường và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân CVĐ thực sự là một cuộc cách mạng rộng lớn trong thời kì đổi mới đất nước, nó đã khơi dậy

và phát huy truyền thống đại đoàn kết dân tộc từ mỗi cá nhân, mỗi gia đình và mỗi cộng đồng dân cư, tạo nên sức mạnh nội lực của của đất nước nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần

cho mọi tầng lớp nhân dân Vì vậy, CVĐ đã thu hút sự quan tâm của các cấp

ủy đảng, chính quyền, các tổ chức xã hội và được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia

Nghê ̣ An là “mô ̣t tỉnh rô ̣ng lớn, có tài nguyên phong phú , có nhân dân cần cù lao đô ̣ng và rất cách ma ̣ng” [2, tr.16] Với thế ma ̣nh đó Nghê ̣ An đã c ó những đóng góp to lớn vào sự nghiê ̣p chung của dân tô ̣c trong suốt chiều dài lịch sử

Sau khi được tái lập Tỉnh (năm1991), tình hình kinh tế - xã hội củ a Nghê ̣ An bên cạnh những thuận lợi còn nhiều khó khăn , thách thức Trong hoàn cảnh đó, CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” trở thành một động lực to lớn thúc đẩy Đảng bộ và nhân dân Nghệ An đoàn kết , khắc phục khó khăn, đưa tỉnh nhà từng bước vượt qua tình tra ̣ng nghèo , kém phát triển, mau chóng trở thành tỉnh khá của miền Bắc, xứng đáng với niềm tin yêu của cả nước dành cho quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh

Để CVĐ nhanh chóng đi vào cuô ̣c sống, Đảng bộ và nhân dân Nghệ An

đã quán triệt và tổ chức triển khai CVĐ theo chủ trương , hướng dẫn chung của trên Đồng thời phát huy tính tích cực , chủ động, sáng tạo của cơ sở , chỉ

đa ̣o và phối hợp chă ̣t chẽ giữa các tổ chức , các lực lượng nhằm tạo nên sự chuyển biến mạnh mẽ, sâu sắc trong mọi lĩnh vực đời sống của các KDC trên toàn tỉnh

Đề tài luận văn thạc sĩ “Đảng bộ tỉnh Nghệ An lãnh đạo thực hiện

cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.”(1995-2005) là một đóng góp nhỏ của một người con với quê hương

Nghệ An

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Xây dựng ĐSVH nói chung, CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” nói riêng là một chiến lược cách mạng của Đảng ta.Vì vậy, nghiên cứu về xây dựng nền văn hóa và CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” đã

được sự quan tâm, chú ý của nhiều nhà nghiên cứu khoa học, nhiều công trình đã được xuất bản Có thể khái quát thành các nhóm sau đây:

Một là, các luận án, luận văn: “Xây dựng môi trường văn hóa đơn vị học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy phân đội phòng không”, luận văn cao học

của Nguyễn Duy Súc, Học viện Chính trị quân sự 2001; “Các quy luật phát

triển văn hóa và ý nghĩa trong xây dựng môi trường văn hóa ở Học viện Chính trị quân sự hiện nay”, khóa luận tốt nghiệp cử nhân của Nguyễn

Đình Bắc, Học viện Chính trị quân sự, Hà Nội 2005; “Đảng bộ huyện Từ

Liêm(Hà Nội) lãnh đạo thực hiện cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC (2000-2005)”, luận văn cử nhân lịch sử của Phùng

Tuấn Hải, Học viện Chính trị quân sự, Hà Nội 2007 Các luận văn đã phần nào đề cập đến ĐSVH ở các môi trường khác nhau, nêu lên được thực trạng của ĐSVH và bước đầu tổng kết những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện xây dựng ĐSVH, môi trường văn hóa

Hai là, một số chuyên khảo, chuyên luận của các nhà khoa học được

đăng trên các báo, tạp chí đề cập đến vấn đề xây dựng ĐSVH như: “Xây dựng

môi trường văn hóa - một số vấn đề lí luận và thực tiễn ” của Ban Tư tưởng

văn hóa Trung ương - Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội 2004; “Xây

dựng môi trường văn hóa cơ sở” của tác giả Văn Đức Thanh, Nhà xuất bản

Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2001; “Nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa tốt

đẹp, lành mạnh, phong phú trong các đơn vị quân đội” của tác giả Đặng Vũ

Hiệp, Tạp chí quốc phòng toàn dân, số 7/1993… Các bài viết đã các nêu các kháí niệm, định hướng nhằm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đồng thời đã tổng kết và chỉ ra những kinh nghiệm bước đầu của việc thực hiện cuộc vận động nhằm xây dựng môi trường văn hóa trong toàn quốc

Thứ ba, Các bài viết về cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng

ĐSVH mới ở KDC như: “Hiệu quả từ phong trào “Toàn dân đoàn kết xây

dựng ĐSVH ở KDC” của tác giả Đặng Văn Lợi - Tạp chí Mặt trận tháng

6-2003; Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC ở huyện

Chiêm Hóa năm 2006”, Tạp chí Thông tin công tác Mặt trận tháng 4-2007;

“Phú Thọ nâng cao chất lượng cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng

ĐSVH ở KDC” của tác giả Bích Thủy - Tạp chí Thông tin công tác Mặt trận

tháng 4-2007; “Sự năng động sáng tạo là yếu tố cần thiết để đẩy mạnh cuộc

vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH mới ở KDC” của tác giả Ngô

Văn Lời - Tạp chí Mặt trận tháng 12-2004; “Quỳnh Phụ đẩy mạnh phong trào

“Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” của tác giả Anh Tuấn - Tạp chí

Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC Các bài viết đã chú ý tổng kết những kết quả của các địa phương trong CVĐvà nêu lên được những kinh nghiệm trong quá trình thực hiện

Tuy có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến quá trình xây dựng nền văn hóa cũng như CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH mới ở KDC” của Đảng nhưng đến nay còn ít công trình nghiên cứu tổng kết về Đảng bộ địa phương lãnh đạo xây dựng ĐSVH nói chung và cuộc vận động nói riêng Các công trình nghiên cứu đó là nguồn tư liệu qúy để tác giả tham khảo phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài “Đảng bô ̣ Nghê ̣ An lãnh đa ̣o thực hiê ̣n CVĐ toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

a) Mục đích nghiên cứu:

- Phân tích quá trình Đảng bộ Nghệ An lãnh đạo toàn dân thực hiện CVĐ

“Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” trong những năm 1995-2005

- Bước đầu tổng kết những thành tựu và một số kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo thực hiện CVĐ của Đảng bộ Nghệ An trong những năm 1995-2005

b) Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An

- Nội dung và yêu cầu của CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC”

- Phân tích chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Nghệ An trong quá trình thực hiện CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” trong những 1995-2005

- Tổng kết và rút ra một số kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình tỉnh

ủy Nghệ An lãnh đạo toàn dân thực hiện CVĐ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a) Đối tượng nghiên cứu:

Đảng bộ Nghệ An lãnh đạo toàn dân thực hiện CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC”(1995-2005)

5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

a) Nguồn tài liệu:

Để thực hiện luận văn , tác giả đã sử dụng các nguồn tư liệu chủ yếu là các văn kiện Đảng ; các báo cáo tổng kết , các phân tích đánh giá của các cơ quan Đảng và Nhà Nước; Văn kiện Đại hội, nghị quyết, báo cáo của Đảng bộ Nghệ An, Uỷ ban MTTQ tỉnh Nghệ An trong thời kì từ 1995-2005; các báo cáo tổng kết về CVĐ và các tác phẩm, bài viết có liên quan về tỉnh Nghệ An ;

và các tài liệu khảo sát thực tế

b) Phương pháp nghiên cứu:

Với đề tài này, luận văn sử dụng phương pháp luận sử học kết hợp với phương pháp lôgic Bên ca ̣nh đó , luâ ̣n văn còn sử dụng các phương pháp cu ̣ thể như: tổng hợp, so sánh, đối chiếu để viết luận văn

6 Đóng góp mới của luận văn:

- Về mặt khoa học: Luận văn nêu nội dung, yêu cầu của CVĐ, từ đó phân tích chủ trương và quá trình tổ chức thực hiện CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC”của Đảng bộ Nghệ An

- Thực tiễn: Luận văn làm rõ quá trình Đảng bộ Nghệ An lãnh đạo thực hiện CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC” (1995-2005)

Đó là một phong trào thi đua yêu nước , một CVĐ mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, đem lại hiệu quả thiết thực , phát huy sức mạnh nội tại của người dân ở mỗi KDC để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho các tầng lớp nhân dân trong tỉnh

7 Kết cấu của luận văn:

Ngoài phần mở đầu , kết luận, danh mục tài liệu tham khảo , luận văn gồm 3 chương; 10 tiết

Chương 1 Đảng bô ̣ Tỉnh Nghê ̣ An lãnh đa ̣o cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng Toà n dân

đoàn kết xây dựng cuô ̣c sống mới ở khu dân cư” trong những năm 1995-2000

Chương 2 Đảng bô ̣ tỉnh Nghê ̣ An lãnh đa ̣o cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng Toàn dâ

đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” trong những năm

2001-2005

Chương 3 Kết quả, ý nghĩa và mô ̣t số kinh nghiê ̣m của Đảng bô ̣ Nghê ̣

An trong quá trình lãnh đa ̣o thực hiê ̣n cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng Toàn dâ n đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”

Chương 1 ĐẢNG BỘ TỈNH NGHỆ AN LÃNH ĐẠO CUỘC VẬN ĐỘNG

“TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG CUỘC SỐNG MỚI

Ở KHU DÂN CƯ” TRONG NHỮNG NĂM 1995-2000

1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên và xã hội tỉnh Nghệ An

Nghệ An là tỉnh ở phía Bắc miền Trung Sau một thời gian dài được sáp nhập với Hà Tĩnh thành tỉnh Nghệ Tĩnh , đến năm 1991 Nghệ An được tái lập

Hiện nay, Nghệ An có diện tích tự nhiên 16.490 km2, phía Bắc giáp Tỉnh Thanh Hóa với đường biên dài 196,13 km; Phía Nam giáp tỉnh Hà Tĩnh với đường biên dài 92,6 km; phía Tây có 419 km đường biên giới với nước bạn Lào; phía Đông có bờ biển dài 82km

Nằm ở phía Đông Bắc dãy Trường Sơn, Nghệ An có địa hình khá phức tạp và bị chia cắt bởi các hệ thống đồi núi, sông suối hướng nghiêng từ Tây- Bắc xuống Đông - Nam Đỉnh cao nhất là đỉnh Pulaileng (2.711m) ở huyện

Kỳ Sơn Đồi núi chiếm 83% diện tích đất tự nhiên của toàn Tỉnh Hệ thống giao thông mặc dù đã được chú ý đầu tư cải tạo , xây dựng nhưng nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Khí hậu ở Nghệ

An khá khắc nghiệt, lắm mưa nhiều nắng, hạn hán, bão lụt thường xuyên đe dọa và tàn phá nặng nề Có thể nói điều kiện địa lý tự nhiên của tỉnh Nghệ An không có mấy sự ưu đãi như một số tỉnh thành khác

Dân số Nghệ An hơn 3,1 triệu người Sau nhiều lần thay đổi và phân chia một số đơn vị hành chính đến nay Nghệ An có 20 đơn vị hành chính cấp huyện (1 thành phố, 2 thị xã, 17 huyện trong đó có 11 huyện miền núi ) với

478 xã, phường, thị trấn; 5795 khối, xóm, bản Đồng bào sống ở miền núi hơn 1,4 triệu người trong đó các dân tộc thiểu số trên 40 vạn người Tỉnh có 24 vạn đồng bào theo đạo công giáo, trên 1 vạn tín đồ đạo phật

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, Nghệ An được mọi

người biết đến với truyền thống anh dũng, kiên cường, bất khuất trong chống ngoại xâm; cần cù, chịu khó, sáng tạo trong lao động sản xuất, phòng chống thiên tai Trong các giai đoạn lịch sử của dân tộc, Nghệ An được coi là một trong những cái nôi của cách mạng, là mảnh đất anh hùng, là địa bàn gây dựng nên nhiều phong trào yêu nước như nghĩa quân của Tây Sơn đã dừng chân nơi đây

để tập hợp quân sĩ, là quê hương của cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 nổi tiếng… Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Nghệ An trở thành mảnh đất thép chống trả, đánh thắng chiến tranh phá hoại của không quân và hải quân Mỹ,

là huyết mạch quan trọng để quân và dân miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam đánh thắng kẻ thù xâm lược, thống nhất Tổ quốc

Do vị trí xung yếu trong sự nghiệp giữ nước và sự khắc nghiệt của điều kiện tự nhiên đã hun đúc ở người dân nơi đây truyền thống yêu nước, đoàn kết cộng đồng, tương thân tương ái Truyền thống đó được chứng minh trong lịch sử Nghệ An và của dân tộc Mỗi khi có giặc ngoại xâm hay bị thiên tai tàn phá người Nghệ An lại đoàn kết, hiệp lực, không ngại hy sinh gian khổ, cùng nhau chống giặc và lao động xây dựng cuộc sống, góp công, góp của, góp người giúp đỡ nhau, ủng hộ các nhà yêu nước, hưởng ứng các phong trào cách mạng Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam nói chung, phong trào cách mạng ở Nghệ

An nói riêng

Bên cạnh truyền thống đoàn kết, giúp đỡ và yêu thương nhau, Nghệ An còn là mảnh đất có truyền thống hiếu học Thực tiễn lịch sử của dân tộc đã chứng kiến nhiều người học giỏi, đỗ cao ra giúp làng, giúp nước, họ đã đóng góp to lớn vào sự nghiệp cách mạng, lịch sử văn hóa của dân tộc như bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương, Phan Bội Châu, Nguyễn Sinh Sắc, Đặng Thai Mai, Đặng Thúc Hứa

Những truyền thống tốt đẹp đó của nhân dân Nghệ An được lưu truyền, gìn giữ, phát huy trong điều kiện lịch sử mới Đó là những giá trị tốt đẹp để giáo dục các thế hệ trẻ phát huy truyền thống của địa phương góp sức mình

vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh

Bên cạnh người dân bản địa sinh sống lâu năm, còn có không ít người dân các địa bàn khác đến cư trú trên địa bàn tỉnh Cộng đồng người

đó làm tăng thêm tính muôn màu nhiều vẻ, tạo nên một bản sắc văn hóa Nghệ An đa dạng và phong phú Nhiều làng nghề được củng cố và phát triển thêm như: làng đan nứa , trúc Xuân Nha (Hưng Nguyên ); làng rèn Nho Lâm (Diễn Châu ); làng nồi đất Trù Sơn (Đô Lương); làng mây tre đan (Nghi Lộc)… nhiều sản phẩm thủ công nghiệp, nhiều lễ hội truyền thống, nhiều phong tục tập quán được nhân dân trong cả nước và bạn bè quốc tế biết đến và tôn vinh

Trên địa bàn tỉnh Nghệ An có rất nhiều di tích lịch sử - văn hóa Các di tích đó gắn liền với các danh nhân và các kỳ tích lịch sử của địa phương Nhiều di tích đã cho thấy truyền thống lịch sử của Nghệ An đậm tính nhân văn và mang tính giáo dục tinh thần cách mạng cao cho các thế hệ trẻ về sau như: khu di tích Kim Liên gắn với thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh; Khu di tích Mai Hắc Đế, Đền Cuông - An Dương Vương; Hang Thẩm Ồm, Phượng Hoàng - Trung Đô, khu di tich lịch sử Truông Bồn… Nơi đây là quê hương của nhiều nhà cách mạng lỗi lạc như: Mai Thúc Loan, Lê Hồng Phong,

Hồ Tùng Mậu, Tôn Quang Phiệt, Nguyễn Sỹ Sách… Đặc biệt, Nghệ An là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh vị lãnh tụ vĩ đại, người sáng lập ĐCSVN, sáng lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa , sáng lập Mặt trận dân

tô ̣c Thống nhất Việt Nam , người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Đây là niềm vinh dự tự hào, động lực tinh thần to lớn của nhân dân Nghệ An trong công cuộc bảo vệ và xây dựng quê hương

Sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng XHCN do Đảng ta khởi xướng, lãnh đạo đã và đang diễn ra trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến đổi sâu sắc Thực tế đó vừa tạo ra thời cơ, đồng thời cũng đặt ra nguy cơ, thách thức cho đất nước ta nói chung, Nghệ An nói riêng

Phát huy truyền thống Xô viết Nghệ - Tĩnh anh hùng, với tinh thần

đoàn kết, yêu nước, cách mạng, hiếu học, cần cù, trung thực, tự hào là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Nghệ An đã và đang nêu cao ý chí tự lực, tự cường, phát huy nội lực để phát triển kinh tế - xã hội hướng tới mục tiêu đưa tỉnh nhà thoát nghèo , “mau chóng trở thành một trong tỉnh khá của miền Bắc” như lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn Để mau chóng đưa mục tiêu đó thành hiện thực, Đảng

bộ và nhân dân Nghệ An phải tiến hành đồng thời nhiều giải pháp, huy động mọi lực lượng cùng tham gia trong đó việc quán triệt và tổ chức thực hiện CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở KDC” có ý nghĩa hết sức quan trọng

1.2 Nội dung, yêu cầu của Cuô ̣c vâ ̣n đô ̣ng “Toàn dân đoàn kết xây dƣ̣ng cuộc sống mới ở khu dân cƣ”

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh địa bàn KDC có vị trí, vai trò to lớn trong phát triển kinh tế - xã hội, là nơi triển khai, tổ chức thực hiện và kiểm chứng các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và nhà nước, nơi thể hiện tâm tư nguyện vọng, ý chí của nhân dân, nơi sáng tạo, giữ gìn và truyền bá các giá trị văn hóa Vì vậy, CVĐ toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH ở địa bàn dân cư là chủ trương đúng đắn nhằm khai thác mọi tiềm năng to lớn về vật chất và tinh thần trong cộng đồng dân cư để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội theo mục tiêu mà Đảng đã xác định

CVĐ Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC được hình thành

trên cơ sở kế thừa, phát huy, mở rộng và nâng cao các phong trào thi đua yêu nước, các CVĐ đã có từ trước đến nay của Mặt trận, của các tổ chức thành viên và của các ngành CVĐ nhằm tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, thực hiện quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Lấy sức dân mà xây dựng cuộc sống cho dân”, khơi dậy mọi tiềm năng của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng dân cư trên cơ sở phát huy truyền thống “đoàn kết cộng đồng”,“tương thân tương ái”,“tình làng nghĩa xóm”,“lá lành đùm lá rách” giúp nhau xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và KDC

giàu mạnh, văn minh

Sự nghiệp đổi mới đất nước đòi hỏi phải phát động một phong trào thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia và hưởng ứng tích cực

Để từng bước đem lại kết quả thiết thực, góp phần thực hiện thắng lợi kế hoạch kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng ở từng đi ̣a phương và trong cả nước; nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân Đồng thời, đổi mới công tác vận động quần chúng thi đua yêu nước trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Để đáp ứng những yêu cầu của sự nghiê ̣p đổi mới đất nước , Hội nghị lần thứ 2 Ủy ban MTTQ Việt Nam (khóa IV) đã quyết định mở CVĐ

“Toàn dân đoàn kết xây dựng cuôc sống mới ở KDC” với những nội dung chủ yếu sau:

Một là, Đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, huy động được nhiều

nguồn vốn để phát triển sản xuất, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế sát hợp Bảo đảm ở mỗi KDC ngày càng có số đông hộ khá giả, không còn hộ đói, giảm hẳn hộ nghèo, tăng hộ giàu

Hai là, Đoàn kết phát huy truyền thống uống nước nhớ nguồn, tương

thân, tương ái, có nhiều hoạt động đền ơn đáp nghĩa và nhân đạo, từ thiện Bảo đảm cho những người có công với nước, các gia đình thương binh, liệt sĩ, người già cô đơn, trẻ mồ côi, những nạn nhân chất độc hoá học do chiến tranh

và những người bất hạnh trong cuộc sống đều được chăm lo chu đáo bằng việc thực hiện đầy đủ các chính sách của nhà nước với sự giúp đỡ của cộng đồng dân cư

Ba là, Đoàn kết, phát huy dân chủ, giữ vững kỉ cương, mọi người sống

và làm việc theo pháp luật, theo quy ước, hương ước của cộng đồng; thực hiện tốt quy chế dân chủ Bảo đảm ở KDC không còn tệ nạn xã hội và tội phạm, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, hòa giải tại chỗ những mâu thuẫn nội bộ, cảm hóa những người lầm lỗi, mọi người đều tích cực tham gia bảo vệ

an ninh Tổ quốc và xây dựng nền quốc phòng toàn dân

Bốn là, Đoàn kết xây dựng ĐSVH, giữ gìn và phát huy bản sắc văn

hóa dân tộc và thuần phong mĩ tục trong nhân dân, bảo vệ các di sản văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh Bảo đảm ở KDC thực hiện tốt nếp sống văn hóa lành mạnh Bảo đảm việc cưới, việc tang, lễ hội lành mạnh, tiết kiệm; trong quan hệ ứng xử tôn trọng và cởi mở; có điểm giải trí, vui chơi công cộng và hoạt động văn hóa, văn nghệ lành mạnh, tiến bộ; đường làng ngõ xóm phong quang, sạch sẽ; mọi hộ gia đình sống hòa thuận, quan hệ xóm giềng tốt đẹp, không còn nhà ở dột nát, phần đông số hộ có điện, có nước sạch dùng trong sinh hoạt, có phương tiện nghe nhìn Có nhiều gia đình đạt tiêu

chuẩn gia đình văn hóa

Năm là, Đoàn kết chăm lo sự nghiệp giáo dục, nâng cao dân trí và thực

hiện tốt chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu cho mọi người Bảo đảm mọi người dân trong độ tuổi đều biết chữ, mọi trẻ em đến trường đúng độ tuổi

và thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học, học sinh nghèo được giúp đỡ, học sinh giỏi được bảo trợ, không có người sinh con thứ ba, mọi trẻ em được tiêm phòng đúng lịch”[48, tr.422]

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC”

là CVĐ lớn của thời kì đổi mới đất nước hướng tới việc chăm lo, phát triển đời sống của nhân dân Trước những yêu cầu vừa cơ bản vừa cấp bách của công cuộc đổi mới đất nước là giải phóng sức sản xuất, bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người trên cơ sở pháp luật hóa và xã hội hóa đời sống kinh tế xã hội, nhằm thực hiện một bước công nghiệp hóa , hiện đại hóa đất nước Đồng thời, xuất phát từ nhu cầu và nguyện vọng chung của các tầng lớp nhân dân

có cuộc sống cộng đồng ổn định , lành mạnh, nhân ái, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, có đời sống ấm no hạnh phúc

Xuất phát từ yêu cầu đó, MTTQViệt Nam, với chức năng chủ yếu của mình là phối hợp thống nhất hành động giữa các thành viên và các cơ quan của Đảng, nhà nước, phát huy truyền thống sức mạnh đại đoàn kết dân tộc,

phấn đấu cho “ý Đảng - lòng dân” sớm thành hiện thực trên đất nước ta, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của mọi người, mọi gia đình ở từng KDC trong cả nước

Để phát huy vai trò, ý nghĩa và nâng cao hiệu quả CVĐ, Ủy Ban MTTQViệt Nam xác định một số yêu cầu:

Thứ nhất, Nội dung của CVĐ phải toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế,

văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng… Do đó, trong quá trình thực hiện, các nội dung không tách rời nhau mà đan xen , thúc đẩy lẫn nhau, hướng vào mu ̣c tiêu chung là nâng cao chất lượng cuộc sống của các tầng lớp nhân dân Toàn

bộ nội dung của CVĐ thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bồi dưỡng sức dân với huy động sức dân, vì lợi ích của dân, bằng sức dân và do dân tự quản

Ở đây lợi ích của mỗi con người, mỗi gia đình trong cộng đồng dân cư và lợi ích của đất nước là nhất quán Mỗi nội dung của CVĐ vừa có tính định hướng những trọng tâm, vừa có tính định lượng qua những chỉ tiêu hướng dẫn Vì vậy, cần phấn đấu bảo đảm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động của nhân dân trong vùng, trong KDC, vận động mọi người dân tham gia phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể

Thứ hai, CVĐ diễn ra ở KDC do ban Mặt trận chủ trì phối hợp với các

cấp ủy ở mỗi KDC để động viên mọi người, mọi nhà tham gia một cách tự nguyện, bình đẳng, hợp tác và trung thực, cùng nhau xây dựng cuộc sống mới

Sở dĩ, CVĐ được thực hiện bắt đầu từ mỗi KDC , vì KDC là những địa bàn nhỏ, ở đây những con người , những gia đình cư trú khá ổn đi ̣nh , quan hê ̣ và thực hiện cuộc sống đời thường của mình Ở môi trường này, con người có cơ hội gần gũi, hiểu biết những hoàn cảnh, điều kiện sống của nhau, từ đó thể hiện các mối quan hệ về lợi ích, về trách nhiệm của mình trong cộng đồng dân cư

Địa bàn dân cư là nơi Ban công tác Mă ̣t trâ ̣n và cấp ủy có điều kiện để phát huy đầy đủ thế mạnh của sự phối hợp lực lượng và đoàn kết toàn dân, tiếp xúc vận động được mọi người, mọi nhà bằng phương pháp thuyết phục

có lí lẽ, có lợi cho dân và tiếp nhận được đầy đủ tâm tư, ý nguyện và sức sáng

tạo của nhân dân trong xây dựng cuộc sống mới

Thứ ba, Đây là CVĐ mang tính toàn dân, với quy mô rộng khắp toàn

quốc, kéo dài trong nhiều năm do Uỷ ban Mặt trận chủ trì phối hợp chặt chẽ với các tổ chức thành viên và chính quyền các cấp để tiến hành bằng sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân

Mục đích và nội dung của CVĐ có khả năng thu hút sự quan tâm của toàn dân vì nó bắt nguồn từ lợi ích, nguyện vọng, lương tâm và trách nhiệm của mọi người, của mọi gia đình và cộng đồng dân cư Vì vậy, CVĐ phải có bước đi thích hợp với từng vùng, từng thời kì bằng sự nỗ lực phấn đấu và sáng tạo của nhân dân trong nhiều năm Quá trình thực hiện các nội dung của CVĐ phải trở thành quá trình tự quản của cộng đồng dân cư, để qua từng năm, mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi KDC có thể tự đánh giá được hiệu quả thiết thực, nhận ra những tiến bộ cụ thể liên quan đến lợi ích và trách nhiệm của mình, đây chính là động lực nuôi dưỡng CVĐ phát triển bền vững

1.3 Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ Nghệ An thực hiện cuô ̣c

vâ ̣n đô ̣ng “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư” trong những năm 1995-2000

Sau khi tái lâ ̣p , Nghệ An phải đối phó với nhiều khó khăn, thử thách Nền kinh tế chậm phát triển, cơ cấu kinh tế chưa phù hợp, năng lực sản xuất kinh doanh của các đơn vị còn yếu , một số đơn vị thua lỗ kéo dài , chậm khắc phục Đời sống của cán bộ hưu trí và một bộ phận nhân dân ở nông thôn, nhất

là miền núi gă ̣p nhiều khó khăn Số hộ đói chiếm tỉ lệ khá cao Số người trong độ tuổi lao động không có viê ̣c làm chiếm 30% Là một tỉnh nghèo, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nghệ An còn chậm và thấp so với bình quân của cả nước Sản xuất hàng hóa chưa phát triển mạnh; công nghiệp chuyển biến còn chậm; hoạt động thương mại, dịch vụ chưa thực sự gắn với sản

xuất nông nghiệp và công nghiệp, chưa tạo tiền đề cho sản xuất hàng hóa Kinh tế đối ngoại còn nhiều bất cập Việc thu ngân sách chưa đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên; mức sống người dân còn thấp đặc biệt là các vùng nông thôn và miền núi

Trước tác động của nền k inh tế thi ̣ trường cùng xu thế hội nhập quốc

tế và giao lưu mở rộng trên các lĩnh vực đã làm cho sự thâm nhập của văn hóa phương tây vào xã hội Việt Nam nói chung và Nghệ An nói riêng , gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc nhìn nhận các giá tri ̣ truyền thống nhất là những thuần phong mỹ tu ̣c trong các tầng lớp nhân dân Nhiều người còn xem nhẹ việc giáo dục nếp sống văn hóa dẫn đến phát sinh nhiều hiện tượng tiêu cực Nhiều gia đình cán bộ có chức, có quyền vì động cơ hiếu danh vụ lợi, tổ chức đám cưới, đám tang, đám giỗ linh đình, phô trương, có trường hợp thực chất là bán cỗ thu tiền Một số gia đình tuy hoàn cảnh khó khăn nhưng sợ bị “ma chê, cưới trách” nên cố gồng mình, bươn bả vay mượn cốt sao cho khỏi thua kém

Về đời sống tinh thần , do điều kiê ̣n kinh tế khó khăn nên một bộ phận dân cư trong tỉnh chưa quan tâm đến chuyện học hành của con em ; thờ ơ với các vấn đề xã hội Vì vậy, tình trạng mù chữ và tái mù vẫn chiếm

tỉ lệ khá lớn, nhất là ở các huyện miền núi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu

số cư trú Nhiều địa bàn dân cư trong tỉnh, các tổ chức đoàn thể hoạt động chỉ là hình thức, chưa có sức vận động thuyết phục Nhiều vùng dân cư chưa có điện thắp sáng, sinh hoạt xóm làng còn buồn tẻ, vẫn còn tình trạng

“đèn nhà ai nấy rạng” Tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong nội bộ nhân dân trên từng địa bàn KDC chưa tốt Trong các KDC vẫn xảy ra tình trạng nhà giàu khinh nhà nghèo, cho vay nặng lãi, khinh thị các gia đình khó khăn, xa lánh những người lầm lỗi Các hộ đói nghèo và các gia đình chính sách chưa được cộng đồng dân cư quan tâm, giúp đỡ Nhiều KDC

khoảng cách giàu - nghèo ngày càng lớn, đã tạo nên bức tranh chênh lệch trong đời sống dân cư

Là một tỉnh có nền văn hóa phát triển đa dạng phong phú, với nhiều lễ hội trong năm Bên cạnh những mặt tích cực, các hoạt động lễ hội còn nặng

về hình thức, phô trương, tốn kém, rườm rà, ít hiệu quả Có hiện tượng lợi dụng việc chuẩn bị tổ chức lễ hội để chạy chọt “môi giới”, “cò mồi” trong xin kinh phí, vật tư để kiếm chác, tư túi Trong quá trình tổ chức lễ hội các vấn nạn như cờ bạc, bói toán, mê tín dị đoan không những không bị ngăn chặn mà trái lại là dịp để phát sinh Lễ hội diễn ra còn dài, rườm rà, nhiều nơi có lễ mà không có hội hoặc phần hội sơ sài, đơn giản, chưa khai thác và phát huy hết ý nghĩa giáo dục trong các phong tục tập quán, các ngành nghề truyền thống và các trò chơi dân gian Thậm chí một số nơi hình thức rước kiệu thái quá ảnh hưởng tới các lễ nghi truyền thống, làm cho một số người mê tín vào sự ứng nghiệm của thần linh

Ở các KDC trong tỉnh, công tác vệ sinh môi trường chưa được coi trọng và tổ chức thường xuyên, chưa tạo thành nề nếp; nhiều cá nhân, hộ gia đình chưa có ý thức vệ sinh công cộng, vứt rác xuống sông, hồ hoặc các bãi đất trống làm mất cảnh quan môi trường và ảnh hưởng đến cuộc sống của nhân dân trong các KDC Đặc biệt, do tác động của nền kinh tế thị trường, ở một số huyện đã xây dựng nhiều công ty, xí nghiệp hoạt động sản xuất, bên cạnh những thuận lợi mà nó mang lại như giải quyết việc làm cho lao động thất nghiệp, tăng thu nhập, nâng cao đời sống nhân dân, các công ty, xí nghiệp

vì lợi nhuận cục bộ hay chưa nhận thức đầy đủ vai trò của môi trường sống đối với sức khỏe cộng đồng đã thiếu quan tâm xây dựng biện pháp và đầu tư thích đáng cho việc xử lí chất thải công nghiệp làm ô nhiễm môi trường gây bất bình trong nhân dân

Trong tỉnh, có nhiều huyện địa hình dân cư trũng , thấp, đường sá chật hẹp, chắp vá, lầy lội, vừa ảnh hưởng đến giao lưu đi lại vừa làm mất cảnh

quan môi trường và sức khỏe của người dân

Tình trạng mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân xảy ra ở nhiều nơi , có một

số vụ kéo dài không giải quyết dứt điểm , gây nghi ky ̣, bức xúc trong nhân dân Đặc biệt, tình trạng tranh chấp đất đai giữa các hộ gia đình trong KDC chưa được khắc phục; các cuộc cãi vã, chửi bới, ẩu đả còn xảy ra làm mất tình làng nghĩa xóm, gây trở ngại cho đại đoàn kết toàn dân, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự trong KDC

Với vị trí giáp giới với Lào, bờ biển dài, nơi giao lưu thông thương trong Nam, ngoài Bắc; cùng với địa hình rộng lớn, phức tạp nên Nghệ An là địa bàn thuâ ̣n lợi cho hoa ̣t đô ̣ng buôn bán, vận chuyển và tàng trữ ma túy phát triển ma ̣nh Hâ ̣u quả của tình hình này là số người nghiện ma túy tăng nhanh

và lan rộng khắp 19/19 huyện, thành, thị nhất là ở các huyện miền núi như Tương Dương, Kỳ Sơn, Con Cuông, các huyện ven thành phố Vinh như Hưng Nguyên, Nghi Lộc Tệ nạn ma túy đã kéo theo các tệ nạn xã hội khác phát triển như: trộm cắp, tống tiền, cướp giật, giết người, cố ý gây thương tích…

Sự gia tăng phức tạp các tệ nạn xã hội đã làm cho ĐSVH - đạo đức xã hội xuống cấp đến mức đáng lo ngại Chỉ tính đến năm 1995 đã phát hiện 1406 vụ

vi phạm pháp luật hình sự Cùng với đó, tệ nạn rượu chè, cờ bạc, số đề đã trở nên phổ biến trên khắp các địa bàn dân cư, trong các giới, các lứa tuổi, kể cả trong cán bộ, công nhân viên chức, gây thiệt hại lớn về người và của, ảnh hưởng xấu đến đời sống xã hội

Thực trạng tiêu cực trong đời sống nhân dân đã đặt ra yêu cầu bức thiết, những nhiê ̣m vu ̣ nă ̣ng nề, phức ta ̣p cho Đảng bộ, các cơ quan đoàn thể và mọi tầng lớp nhân dân Nghệ An Trách nhiệm của Đảng bộ Tỉnh lúc này là phát huy sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân , chăm lo cải thiện mọi lĩnh vực trong đời sống xã hô ̣i , nhanh chóng đưa tỉnh nhà thoát khỏi tình trạng đói nghèo, phát triển toàn diện và bền vững

1.3.2 Chủ trương của Đảng bộ Nghệ An thực hiện cuô ̣c vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư”

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC” được Ủy ban MTTQViệt Nam phát đ ộng vào tháng 11-1995 Thông tri số 04TT/TWMT đã nêu lên 5 nội dung của CVĐ Các nội dung của CVĐ đề cập đến các lĩnh vực của đời sống nhân dân như: chăm sóc sức khỏe ban đầu, xóa đói giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, nhân đạo từ thiện, thanh toán nạn mù chữ, phổ cập tiểu học, chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình…Đây là CVĐ lớn, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhằm mục đích xã hội hóa các lĩnh vực trong đời sống xã hội , thể hiện trách nhiê ̣m cao của Đảng, nhà nước và các đoàn thể trong việc chăm lo cuộc sống của nhân dân CVĐ đáp ứng kịp thời nguyện vọng của nhân dân, vì thế đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, được mọi tầng lớp nhân dân trên mọi vùng miền của cả nước đón nhận và hưởng ứng nhiệt thành

Sau khi tiếp nhận thông tri về CVĐ , Tỉnh ủy Nghê ̣ An đã ra thông tri

số 33TT/TU về việc chỉ đạo CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC” Thông tri nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm giúp nhân dân hiểu rõ mục đích , yêu cầu và các nội dung của CVĐ: “Thông qua CVĐ để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, từ đó đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của các tổ chức quần chúng”[35,tr.392] Đồng thời chỉ rõ: “thông qua CVĐ, tư tưởng đoàn kết phải được thể hiện rộng rãi, xuyên suốt và coi đó là mục tiêu, phương thức của CVĐ CVĐ là sự thống nhất trong hệ thống chính trị, ở đó phải thể hiện được vai trò lãnh đạo của Đảng bộ, có sự phối hợp với chính quyền các cấp với Mặt trận, các đoàn thể để thực hiện tốt các nội dung của CVĐ Đặc biệt, cần gắn liền CVĐ với CVĐ xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình văn hóa, phát huy truyền thống tốt đẹp của mỗi vùng quê với truyền thống dân tộc để xây dựng

gia đình, làng bản, khối phố ngày càng giàu đẹp”[35, tr.392]

Thực hiê ̣n thông tri của Tỉnh ủy , MTTQTỉnh phối hợp với UBND tổ

chức triển khai nhiều cuộc họp với các ban ngành và các huyện để quán triệt mục đích, yêu cầu, nội dung và phương pháp tiến hành CVĐ Quá trình triển khai đã cơ bản thống nhất tư tưởng, xác định đây là CVĐ có quy mô rộng lớn,

có ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc, nội dung khá toàn diện và yêu cầu cao, đòi hỏi phải tiến hành thường xuyên, liên tục rộng khắp, với sự tham gia của mọi tổ chức, mọi lực lượng

Để nhanh chóng đưa CVĐ vào cuộc sống, đồng thời thực hiện thông tri của Tỉnh ủy Nghệ An, UBND Tỉnh đã thành lập Ban chỉ đa ̣o CVĐ và ra quy chế hoạt động của BCĐ cuộc vận động Ban chỉ đa ̣o CVĐ có nhiệm vụ phối hợp với Đảng bộ các huyện chỉ đạo quán triệt và tuyên truyên, phổ biến các nội dung của CVĐ vào nhân dân ở các KDC nhằm thu hút đông đảo nhân dân tham gia Các thành viên trong BCĐ được phân công nhiệm vụ cụ thể , có trách nhiệm xây dựng kế hoạch , triển khai phong trào gắn với chương trình phát triển kinh tế - xã hội, gắn với các phong trào xã hội khác của từng địa phương, đơn vị như: “xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, xây dựng nông thôn mới”…

Xác định đây là CVĐ có ý nghĩa to lớn theo tinh thần của Nghị Quyết

số 07 của Bộ Chính trị (khóa VII) và nghị quyết TW7 (khóa IX) “lấy đại đoàn kết toàn dân tộc làm sức mạnh, lấy lợi ích cuộc sống nhân dân làm điểm tương đồng, lấy tiến bộ văn minh và chất lượng cuộc sống ở KDC làm động lực, lấy sức dân chăm lo cuộc sống cho dân” Tỉnh ủy Nghệ An xác định

“thực hiện tốt CVĐ là giải pháp hiệu quả để thực hiện tốt công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”[35, tr.392]

Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ XIV đã đưa CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC” thành một trong những nội dung chính của Đại hội Đại hội xác định, để thực hiện tốt CVĐ cần phải phát triển văn hóa -

xã hội Phát triển văn hóa - xã hội đòi hỏi phải gắn với việc chăm sóc, bồi

dưỡng và phát huy nhân tố con người, coi con người là trung tâm, là mục tiêu,

là động lực của mọi chính sách phát triển; phải đảm bảo mỗi người đều có việc làm, có cuộc sống ấm no hạnh phúc, được học hành, được chăm sóc sức khỏe và hưởng thụ văn hóa; xây dựng trách nhiệm công dân, thiết lập quan hệ

xã hội lành mạnh, giàu tình nghĩa với truyền thống của người xứ Nghệ trong truyền thống tốt đẹp của dân tộc…tạo điều kiện cho tỉnh phát triển toàn diện , sớm thoát khỏi đói nghèo Để làm được điều đó, Đại hội đã đề ra các nhiệm

vụ cụ thể:

Trước hết, phải thực hiện tốt các chính sách xã hội nhằm tạo ra một xã hội công bằng , văn minh , ở đó mỗi công dân đều có điều kiện phát triển , người khó khăn được giúp đỡ , người hưởng chính sách xã hội có mức sống cao hơn mức sống trung bình ở địa phương

Đẩy mạnh phong trào “ uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa”, chăm sóc thương binh, gia đình liệt sĩ, bà mẹ Việt Nam anh hùng, phong trào

hỗ trợ việc làm cho con em các gia đình chính sách…bằng các hình thức phong phú, đa dạng và thiết thực Thực hiện tốt pháp lệnh đối với người có công, chế độ bảo hiểm xã hội; đẩy mạnh các hoạt động nhân đạo, từ thiện; giúp đỡ người khó khăn, bất hạnh trong cuộc sống bằng sự động viên, giúp đỡ đóng góp của các tầng lớp nhân dân trong cộng đồng dân cư cũng như các tổ chức kinh tế - xã hội

Tiếp tục thực hiện tốt CVĐ xóa đói giảm nghèo, nhất là đối với đồng bào các dân tộc thiểu số Xây dựng quỹ xóa đói giảm nghèo do nhân dân đóng góp Vận động nhân dân trong các KDC đoàn kết giúp đỡ nhau để cải thiện đời sống, xóa đói giảm nghèo, khuyến khích nhân dân làm giàu hợp pháp, nâng cao thu nhập

Xây dựng cuộc sống lành mạnh bằng việc thực hiện đồng bộ các biện pháp giáo dục, hành chính, kinh tế và pháp luật để phòng chống và đẩy lùi có

hiệu quả các tệ nạn xã hội; khai thác các giá trị văn hóa truyền thống và sáng tạo các giá trị văn hóa mới nhằm tạo một nền tảng tinh thần thuận lợi trong cộng đồng dân cư

Đặc biệt, Đại hội chú trọng việc nhận thức và quán triệt quan điểm của Đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đại hội yêu cầu: “Cần đẩy mạnh công tác văn hóa quần chúng, xây dựng ĐSVH ở cơ sở”[22, tr.26] Đồng thời, “Có nhận thức đúng về nhân tố gia đình trong cộng đồng dân cư, coi trọng xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn hóa”[22, tr.26]

Để cụ thể hóa những nội dung của CVĐ đồng thời thực hiện tốt nghị quyết của Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ XIV, Ủy Ban Nhân dân tỉnh đã có chỉ thị số 06CT-UB, yêu cầu UBND các huyện, thành, thị, sở, ban nghành trong tỉnh phối hợp với Mặt trận cùng cấp để tổ chức triển khai CVĐ Trên tinh thần chỉ thị 06CT-UB của UBND tỉnh, các ban nghành và huyện đã chỉ đạo các xã, phường, thị trấn thành lập các BCĐ, trong các KDC thành lập ban vận động Nhận thức sâu sắc ý nghĩa của CVĐ, nhiều địa phương đã cử Bí thư hoặc ủy viên Ban thường vụ trực tiếp làm trưởng BCĐ Để CVĐ nhanh chóng đi vào cuộc sống, thu hút được đông đảo nhân dân tham gia, các cấp ủy Đảng, Hội đồng nhân dân các cấp, các thành viên của Mặt trận đã đưa 5 nội dung của CVĐ vào Nghị quyết và chương trình hành động của mình Nhờ vậy, CVĐ đã được triển khai đồng bộ và rộng khắp trong các KDC trên địa bàn tỉnh

1.3.3 Quá trình chỉ đạo triển khai cuộc vận động

Nhận thức đây là CVĐ có quy mô lớn, bao trùm tất cả các mặt của đời sống xã hội CVĐ được phát đô ̣ng nhằm tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân Nhân dân tìm thấy trong nội dung của CVĐ những lợi ích thiết thực

về vật chất, tinh thần và những điều kiện, môi trường thuận lợi để thực hiện các quyền hợp pháp của mình Các cấp ủy Đảng, chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận tìm thấy từ trong CVĐ điều kiện và môi trường để củng cố tổ chức, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động nhằm thực hiện tốt nhất chức

năng và nhiệm vụ của mình, tạo ra sự gắn bó mật thiết với nhân dân Cấp cơ sở

và KDC chính là nơi cuối cùng để biến các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách và pháp luật của nhà nước thành hiện thực trong cuô ̣c sống

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp ủy đảng, chính quyền và MTTQ, các địa phương trong tỉnh đã tích cực, chủ động xây dựng kế hoạch, có nhiều sáng kiến và biện pháp cụ thể triển khai thực hiện CVĐ, coi đó là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên trong chương trình công tác hằng năm Để CVĐ thực sự có hiệu quả , Tỉnh ủy đã thành lập BCĐ cấp tỉnh do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng ban , Chủ tịch Ủy ban MTTQ Tỉnh làm phó ban Cấp tỉnh chỉ đạo cấp huyện thành lập BCĐ cấp huyện, trong đó đồng chí Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện làm trưởng BCĐ Đặc biệt , với mu ̣c đích của CVĐ là chăm lo đời sống nhân dân trong các KDC, vì vậy, các xã, phường, thị trấn, các cơ quan, xí nghiệp, trường học thành lập BCĐ nhỏ để CVĐ đi vào quần chúng nhanh chóng và có hiệu quả hơn Trưởng BCĐ là đồng chí Chủ tịch UBND xã, thị trấn hoặc các đồng chí thủ trưởng cơ quan, đơn vị, trường học; các phó trưởng ban và ủy viên như cơ cấu của BCĐ cấp tỉnh (tùy thuộc vào từng địa phương, từng KDC mà bố trí thành phần BCĐ)

Sau khi thành lập BCĐ, nội dung chỉ đạo CVĐ tập trung vào:

Một là, công tác tuyên truyền, vận động

Xuất phát từ đặc điểm của CVĐ là chăm lo đời sống cho nhân dân nên

tư tưởng chỉ đạo triển khai CVĐ là dựa hẳn vào nhân dân, thuyết phục, vận động, khơi dậy ý thức đoàn kết cộng đồng và tinh thần tự quản trong từng KDC, lấy sức dân chăm lo, xây dựng cuộc sống cho nhân dân Đây chính là tiền đề và điều kiện thuận lợi để triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, góp phần phát huy quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân thông qua các hình thức tự quản ở cơ sở và từng KDC Để CVĐ được nhân dân đón nhận, tích cực thực hiện, Tỉnh ủy đã chỉ đạo các cấp, các ngành tăng cường các biện pháp

tuyên truyền với nhiều hình thức phong phú, đa dạng như phát thanh, viết bài tuyên truyền, vẽ tranh cổ động , áp phích; các hình thức sinh hoạt nhóm như: sinh hoạt câu lạc bộ, các buổi tọa đàm, hội nghị… ở các địa phương và các KDC nhằm tuyên truyền , vận động và giải thích cho người dân hiểu rõ được mục đích, nội dung, ý nghĩa của CVĐ Khi công tác tuyên truyền vận động đã được thực hiện, ban vận động tiến hành điều tra, khảo sát tình hình kinh tế-xã hội của địa phương , cụ thể hóa nội dung và xây dựng hình thức , biện pháp thích hợp Từ đó, thu hút mọi người dân hưởng ứng, tham gia một cách tích cực CVĐ

Hai là, xác định nhiệm vụ của từng tổ chức khi tham gia CVĐ

Sau khi thực hiện công tác tuyên truyền , vận động nhân dân , Đảng bộ Tỉnh phối hợp với Uỷ ban MTTQ và các tổ chức thành viên, các cơ quan ban ngành như Văn hóa - thể thao - du lịch, Sở giáo dục và đào tạo, Tỉnh đoàn, Công

an, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, đài phát thanh và truyền hình, hội Cựu chiến binh… triển khai thực hiện CVĐ

Ngành văn hóa - thể thao - du lịch là cơ quan thường trực BCĐ tỉnh tiến hành ban hành các văn bản chỉ đạo , hướng dẫn triển khai các nội dung của phong trào

Sở giáo dục và đào tạo chỉ đạo thực hiện CVĐ “Nhà trường văn hóa, nhà giáo mẫu mực, học sinh thanh lịch” để đóng góp vào sự thành công của CVĐ

Bộ chỉ huy quân sự, gắn nội dung CVĐ vào xây dựng môi trường văn hóa trong quân đội, làm tốt công tác tuyên truyền vận động nhân dân nơi đóng quân, tích cực tham gia xây dựng nếp sống văn hóa

Đài phát thanh và truyền hình xây dựng được nhiều chương trình về đề tài “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC”, thường xuyên theo dõi, đưa tin, cập nhật các phong trào văn hóa - xã hội, nêu gương các điển hình tiên tiến phục vụ cho CVĐ đạt kết quả tốt

Hội cựu chiến binh, chỉ đạo học tập , quán triệt nội dung phong trào

“Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC” , đảng viên Cựu chiến binh đã đoàn kết giúp đỡ nhau thực hiê ̣n phong trào xóa đói giảm nghèo, động viên góp vốn giúp hội viên có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách vay vốn để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống của nhân dân…

Việc vận động các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức tham gia thực hiện CVĐ thể hiện tính toàn diện về nội dung, đa dạng về hình thức tổ chức, đồng thời thể hiện tính ưu việt của CVĐ đối với đời sống của nhân dân

Ba là, Xây dựng chương trình, các chỉ tiêu thi đua cho CVĐ

Ủy ban MTTQ phối hợp với các cấp ủy Đảng, Hội đồng nhân dân các cấp xây dựng chương trình, các chỉ tiêu thi đua và chỉ đạo đến tận các địa bàn KDC tham gia CVĐ “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC”

Nội dung của CVĐ được thực hiện lồng ghép với việc xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa trong CVĐ theo tinh thần Nghị quyết TW5 (khóa VIII) Do đó, Tỉnh ủy phối hợp với UBND và MTTQ Tỉnh cùng các đoàn thể quần chúng xây dựng các chương trình với những tiêu chuẩn cụ thể:

- Xây dựng gia đình văn hóa với bốn tiêu chuẩn

+ Gia đình hòa thuận, ấm no, hạnh phúc và tiến bộ “ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền”

+ Đoàn kết tương trợ xóm phố, thôn làng, cụm dân cư, giúp nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, tương thân tương ái, tham gia các hoạt động tình nghĩa, nhân đạo, giúp đỡ các gia đình chính sách neo đơn

+ Thực hiện kế hoạch hóa gia đình

+ Thực hiện nghĩa vụ công dân, phát huy dân chủ, giữ vững kỉ cương, tuân thủ pháp luật, giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo trật tự an ninh, an toàn, phòng chống tệ nạn xã hội

- Xây dựng địa bàn dân cư văn hóa

Tỉnh ủy xác định, mỗi địa bàn dân cư tùy thuộc vào điều kiện cụ thể để xác định những mô hình tổ chức dân cư phù hợp với thực tế Xây dựng địa bàn, cụm dân cư văn hóa trên cơ sở một số nội dung sau:

+ Đoàn kết giúp đỡ nhau phát triển sản xuất, phát triển kinh tế, ngành nghề truyền thống, tạo việc làm góp phần xóa đói giảm nghèo

+ Đoàn kết phát huy truyền thống tương thân tương ái, hoạt động nhân đạo, tình nghĩa

+ Đoàn kết phát huy dân chủ, giữ vững kỉ cương

+ Đoàn kết xây dựng ĐSVH tinh thần, giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và thuần phong mĩ tục trong nhân dân

+ Đoàn kết chăm lo sự nghiệp giáo dục, nâng cao dân trí

+ Đoàn kết thực hiện qui chế dân chủ ở cơ sở để xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, đảm bảo an ninh, an toàn trật tự, không có tệ nạn xã hội

- Xây dựng làng văn hóa tập trung vào 4 nô ̣i dung:

+ Xây dựng đời sống kinh tế phát triển, cảnh quan sạch đẹp

+ Quản lí xây dựng và tổ chức tốt các hoạt động văn hóa thông tin, thể dục thể thao cho mọi người, chú trọng và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống

+ Thường xuyên triển khai tích cực có hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH” và các phong trào thi đua khác

+ Chấp hành tốt mọi chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và nhà nước

- Xây dựng nếp sống văn minh

Quy ước ứng xử văn minh, lành mạnh ở nơi lao động, học tập (cơ quan xí nghiệp, trường học, đơn vị vũ trang…) nơi sinh hoạt công cộng (nhà ga, bến tàu xe, chợ, cửa hàng ăn uống…) phù hợp với sự phát triển của cuộc sống

+ Xây dựng và thực hiện nếp sống văn minh lành mạnh trong việc cưới hỏi, tang, lễ hội… các sinh hoạt xã hội khác

+ Xây dựng con người có nếp sống văn hóa

+ Chú trọng đẩy mạnh việc xây dựng “Người tốt việc tốt”, những tấm gương tiêu biểu về mọi mặt…

Bốn là, Các biện pháp tiến hành cuộc vận động Ủy ban MTTQ Tỉnh,

các tổ chức Đảng và Chính quyền đã xác định các biện pháp chủ yếu sau đây:

- Phân công trong ban vận động thành năm nhóm công tác theo từng mảng công việc cho phù hợp với nội dung của CVĐ, đồng thời phải đảm bảo yêu cầu phù hợp với chức năng sẵn có của từng tổ chức như:

+ Nhóm một: kinh tế + Nhóm hai: chính trị, chính sách

+ Nhóm ba: an ninh, trật tự

+ Nhóm bốn: xã hội, hòa giải

+ Nhóm năm: văn hóa, giáo dục

- Phát huy chức năng quản lí của tổ trưởng dân phố để quản lí từng nhà

và xây dựng số nhà tự quản, đưa nội dung CVĐ tới từng hộ dân

Hai biện pháp trên đã thể hiện được sự phối hợp giữa các cấp ủy Đảng, mặt trận và các tổ chức thành viên, vừa phát huy chức năng của các tổ chức, đoàn thể, vừa lồng ghép CVĐ mang tính chất lâu dài và các phong trào cụ thể hàng năm của từng KDC trong tỉnh

Thứ năm, BCĐ cuộc vận động chọn một số KDC trong tỉnh làm điểm

thực hiện các nội dung CVĐ như huyê ̣n Nam Đàn , huyê ̣n Yên Thành, huyê ̣n Thanh Chương

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở KDC”

là CVĐ có nội dung phong phú, phù hợp với chương trình công tác của nhiều nghành, nhiều tổ chức thành viên nên rất thuận lợi khi phối hợp, lồng ghép và

tổ chức thực hiện Điểm nổi bật nhất của CVĐ là đã tạo ra được mục tiêu và động lực chung, thu hút mọi tổ chức, mọi nghành, mọi người cùng gánh vác trách nhiệm chung để tham gia CVĐ Vì vậy, trong quá trình thực hiện CVĐ,

mối liên hệ, phối hợp trong công tác giữa Đảng, chính quyền và các đoàn thể quần chúng đến các hội, chi hội ngày càng chặt chẽ, đẩy CVĐ lan tỏa nhanh, sâu rộng khắp các địa phương trong tỉnh

Với trách nhiệm là một tổ chức chủ trì CVĐ, hàng năm MTTQ từ tỉnh, huyện đến xã, thị trấn đã lồng ghép các CVĐ của Đảng, nhà nước với CVĐ do Mặt trận khởi xướng để xây dựng chương trình phối hợp hoạt động với HĐND - UBND, với các đoàn thể quần chúng thành tiêu chí thi đua đánh giá xếp loại

Sau khi xây dựng các kế hoạch thực hiện cuộc vận động, BCĐ đã tiến hành tổng hợp các lĩnh vực của đời sống xã hội thông qua các nội dung của CVĐ Qua việc điều tra khảo sát và các hội nghị sơ kết cho thấy CVĐ hợp với lòng dân, mang đậm tính chất xã hội và nhân văn sâu sắc CVĐ phát huy đầy

đủ sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng nhau chăm lo cuộc sống

ở các KDC, thu hút được mọi tiềm năng cá nhân, gia đình và cộng đồng, đề cao vai trò làm chủ trực tiếp của người dân Vì vậy, CVĐ đã tạo thành phong trào thi đua yêu nước sôi nổi của các tầng lớp nhân dân trong toàn tỉnh, góp phần tích cực vào kết quả thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Đảng, kế hoạch của nhà nước, củng cố các tổ chức trong hệ thống chính trị Bám sát vào các nội dung của CVĐ, Tỉnh ủy Nghệ an đã tích cực chỉ đạo các tổ chức, đoàn thể thực hiện các phong trào thi đua trên từng lĩnh vực

a Đoàn kết giúp nhau phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo và làm giàu chính đáng

Từ lâu, một vấn đề mà các địa phương quan tâm , Đảng bộ và chính quyền lo lắng , người dân lao động băn khoăn là làm sao ha ̣n chế đi đến

khắc phu ̣c tình tra ̣ng đói nghèo Tỉnh ủy đã ban hành một số chỉ thị về công tác xóa đói giảm nghèo, nâng cao cuộc sống của nhân dân trong tỉnh Để làm tốt công tác đó đồng thời thực hiện các nội dung của CVĐ thực sự có hiệu quả , BCĐ tâ ̣p trung làm tốt công tác tuyên truyền , vận động đến từng KDC, khuyến khích mọi người, mọi gia đình đoàn kết giúp đỡ nhau, về

giống, vốn, kĩ thuật, dịch vụ, mở mang nghành nghề mới, giải quyết việc làm tại chỗ

Với hoạt động của BCĐ các cấp và sự vận động của ban vận động tại các KDC, các phong trào thi đua phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, làm giàu chính đáng diễn ra sôi nổi trong các gia đình, các KDC với nhiều hình thức như: chuyển đổi cơ cấu kinh tế; chuyển đổi mùa vụ, cây trồng vật nuôi; chuyển đổi ruộng đất; đổi mới hình thức đầu tư thâm canh, ứng dụng các tiến

bộ khoa học kĩ thuật vào sản xuất, mở mang nghành nghề, dịch vụ, xuất khẩu lao động, tạo việc làm… Trong quá trình thực hiện, BCĐ cuộc vận động các cấp hướng dẫn ban vận động ở các KDC phối hợp với ban điều hành các tổ

đề xuất đưa vào chương trình xóa đói giảm nghèo những hộ khó khăn, hỗ trợ vốn làm ăn và chăm lo các chế độ cho người nghèo Ngoài việc hỗ trợ vốn sản xuất, ở một số KDC trong tỉnh còn xuất hiện các phong trào nhiều hộ giúp một hộ, một số hộ giúp nhiều hộ Với cách làm trên, nhiều hộ đã được giúp đỡ bằng nguồn vốn trong dân, cuộc sống trong các KDC từng bước ổn định và cân bằng hơn Một số huyện được BCĐ chọn làm điểm, trong các KDC đã xuất hiện một số mô hình sản xuất giỏi, tiên tiến đem lại hiệu quả góp phần nâng cao đời sống của gia đình Từ những tấm gương điển hình trong sản xuất, phát triển kinh tế ban vận động đã tổ chức các buổi giao lưu, tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm… nhờ đó mà phong trào giúp nhau phát triển kinh tế đã lan rộng trong các KDC

Việc xây dựng các mô hình sản xuất trong cộng đồng dân cư nhằm phát huy tinh thần đoàn kết của nhân dân, CVĐ thu hút được các tổ chức thành viên tham gia một cách tích cực Mỗi một tổ chức, chi hội có các phong trào giúp đỡ nhau riêng nhưng nhìn chung đều cùng hướng vào một mục đích là giúp đỡ nhau ổn định, nâng cao cuộc sống Các chi hội, đoàn thể khu phố cũng quan tâm chăm lo nguồn vốn cho hội viên của mình bằng nhiều nguồn vốn khác nhau như : chi hội phụ nữ với phong trào “Phụ nữ tín dụng tiết kiệm” giới thiệu cho hàng ngàn lượt hội viên vay vốn để buôn bán ,

mua phương tiện , con giống , công cụ sản xuât Hội cựu chiến binh huy động vốn trong hội viên của mình để luân phiên nhau giải quyết cho hội viên nghèo vay vốn sản xuất, giới thiệu bộ đội xuất ngũ vay vốn học nghề, mua sắm phương tiện làm ăn và ổn định cuộc sống Chi đoàn thanh niên trong các KDC liên hệ với các trung tâm dạy nghề , các cơ sở sản xuất , các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ giới thiệu các đoàn viên học nghề và tìm kiếm việc làm Trong một số KDC đã xuất hiện các doanh nghiệp dạy nghề tư nhân, vận động , hỗ trợ thanh niên chưa có viê ̣c làm học nghề , tạo cho họ việc làm ổn định

Ban vận động ở các KDC còn phối hợp với nghành Lao động thương binh xã hội dành nhiều thời gian liên hệ với các cơ quan, đơn vị sản xuất, kinh doanh trên từng địa bàn để giới thiệu thanh thiếu niên trong địa bàn vào học nghề và làm việc tại các cơ sở sản xuất

Bên cạnh đó, ở một số địa phương thành lập phường hội để giúp nhau, đó là phường vốn, phường nhà, phường chăn nuôi, phường xây dựng Đây là một hình thức góp vốn mới, tích cực và đạt hiệu quả cao trong phương thức hỗ trợ xóa đói giảm nghèo… Đặc biệt , trong các KDC mọi người dân cùng nhau lập quỹ xóa đói giảm nghèo , mỗi khi cá nhân , hộ nào cần vốn làm ăn thì tổ chức trích một phần quỹ hỗ trợ Ở một số KDC đã mở các chuyên đề về phát triển kinh tế Tiêu biểu một

số KDC ở Huyê ̣ n Yên Thành Tuy điều kiện tự nhiên không thuận lợi nhưng với sự chịu khó , cần cù , cùng với tinh thần học hỏi và sáng tạo nhân dân trong huyện đã phát triển kinh tế đưa huyện từng bước thoát

khỏi đói nghèo Bằng những kinh nghiệm đạt được trong quá trình phát triển sản xuất, huyện đã tổ chức các hội nghị chuyên đề về phát triển kinh tế Hội nghị đã mời những người có kinh nghiệm về phát triển kinh tế theo mô hình VAC, cùng nhau tổ chức tham quan các mô hình làm kinh tế giỏi của huyện, qua đó học hỏi kinh nghiệm về cách làm để nhân rộng mô hình sản xuất khắp các KDC trong huyện, từ đó làm kinh

nghiệm cho toàn tỉnh khi thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống của nhân dân… Bằng những hình thức giúp đỡ nhau

về kinh tế, nhiều KDC đời sống nhân dân ngày càng khá hơn Số hộ đói, hộ nghèo giảm, số hộ giàu tăng lên Theo báo cáo của Mặt trận tỉnh sau 5 năm thực hiện CVĐ:

Bảng 1.1 Công tác xóa đói giảm nghèo

đa dạng hơn, có tính đồng nhất cao hơn trong các hình thức giúp đỡ nhau xóa đói giảm nghèo

b Đoàn kết phát huy tình làng nghĩa xóm, đẩy mạnh các hoạt động tình nghĩa

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuô ̣c sống mới ở KDC” mang tính xã hội sâu sắc , thông qua đó các phong trào xã hội được nâng cao , truyền thống yêu thương, nhân đạo giúp đỡ nhau lúc hoạn nạn được duy trì và giữ vững Qua CVĐ, trong nhận thức mọi người luôn xác định được trách nhiệm của mình đối với xã hội Do đó, các hoạt động tình nghĩa, các phong trào giúp đỡ nhau khi khó khăn, giúp đỡ người tàn tật, giúp trẻ em lang thang

cơ nhỡ, cưu mang người già cả cô đơn, không nơi nương tựa trong các KDC được đẩy ma ̣nh Các KDC vận động nhân dân trên địa bàn phụng dưỡng các

bà mẹ Việt Nam Anh hùng cả về vật chất và tinh thần; xây dựng nhà tình nghĩa, tặng vườn tình nghĩa, tặng sổ tiết kiệm tình nghĩa, giúp các gia đình thương binh, liệt sĩ và các gia đình có công với cách mạng , ủng hộ các địa phương bị thiên tai… Các hoa ̣t đô ̣ng đó đã trở thành hoạt động thường xuyên, sôi nổi trong các KDC

Dưới sự chỉ đạo của các cấp ủy Đảng phối hợp với MTTQ trong các KDC việc thường xuyên thăm hỏi các gia đình thương binh , liệt sĩ, các gia đình có công với cách mạng đã trở thành nề nếp hàng năm Các KDC đã phối hợp với gia đình tổ chức tang lễ chu đáo cho các thương binh qua đời, hoặc những gia đình neo đơn có khó khăn về đời sống Ban vận động tại các KDC

đã vận động nhân dân đóng góp quỹ Bảo trợ xã hội , quỹ Chất độc màu da cam, quỹ Tình nghĩa… ngày càng cởi mở hơn Khi tham gia đảng viên trong các chi bộ, các cán bộ hưu trí luôn luôn đi đầu trong mọi khoản đóng góp Toàn tỉnh đã có nhiều KDC có sáng kiến thành lập quỹ tình nghĩa ở tổ với số vốn khá cao Đây là số tiền đóng góp của mọi người dân trong KDC nhờ đó

đã chủ động thực hiện việc động viên thăm hỏi, hiếu hỉ ở tổ một cách kịp thời

và có hiệu quả

Việc làm từ thiện, tình nghĩa ngày càng phát triển theo chiều hướng tích cực và có ý nghĩa lớn Toàn tỉnh đã có hàng nghìn KDC thành lập các ban thường xuyên vận động thăm hỏi các gia đình chính sách, các gia đình neo đơn, gặp khó khăn Khắp cả tỉnh đã có hàng nghìn trường hợp điển hình giúp đỡ, thăm hỏi các cụ già neo đơn, nghèo khó, ốm đau

Phong trào đền ơn đáp nghĩa đã huy động được sức dân chăm lo cuô ̣c sống các gia đình chính sách có hoàn cảnh khó khăn , phấn đấu thực hiện mục tiêu nâng dần mức sống của các gia đình chính sách bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của người dân Vì vậy, nhiều KDC đã vận động nhân dân trong KDC đóng góp quỹ để thường xuyên thăm hỏi, giúp đỡ các

gia đình, tạo điều kiện cho họ vay vốn làm ăn nâng cao đời sống Đặc biệt vào các ngày lễ lớn của dân tộc, các khu dân phố tổ chức gặp mặt hoặc đến thăm tặng quà cho các hộ khó khăn, gia đình chính sách Nhiều KDC vận động nhân dân đóng góp xây dựng các ngôi nhà tình nghĩa; thường xuyên huy động sức dân đến sửa sang nhà cửa, chống dột nát cho các gia đình chính sách

Bảng 1.2 Công tác đền ơn đ áp nghĩa

Thành tiền (triệu đồng)

Số lượng

Thành tiền (triệu đồng)

Số lượng

Thành tiền (triệu đồng)

Đây là một trong những nội dung quan trọng của CVĐ vì nó bao trùm toàn bộ vấn đề của văn hóa - xã hội Nếu một khu phố phát triển kinh tế tốt

mà không lấy văn hóa làm mu ̣c tiêu , không quan tâm chiến lược con người thì hậu quả cực kì xấu Do đó, song song với phát triển kinh tế cần phải quan tâm xây dựng môi trường sống lành mạnh, có nếp sống văn hóa Nếp sống văn hóa trong KDC cần bám vào các tiêu chuẩn mà CVĐ đã xác đi ̣nh Dưới

sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Nghệ An, ở nhiều địa phương, nghành, đoàn thể đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện nếp sống văn hóa, phát

huy bản sắc văn hóa dân tộc và thuần phong mĩ tục, bảo vệ môi trường, bảo đảm cho mọi gia đình sống hòa thuận, xóm làng sống yên vui

Để thực hiện nhanh, hiệu quả CVĐ phong trào xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa được các chi bộ, các ban quản lí KDC, các chi hội, đoàn thể

và nhân dân đồng tình hưởng ứng Sau 5 năm thực hiện CVĐ trong tỉnh đã có 94% số hộ đến đăng kí xây dựng gia đình văn hóa, kí cam kết thực hiện lối sống văn minh trong KDC Trong đó có gần 90% hộ gia đình học tập và niêm yết bảng nội dung cam kết gia đình văn hóa Nhiều KDC còn chú trọng duy trì và đẩy mạnh phong trào “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”

đã tạo được sự đồng tình hưởng ứng của mọi lứa tuổi trong KDC Vì vậy, sau

5 năm thực hiện CVĐ, toàn tỉnh đã đạt được kết quả:

Bảng 1.3 Công tác xây dựng nếp sống văn hóa

xây dựng các trường học đạt chất lượng Nhân dân trong các KDC bàn bạc xây dựng các công trình phúc lợi xã hội, phục vụ dân sinh, bằng chính sức của mình Sau 5 năm thực hiện CVĐ, có 94% KDC xây dựng hệ thống đường liên

tổ thông thoáng và sạch sẽ, nâng cấp đường điện chiếu sáng Trong các KDC thường xuyên vận động nhân dân tham gia nạo vét cống rãnh, trồng cây xanh, bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp Nhân dân tự nguyện đóng góp tiền hàng tháng để phục vụ công tác vệ sinh trong KDC

Bảng 1.4 Công tác xây dựng công trình phúc lợi xã hội

Năm

Số tiền huy động xây dựng công trình phúc lợi xã hội( điện- đường-trường- trạm- nhà văn hóa, nơi vui chơi…)( triệu đồng)

Số km đường ở KDC được sửa chữa, rải vật

liệu cứng

Tiền do dân đóng góp

Các nguồn hỗ trợ khác

Đồng bào công giáo Nghệ An “kính chúa yêu nước”, “đồng hành” và

“sống phúc âm trong lòng dân tộc” Trong phong trào xây dựng cuộc sống