Việc thực hiện đề tài “Pháp luật về phòng, chống hàng giả- thực trạng áp dụng trên địa bàn tỉnh An Giang” trong thời gian từ tháng 3/2016 đến tháng 8/2016 tại Chi cục Quản lý thị trường
Trang 1-iii-
TÓM TẮT
Hàng giả hiện diện khắp nơi trên lãnh thổ Việt Nam, phòng chống hàng giả là cuộc đấu tranh đầy gian nan của các cơ quan nhà nước và người tiêu dùng Hàng giả xét trên bình diện chung gây thiệt hại trực tiếp đến người tiêu dùng và sự phát triển của nền kinh tế Đối với hàng giả là phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không chỉ gây thiệt hại về hiệu quả kinh tế hoạt động sản xuất của người nông dân, mà còn gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng, sản lượng nông sản, làm tổn hại danh tiếng hàng nông sản Việt
Nam trên thị trường thế giới Việc thực hiện đề tài “Pháp luật về phòng, chống hàng giả- thực trạng áp dụng trên địa bàn tỉnh An Giang” trong thời gian từ tháng 3/2016
đến tháng 8/2016 tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh An Giang, với mục tiêu nghiên cứu các văn bản pháp luật về quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả, các văn bản
về kiểm tra, xử lý nói chung và thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp tại tỉnh An Giang Đề tài đã tổng hợp số liệu về hàng giả giai đoạn năm 2011- 2015 trên địa bàn tỉnh An Giang; phân tích số liệu và từng trường hợp cụ thể nhằm tìm ra nguyên nhân của hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả Bằng phương pháp luận duy vật biện chứng và lịch sử, phân tích tổng hợp các văn bản quy phạm pháp luật và đối chiếu so sánh, đề tài nghiên cứu được và nêu ra được nguyên nhân của vấn nạn hàng giả là do các quy định pháp luật chồng chéo, chưa rõ ràng, có sự tham gia của nhiều cơ quan khác nhau trong việc xử lý hành
vi xâm phạm đối với hàng giả Thông qua các phương pháp trên, đề tài nghiên cứu khái quát thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả tại tỉnh An Giang, trong đó có những chính sách, pháp luật về xuất nhập khẩu tiểu ngạch ảnh hưởng đến công tác phòng, chống hàng giả Kết quả nghiên cứu phát hiện những hạn chế ngay từ khâu quản lý hoạt động kinh doanh đến công tác phòng chống, xử lý hàng giả, nhất là đối với sản phẩm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật Với sự tham gia xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nói chung và hàng giả nói riêng, không xác định được vai trò của cơ quan chính, do đó các chủ thể quyền bị xâm phạm khó yêu cầu cơ quan phù hợp xử lý dứt điểm hành vi xâm phạm
Trang 2-iv-
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật trong việc phòng chống hàng giả tại Việt Nam nói chung và tại tỉnh An Giang nói riêng, tác giả đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống hàng giảnhư: giải pháp pháp lý điều chỉnh; giải pháp trong công tác chỉ đạo, điều hành và quản lý nhà nước
về phòng, chống hàng giả, và nhất là phải có sự tham gia hưởng ứng tích cực từ chính các doanh nghiệp cũng như xây dựng niềm tin cho người tiêu dùng trong cuộc chiến chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp được hiệu quả hơn trên phạm
vi cả nước nói chung, tại tỉnh An Giang nói riêng./
Trang 3-v-
ABSTRACT
Fake goods presence throughout Vietnam and counterfeit prevention is a difficult challenge for state agencies and consumers In general, fake goods cause direct damage to consumers and economic development Counterfeits such as fertilizer or plant protection products not only damage farming economic efficiency but also consequently affect the quality of agricultural production and reputation of Vietnamese agricultural product in global market The Research: "Law on counterfeit prevention – reality in application in An Giang province” carried out from March 2016 to August
2016 at the Department of Market Management of An Giang Province focusing on studying legal documents on counterfeit prevention; reports/ documents on inspection and penalty; state management reality in counterfeit prevention and infringement of industrial property rights in An Giang The study synthesized data on counterfeiting in the period 2011- 2015 in An Giang Province; analyzed data for each case to find out the cause of producing and trading fake goods Using dialectical and historical materialism, integrated analysis of the legal documents, comparision and contrast, the research studied and indicated that the cause of counterfeit production is due to duplicate and unclear legal provisions, involvement of different agencies in dealing with counterfeiting Using the above methods, the study generalized pratice in counterfeit production and trade in An Giang province including policies and legislation on small volume import - export affecting anti-counterfeiting The research results detected limits on business management and counterfeit goods prevention and handling especially for fertilizers, plant protection products For handling infringement
of intellectual property rights in general and counterfeit goods in particular, the role of responsible agencies is not determined So, when rights are violated, it is quite difficult for the entities to request appropriate agencies to terminate the infringement
From theoretical basis, practical application and legal provisions in counterfeit goods prevention in Vietnam and in An Giang Province, the author proposes solutions
Trang 4-vi-
to improve the effectiveness of counterfeit goods prevention including legal adjustment; administration and state management on anti-counterfeiting; and especially the active involvement of businesses as well as building consumer confidence in the fight against counterfeiting and infringement of industrial property rights throughout the country and in An Giang province./
Trang 5-vii-
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT v
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT xi
DANH SÁCH CÁC BẢNG xii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2
3 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 2
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 2
5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 3
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
7 Kết cấu của luận văn 3
PHẦN NỘI DUNG 4
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNG GIẢ VÀ PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ 4
1.1 Khái quát về hàng giả và pháp luật về phòng, chống hàng giả 4
1.1.1 Khái niệm hàng giả và phân loại hàng giả 4
1.1.1.1 Khái niệm hàng giả 4
1.1.1.2 Phân loại hàng giả 7
1.1.2 Những tác hại của hàng giả đối với kinh tế- xã hội, người tiêu dùng và doanh nghiệp 14
1.1.2.1 Đối với kinh tế- xã hội 14
Trang 6-viii-
1.1.2.2 Đối với người tiêu dùng 15
1.1.2.3 Đối với doanh nghiệp 15
1.2 Khái niệm pháp luật về phòng, chống hàng giả 16
1.2.1 Khái niệm 16
1.2.1.1 Khái niệm pháp luật về phòng, chống hàng giả 16
1.2.1.2 Nội dung pháp luật về phòng, chống hàng giả 17
1.2.2 Ý nghĩa của hoạt động phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng giả 19
CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ 20 2.1 Hệ thống các văn bản pháp luật quy định về phòng, chống hàng giả 20
2.1.1 Thực trạng pháp luật phòng, chống hàng giả tại Việt Nam 20
2.1.2 Các quy định của pháp luật về xuất nhập khẩu tiểu ngạch ảnh hưởng đến công tác phòng, chống hàng giả 31
2.2 Hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện chức năng phòng chống hàng giả 33
2.2.1 Thẩm quyền của các cơ quan phòng, chống hàng giả 33
2.2.1.1 Cục Quản lý thị trường- Bộ Công Thương 33
2.2.1.2 Tổng Cục Hải quan 34
2.2.1.3 Cục Cảnh sát kinh tế thuộc Tổng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm 35 2.2.1.4 Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ 36
2.2.1.5 Thanh Bộ Thông tin và truyền thông 37
2.2.1.6 Ủy ban nhân dân các cấp tỉnh, cấp huyện 38
2.2.2 Cơ chế thực thi và công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc thực thi pháp luật về chống hàng giả 38
2.2.2.1 Cơ chế thực thi 38
2.2.2.2 Công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng thực thi pháp luật chống hàng giả 40
2.3 Kinh nghiệm chống hàng giả ở một số nước trên thế giới 41
2.3.1 Pháp luật Châu Âu về chống hàng giả 41
Trang 7-ix-
2.3.1.1 Các chiến lược của EU 41
2.3.1.2 Tại Thụy sỹ 42
2.3.2 Chiến lược của Hoa Kỳ 43
2.3.3 Pháp luật Thái Lan về chống hàng giả 43
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH AN GIANG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 46
3.1 Đặc điểm của tỉnh An Giang tác động đến công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả 46
3.1.1 Vị trí địa lý 46
3.1.2 Tình hình kinh tế- xã hội 46
3.2 Thực trạng quản lý và phòng chống hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh An Giang 48
3.2.1 Thực trạng sản xuất và buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh An Giang 48 3.2.2 Thực trạng quản lý và phòng chống sản xuất, buôn bán hàng giả tại tỉnh An Giang 57
3.3 Một số giải pháp hoàn thiện hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả 59
3.3.1 Nhóm các giải pháp pháp lý điều chỉnh phòng, chống hàng giả 59
3.3.1.1 Hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về chống hàng giả, hàng kém chất lượng, xâm phạm quyền SHTT 59
3.3.1.2 Tăng cường công tác quản lý nhà nước về phòng ngừa và chống sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, xâm phạm quyền SHTT 64
3.3.1.3 Tăng cường sự phối hợp và hợp tác giữa các cơ quan thực thi, giữa các cơ quan thực thi và các Hiệp hội, doanh nghiệp trong việc chống hàng giả, hàng kém chất lượng, xâm phạm quyền SHTT 65
3.3.1.4 Tăng cường năng lực thực thi, cơ chế, chính sách hỗ trợ cho các cơ quan thực thi 65
Trang 8-x-
3.3.1.5 Nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và doanh nghiệp trong việc
bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình 69
3.3.1.6 Tăng cường hợp tác quốc tế trong công tác phối hợp đấu tranh phòng, chống hàng giả giữa Việt Nam và các nước trên thế giới 70
3.3.2 Nhóm các giải pháp về hoàn thiện công tác chỉ đạo và quản lý Nhà nước 70
3.3.2.1 Đối với Quốc Hội 70
3.3.2.2 Đối với Chính phủ 71
3.3.2.3 Đối với Ban chỉ đạo 389 Quốc gia 71
3.3.2.4 Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ 71
3.3.2.5 Đối với Bộ Tài chính 71
3.3.2.6 Đối với chính quyền địa phương tỉnh An Giang 71
KẾT LUẬN 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO 75
PHỤ LỤC 80
Trang 9-xi-
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
QLTT: Quản lý thị trường
TNHH SXTMDV: Trách nhiệm hữu hạn sản xuất thương mại dịch vụ
TP HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
EU: Liên minh châu Âu (European)
TRIPS: Hiệp định về các khía cạnh liên quan tới thương mại của
quyền sở hữu trí tuệ (Agreement on trade- Related aspects of IPR- TRIPS)
WTO: Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Oganization)
ACTA: Hiệp định chống thương mại hàng giả (Anti-Counterfeiting
Trade Agreement)
WIPO : Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (World Intellectual Property
Organization)
STOP: Sáng kiến chiến lược chống hoạt động vi phạm bản quyền có
tổ chức(Strategy Targeting Organized Piracy)
Trang 10-xii-
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Số hiệu bảng Tên bảng Trang
Bảng 3.1 Kết quả kiểm tra, xử lý hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu
trí tuệ giai đoạn 5 năm (2011- 2015) 52 Bảng 3.2 Tình hình sản xuất, kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ
thực vật vi phạm giai đoạn 5 năm (2011- 2015) 52
Trang 11-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Thực hiện công cuộc đổi mới, trong những năm qua, cùng với sự tăng trưởng kinh tế, hoạt động thương mại của Việt Nam ngày càng phát triển, hình thành thị trường sôi động với nhiều loại hàng hóa, đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng trong nước
và mở rộng xuất, nhập khẩu Tuy nhiên, một trong những mặt trái của cơ chế thị trường đang gây nhức nhối và thách thức đối với Việt Nam, đó là nạn sản xuất và buôn bán hàng giả
Hàng giả hiện nay xuất hiện ở khắp nơi từ nông thôn đến thành thị và ngay cả trong siêu thị với đủ chủng loại Thực tế, bất kỳ loại hàng hoá nào cũng có nguy cơ
bị làm giả từ hàng tiêu dùng, vật tư, phân bón cho đến thuốc chữa bệnh, các mặt hàng thực phẩm thiết yếu như lương thực, thực phẩm Hành vi vi phạm pháp luật này thể hiện sự phức tạp ở quy mô, mức độ, tính chất bởi phương thức và thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn gây khó khăn cho các cơ quan thực thi và người sử dụng khó phân biệt đâu là hàng thật, đâu là hàng giả
Tình hình đó không chỉ là mối lo ngại của các doanh nghiệp, nỗi bất bình của người tiêu dùng, gây thiệt hại to lớn cho nền kinh tế và uy tín của các doanh nghiệp làm ăn chân chính, mà còn gây tác hại nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, an ninh lương thực, sức khỏe người dân và gây ô nhiễm môi sinh, môi trường
Những năm qua, công tác đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả của các
Bộ, ngành, địa phương đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng hoạt động sản xuất
và buôn bán hàng giả vẫn chưa bị đẩy lùi, đang có nhiều diễn biến phức tạp, với các thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn, nhất là hàng giả được sản xuất từ các quốc gia lân cận thâm nhập vào thị trường Việt Nam, việc xử lý dứt điểm những hành vi này luôn gặp nhiều khó khăn Trong khi đó, cơ chế quản lý cũng như chế tài xử lý trong lĩnh vực này chưa
đủ sức răn đe, gây khó khăn và làm hạn chế hiệu quả của các cơ quan thực thi
Trong giai đoạn hội nhập nền kinh tế thế giới, hàng giả không còn là vấn đề của riêng một quốc gia nào mà trở thành vấn nạn toàn cầu Trước vấn nạn này, ở Việt
Trang 12-2-
Nam nói chung, tỉnh An Giang nói riêng đang nỗ lực đấu tranh chống sản xuất, kinh doanh hàng giả, nhất là việc kiểm soát việc mua bán hàng giả qua biên giới nhằm
đảm bảo ổn định kinh tế và an sinh xã hội Do đó, việc nghiên cứu đề tài “Pháp luật
về phòng, chống hàng giả- thực trạng áp dụng trên địa bàn tỉnh An Giang" là
cần thiết trong xu thế hội nhập
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở nghiên cứu các văn bản quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả và các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến hoạt động kiểm tra, xử lý đối với các vi phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp, đặc biệt là thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả, hàng xâm phạm
sở hữu công nghiệp ở tỉnh An Giang trong thời gian qua, kiến nghị các giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước trên lĩnh vực này Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu cũng có tổng hợp kinh nghiệm của các nơi khác ở nước ta và một số nước
3 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Để đạt mục tiêu trên, nhiệm vụ cần phải thực hiện là:
- Khái quát tình hình, phương thức, thủ đoạn hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả Từ đó, xác định các nguyên nhân, điều kiện phát sinh, phát triển của việc sản xuất, buôn bán hàng giả ở Tỉnh An Giang hiện nay
- Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước của các cơ quan thực thi trong đấu tranh chống sản xuất, buôn bán hàng giả
- Kiến nghị giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với công tác chống sản xuất, buôn bán hàng giả và làm cơ sở cho việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính
sách, pháp luật về hàng giả, chống hàng giả trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tượng nghiên cứu: đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động sản xuất,
buôn bán hàng giả; các quy định của pháp luật về phòng, chống hàng giả
- Phạm vi nghiên cứu: phạm vi nghiên cứu của đề tài là thực trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; việc áp dụng pháp luật về phòng, chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của Chi cục Quản lý thị
