Quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố phủ lý tỉnh hà nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực (tt)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ NGỌC TÚ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ PHỦ LÝ TỈNH HÀ NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC THEO HƯ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ NGỌC TÚ

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ PHỦ LÝ

TỈNH HÀ NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ NGỌC TÚ

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ PHỦ LÝ

TỈNH HÀ NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Tuyết Oanh

HÀ NỘI – 2016

MỤC LỤC Lời cảm ơn Error! Bookmark not defined Lời cam đoan Error! Bookmark not defined Danh mục các chữ viết tắt Error! Bookmark not defined

Mục lục 1

Danh mục bảng Error! Bookmark not defined Danh mục biểu đồ, sơ đồ Error! Bookmark not defined MỞ ĐẦU 5

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 10

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 10

1.1.1 Các nghiên cứu về thiết bị dạy học 10

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học 11

1.2 Một số khái niệm cơ bản 13

1.2.1 Quản lý 13

1.2.3 Thiết bị dạy học 16

1.2.4 Quản lý thiết bị dạy học 17

1.2.5 Phát triển năng lực 18

1.3 Một số vấn đề lý luận về thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở 21

1.3.1 Vai trò của thiết bị dạy học trong dạy học ở trường trung học cơ sở 21

1.3.2 Các loại thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở 22

1.4 Quản lý thiết bị ở các trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh 24

1.4.1 Chức năng nhiệm vụ của hiệu trưởng trong quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở 24

1.4.2 Nội dung công tác quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở Error!

Bookmark not defined

1.4.3 Yêu cầu của quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng

phát triển năng lực học sinh Error! Bookmark not defined

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực Error!

Bookmark not defined

1.5.1 Các yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined 1.5.2 Các yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát về quá trình khảo sát thực trạng Error! Bookmark not defined 2.2 Vài nét về tình hình giáo dục trung học cơ sở ở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.2.1 Tình hình chính trị, kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.2.2 Tình hình giáo dục cấp trung học cơ sở thành phố Phủ Lý Error! Bookmark

not defined

2.3 Thực trạng về thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Phủ

Lý tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng việc đầu tư kinh phí cho mua sắm thiết bị dạy học cho các trường

trung học cơ sở thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng việc trang bị thiết bị dạy học của 3 trường trung học cơ sở thuộc

đối tượng nghiên cứu trong 2 năm học 2014-2015 và 2015-2016 Error! Bookmark

not defined

2.3.3 Thực trạng hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học Error! Bookmark not defined 2.3.4 Thực trạng phong trào tự làm thiết bị dạy học Error! Bookmark not defined

2.4 Thực trạng việc xây dựng, sử dụng các phòng học bộ môn trong các

trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý Error! Bookmark not defined

2.4.1 Phòng học bộ môn Vật lý Error! Bookmark not defined 2.4.2 Phòng học bộ môn Hóa học Error! Bookmark not defined 2.4.3 Phòng học bộ môn Sinh học Error! Bookmark not defined 2.4.4 Phòng học bộ môn Ngoại ngữ Error! Bookmark not defined 2.4.5 Phòng chứa thiết bị Error! Bookmark not defined

2.4.6 Phòng máy vi tính Error! Bookmark not defined 2.4.7 Phòng học bộ môn Giáo dục thể chất Error! Bookmark not defined 2.4.8 Phòng học dành cho các bộ môn khác Error! Bookmark not defined 2.4.9 Phòng Thư viện Error! Bookmark not defined

2.5 Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.5.1 Thực trạng nhận thức về sự cần thiết của thiết bị dạy học đối với quá trình

dạy học Error! Bookmark not defined 2.5.2 Thực trạng Quản lý việc đầu tư mua sắm thiết bị dạy học Error! Bookmark

2.5.6 Thực trạng kiểm tra, đánh giá về sử dụng thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu

phát triển năng lực học sinh Error! Bookmark not defined

2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh Error! Bookmark not defined

2.6.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.6.2 Điểm yếu Error! Bookmark not defined 2.6.3 Thuận lợi Error! Bookmark not defined 2.6.4 Khó khăn Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ PHỦ LÝ - TỈNH HÀ NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Error!

Bookmark not defined

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo đáp ứng mục tiêu giáo dục trung học cơ sở Error!

Bookmark not defined

3.1.2 Đảm bảo tính pháp lý Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường Error! Bookmark

3.2.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng ý thức trách nhiệm cho giáo viên, nhân viên và học

sinh trong nhà trường về sử dụng và bảo quản thiết bị dạy học Error! Bookmark

not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Lập kế hoạch về sử dụng thiết bị dạy học bám sát với kế hoạch tổng thể của trường và phù hợp với định hướng phát triển năng lực của người học

Error! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động dạy và học sử dụng thiết bị dạy học hướng

vào tăng cường thực hành có hiệu quả cho học sinh Error! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho nhân viên phụ trách quản

lý thiết bị dạy học Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Thực hiện xã hội hóa giáo dục để hỗ trợ cho việc trang bị thiết

bị dạy học Error! Bookmark not defined

3.2.6 Biện pháp 6: Tiến hành kiểm tra đánh giá kịp thời và có chế độ thi đua khen

thưởng để tạo động lực cho giáo viên sử dụng thiết bị dạy học Error! Bookmark

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

PHỤ LỤC 1 Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kì đổi mới, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp

công nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội Đảng và Nhà nước ta đã có quan điểm: “Giáo

dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển” Trong nhiều thập kỉ qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự nghiệp

trồng người Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam toàn quốc lần thứ X đã đề ra mục

tiêu tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2001- 2010 là: “Đưa đất

nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại hóa”

Tuy nhiên, về cơ bản GD nước ta vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế của đất nước Chất lượng GD còn bất cập ở tất cả các bậc học, ngành học, đội ngũ GV không đồng bộ vừa thiếu, vừa yếu, các điều kiện thiết yếu như: CSVC trang TBDH phục vụ cho GD còn nhiều hạn chế, hiện tượng tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong GD còn phổ biến, hệ thống cơ chế, chính sách của nhà nước

về GD chưa hoàn thiện, thiếu hiệu lực… Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng trên đó là mức đầu tư cho sự nghiệp GD, đầu tư cho điều kiện CSVC, trang TBDH còn thấp so với tầm quan trọng và vị trí của GD trong hệ thống kinh tế quốc dân, trong đó có đầu tư cho GD THCS

Việc tăng cường đầu tư cho GD, khắc phục những tình trạng bất cập, yếu kém, đáp ứng yêu cầu của đất nước, nguyện vọng chính đáng của quần chúng nhân dân, đưa nền GD Việt Nam phát triển mạnh và bền vững, hội nhập với nền GD thế giới Trong những năm đầu của thế kỷ XXI, các trường THCS ở thành phố Phủ Lý đã được UBND tỉnh Hà Nam, UBND thành phố Phủ Lý, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh

Hà Nam, PGD&ĐT Phủ Lý quan tâm, đầu tư xây dựng trường sở với quy mô khá hiện đại, CSVC tương đối đầy đủ, thiết bị giáo dục được trang bị cơ bản, đảm bảo theo các danh mục TBDH tối thiểu trong nhà trường phổ thông, từ đó đã tạo được động lực nhất định cho đội ngũ GV nâng cao được chất lượng dạy và học Tuy nhiên thực trạng về trang bị, quản lý, sử dụng, đầu tư, bảo quản thiết bị giáo dục trong các trường THCS thành phố Phủ Lý vẫn còn nhiều bất cập, chưa phát huy

được hết vai trò và tầm quan trọng của thiết bị giáo dục trong các hoạt động giáo dục Cụ thể: Trang bị TBDH còn thiếu đồng bộ, thiếu chủng loại các phòng thí nghiệm; Công tác chỉ đạo quản lý, sử dụng thiết bị giáo dục của các nhà trường chưa được coi trọng và chưa quan tâm đúng mức; Kinh phí cho việc mua sắm, đầu

tư, sửa chữa trang thiết bị giáo dục thì hạn chế, chưa thường xuyên; Việc bảo quản TBDH còn nhiều bất cập, chưa được quan tâm sát sao dẫn đến thiết bị nhanh xuống cấp và hư hỏng nhiều; Việc sử dụng thiết bị trong giảng dạy, trong các hoạt động giáo dục chưa được GV khai thác triệt để, một số GV không sử dụng hoặc ít sử dụng thiết bị giáo dục với nhiều lí do khác nhau như mất thời gian, mất công, mất sức, công tác chuẩn bị còn lúng túng, cán bộ phụ trách thiếu nhiệt tình,

Nguyên nhân của tình trạng trên là do nguồn kinh phí đầu tư cho TBDH của ngành GD&ĐT thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam còn nghèo nàn, mặt khác công tác quản lý thiết bị giáo dục của các trường THCS trong thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam chưa được quan tâm và chỉ đạo sát sao, chưa có những biện pháp tích cực trong công tác quản lý thiết bị giáo dục để nâng cao chất lượng dạy và học trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý thiết bị dạy

học ở các trường trung học cơ sở thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực” nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận, thực

trạng quản lý thiết bị giáo dục ở trường THCS và đưa ra những biện pháp quản lý thiết bị giáo dục góp phần nâng cao chất lượng dạy học theo hướng phát triển năng

lực cho HS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng quản lý TBDH ở các

trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đề xuất các biện pháp quản lý TBDH đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực người học nhằm nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo

dục THCS của thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý TBDH ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực

4 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi được đặt ra cho nghiên cứu của chúng tôi đó là:

Quản lý TBDH ở trường THCS đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển năng lực cần dựa trên cơ sở lý luận nào?

Thực trạng về quản lý TBDH Ở các trường THCS của thành phố Phủ Lý tỉnh

Hà Nam hiện nay như thế nào?

Có biện pháp quản lý thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực?

5 Giả thuyết khoa học

Thực trạng quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam mặc dù đã được quan tâm nhưng so với yêu cầu đổi mới giáo dục thì hoạt động này chưa được chú ý đúng mức, hiệu quả chưa cao Nếu xác định đúng nguyên nhân của thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý TBDH phù hợp như: Tập trung vào việc tăng cường trang bị, cung ứng TBDH; Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ khai thác sử dụng hiệu quả TBDH cho đội ngũ GV, nhân viên; … thì sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH và góp phần nâng cao chất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục cấp THCS của thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý TBDH ở trường THCS;

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý TBDH các trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam

- Đề xuất các biện pháp quản lý TBDH ở trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực

7 Phạm vi nghiên cứu

- Luận văn tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý TBDH của hiệu trưởng nhà trường THCS ở thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

- Luận văn được triển khai nghiên cứu, khảo sát ở 03 trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam (Trong đó 02 trường nội thành, 01 trường ngoại thành)

- Giới hạn về thời gian: 2 năm học 2014-2015, 2015-2016

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận:

Tổng kết lý luận về công tác quản lý TBDH, chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu qủa cho hoạt động này

8.2 Ý nghĩa thực tiễn:

Đánh giá thực trạng, tìm nguyên nhân hạn chế của thực trạng quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực

Đề tài xây dựng được các biện pháp quản lý TBDH ở các trường THCS thành

phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực

cho HS nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH và nâng cao chất lượng giáo dục THCS của thành phố

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp phân tích, tổng hợp, chọn lọc các quan điểm lý thuyết, quan niệm khoa học, hệ thống các văn bản (Luật GD, Điều lệ nhà trường, các văn bản pháp quy, quy chế về lĩnh vực GD&ĐT và GD trung học phổ thông, các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, các Bộ, Ban ngành đoàn thể, …), các tài liệu có liên quan đến việc nghiên cứu

Phương pháp so sánh, tổng hợp, khái quát hoá lý luận để xây dựng các khái niệm và xác định cơ sở lý luận của việc đề xuất các biện pháp quản lý TBDH ở các trường THCS đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho HS

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Để tìm hiểu thực trạng của các trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tác giả tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi, xây dựng các mẫu phiếu hỏi với các loại câu hỏi đóng, mở dành cho các đối tượng khác nhau (cán bộ quản lý cấp phòng, cấp

trường THCS, GV, NVTB, HS)

Phương pháp quan sát

Quan sát hệ thống TBDH, việc quản lý, sử dụng, bảo quản, bảo dưỡng

TBDH của các trường THCS trên địa bàn thành phố Phủ Lý hiện nay

Phương pháp phỏng vấn

Trao đổi ý kiến với cán bộ quản lý, GV, NVTB các nhà trường để có các ý kiến trực tiếp và tranh thủ các gợi ý, đề xuất hỗ trợ cho người nghiên cứu trong quá

trình thực hiện đề tài

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Đánh giá những thành công và những bài học trong công tác quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho HS

9.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng một số công thức toán học để đánh giá thực trạng, phân tích dữ liệu

trong quá trình nghiên cứu

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của quản lý TBDH ở các trường THCS đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho HS

Chương 2 Thực trạng quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý

- tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực

Chương 3 Biện pháp quản lý TBDH ở các trường THCS ở thành phố Phủ

Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU DẠY

HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu về thiết bị dạy học

Trên thế giới, thế kỷ XVI đã có những công trình nghiên cứu về TBDH (TBDH), trường phái giáo dục Xô – viết cũng có các nhà giáo dục như Uskinski; A.N.Leontiev hay J.H.Pestalossi người Thụy Sĩ đã phát triển quan điểm dạy học trực quan để đạt hiệu quả cao

V.A.Xukhomlinski, Nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga trong tác phẩm

“Trường trung học Pavlush” (Tổng kết kinh nghiệm công tác giảng dạy – giáo dục trong nhà trường trung học) mới đề cập đến vị trí vai trò TBDH trường học

+ Trong cuốn sách “Tổ chức lao động của Hiệu trưởng” tác giả Zakharốp đã trình bày về yêu cầu, điều kiện và tác dụng của TBDH của trường học

+ Trong cuốn sách “Cơ sở lí luận của khoa học quản lý giáo dục” của các tác giả M.I.Kônđakốp- N.I Saxerđôtốp đã đề cập các thiết bị CSVC của trường học (thiết bị của các phòng học, hệ thống các phòng học trong trường phổ thông…) đồng thời cũng nêu ra yêu cầu và cách thức quản lý các thiết bị nhưng mang tính chất khái quát [31]

Trong những năm gần, có một số nghiên cứu có đề cập đến TBDH:

Evaluation rating criteria for the VTE Instituation ADB/ILO-Bangkok 1997, đưa ra

9 tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục – đào tạo:

Trong đó, các điều kiện cơ sở hạ tầng của nhà trường, khuôn viên, TBDH và thư viện chiếm 125/500 tổng điểm chung

+ Country report on Quality Asuarance in Higher Education, Bangkok – Thailand, 1998, đưa ra tỷ lệ đánh giá các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia với 6 chỉ số:

Trong đó, các điều kiện đảm bảo về TBDH cho công tác đào tạo chiếm 20% tổng điểm đánh giá chung [31]

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học

Kế thừa và phát huy các lý thuyết về giáo dục của nền giáo dục học thế giới, Việt Nam cũng có nhiều nghiên cứu về TBDH và quản lý việc sử dụng TBDH

Đối với công tác dạy học, TBDH là công cụ lao động sư phạm của GV và

HS, những yếu tố không thể thiếu trong QTDH Với tư cách là công cụ lao động sư phạm của GV và HS, trong những trường hợp sử dụng đúng qui trình, phù hợp với đặc trưng của từng bộ môn, TBDH đóng vai trò cung cấp nguồn thông tin cho HS trong học tập, tạo ra nhiều khả năng để GV trình bày nội dung bài học một cách sâu sắc, thuận lợi, hình thành được ở HS những phương pháp học tập tích cực, chủ động

Về vấn đề này, có thể kể đến các công trình nghiên cứu của các tác giả: Trần Văn Long với đề tài: “Thực trạng và giải pháp quản lý CSVC các trường tiểu học ở Tỉnh Khánh Hòa”, (2012) tác giả đánh giá thực trạng quản lý CSVC các trường tiểu học để xác định được các giải pháp có tính khoa học và khả thi trong quản lý CSVC các trường tiểu học, góp phần phát triển dạy học 2 buổi/ngày, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục tiểu học phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hòa

Trần Duy Hân với đề tài: “Biện pháp quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn thành phố Huế đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay”(2013) – Tác giả đã nghiên cứu lý luận

và đánh giá thực trạng việc quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng, xác lập các biện pháp quản lý phương tiện dạy học có hiệu quả của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Huế, đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thông hiện nay

Lê Thanh Giang với đề tài: “Thực trạng và giải pháp quản lý việc sử dụng TBDH của GV trường trung học phổ thông tỉnh Cà Mau”, (2011) – Tác giả đã khảo sát và phân tích thực trạng quản lý và sử dụng TBDH ở một số trường THPT tỉnh

Cà Mau, từ đó đề xuất một số giải pháp quản lý việc sử dụng TBDH của GV nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở các trường THPT tỉnh Cà Mau

Tô Xuân Giáp với công trình: “Phương tiện dạy học – Hướng dẫn chế tạo và

sử dụng”, (1997) – Tác giả đã đưa ra cơ sở phân loại và phân loại phương tiện dạy học, cách thức lựa chọn, thiết kế, chế tạo, sử dụng phương tiện dạy học và các điều

kiện để đảm bảo sử dụng có hiệu quả phương tiện dạy học Theo tác giả: “ Phương tiện dạy học được sử dụng đúng, có tác dụng làm tăng hiệu quả sư phạm của nội dung và PPDH lên rất nhiều”.[39].

Trong giáo trình: “Lý luận dạy học ở trường THCS” do Nguyễn Ngọc Bảo

và Trần Kiểm viết đã dành một chương (Chương 5) để viết về phương tiện dạy học Theo tác giả, phương tiện dạy học có ý nghĩa quan trọng trong việc vận dụng PPDH Bên cạnh việc đổi mới nội dung, PPDH, hiện nay các trường THCS đã được trang bị nhiều phương tiện dạy học Vì vậy, GV cần phải nắm được khái niệm phương tiện dạy học, các loại phương tiện dạy học, cách sử dụng, bảo quản từng loại phương tiện dạy học, đặc biệt là phương tiện dạy học kỹ thuật.[5]

Trong cuốn: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng, sử dụng CSVC và TBDH ở trường phổ thông Việt Nam” do Trần Quốc Đắc chủ biên, tác giả đã đưa ra các quan điểm làm cơ sở cho việc sử dụng TBDH, xác định vị trí, vai trò của CSVC và TBDH ở trường phổ thông Các tác giả nhận định: “TBDH phải được sử dụng, hiệu quả sử dụng là mục tiêu cơ bản nhất và là mục tiêu duy nhất của toàn bộ công tác thiết bị trường học Sử dụng có hiệu quả TBDH là một nhiệm vụ nặng nề, khó khăn của người thầy giáo Điều này, đòi hỏi người thày giáo phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao với yêu cầu sử dụng TBDH Người GV không những cần hiểu biết về TBDH, về kỹ thuật sử dụng chúng mà còn hiểu sâu về PPDH với yêu cầu sử dụng TBDH: sử dụng TBDH với mục đích gì, lúc nào, liều lượng bao nhiêu, đặc điểm tâm lý HS ra sao; HS cần tham gia hoạt động như thế nào khi dạy học có sử dụng TBDH, sử dụng TBDH như thế nào để khơi dậy lòng say mê học tập, phát huy tính tích cực, năng lực sáng tạo và bồi dưỡng nhân cách cho HS”.[18]

Trong cuốn: “Quản lý giáo dục” do Bùi Minh Hiển chủ biên, ở chương 10, tác giả đã đề cập đến vai trò của TBDH trong sự phát triển hệ thống giáo dục quốc dân, phân loại các nhóm TBDH mà người quản lý cần bao quát và đưa ra một số nguyên tắc cùng giải pháp quản lý TBDH ở trường học trong giai đoạn hiện nay.[26]

Giáo trình: “Bồi dưỡng Hiệu trưởng trường trung học cơ sở”, tập 3 cho Chu Mạnh Nguyên chủ biên, ở bài 22 tác giả đã nêu những vấn đề chung về CSVC – TBDH và công tác quản lý về CSVC - TBDH Đây là những nội dung giúp người

Hiệu trưởng có thể áp dụng trong công tác quản lý CSVC và TBDH ở trường của mình.[36]

Những công trình nghiên cứu của tác giả nêu trên đã xây dựng được một hệ thống lý luận về vai trò, tác dụng của TBDH cùng một số yêu cầu và nguyên tắc sử dụng nó trong QTDH TBDH được xác định là một thành tố quan trọng trong QTDH, nhát là ở cáp THCS, nó đóng vai trò to lớn trong việc đổi mới PPDH hiện nay Lý luận về TBDH đã được làm sáng tỏ trong nhiều công trình nghiên cứu và trong các giáo trình về lý luận dạy học Tuy vậy, trong các hướng nghiên cứu trên, lĩnh vực nghiên cứu quản lý TBDH ở các trường THCS thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực chưa được nghiên cứu đầy đủ Do vậy, chúng tôi đi sâu tìm hiểu vấn đề này để tiếp tục nghiên cứu và

đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý TBDH trong giai đoạn hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Quản lý hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người Đây là một loại hình hoạt động đặc biệt và quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Khi con người có những nhận thức đúng về quy luật và vận động theo quy luật sẽ đạt hiệu quả cao trong quản lý Bàn đến khái niệm quản lý có nhiều cách tiếp cận khác nhau Bản thân khái niệm quản lý có tính đa nghĩa nên có sự khác biệt giữa nghĩa rộng và nghĩa hẹp Hơn nữa, do sự khác biệt về thời đại, xã hội, chế độ, nghề nghiệp nên quản lý cũng có nhiều giải thích, lý giải khác nhau Cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý Đặc biệt là kể từ thế kỷ 21, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú

Quan niệm của các tác giả nước ngoài về quản lý

Theo lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lê nin về quản lý : “Quản lý xã hội một

cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra”.[33]

Theo Hanold Koontz – Cyric Odonnell - Heinz Weihrich trong cuốn “Những

vấn đề cốt yếu của quản lý” cho rằng “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự nỗ lực của