Bài tập môn kế toán tài chính (55)

Nếu Công ty VIETDOOR muốn sớm nhận được quyết định đầu tư, thì một bản kế hoạch kinh doanh chứng minh hiệu quả của đồng vốn đầu tư sẽ là rất cần thiết, báo cáo tài chính phải cho thấy do

Hà nội, ngày 5 /9/2010

Giảng viên: TS Trần Trung Kiên

BÀI TẬP CÁ NHÂN

Công ty VIETDOOR là doanh nghiệp sản xuất cửa nhôm kính có khả năng chống tiếng ồn rất tốt Công ty có nhà máy sản xuất ở Bình Dương Phòng nghiên cứu thị trường của công ty sau một thời gian nghiên cứu có đưa ra đề xuất với giám đốc về phương án mở rộng hoạt động tại thị trường phía Bắc Theo nghiên cứu của Phòng này, thị truờng phía Bắc còn có mức cầu rất cao về sản phẩm này

Để mở rộng hoạt động kinh doanh công ty phải huy động thêm vốn từ cổ đông Báo cáo tài chính của công ty cho thấy năm 2007 công ty có lãi sau thuế

là 1,23 tỷ đồng Năm 2008 công ty đang có lỗ là 203,5 triệu đồng Khoản lỗ này của công ty một phần rất lớn là do thị trường bất động sản năm 2008 đóng băng dẫn đến cầu của thị trường sản phẩm của công ty giảm hẳn Hơn nữa, nguyên vật liệu của công ty mua vào để sản xuất tăng giá rất nhanh do Nhà nước tăng thuế nhập khẩu đối với mặt hàng này Ngoài ra, công ty còn có một lượng lớn hàng tồn kho do có một lô hàng khách hàng APPA gặp khó khăn về mặt tài chính nên chưa ký hợp đồng chính thức Công ty APPA là khách hàng thường

xuyên của công ty VIETDOOR Giám đốc của APPA đã gọi điện trực tiếp cho giám đốc của VIETDOOR và hứa là sẽ mua hàng của công ty ngay khi huy động

được vốn Đơn đặt hàng ban đầu của APPA có giá trị 452 triệu đồng Công ty còn có một lượng lớn hàng tồn kho trị giá 276 triệu bán cho công ty Nam Phương đang bị trả lại nhưng hàng chưa về nhập kho Hiện nay, công ty

VIETDOOR đang áp dụng phương pháp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp

Nhập sau xuất trước Ngoài ra, vào đầu năm 2009 khi công ty chuẩn bị công bố thông tin cho cổ đông, có một vụ hỏa hoạn ở khu nhà máy ở Bình Dương

Yêu cầu:

1 Công ty VIETDOOR sẽ có xu hướng khai tăng hay khai giảm lợi nhuận, tăng hay giảm nợ phải trả Tại sao?

2 Công ty có những xử lý cụ thể nào để có thể đạt được số liệu kế toán phù hợp với việc huy động vốn Với mỗi xử lý cụ thể về mặt kế toán, hãy nêu

rõ những giả định cần thiết

3 Giả thiết rằng, nhà quản lý đã yêu cầu kế toán tiến hành những xử lý kế toán theo hướng có lợi cho doanh nghiệp (yêu cầu 1 và yêu cầu 2) Anh/Chị hãy phân tích những chuẩn mực trong hạch toán có liên quan và chỉ ra những vi phạm trong việc chuẩn bị báo cáo (nếu có).

BÀI LÀM

Doanh nghiệp là một tổ chức phối hợp và tổ chức các nguồn lực để sản

xuất ra hàng hoá hoặc dịch vụ để bán Mỗi một doanh nghiệp khi tham gia vào

nền kinh tế đều theo đuổi những mục tiêu khác nhau, Khi theo đuổi các mục tiêu khác nhau các doanh nghiệp, các nhà quản lý… sẽ có hành vi khác nhau phụ thuộc vào từng mục tiêu, loại hình doanh nghiệp, điều kiện thực tại của doanh nghiệp cũng như cách thức của từng nhà quản lý Để đạt được các mục tiêu đó các Báo cáo tài chính được sử dụng làm cơ sở để xem xét điều hành, xử lý thông tin và ra quyết định

Báo cáo tài chính là phương pháp thể hiện và truyền tải thông tin kế toán đến người ra quyết định kinh tế Các báo cáo tài chính phản ánh kết quả và tình hình các mặt hoạt động của doanh nghiệp bằng các chỉ tiêu giá trị Những báo cáo tài chính do kế toán lập theo định kỳ là những tài liệu có tính lịch sử vì chúng thể hiện những gì đã xảy ra trong một thời kỳ nào đó Đó chính là những tài liệu chứng nhận thành công hay thất bại trong quản lý doanh nghiệp và đưa

ra những dấu hiệu báo trước sự thuận lợi và những khó khăn trong tương lai của doanh nghiệp

Báo cáo tài chính là nguồn tài liệu rất quan trọng và cần thiết đối với việc quản trị doanh nghiệp đồng thời là nguồn thông tin hữu ích đối với những người bên trong và bên ngoài doanh nghiệp có lợi ích kinh tế trực tiếp hoặc gián tiếp của doanh nghiệp như: Chủ sở hữu, Các nhà quản lý doanh nghiệp, các nhà đầu

tư hiện tại và tương lai, Ngân hàng, các chủ nợ hiện tại và tương lai, Cơ quan quản lý chức năng của nhà nước, Chính phủ… Mỗi đối tượng quan tâm tới báo cáo tài chính của doanh nghiệp với những mục tiêu khác nhau, song tất cả đều muốn đánh giá phân tích xu thế của doanh nghiệp để đưa ra các quyết định phù hợp với mục tiêu của từng đối tượng

1 Trong tình huống trên theo đề bài ra của Công ty VIETDOOR là một

doanh nghiệp sản xuất cửa nhôm kính, các nhà quản lý có mục tiêu mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh tại thị trường phía Bắc Để mở rộng hoạt động kinh doanh doanh nghiệp cần phải huy động vốn từ các cổ đông

Trước mỗi quyết định bỏ vốn, các nhà đầu tư thường xem xét độ tin cậy, tính

khả thi và uy tín của dự án kinh doanh Nếu Công ty VIETDOOR muốn sớm

nhận được quyết định đầu tư, thì một bản kế hoạch kinh doanh chứng minh hiệu quả của đồng vốn đầu tư sẽ là rất cần thiết, báo cáo tài chính phải cho thấy doanh nghiệp phải có lãi, phương án kinh doanh có lãi, khả năng thanh toán cao, tăng trưởng năm sau cao hơn năm trước… Chính vì vậy trong điều kiện hiện tại báo cáo tài chính của công ty cho thấy năm 2007 công ty có lãi sau thuế là 1,23 tỷ đồng Năm 2008 công ty đang lỗ là 203,5 triệu đồng, để huy động vốn từ các cổ đông, công ty cần "đảo chiều" báo cáo, báo cáo tài chính phải có lãi Để

thực hiện được mục tiêu của Công ty, Công ty VIETDOOR sẽ có xu hướng khai

tăng lợi nhuận và khai giảm nợ phải trả vì khi các cổ đông muốn đầu tư vốn

vào một công ty thì ngoài kỳ vọng ở tương lai, cổ đông cũng rất quan tâm đến kết quả hiện tại của doanh nghiệp Do đó nếu Công ty công bố báo cáo tài chính

năm 2008 bị lỗ thì rất khó có thể huy động được vốn từ các cổ đông và như vậy

sẽ không đạt đựơc mục đích của Ban giám đốc Công ty

Đối với các khoản nợ phải trả Công ty sẽ có xu hướng khai giảm trong kỳ này vì nếu kế toán ghi nhận thì có thể làm tăng nghĩa vụ của doanh nghiệp và giảm khả năng thanh toán của doanh nghiệp tại thời điểm lập báo cáo tài chính

Để khai tăng được lợi nhuận và khai giảm nợ phải trả, Công ty phải nghiên cứu xem xét và tính toán cụ thể để lựa chọn phương pháp hạch toán kế toán Lựa chọn phương pháp hạch toán kế toán có ảnh hưởng đến thời điểm ghi nhận doanh thu và chi phí ( và kết quả làm ảnh hưởng đến thời điểm ghi nhận lợi nhuận) Lựa chọn một hoặc một số phương pháp kế toán cho phép ghi nhận doanh thu sớm hơn và chuyển dịch ghi nhận chi phí về sau sẽ làm tăng báo cáo trong kỳ và ngược lại Trong chế độ kế toán doanh nghiệp, tồn tại một số phương pháp có thể được vận dụng để ghi nhận doanh thu, chi phí Thực chất của việc lựa chọn các phương pháp không làm tăng lợi nhuận thực sự mà chỉ đơn thuần chuyển lợi nhuận các kỳ sau sang kỳ hiện tại

2 Công ty VIETDOOR có thể xem xét xử lý số liệu kế toán để đạt được

mục tiêu huy động vốn thông qua việc vận dụng phương pháp kế toán để ghi nhận doanh thu, chi phí và lợi nhuận như sau:

Theo những dữ liệu đã cho thì năm 2008 Công ty đang bị lỗ là 203,5 triệu đồng, để có thể huy động được vốn từ các cổ đông, kế toán sẽ phải lập báo cáo tài chính năm 2008 là có lãi Giả định Công ty sẽ có những xử lý kế toán như sau:

(Chi phí: Phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho ảnh hưởng đến ghi nhận

giá vốn hàng bán trong kỳ và từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận báo cáo trong kỳ)

Công ty VIETDOOR đang áp dụng phương pháp tính giá hàng xuất kho theo

phương pháp nhập sau xuất trước ( LIFO): Theo phương pháp này thì giá trị của hàng xuất kho sẽ được tính theo giá của lô hàng nhập sau cùng nhất Trong điều

kiện giá cả nguyên vật liệu tăng nhanh do nhà nước tăng thuế nhập khẩu mà Công ty áp dụng phương pháp tính giá này sẽ làm cho chi phí sản xuất tăng, giá thành sản phẩm tăng, giá vốn hàng bán tăng và lợi nhuận sẽ giảm Do đó kế toán

có thể thay đổi phương pháp tính giá nguyên vật liệu theo phương pháp bình quân hoặc phương pháp nhập trước xuất trước thì sẽ làm cho giá thành giảm và lợi nhuận sẽ tăng lên Theo chuẩn mực kế toán quốc tế IAS số 02 về hàng tồn kho, yêu cầu Doanh nghiệp khi thay đổi phương pháp kế toán thì Công ty phải giải trình lý do và ảnh hưởng của nó trong báo cáo tài chính

(Doanh thu)

Trường hợp nếu sau khi thay đổi phương pháp tính giá xuất kho nguyên vật liệu mà kết quả kinh doanh vẫn lỗ thì công ty có thể xử lý khoản doanh thu sẽ bán cho Công ty APPA Công ty APPA là khách hàng thường xuyên của Công

ty VIETDOOR Giám đốc của APPA đã gọi điện trực tiếp cho Giám đốc VIETDOOR và hứa là sẽ mua hàng nay khi huy động được vốn Như vậy VIETDOOR có thể liên hệ và làm hợp đồng bán hàng cho Công ty APPA và giải

thích có thể kéo dài thời hạn thanh toán cho APPA và đề nghị APPA làm bản cam kết sẽ thanh toán trong thời gian sớm nhất có thể và xin gửi lại hàng tại đơn

vị Từ đó kế toán có thể tạm ghi nhận doanh thu theo đơn đặt hàng ban đầu là

452 triệu và hạch toán kết quả trong năm 2008 Giá trị hàng tồn kho sẽ được theo dõi là hàng người mua gửi lại và theo dõi ở TK ngoài bảng Tuy nhiên kế toán phải tạm tính phần thuế VAT của phần doanh thu đã ghi nhận tương ứng Phần doanh thu này có thể đư ợc chấp nhận theo qui đ ịnh của chuẩn mực kế toán quốc tế số 18 – IAS 18: Doanh thu và thu nhập khác

Công ty có một lượng hàng tồn kho trị giá là 276 triệu bán cho Công ty Nam Phương đang bị trả lại nhưng hàng chưa về nhập kho.Về mặt nguyên tắc hàng trả lại phải ghi nhận 2008 bằng cách ghi giảm doanh thu, giảm giá vốn hàng bán, giảm lãi, giảm khoản phải thu và tăng giá trị hàng tồn kho Việc hạch hoán phải tuân thủ theo qui định của chuẩn mực kế toán quốc tế số 18 và số 02 Tuy nhiên

để giảm nợ phải trả nên chưa ghi nhận kế toán sẽ chuyển khoản doanh thu bị trả lại hạch toán vào năm 2009 cùng với thời điểm nhận được hàng do Công ty Nam Phương trả lại thông qua biên bản thống nhất với công ty Nam Phương Vì nếu hạch toán vào năm 2008 sẽ làm cho lợi nhuận trong năm giảm đi tức là số lỗ

sẽ tăng lên

Ngược lại nếu sau khi xử lý hai trường hợp trên mà kết quả kinh doanh có lãi

và kế toán tính toán số lợi nhuận sẽ bị giảm do hạch toán phần hàng bán bị trả lại của công ty Nam Phương mà kết quả cuối cùng là lãi thì kế toán có thể hạch toán phần hàng bán bị trả lại trong năm 2008 bằng cách ghi giảm doanh thu, giảm giá vốn hàng bán, giảm lãi, giảm khoản phải thu và tăng giá trị hàng tồn kho Việc hạch hoán phải tuân thủ theo qui định của chuẩn mực kế toán quốc tế

số 18 và số 02

Tuy nhiên về mặt nguyên tắc cần phải trình bày thông tin này trong phần ghi chú báo cáo tài chính

Ngoài ra, trông điều kiện thị trường giá cả nguyên vật liệu đang tăng mạnh công ty có thể xem xét thêm phương pháp ghi nhận giá trị sản phẩm dở dang nhằm tăng doanh thu

Sau khi xem xét tính toán và lựa chọn các bút toán có thể xử lý trên Công ty

có thể công bố báo cáo tài chính và kèm theo là bản kế hoạch về việc dự kiến

mở rộng kinh doanh

Đầu năm 2009 khi Công ty chuẩn bị công bố thông tin cho cổ đông thì có một vụ hoả hoạn tại khu nhà máy ở Bình Dương Đây là sự kiện phát sinh sau ngày khoá sổ kế toán Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 10 – IAS10 : Các sự kiện phát sinh sau ngày lập bảng cân đ ối kế toán , Công ty phải ước tính số thiệt hại về tài sản do vụ hoả hoạn xảy ra và công bố trong bản thuyết minh báo cáo tài chính của năm 2008 Như vậy việc huy động vốn từ các cổ đông rất khó khăn

vì vậy để huy động được vốn, để báo cáo tài chính thể hiện được tình hình tài chính của doanh nghiệp tốt, hoạt động ổn định việc lập báo báo tài chính phải

được lập trước ngày xảy ra vụ hoả hoạn Trong điều kiện không thể điều chỉnh ngày lập thì có thể xem xét việc ghi nhận giá trị thật nhỏ

3 Phân tích những chuẩn mực trong hạch toán có liên quan và chỉ ra những vi phạm trong việc chuẩn bị báo cáo.

3.1 Theo chuẩn mực kế toán Doanh thu

Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 18, trong trường hợp doanh nghiệp muốn ghi tăng doanh thu thì phải đảm bảo việc doanh thu được xác định một cách tương đối chắc chắn Trong kinh doanh, khi hàng chưa được xác định là đã bán,

kế toán không được quyền ghi nhận khoản doanh thu là đã thực hiện Khi hợp đồng mua bán với công ty APPA chưa được ký, hàng hóa chưa được xác nhận là

đã bán Nếu chỉ dựa trên lời hứa của công ty trên, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu sẽ là vi phạm quy định của chuẩn mực kế toán Doanh thu và thu nhập khác Đối với khoản ghi nhận giảm doanh thu do hàng bán bị trả lại, doanh nghiệp có thể thực thi mà không vi phạm quy định của chuẩn mực này Việc hàng bán bị trả lại đang trên đường chưa được xác định một cách chắc chắn giảm doanh thu,

do khách hàng có thể thay đổi ý định trên đường chuyển trả hàng hóa Tuy nhiên, gánh nặng doanh thu cho niên độ kế toán tiếp theo sẽ đặt lên vai doanh nghiệp do năm tới dự kiến sẽ có một khoản thu nhập bị loại khỏi tổng doanh thu, làm giảm lợi nhuận thuần của doanh nghiệp

3.2 Theo chuẩn mực kế toán hàng tồn kho.

Theo chuẩn mực kế toán quốc tế IAS số 02 về hàng tồn kho, doanh nghiệp có thể thay đổi phương pháp kế toán hàng tồn kho trong việc ghi sổ và lập báo cáo tài chính nhưng phải được thuyết minh cụ thể trong báo cáo tài chính Trong đó, doanh nghiệp phải ghi rõ sự ảnh hưởng của việc thay đổi này với số liệu của báo

cáo tài chính đối với chỉ tiêu giá vốn hàng bán và chỉ tiêu lợi nhuận trên báo cáo kết quả kinh doanh

Về mặt nguyên tắc hàng bán bị trả lại phải ghi nhận bằng cách ghi giảm doanh thu, giảm giá vốn hàng bán, giảm lãi, giảm doanh thu và tăng giá trị hàng tồn kho Việc hạch toán phải tuân thủ theo quy định của chuẩn mực kế toán quốc tế

số 18 và số 02 Tuy nhiên, khi hàng bán bị trả lại đang trên đường đi, chưa về đến kho, doanh nghiệp có thể tạm thời chưa ghi nhận, chờ hàng hóa về kho mới hạch toán ghi nhận tăng giá trị hàng tồn kho đồng thời ghi giảm lợi nhuận Việc làm này sẽ tránh cho doanh nghiệp bị giảm nguồn doanh thu trong năm 2008 Khoản doanh thu giảm này sẽ được chuyển sang năm 2009 nhưng sẽ là một khó khăn cho doanh nghiệp để thúc đẩy kinh doanh tăng lợi nhuận

3.3 Theo chuẩn mực kế toán về trình bày báo cáo tài chính

Mục tiêu của doanh nghiệp chi phối hành động của doanh nghiệp, Trong quá trình quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, Doanh nghiệp có thể thực hiện những phương pháp quản trị tài chính khác nhau từ đó lựa chọn và vận dụng phương pháp hạch toán khác nhau cụ thể để cung cấp thông tin tài chính đáp ứng mục tiêu quản trị đề ra Tuy nhiên khi thực hiện các xử lý kế toán, doanh nghiệp phải tuân thủ những qui định của các chuẩn mực kế toán quốc tế chung được thừa nhận và chuẩn mực kế toán của nước sở tại Khi chuẩn bị báo cáo tài chính, doanh nghiệp cần hiểu rõ các quy định về sử dụng các phương pháp kế toán Theo quy định của chuẩn mực này, khi doanh nghiệp thay đổi phương pháp kế toán không theo nguyên tắc nhất quán là vi phạm chuẩn mực kế toán và

vi phạm nguyên tắc kế toán cơ bản Do đó, việc thay đổi phương pháp kế toán hàng tồn kho trong việc chuẩn bị số liệu cho báo cáo tài chính là không hợp lý hợp lệ

Vì vậy Ban lãnh đạo doanh nghiệp và những người làm công tác kế toán phải hiểu những qui định của chuẩn mực kế toán này để vận dụng trong quá trình quản lý, điều hành doanh nghiệp và cần tính toán và kiểm soát được mức độ rủi

ro tiềm ẩn Nguyên nhân xảy ra các rủi ro về tài chính doanh nghiệp có ở tầm vi

mô hay là công tác quản trị của bản thân các doanh nghiệp và cả ở tầm vĩ mô -hay là những biến động trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế quốc dân Vì vậy, phòng ngừa rủi ro từ việc quản trị và điều hành hàng ngày phải được coi là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong việc quản lý từ các rủi ro đối với từng doanh nghiệp

Trân trọng cảm ơn