Nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang trong chiến dịch điện biên phủ 1954

Thắng lợi của chiến dịch Điện iên Phủ được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó phải kể đến nghệ thuật tổ chức, sử dụng và phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các lực lượng bộ binh, pháo binh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DUC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn làm khóa luận cho em là Đại tá Đào Văn Chung – Phó giám đốc Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giành nhiều thời gian hướng dẫn chỉ bảo tận tình trong suốt thời gian em làm khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo trong Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện giúp đỡ

em trong quá trình học tập nghiên cứu cũng như hoàn thành khóa luận này Trong quá trình nghiên cứu đề tài mới, khả năng còn có hạn, chưa có nhiều kinh nghiệm nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Vì vậy

em rất mong nhận được những lời nhận xét đóng góp của các thầy, cô giáo để

đề tài được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 23 tháng 4 năm 2017

Sinh viên

Ngô Thị Thùy Trang

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan nội dung của đề tài là công trình nghiên cứu của bản thân dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Đại tá Đào Văn Chung

Nếu có gì không trung thực em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 23 tháng 4 năm 2017

Sinh viên

Ngô Thị Thùy Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 2

4.1 Phạm vi nghiên cứu 2

4.2 Đối tượng nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

6 Cấu trúc của khoá luận 3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHỆ THUẬT PHỐI HỢP LỰC LƯỢNG VŨ TRANG TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN I N PHỦ NĂM 1954 4

1.1 Khái niệm 4

1.1.1 Lực lượng vũ trang nhân dân 4

1.1.2 Phối hợp 5

1.2 Cơ sở lý luận về nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang 5

1.2.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin 5

1.2.2 Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh 7

1.2.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam 9

1.3 Cơ sở thực tiễn về nghệ thuật phối hợp Lực lượng vũ trang 11

1.3.1 Nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang của ông cha ta 11

1.3.2 Nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang từ khi có Đảng lãnh đạo đến trước chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 18

Kết luận chương 1 26

Chương 2 NGHỆ THUẬT PHỐI HỢP CỦA CÁC LỰC LƯỢNG VŨ TRANG TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ NĂM 1954 VẬN DỤNG

TRONG XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG HIỆN NAY 28

2.1 Khái quát về chiến dịch Điện Biên Phủ 28

2.2 Nghệ thuật phối hợp của các lực lượng vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 30

2.2.1 Thành phần và nhiệm vụ lực lượng vũ trang tham gia trong chiến dịch 30

2.2.2 Nghệ thuật phối hợp giữa lực lượng vũ trang trong chiến dịch 37

2.3 Những bài học kinh nghiệm vận dụng nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang trong giai đoạn cách mạng hiện nay 50

Kết luận chương 2 59

KẾT LUẬN 61

ANH MỤC T I LIỆU THAM KHẢO 63

Chiến thắng Điện Biên Phủ đã chấm dứt hoàn toàn ách xâm lược của thực dân Pháp trên đất nước ta và các nước trên bán đảo Đông ương; bảo vệ

và phát triển thành quả Cách mạng tháng Tám năm 1945, mở ra giai đoạn cách mạng mới, tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội

Thắng lợi của chiến dịch Điện iên Phủ được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó phải kể đến nghệ thuật tổ chức, sử dụng và phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các lực lượng bộ binh, pháo binh và phòng không, giữa lực lượng tiến công tiêu diệt từng cứ điểm với lực lượng đánh địch phản kích bảo vệ mục tiêu đã chiếm, bảo vệ trận địa tiến công bao vây; giữa các trận đánh tiêu diệt lớn với tiêu hao rộng rãi của các đơn vị đánh lấn, bắn tỉa, luồn sâu đánh hiểm trong trung tâm phòng ngự của Tập đoàn cứ điểm Điện iên Phủ

Hơn sáu mươi năm đã trôi qua kể từ khi chiến thắng Điện iên Phủ kết thúc, nhưng bài học về sử dụng và phối hợp các lực lượng trong chiến dịch vẫn đặt ra cho chúng ta nhiều vấn đề cần nghiên cứu trao đổi, nhất là trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay

2

Xuất phát từ những lý do trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghệ

thuật phối hợp lực lượng vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954”

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của nghệ thuật phối hợp lực lượng

vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

- Làm rõ diễn biến, nội dung, ý nghĩa và những bài học kinh nghiệm của nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

- Nêu ra những bài học kinh nghiệm trong phối hợp lực lượng vũ trang hiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

4.1 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

4.2 Đối tượng nghiên cứu

- Nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

5 Phương pháp nghiên cứu

- Sử dụng phương pháp lịch sử, phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu, phương pháp logic, phương pháp liệt kê, một số phương pháp chuyên ngành khác

3

6 Cấu trúc của khoá luận

Khóa luận gồm phần mở đầu, 2 chương; kết luận

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ

trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954

Chương 2 Nghệ thuật phối hợp của các lực lượng vũ trang trong chiến

dịch Điện Biên Phủ năm 1954 Vận dụng trong xây dựng lực lượng vũ trang hiện nay

1.1.1 Lực lượng vũ trang nhân dân

Lực lượng vũ trang là các tổ chức vũ trang và bán vũ trang của nhân dân Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, Nhà nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam quản lý, có nhiệm vụ “chiến đấu giành và giữ độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và những thành quả cách mạng, cùng toàn dân xây dựng đất nước Là lực lượng xung kích trong khởi nghĩa toàn dân giành chính quyền, là lực lượng nòng cốt của quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân” [9;16] Lực lượng vũ trang bao gồm Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ [9;17] Trong đó, Quân đội nhân dân là lực lượng nòng cốt của lực lượng vũ trang nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, bao gồm lực lượng thường trực và lực lượng dự bị động viên Lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân có bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương Công an nhân dân bao gồm lực lượng an ninh và lực lượng cảnh sát là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội Dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác; là lực lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh, lực lượng này được tổ chức ở cấp xã gọi là Dân quân; được tổ chức ở cơ quan tổ chức gọi là Tự vệ

5

1.1.2 Phối hợp

Phối hợp là bố trí cùng nhau làm theo kế hoạch chung để đạt một mục đích chung 15;786]

Trong chiến dịch phối hợp là việc tổ chức, bố trí các lực lượng tham gia

chiến dịch để thực nhiệm vụ chiến lược, chiến dịch đề ra

1.2 Cơ sở lý luận về nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang

1.2.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin

Ph.Ăngghen, nhà lý luận thiên tài của giai cấp vô sản đã viết: “Một dân tộc muốn giành độc lập cho mình không được tự giới hạn trong hình thức của chiến tranh thông thường, khởi nghĩa vũ trang, chiến tranh cách mạng, các đội

du kích ở khắp mọi nơi, đó là phương thức duy nhất, là sức mạnh tổng hợp, nhờ đó mà một dân tộc có thể chiến thắng một dân tộc lớn, mà một quân đội ít mạnh hơn có thể đương đầu với quân đội mạnh hơn và có tổ chức tốt hơn” [1;43] Điều chỉ dẫn đó đã khắc phục tư tưởng quân sự cổ điển của chiến tranh chỉ bẳng quân đội chính quy, của tư duy quân sự lấy lớn thắng lớn, hoặc lấy lớn thắng nhỏ Trong đấu tranh cách mạng, các dân tộc muốn giành thắng lợi phải và có thể dựa vào sự phối hợp của các phong trào, các lực lượng cách mạng để tiến công địch trong lấy nhỏ thắng lớn, làm cho kẻ thù không chỉ đương đầu với lực lượng vũ trang mà còn với toàn thể dân tộc đang khao khát

độc lập tự do Đó là “phương thức duy nhất” giành thắng lợi của các dân tộc

nhỏ yếu khi phải chống chọi với quân đội nhà nghề của các thế lực xâm lược

có tiềm lực quân sự, kinh tế lớn hơn

Tiếp thu các quan điểm của C.Mác và Ăng ghen, Lênin tiếp tục phát triển các quan điểm, luận điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác Quan điểm của Lênin được thể hiện ở việc vận dụng, phát triển sáng tạo quan điểm của Mác và Ăng ghen về vũ trang toàn dân, về sự phối hợp chặt chẽ, thực hiện tốt các chủ trương về mọi mặt trên tất cả các lĩnh vực, tất cả các lực

6

lượng để tạo nên sức mạnh tổng hợp lớn nhất đánh bại kẻ thù Lênin đã xây dựng học thuyết bảo vệ Tổ quốc, làm cơ sở để lãnh đạo công cuộc bảo vệ Nhà nước Xô Viết và chế độ xã hội Chủ nghĩa trước sự tấn công xâm lược của kẻ thù Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là sự nghiệp thiêng liêng, cao cả, mang tính cách mạng, chính nghĩa và có ý nghĩa quốc tế sâu sắc, sự nghiệp đó phải được quan tâm, chuẩn bị chu đáo và kiên quyết Lênin đã đưa ra nhiều biện pháp về bảo vệ Tổ quốc như: Củng cố chính quyền Xô Viết ở các cấp; bài trừ nội phản, tiêu diệt bạch vệ; đẩy mạnh phát triển kinh tế văn hóa, khoa học kĩ thuật, vận dụng đường lối đối ngoại khôn khéo, kiên quyết về nguyên tắc, mềm dẻo về sách lược, triệt để lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù, hết sức chăm lo xây dựng quân đội kiểu mới Lênin cùng Đảng Bôn-sê-vích Nga lãnh đạo nhân dân, tranh thủ thời gian hòa bình, xây dựng đất nước mạnh lên mọi mặt, từng bước biến các tiềm lực thành sức mạnh tổng hợp hiện thực của nền quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.[2;306]

Trong những điều kiện xác định, Mác - Lênin chỉ r yếu tố chính trị, tinh thần giữ vai trò quyết định đến sức mạnh chiến đấu của Quân đội Lênin khẳng định: “Trong mọi cuộc chiến tranh rốt cuộc thắng lợi đều tuỳ thuộc vào

sự phối hợp, kết hợp với nhau của quần chúng của lực lượng Quân đội đang

đổ máu trên chiến trường” Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành b ng con đường bạo lực kết hợp giữa lực lượng chính trị của quần chúng với lực lượng vũ trang, đặc biệt coi trọng sự phối hợp của lực lượng cách mạng

hi bàn về chiến tranh cách mạng, Lênin chỉ ra: Chiến tranh là thử thách toàn diện giữa các bên tham chiến ởi trong chiến tranh sự đối đầu khốc liệt giữa các bên tham chiến không chỉ về mặt quân sự, mà bao giờ cũng diễn ra sự kết hợp đan xen giữa các lực lượng, giữa các mặt trận: chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa Vì vậy, bên nào không nhận r điều đó

7

sẽ bị hạn chế sức mạnh và dẫn đến thất bại Điều đó chứng tỏ để nâng cao sức mạnh của quân đội cần phải gắn kết, phối hợp và nâng cao sức mạnh của lực lượng vũ trang

Lênin cũng chỉ ra r ng: Đảng Cộng sản phải lãnh đạo mọi mặt sự nghiệp bảo

vệ Tổ quốc Đảng phải đề ra chủ trương, chính sách phù hợp với tình hình, có sáng kiến để lôi kéo, kết hợp quần chúng và phải có đội ngũ Đảng viên gương mẫu, hi sinh Trong quân đội, chế độ chính ủy được thực hiện, cán bộ chính trị được lấy từ những đại biểu ưu tú của công nhân, thực chất đó là người đại diện của Đảng, để thực hiện sự lãnh đạo của Đảng trong Quân đội Đảng hướng dẫn, giám sát các hoạt động của các cấp tổ chức xã hội, các đoàn thể nhân dân lao động Sự lãnh đạo của Đảng cộng sản là nguyên tắc cao nhất, là nơi chỉ đạo phối hợp của lực lượng vũ trang tạo ra sức mạnh tổng hợp trên mọi mặt để bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Như vậy, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, phối hợp hoạt động các thành phần, lực lượng là yếu tố cơ bản để tạo nên sức mạnh tổng hợp, là nhân tố hết sức quan trọng có giá trị to lớn đem lại thắng lợi cho cách mạng và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Nhờ có sức mạnh theo quan điểm của Mác – Lênin mà làm cho các cuộc cách mạng của ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, nhờ đó mà ta tìm ra được những chủ trương, cơ chế tác động, chính sách phù hợp để đánh kẻ thù, biết kết hợp với nhau để tạo nên sức mạnh

to lớn, sức tổng hợp, làm hạn chế và suy yếu sức mạnh mọi mặt của đối phương giành thắng lợi

1.2.2 Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhất quán quan điểm: Phối hợp giữa các lực lượng là nhân tố tạo nên sức mạnh tổng hợp đó sức mạnh của toàn dân tộc, của các cấp, các ngành từ trung ương đến cơ sở, là sức mạnh của nhân tố

8

chính trị, quân sự, kinh tế, văn hoá - xã hội, sức mạnh truyền thống với hiện đại, sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư khích lệ tinh thần chiến đấu của cán

bộ, chiến sĩ bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích Trong

thư, Người nêu rõ: “Trước kia, ta phải lừa địch ra mà đánh Nay địch tự ra cho ta đánh Đó là một cơ hội tốt cho ta” Người nhấn mạnh: “Bộ đội chủ lực đánh Bộ đội địa phương, dân quân du kích cũng đánh Các lực lượng phải phối hợp với nhau chặt chẽ để tiêu diệt sinh lực của địch, để đánh tan kế hoạch Thu - Đông của chúng” [10;341]

Điểm xuất phát để ra đi tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh

là nhận thức rõ và có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh tổng hợp của dân tộc

Đó là sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước; tinh thần đoàn kết; ý chí độc lập, tự lực, tư cường, truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất cho độc lập, tự do Phối hợp các lược lượng để tạo ra sức mạnh tổng hợp và vận dụng phát huy nó của Chủ tịch Hồ Chí Minh là phát huy chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chân chính của nhân dân ta, đồng thời cũng là của nhân dân các nước thuộc địa đấu tranh với chủ nghĩa thực dân giành độc lập, tự do cho dân tộc Nhận thức của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phối hợp giữa các lực lượng được hình thành từng bước, thông qua hoạt động thực tiễn và được tổng kết thành lý luận

Trong phối hợp giữa các lực lượng để phát huy sức mạnh tổng hợp, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo phải động viên và phát huy sức mạnh của chiến tranh nhân dân, thực hiện toàn dân đánh giặc Người cũng chỉ r :

“Trước kia đánh nhau về mặt quân sự nhưng ngày nay đánh nhau về đủ mặt quân sự, chính trị, ngoại giao, kinh tế, tư tưởng” và không dùng sức mạnh kết hợp của toàn dân toàn quân về đủ mọi mặt để ứng phó thì không thắng lợi được 11;298]

9

Trong tác chiến, cần kết hợp chặt chẽ chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy, phối hợp giữa các lực lượng, các chiến trường và các mặt đấu tranh, đánh địch ở nhiều môi trường, cả tiền tuyến và hậu phương, tất cả lực lượng cùng đánh Theo người chỉ có tiến công kiên quyết, liên tục mới phát huy được sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân, có tiến công mới giành được quyền chủ động, ngược lại có nắm quyền chủ động mới đảm bảo thế tiến công Xuất phát từ đặc điểm của chiến tranh cách mạng Việt Nam là

“Nước nhỏ đánh nước lớn”, “lấy yếu chống mạnh”, “lấy ít địch nhiều” tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự phối hợp của toàn dân, toàn lực lượng, của mọi vũ khí với cách đánh sáng tạo phối hợp nhịp nhàng

Như vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh về phối hợp giữa các lực lượng rất quan trọng người luôn chủ trương chỉ đạo phối hợp trên mọi mặt để có thể tạo ra được sức mạnh tổng hợp, những ưu thế giành thắng lợi, người cũng khẳng định chỉ có sức mạnh tổng mới đem lại thắng lợi cho cách mạng Việt Nam ta, là nhân tố chủ chốt để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, cần được vận dụng, kế thừa và phát triển nó một cách sáng tạo, chỉ có sức mạnh tổng hợp mới đem lại thành công nhất định

1.2.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

Kế thừa chủ nghĩa Mác - Lênin, nghệ thuật đánh giặc giữ nước của ông cha ta cũng như tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta đã khẳng định phối hợp giữa các lực lượng vũ trang để tạo thành sức mạnh tổng hợp là nghệ thuật, quan điểm quan trọng hàng đầu, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng và công cuộc xây dựng đất nước xã hội chủ nghĩa hiện nay

Từ khi Đảng ra đời và trong suốt quá trình đấu tranh giành chính quyền

và chiến tranh giải phóng dân tộc thống nhất đất, trên cơ sở đường lối chính trị đúng đắn của Đảng, đường lối quân sự hình thành và không ngừng phát triển từng bước qua mỗi thời kỳ cách mạng và chiến tranh cách mạng của

10

nhân dân ta Đảng đã khẳng định phối hợp giữa các Lực lượng vũ trang tạo ra sức mạnh tổng hợp là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của nhân dân Việt Nam Thực tế khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng đã chỉ

rõ, chỉ có dựa trên nền tảng chính trị vững chắc của toàn dân, đường lối quân

sự của Đảng mới tạo nên thế trận toàn dân đánh giặc, mới biến được sức mạnh chính trị của toàn dân thành sức mạnh tổng hợp, toàn diện, để thắng địch trên chiến trường

Chỉ có phối hợp cao độ sức mạnh của ba thứ quân, thắng địch về quân

sự trên chiến trường mới đưa kháng chiến đến thắng lợi, vì đánh thắng về quân sự là phương thức quyết định đập tan ý chí xâm lược của kẻ thù Để phối hợp, phát huy đầy đủ sức mạnh của ba thứ quân, trong xây dựng Đảng đặc biệt quan tâm chỉ đạo tổ chức các lực lượng một cách hợp lý, có số lượng thích hợp, có chất lượng cao, lấy chất lượng làm chính; trong tác chiến, Đảng lãnh đạo giải quyết tốt vấn đề nâng cao hiệu lực chiến đấu của từng thứ quân, đặc biệt là của bộ đội chủ lực trong những chiến dịch có ý nghĩa chiến lược quan trọng

Để giành thắng lợi trong chiến tranh, trên cơ sở dựa vào đường lối và nhiệm

vụ chính trị đường lối và nhiệm vụ quân sự, phối hợp mọi lực lượng tiến hành chiến tranh, lấy lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt, còn phải có cách đấu tranh vũ trang thích hợp trên tất cả các mặt của toàn bộ cuộc chiến tranh cũng như phải có cách đánh thích hợp về mặt quân sự Trong phối hợp giữa các lực lượng, Đảng ta đã chỉ đạo phát động toàn dân tiến hành chiến tranh toàn diện theo phương châm đánh lâu dài và dựa vào sức mình là chính với một nghệ thuật quân sự sáng tạo và độc đáo

Như vậy, phối hợp lực lượng vũ trang theo quan điểm của Đảng ta là phát huy sức mạnh của toàn dân, phối hợp giữa các lực lượng, thực hiện đúng các chủ trương đường lối chỉ đạo của Đảng, thực hiện cuộc chiến tranh toàn dân,

11

toàn diện với cách đánh linh hoạt sáng tạo, trong đó lực lượng vũ trang làm nòng cốt Phối hợp giữa các lực lượng là yếu tố quyết định đến thắng lợi của nhân dân ta, độc lập dân tộc

1.3 Cơ sở thực tiễn về nghệ thuật phối hợp Lực lượng vũ trang

1.3.1 Nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang của ông cha ta

Nghệ thuật phối hợp Lực lượng vũ trang của ông cha ta từng bước phát triển và được sử dụng phổ biến qua các cuộc khởi nghĩa vũ trang, chiến tranh giải phóng dân tộc Nó được kế thừa, vận dụng phát triển một cách sáng tạo đem lại những thắng lợi cho các cuộc cách mạng của ông cha ta, tiêu biểu như cuộc kháng chiến chống Tống, kháng chiến chống Nguyên - Mông, kháng chiến chống Minh và kháng chiến chống xâm lược Mãn Thanh

Vào những năm 1068 – 1076, nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta một lần nữa Trước tình hình đó, Lý Thường Kiệt cho r ng: “Ngồi yên đợi giặc sao

b ng đánh trước để bẻ gãy mũi nhọn của nó” Chủ trương “ Tiên phát chế nhân”, ông quyết định mở trận tiến công đại quy mô sang đất Tống [12;40] Ngày 27 tháng 10 năm 1075, cuộc tiến công bắt đầu, với hai cánh quân khoảng 10 vạn người

Vào những ngày trung tuần tháng 1 năm 1076 đạo quân chủ lực của ta từ hâm Liên đã tiến đến Ung Châu Tại đây hai cánh quân đã gặp nhau, dưới

sự chỉ huy trực tiếp của Lý Thường Kiệt quân ta bao vây bốn mặt thành và gấp rút chuẩn bị bước vào trận đánh chiếm thành Ung Châu Thực hiện kế hoạch từ ngày 17 tháng 1 năm 1076 đến tháng 3 năm 1076, Lý Thường Kiệt

đã chỉ huy quân thủy bộ tiến công các căn cứ của địch ở biên giới phía Bắc nước ta và giành thắng lợi Trước kế hoạch tiến công bất ngờ, phối hợp linh hoạt, đã phát huy được tối đa sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, nhất là quân thủy bộ Sau khi đánh thắng Lý Thường Kiệt rút quân về nước và điều hàng vạn binh sĩ cũng nhân dân xây dựng chiến tuyến sông Như Nguyệt

12

Chiến tuyến sông Như Nguyệt hình thành thế trận phòng ngự có chính diện rộng, có chiều sâu cao Thế trận này đã phát huy được đầy đủ sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong chiến đấu, kể cả tiến công hay phòng ngự

Trong trận trên sông Như Nguyệt, cuộc tiến công của thủy quân ta mặc dù bị tổn thất nhưng đã gây cho địch nhiều thiệt hại nặng nề về lực lượng và làm cho thế trận địch bị đảo lộn Lợi dụng thời cơ, Lý Thường Kiệt cho 3 vạn quân trong đêm bất ngờ vượt sông vào sườn trái của địch ở bến sông Như Nguyệt, đánh vào sườn tây của đạo quân Quách Quỳ, chiếm Việt Yên Các đạo quân thừa thắng phát triển tiến công, đánh chiếm các trại quân Tống ở khu vực chùa Đổ, Tiên Lát và Ai Quan Cùng lúc đó, một cánh quân của ta vốn là lực lượng phòng ngự ở biên giới đã dãn ra trong quá trình địch tiến quân vào nước ta, với gần 1 vạn quân đánh vào sau lưng cụm quân Triệu Tiết Hai cánh quân chủ lực của ta từ mặt tây và mặt đông như hai gọng kìm xiết chặt lấy chúng Kết hợp với tiến công quân sự, Lý Thường Kiệt còn tiến công

cả ngoại giao làm phát huy tối đa được sức mạnh tổng hợp của mọi lực lượng

Có thể nói, chiến tuyến sông Như Nguyệt là một công trình quân sự lớn của quân dân ta ở thế kỉ XI, được xây dựng một cách hợp lý, khoa học Đặc điểm nổi bật của thế trận này là bố trí trên diện rộng, có trọng điểm, chiều sâu, phối hợp chặt chẽ giữa quân chủ lực với quân địa phương tạo thành sức mạnh to lớn nh m đánh địch cả phía trước và phía sau Mặt khác, Lý Thường Kiệt không chủ trương phòng ngự đơn thuần, bị động, mà ngay trong phòng ngự

đã dự kiến những đòn phản kích của những cụm quân cơ động để thực hành tiêu diệt lớn quân địch, đánh trả quyết liệt những cuộc tiến công của chúng, kiên quyết phản kích khi chúng lọt vào trận địa, đồng thời kết hợp phối hợp giữa các lực lượng để đánh ngăn chặn, tiêu diệt đạo thủy binh địch Ông cũng chủ trương đánh vào sau lưng địch b ng mọi thủ đoạn tập kích, phục kích, quấy rối, đánh phá giao thông vận tải chuyển lương thực của địch Từ hành

13

động tiến công sang đất địch, phá bàn đạp tiến công của chúng, tranh thủ thời gian thực hành chuẩn bị ở trong nước, phối hợp nhịp nhàng linh hoạt giữa các lực lượng đã phát huy được sức mạnh tổng hợp, phát huy được thế mạnh của

ta, khoét sâu chố yếu của địch, đánh địch cả b ng chặn đánh trước sau, buộc địch phải chuyển từ tiến công sang phòng ngự, tạo điều kiện và thời cơ để phản công tạo sức mạnh tổng hợp với sự kết hợp chặt chẽ của mọi nguồn lực

và lực lượng

Ở thế kỉ 13, trong vòng ba chục năm, dân tộc Việt Nam đã tiến hành liên tiếp

ba cuộc kháng chiến, giành thắng lợi oanh liệt trước một đối tượng xâm lược hùng mạnh và tàn bạo vào bậc nhất trong lịch sử lúc đó đế quốc Nguyên - Mông Với ý chí sắt đá bảo vệ độc lập, chủ quyền, với tinh thần đoàn kết keo sơn cả nước một lòng, với tinh thần xả thân, sẵn sàng chịu đựng và vượt qua những hy sinh và sức sáng tạo trong vận dụng nghệ thuật quân sự, tổ tiên ta trong cuộc đó sức chênh lệch này đã phát huy sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang, càng đánh càng mạnh, cuối cùng phải cam chịu thảm bại Tháng 5 năm 1285, Trần Quốc Tuấn cùng với Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật đem quân ra Bắc phân làm hai tập đoàn kỳ, chính: Tập đoàn quân của Trần Quang Khải đánh hệ thống đồn giặc trên sông Hồng phía Nam Thăng Long rồi tiến lên giải phóng kinh thành, còn tập đoàn quân của Trần Quốc Tuấn đi vòng qua các lộ phía Đông, tiến về Vạn Kiếp, nơi này đã có quân các vương hầu chờ đón để cùng tiến đánh quân địch từ phía sườn và phía sau, tiêu diệt quân địch rút chạy Trong lần tiến công chiến lược này là bên cạnh mưu

kế hoàn hảo, còn có sự thực hiện kiên quyết, phối hợp chặt chẽ giữa chính binh và kỳ binh, phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng này làm cho địch thảm bại, rút chạy.Và các trận Quế ương và Sông Sách cũng như các trận truy kích ở Vĩnh ình cùng cánh quân do Trần Hưng Đạo chỉ huy

và bắt sống chỉ còn một nhóm nhỏ chạy thoát, cuộc kháng chiến lần thứ ba thắng lợi oanh liệt

Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của nhà Trần, Nghệ thuật phối hợp các lực lượng đã có bước phát triển mạnh mẽ Nhà quân sự thiên tài Trần Hưng Đạo cùng các tướng lĩnh nhà Trần đã đề ra những tư tưởng, phối hợp giữa các lực lượng, biết cách lợi dụng chỗ yếu của địch để phát huy được sở trường, sức mạnh của ta đánh thắng kẻ thù Trần Hưng Đạo đã đề ra nguyên tắc quân sự độc đáo : “ ĩ đoàn chế trường là lệ thường của binh pháp” [13; 45] đó là nghệ thuật phối hợp các lực lượng vũ trang để phát huy sức mạnh tổng hợp mà ông cha ta sử dụng trong đấu tranh giải phóng dân tộc, nó trở thành bài học có giá trị trong xây dựng và Bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Đến thế kỷ XV, cuộc kháng chiến chống quân Minh do Hồ Quý Ly lãnh đạo, được tiến hành trong lúc nội tình đất nước không yên, chính quyền

15

không được lòng dân, do đó không phát huy được sức mạnh của thế trận "cả nước đánh giặc"; nặng về phòng ngự bị động và thiếu linh hoạt trong vận dụng cách đánh nên sớm thất bại Đến khởi nghĩa Lam Sơn và chiến tranh giải phóng dân tộc do Lê Lợi, Nguyễn Trãi lãnh đạo không chỉ biết khắc phục những hạn chế của cuộc kháng chiến trước đó mà còn có nhiều sáng tạo về nghệ thuật quân sự trong khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng dân tộc

Đại đa số nghĩa quân Lam Sơn là những người "mạnh lệ" - những người nghèo khổ bị bọn xâm lược và phản động áp bức nhiều nhất, theo tiếng gọi khởi nghĩa họ đã đến tập hợp, trở thành những nghĩa binh dũng cảm Với mục đích chính nghĩa hợp lòng dân nên nghĩa quân Lam Sơn được đông đảo nhân dân ủng hộ, từ đó Lê Lợi, Nguyễn Trãi đã phát động được một cuộc chiến tranh nhân dân, kết hợp tiến công địch b ng cả sức mạnh tổng hợp của nghĩa quân và sự nổi dậy của quần chúng nh m tiến công bao vây, diệt địch

và giành quyền tự chủ

Trong khởi nghĩa và chiến tranh, bộ chỉ huy nghĩa quân rất coi trọng việc tạo thời, lập thế, từng bước chuyển hóa lực lượng, xoay chuyển tình thế Sự phát triển của nghĩa quân gắn liền với nghệ thuật từng bước chuyển thế trận, phát huy sức mạnh tổng hợp Nghĩa quân càng đánh càng mạnh, "mất biến thành còn, nhỏ hóa ra lớn", còn quân địch càng đánh càng thua "mạnh hóa ra yếu, yếu lại thành nguy" Với việc lựa chọn rất đúng đắn phương hướng và mục tiêu của các cuộc tiến công chiến lược, khéo kết hợp giữa vây thành với diệt viện, bộ chỉ huy nghĩa quân đã dẫn giải cuộc chiến tranh giải phóng đi hết từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, cuối cùng đi đến thắng lợi hoàn toàn

Trong khởi nghĩa và chiến tranh chống quân Minh xâm lược, nhiều hình thức chiến thuật đã được vận dụng thành công Phục kích, tập kích là chiến thuật sở trường nhất của nghĩa quân, được sử dụng có hiệu quả trong suốt quá trình khởi nghĩa Chiến thuật vây thành và đánh thành cũng được vận

Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mãn Thanh (1788 – 1789) nghệ thuật phối hợp các lực lượng đã có sự phát triển rực rỡ Trước sức tiến công ồ ạt và quy mô của 29 vạn quân Thanh, theo chủ trương của Ngô Thì Nhậm, quân Tây Sơn đã rút khỏi Thăng Long về Tam Điệp - Biện Sơn để bảo toàn lực lượng, tạo điều kiện và thời cơ để chờ đại quân Nguyễn Huệ từ phía Nam ra tiến hành phản công lại giặc Đó là một kế hoạch chiến lược sáng suốt Ngô Thì Nhậm đã xem xét sức mạnh chiến tranh trong mối tương quan giữa địch và ta cả về thế và lực, cả về chính trị lẫn quân sự Ông không chỉ thấy rõ hiện trạng trước mắt mà còn thấy trước sự chuyển biến “nhân tình thế thái” sẽ đưa đến sự chuyển biến của “quân cơ” do hành động cướp nước của giặc Thanh và những hành động bán nước của bọn vua tôi nhà Lê gây ra, sự chuyển biến đó sẽ theo chiều hướng từ chỗ bất lợi cho ta thành có lợi cho ta, bất lợi cho địch

Trong điều kiện phải lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh với lực lượng chủ yếu là quân đội chính quy, Nguyễn Huệ dùng lối hành quân thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chọn đúng hướng, điểm đúng huyệt, phối hợp giữa các lực lượng đánh địch trên thế áp đảo, khiến quân thù tuy có binh hùng tướng

và từng trận đánh Sử dụng hai đạo quân vào hướng chủ yếu, ông đã tạo được thế uy hiếp ở trước mặt và cạnh sườn để bao vây, tiến công chúng Từ thế uy hiếp mạnh mẽ ở hướng chính, ông lại tạo được ưu thế cho hướng vu hồi dễ dàng diệt gọn mấy nghìn quân của Sầm Nghi Đống, rồi nhanh chóng thọc sâu vào đầu não địch với thế như chẻ tre Uy thế áp đảo ở hướng này lại tạo thêm

uy lực cho hướng chính đánh trận then chốt quyết định ở Ngọc Hồi

Cùng một lúc đánh địch b ng nhiều mũi trên nhiều hướng, kết hợp chính binh và kỳ binh, giữa đánh chính diện và đánh vu hồi, nhanh chóng chia cắt, làm tan rã và tiêu diệt quân địch là điểm nổi bật của cách đánh Nguyễn Huệ và quân Tây Sơn trong trận quyết chiến chiến lược Chiến thuật phát huy sức mạnh tổng hợp của quân đội Tây Sơn đã có bước phát triển trong việc nâng cao vai trò của hỏa lực và cơ động để phá vỡ đội hình địch, thực hiện đòn đột kích liên tiếp cho đến thắng lợi

Trong chiến đấu không đơn thuần dùng bộ binh hoặc bộ binh làm nhiệm vụ chủ yếu nhất mà đã có sự phối hợp chiến đấu giữa bộ binh với pháo binh, tượng binh và kỵ binh Chiến thuật dàn đều binh lực đã được thay thế

b ng chiến thuật tập trung binh lực đột kích mãnh liệt trên một điểm quyết

cả các quân binh chủng nh m tạo ra sức mạnh tổng hợp cho quân đội ta giành thắng lợi

Như vậy, những lần kháng chiến chống quân xâm lược là những lần thể hiện,

tổ chức, hiệp đồng phối hợp các lực lượng rất tài tình của ông cha ta, là nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự của tổ tiên ta Vì vậy, các thời đại phải có tư tưởng, phương châm, biết vận dụng nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang vào công cuộc xây dựng đất nước, củng cố quốc phòng thời bình cũng như thời chiến, gắn chặt dân với nước, phát huy sức mạnh toàn dân xây dựng, ảo

1953 và chiến dịch Hòa ình

a) Cách mạng tháng Tám năm 1945

ưới sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh tổng hợp đã được phát huy cao độ đặc biệt trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 đập tan chế độ thực

19

dân, phong kiến, xây dựng nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời là một sự kiện lịch sử trọng đại của nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh liên tục sau gần 90 năm để giành quyền được hưởng độc lập dân tộc Thắng lợi có tầm vóc vĩ đại này là kết quả tổng hợp của nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là nghệ thuật chọn thời cơ cách mạng

và phối hợp các lực lượng phát huy được sức mạnh tổng hợp để tiến hành tổng khởi nghĩa, giành chính quyền trong phạm vi cả nước của Đảng ta Tận dụng thời cơ, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung chỉ đạo thực hành tổng khởi nghĩa; chủ động tổ chức phối hợp hiệp đồng của toàn quân ở từng vùng và trên quy mô cả nước Quán triệt và chấp hành Lệnh tổng khởi nghĩa của Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, từ ngày 14 tháng 8 năm 1945 các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo được huy động tổ chức thành những đội quân chính trị đông đảo và đội quân vũ trang, trong đó có Việt Nam Giải phóng quân và Lực lượng vũ trang các địa phương làm nòng cốt, xung kích ở khắp ba miền ắc, Trung, Nam, do Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc và các Đảng bộ địa phương lãnh đạo Toàn bộ lực lượng chính trị và lực lượng quân sự tham gia Tổng khởi nghĩa quán triệt và thực hiện theo 3 nguyên tắc do Hội nghị toàn quốc của Đảng đề ra Một là, tập trung lực lượng vào những mục tiêu chính Hai là, thống nhất các mặt chính trị, quân

sự, hành động và chỉ huy a là, kịp thời tổ chức hành động đồng loạt, phối hợp giữa các lực lượng, không bỏ lỡ cơ hội

Nhờ phát đồng kịp thời và sự phối hợp, hiệp đồng giữa các lực lượng

vũ trang tiến hành Tổng khởi nghĩa đúng thời cơ và vận dụng theo 3 nguyên tắc chỉ đạo, Đảng ta đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của toàn quân, đại đoàn kết toàn dân, tạo nên sức mạnh áp đảo kẻ thù, nhanh chóng giành thắng lợi Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 thành công do Đảng ta và Chủ tịch Hồ

20

Chí Minh lãnh đạo, chủ động kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị với lực lượng quân sự, tiến hành khởi nghĩa từng phần, tiến lên Tổng khởi nghĩa trên quy mô cả nước

Thực hiện Lệnh Tổng khởi nghĩa của Trung ương, đông đảo nhân dân ở nhiều địa phương có đội quân vũ trang (tổ, đội) hỗ trợ đã đồng loạt nổi dậy, giành chính quyền Ở một số địa phương, tuy chưa nhận được Lệnh Tổng khởi nghĩa, nhưng thực hiện Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, các đảng bộ đã lãnh đạo quần chúng nhân dân, có các đội tự

vệ xung kích nổi dậy, giành chính quyền ở địa phương

ưới sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, cuộc Tổng khởi nghĩa do các đảng

bộ tỉnh, thành phố trực tiếp lãnh đạo diễn ra trên cả nước rất đa dạng, phong phú Hầu hết các tỉnh, thành phố đều tổ chức khởi nghĩa dưới hình thức kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, giữa đấu tranh chính trị với đòn tiến công quân sự, trong đó lực lượng chính trị tiến hành đấu tranh chính trị đóng vai trò quyết định, lực lượng vũ trang thực hiện đấu tranh vũ trang đóng vai trò chế áp lực lượng địch, kết hợp với sách lược mềm dẻo, cô lập và vô hiệu hóa quân thù nên giành được thắng lợi nhanh gọn, ít đổ máu Trong tất cả các tỉnh, thành phố, đặc khu trong cả nước tiến hành khởi nghĩa, có 36 tỉnh, thành phố về cơ bản ta tổ chức phối hợp lực lượng khởi nghĩa bắt đầu từ xã, huyện, phát triển lên tỉnh lỵ, từ ngoại thành vào nội thành, rồi kết thúc ở một số huyện, xã còn lại; 15 tỉnh tổ chức lực lượng tiến hành khởi nghĩa ở tỉnh lỵ trước rồi lan về các huyện và 11 tỉnh, đặc khu khu tổ chức phối hợp với nhau khởi nghĩa trong một ngày

Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa ở các tỉnh, thành phố, đặc biệt là thắng lợi ở Hà Nội ngày 19 tháng 8, Huế ngày 23 tháng 8 và Sài Gòn ngày 25 tháng 8 đã tác động mạnh tới phong trào nổi dậy ở các địa phương trong cả nước Nhờ phối hợp nhịp nhàng, kịp thời các đòn đấu tranh của bộ đội, nổi

21

dậy của quần chúng có tự vệ vũ trang xung kích hỗ trợ, kết hợp chặt chẽ đòn tiến công quân sự của lực lượng vũ trang, chỉ trong nửa tháng (từ ngày 14 tháng 8 đến 28 tháng 8 năm 1945), cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi cả nước đã giành thắng lợi, để ngày 2 tháng 9 năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa ra đời, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc và đặt

cơ sở để xây dựng, phát triển toàn diện đất nước

b) Chiến dịch Việt Bắc - Thu Đông 1947

Thực hiện mưu đồ triệt phá cơ quan đầu não kháng chiến, tiêu diệt bộ đội chủ lực của ta nh m giành thắng lợi quyết định kết thúc chiến tranh, ngày

07 tháng 10 năm 1947, thực dân Pháp huy động lực lượng tinh nhuệ nhất trong hải quân, lục quân, không quân khoảng 10 nghìn quân tiến công ồ ạt theo 3 hướng: đường không, đường bộ và đường sông vào vùng căn cứ địa Việt Bắc

ưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tổng chỉ huy và các mặt trận, bộ đội địa phương, dân quân, du kích và nhân dân các dân tộc Việt Bắc đã thực hiện triệt để “tiêu thổ kháng chiến”, “tiễu phỉ giữ nhà” tránh các cuộc càn quét, đánh phá, cướp bóc của quân Pháp Do vậy, “Những nhát búa tiến công của địch đã giáng vào chân không Chúng ta đã kịp thời khai thác đúng chỗ yếu nhất của cuộc tiến công là những đoàn quân xa, những chiến thuyền buộc phải thường xuyên di chuyển trên những trục đường bộ, đường sông nhất định để duy trì sức sống cho một đạo quân lớn không thể tìm ra lương thực, đạn dược

ở địa phương Nó cho phép những đơn vị nhỏ của ta với trình độ, trang bị hạn chế có thể giáng trả quân địch những đòn hiệu quả” [7; 210] Lực lượng vũ trang của các địa phương trong căn cứ địa Việt Bắc còn tích cực, chủ động phá các công trình kiên cố, cầu đường, đắp ụ chống xe tăng cản địch; làm trận địa giả, trận địa nghi binh để lừa địch; cắm chông tre, chông sào ở các khu vực trống trải đề phòng địch nhảy dù… Đồng thời, lực lượng này còn đảm

22

trách việc kiểm soát, tuần tra, canh gác những khu vực bố trí các cơ quan lãnh đạo của Đảng, Nhà nước; các nhà máy, xí nghiệp, kho tàng; đoạn đường trọng điểm, những nơi xung yếu… Với nghệ thuật phối hợp các lực lượng linh hoạt, khéo léo của Bộ Tổng chỉ huy, chiến dịch đã có nhiều hình thức, biện pháp đánh địch sáng tạo đạt hiệu suất chiến đấu cao: phối hợp với Lực lượng vũ trang địa phương vừa làm nhiệm vụ bảo vệ, vừa nghi binh, tạo giả (đốt rơm,

rạ tạo khói; gây tiếng nổ…) nh m thu hút hỏa lực địch về trận địa giả, tạo điều kiện, thời cơ cho các đơn vị bộ đội chủ lực (bộ binh, pháo binh, pháo cao xạ) nổ súng tiến công tiêu diệt địch Cùng với đó, ộ Tổng chỉ huy đã tổ chức phối hợp hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng trong từng mặt trận, giữa các mặt trận phục kích, bao vây, tiêu hao, tiêu diệt lực lượng chi viện, tiếp tế, trên sông, trên bộ, thậm chí còn đánh tiêu diệt những bộ phận nhỏ n m sâu trong địa bàn chiến dịch

Có thể khẳng định r ng, với việc vận dụng linh hoạt nguyên tắc tập trung lực lượng, chúng ta vừa tạo được ưu thế ở những địa điểm, thời cơ quyết định, vừa giữ được yếu tố bí mật, bất ngờ, từ đó cơ động, phục kích đánh vào chỗ yếu, chỗ sơ hở để tiêu diệt địch o tổ chức, biên chế lực lượng chủ lực hợp lý, khoa học, nên các “đại đội độc lập” và “tiểu đoàn tập trung”

đã phát huy tối đa sở trường, sức mạnh, thế mạnh của từng loại vũ khí trên từng mặt trận Trên hướng Tây (Sông Lô), ộ đội Pháo binh vừa tổ chức lực lượng bảo vệ, nghi binh lừa địch, vừa mưu trí, dũng cảm bố trí pháo ở sát bờ sông bắn chìm nhiều tàu địch, đánh thắng nhiều trận

Như vậy, với việc phối hợp binh lực thích hợp, chặt chẽ, phát động phong trào toàn dân đánh giặc, cả nước phối hợp với Việt ắc; dùng cách

“đánh nhỏ ăn chắc”, phối hợp tác chiến của các “tiểu đoàn tập trung” với hoạt động của các “đại đội độc lập” và lực lượng vũ trang tại chỗ, quân và dân ta

đã làm thất bại cuộc tiến công của quân Pháp, góp phần đẩy mạnh phong trào

23

chiến tranh du kích trên toàn chiến trường Việt ắc Nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang hợp trong chiến dịch năm xưa là một bước sáng tạo, trở thành phương thức cần thiết để phát động phong trào toàn dân đánh giặc, tạo thế, tạo lực cho “du kích chiến” phát triển và “du kích vận động chiến” có đà mở rộng ra phạm vi chiến trường cả nước Đây là bước phát triển mới, đặt nền móng cho nghệ thuật chiến dịch Việt Nam; góp phần vào thắng lợi của quân

và dân ta trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược

c) Chiến dịch Hạ Lào năm 1953

Chiến dịch Trung Lào và Hạ Lào đã buộc Na-va phải phân tán khối cơ động chiến lược của chúng góp phần làm giảm khối lượng chủ lực địch trên chiến trường chính ắc ộ, nhất là đối với hướng chính Điện iên Phủ

Quân ta đã phối hợp với nhau đánh vào những nơi hiểm yếu và sơ hở của địch để mở chiến dịch tiến công, không ngừng thọc sâu về phía hậu phương của địch, từng bước làm đảo lộn thế phòng thủ của chúng Càng đánh xuống phía Nam, quân ta càng khoét sâu điểm yếu cơ bản của địch là mâu thuẫn giữa chiến trường rộng với binh lực hạn chế, giữa tập chung binh lực trên chiến trường chính và đối phó với nhiều mũi, nhiều hướng tiến công của

ta, hoặc co cụm lại giữa những vị trí the chốt, những mút giao thông chiến lược quan trọng Làm cho ta phát huy được sở trường tạo ra sức mạnh to lớn giành thắng lợi

Lực lượng của ta chủ động phối hợp với lực lượng vũ trang Lào đánh vào những vùng quan trọng về chiến lược nhưng mỏng yếu của địch, phá vỡ tùng mảng thế trận của địch Quân ta đã phối hợp chặt chẽ hoạt động giữa các cách, các mũi của lực lượng chủ lực, giữa bộ đội Việt Nam với nhân dân nước bạn, giữa chủ lực ta với lực lượng vũ trang địa phương Đó là sự hiệp đồng

Trên cơ sở phân tích đánh giá đúng tình hình, ộ Chính trị, Tổng Quân

ủy Trung ương quyết định chuyển từ tác chiến phản công sang tiến công tiêu diệt địch Tổng Quân uỷ nhanh chóng xác định quyết tâm chiến đấu, kịp thời

đề xuất phương án tác chiến đánh địch trên cả 2 mặt trận: tiến công tiêu diệt địch ở Hoà ình; đồng thời, tiến công, bao vây, tiêu hao, giam chân, căng xé lực lượng địch ở Trung du và Đồng b ng ắc ộ; đẩy mạnh hoạt động du kích, xây dựng các tổ chức chính trị, vũ trang ở những địa bàn đã mất hoặc chưa có, làm cơ sở để tập hợp quần chúng đấu tranh, vạch mặt kẻ thù Tổng Quân uỷ nhận định: đây là thời cơ thuận lợi cho ta tiêu diệt địch, thu hẹp phạm vi chiếm đóng của chúng, mở rộng địa bàn hoạt động của ta Đánh ra Hoà ình, quân Pháp sẽ phải đối mặt với những khó khăn: địa hình rừng núi, cách xa “hậu phương”; hệ thống công sự chưa kịp xây dựng kiên cố, vững chắc nên phải rải quân trên một tuyến dài mà không có “boong-ke” bảo vệ Đối với ta, tuy lúc đầu ở thế bị động, nhưng các lực lượng ở mặt trận chính diện có điều kiện phát huy sở trường đánh địch ở địa hình rừng núi, gần căn

cứ, thuận tiện cho việc chỉ huy, chi viện, ứng cứu Còn ở mặt trận sau lưng địch, mặc dù phạm vi không gian tác chiến rộng, địa hình đồng b ng trống trải dễ bị địch phát hiện, nhưng lực lượng của ta được nhân dân che chở, đùm bọc… Căn cứ vào những phân tích, đề xuất đúng đắn mang tính chiến lược của Tổng Quân uỷ, ộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch tiến công vây đánh địch ở Hoà ình; đồng thời, mở mặt trận tác chiến rộng khắp ở vùng sau lưng địch Đây là nghệ thuật chỉ đạo tác chiến tài tình, sáng tạo của Đảng ta

và Chủ tịch Hồ Chí Minh Lần đầu tiên trên chiến trường chính ắc ộ, ta

25

chủ động mở chiến dịch và phối hợp chặt chẽ hai mặt trận: chính diện và sau lưng địch để đánh địch, giành quyền chủ động trên chiến trường

Chiến dịch đã huy động được đông đảo quần chúng nhân dân phối hợp cùng

bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích tham gia chiến đấu với tinh thần dũng cảm, kiên cường, mưu trí, linh hoạt và sẵn sàng cơ động tăng viện, ứng cứu giữa mặt trận chính diện và mặt trận sau lưng địch Chớp thời

cơ khi địch mới đánh chiếm được thị xã Hoà ình, chưa kịp củng cố địa bàn đứng chân, quân và dân ta ở hai mặt trận đồng loạt nổ súng tiến công mãnh liệt vào chỗ hiểm, yếu, thậm chí đánh thẳng vào chỗ mạnh nhưng tương đối

sơ hở của địch, làm cho chúng hoàn toàn bất ngờ, lúng túng, buộc phải vội vàng chuyển từ thế tiến công sang phòng ngự thụ động

Tại mặt trận Hoà ình, quân ta chủ động tiến công tiêu diệt cứ điểm Tu

Vũ - Núi Chẹ - một vị trí quan trọng thuộc tuyến phòng thủ vòng ngoài của phân khu sông Đà; đồng thời, sử dụng lực lượng thọc sâu đánh thẳng vào trung tâm Hoà ình và các mục tiêu trọng yếu, làm cho quân địch tan vỡ từng mảng lớn Ở mặt trận sau lưng địch, ta tổ chức Trung đoàn 48, Đại đoàn 320 cùng với lực lượng vũ trang địa phương tiến công vào thị trấn Phát iệm - căn cứ mạnh của địch ở đồng b ng ắc ộ, làm rung chuyển vùng tề nguỵ mạnh của địch Cùng với đó, ta tổ chức đánh địch từ Vĩnh Phúc, ắc Giang… đến Nam Định, Ninh ình; trong đó, có nhiều địa bàn vùng đồng bào tôn giáo

mà địch cho là đã bình định được, nhưng nhờ có chính sách tôn giáo, dân vận đúng đắn của Đảng, bộ đội ta đã tranh thủ được lòng tin và sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng bào theo đạo Thiên chúa, nhanh chóng đánh chiếm nhiều cơ sở quan trọng của địch, mở rộng căn cứ, thu hẹp đáng kể phạm vi chiếm đóng của địch; xây dựng, phát triển nhiều đội du kích mới ở khắp các địa phương Như vậy, sự phối hợp chặt chẽ về thời gian, chọn mục tiêu hiểm, yếu; các lực lượng phối, kết hợp với nhau tiến công đồng loạt vào nhiều mục tiêu ở hai

Kết luận chương 1

Trải qua lịch sử hình thành và phát triển của lý luận phối hợp các lực lượng phát huy được sức mạnh tổng hợp đáp ứng kịp thời và giúp cho quân đội ta giành thắng lợi trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, dựng nước, giữ nước và trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Phối hợp giữa lực lượng

vũ trang đã xác định những vẫn đề lý luận chung trong thực hành chiến đấu của quân đội ta Chính vì vậy mà trong từng giai đoạn của cuộc đấu tranh, nghệ thuật này ngày càng phát triển và đạt đến trình độ cao kịp thời giúp quân đội ta đánh thắng địch và hoàn thành nhiệm vụ Theo quan điểm của Mác – Lênin và tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh đều nhất quán cho r ng cần phối hợp giữa các lực lượng, các thành phần là nhân tố tạo nên sức mạnh tổng hợp

đó là sức mạnh của nhân tố chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa – xã hội, sức mạnh truyền thống với hiện đại, sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chỉ

có phối hợp lực lượng vũ trang mới đem lại thành công, đem lại thắng lợi cho dân tộc ta ế thừa quan điểm của Mác – Lênin và tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về nghệ thuật phối hợp lực lượng vũ trang mới Đảng ta đã vận dụng sáng tạo trong chiến tranh và giành thắng lợi qua các cuộc kháng chiến, nổi bật là chiến dịch Điện iên Phủ Theo những quan điểm trên thì đó là nhân tố chủ chốt để xây dựng và ảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cần được vận dụng,

kế thừa và phát triển

27

Với mục đích góp phần tạo nên sự thống nhất về quan điểm và nhận thức đúng đắn về phối hợp lực lƣợng vũ trang, làm cơ sở chỉ đạo trong hoạt động huấn luyện, chiến đấu của bộ đội Việc nghiên cứu tổng kết để bổ sung hoàn thiện lý luận về phối hợp lực lƣợng vũ trang là yêu cầu cấp thiết, phù hợp với sự phát triển tiên tiến của đối tƣợng tác chiến và điều kiện mới của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc

28

Chương 2 NGHỆ THUẬT PHỐI HỢP CỦA CÁC LỰC LƯỢNG VŨ TRANG TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN I N PHỦ NĂM 1954 VÀ VẬN DỤNG TRONG XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG HIỆN NAY

2.1 Khái quát về chiến dịch Điện Biên Phủ

Điện Biên Phủ là một thung lũng lòng chảo rộng lớn ở phía Tây vùng rừng núi Tây Bắc Thung lũng này có chiều dài khoảng 18km, chiều rộng khoảng 8km, ở gần biên giới Việt – Lào, n m trên ngã ba đường lớn và đường nhỏ quan trọng Đối với đế quốc Pháp, chúng coi Điện Biên Phủ là một địa bàn chiến lược hết sức quan trọng, có thể trở thành một căn cứ lục quân và không quân có tác dụng rất lợi hại trong âm mưu xâm lược của chúng ở vùng Đông Nam Á

Lực lượng của địch ở Điện Biên Phủ lúc đầu có khoảng 6 tiểu đoàn, đến sau tăng dần để đối phó với cuộc tấn công của ta Khi quân ta bắt đầu tấn công Điện Biên Phủ thì lực lượng của chúng lên đến 12 tiểu đoàn và 7 đại đội

bộ binh, trong quá trình chiến dịch, chúng tăng thêm 4 tiểu đoàn và 2 đại đội nhảy dù tổng cộng là 17 tiểu đoàn bộ binh Ngoài ra còn có 3 tiểu đoàn pháo binh, 1 tiểu đoàn công binh, 1 đại đội xe vận tải có khoảng 200 chiếc và một phi đội không quân thường trực có 14 chiếc, tổng số binh lực là 16200 tên Lực lượng của địch ở Điện Biên Phủ được bố trí thành Tập đoàn cứ điểm gồm 3 phân khu yểm hộ lẫn nhau, tất cả có 49 cứ điểm Mỗi cứ điểm đều có khả năng phòng ngự, nhiều cứ điểm được tổ chức lại thành những cụm cứ điểm gọi là trung tâm đề kháng theo kiểu phức tạp, có lực lượng cơ động, có hỏa lực của mình, xung quanh có hào giao thông và hàng rào dây thép gai, có khả năng độc lập phòng ngự khá mạnh Mỗi một phân khu gồm có nhiều trung tâm đề kháng kiên cố Mỗi một trung tâm đề kháng cũng như toàn bộ

Chiến dịch diễn biến thành 3 đợt:

Đợt thứ nhất: Quân ta tiêu diệt các vị trí ngoại vi phía Bắc và Đông ắc của

địch, cụ thể là tiêu diệt vị trí Him Lam và toàn bộ phân khu phía Bắc

Đợt thứ hai: Dài hơn hết và ác liệt hơn hết, quân ta tiêu diệt khu vực

phòng ngự the chốt phân khu trung tâm của địch, đánh chiếm các ngọn đồi phía Đông, chiếm lĩnh sân bay, tạo thành một vòng vây lửa xung quanh địch, từng bước thắt chặt vòng vây lại, thu hẹp phạm vi chiếm đóng, thu hẹp vùng trời của địch, đi đến triệt hẳn nguồn tiếp viện và tiếp tế của địch

Đợt thứ ba: Thời gian ngắn hơn, do các điều kiện thuận lợi đã được tạo nên

đầy đủ, quân ta đánh chiếm điểm cao cuối cùng ở phía Đông và chuyển sang tổng công kích tiêu diệt toàn bộ Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ

Ngày 7 tháng 5, quân ta đánh chiếm sở chỉ huy của địch, tướng Đờ cát và toàn bộ Bộ tham mưu của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị quân ta bắt