dong chi

- Giúp học sinh: Cảm nhận đợc vẻ đẹp chân thực của tình đòng chí đòng đội và hình ảnh ngời lính cách mạng đợc thể hiện trong bài thơ.. Hôm nay cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu về tình đồn

Tiết 46 Văn bản Đồng chí

( Chính Hữu )

A/ Mục tiêu cần đạt.

- Giúp học sinh: Cảm nhận đợc vẻ đẹp chân thực của tình đòng chí đòng đội

và hình ảnh ngời lính cách mạng đợc thể hiện trong bài thơ

Nắm đợc nghệ thuậ đặc sắc của bài thơ: chi tiết chân thực, hình ảnh gựi cảm

và cô đúc giàu ý nghĩa biểu tợng

- Rèn luyện năng lcj cảm thụ và phân tích các chi tiết nghệ thuật, các hình ảnh trong một tác phẩm thơ giàu cảm hứng hiện thực mà không thiếu sức bay bổng

- Giáo dục HS ý thức tự hào về truyền thống cách mạng của dân tộc

- Tích hợp với phần văn ở bài thơ về tiểu đội xe không kính Với phần tiếng việt ở bài tổng kết từ vựng

*Trọng tâm: Phân tích vẻ đẹp của tình đồng chí đồng đội.

B/ Chuẩn bị.

GV: Máy Projector, chân dung nhà thơ

HS: Su tầm những t liệu về Chính Hữu và bài thơ Đồng chí

Soạn bài ở nhà

C/ Tiến trình bài dậy.

1/ ổn định lớp.

2/ Kiểm tra bài cũ.

3/ Bài mới

*Hoạt động 1 Giới thiệu

bài

GV chiếu một đoạn phim t liệu

về cuộc kháng chiến chống

Pháp.Các em ạ những năm

tháng đau thơng và hào hùng

của lịch sử dân tộc đã lùi vào

dĩ vãng Điều còn mãi trong

lòng những ngời lính năm xa

có lẽ là tình cảm đồng chí

đồng đội Hôm nay cô cùng

các em sẽ đi tìm hiểu về tình

đồng chí của các anh bộ đội

trong kháng chiến chống Pháp

qua bài thơ Đồng chí của “ ”

nhà thơ Chính Hữu

*Hoạt động 2 Đọc tìm hiểu

HS xem

chú thích

? Dựa vào chú thích trong

SGK và những điều mình biết

em hãy giới thiệu đôi nét về

tác giả Chính Hữu?

GV nhận xét, bổ sung, chốt trên

máy.( chiếu hình ảnh về nhà thơ

Chính Hữu)

GV nhấn mạnh ( Chính hữu là

một ngời lính sáng tác thơ cả

cuộc đời thơ của ông chia làm

2 chặng Chặng đầu: Kháng

chiến chống Pháp có 24 bài in

trong tập Đầu súng trăng “

treo , chặng chống Mỹ sau đó ”

gồm chừng 30 bài in chung với

tập đầu thành Tuyển tập

Chính Hữu

?Dựa vào chú thích * em hãy

cho biết hoàn cảnh sáng tác

bài thơ?

GV nhấn mạnh: Về hoàn cảnh

lịch lúc bấy giờ: Bài thơ ra đời

Trong những năm đầu của

cuộc kháng chiến chống Pháp

gay go và ác liệt ,những tác

phẩm viết về ngời lính còn ít

phần lớn tác phẩm viết về ngời

lính cách mạng chủ yếu khai

thác cảm hứng lãng mạn anh

hùng với nhng hình ảnh mang

dáng dấp tráng sĩ trợng phu ví

dụ nh bài Tây tiến của Quang

Dũng ngay cả trớc đó trong bài

Ngày về Chính Hữu cũng viết:

Rách tả tơi rồi đôi giày vạn

“

dặm Bụi tr– ờng chinh phai

bạc áo hào hoa Bài thơ Đồng”

Chí của Chính Hữu cùng với

Cá nớc vủa Tố hữu, Bài ca vỡ

đất của Hoàng Trung Thông

HS giới thiệu( dựa vào chú thích trong SGK)

HS nghe, quan sát

HS trình bày dựa vào chú thích và bài soạn

HS nhận xét bổ sung

HS quan sát chuyển một số thông tin vào vở

I/ Đọc tìm hiểu –

chú thích

1/ Tác giả.

-Chính Hữu tên thật là Trần Đình Đắc, sinh năm 1926

- Quê: Can Lộc – Hà Tĩnh

- Thơ của ông chủ yếu viết về ngời lính

- Những tập thơ tiêu biểu:

+ Đầu súng trăng treo (1966)

+ Thơ Chính Hữu ( 1997)

+ Tuyển tập thơ Chính Hữu ( 1998)

2/Tác phẩm

- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ đợc sáng tác năm 1948 Bài thơ

Đồng chí là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất viết về ngời lính cách mạng của văn học thời kháng chiến chống Pháp

đã mở ra một khuynh hứơng

khác viết về quần chúng

kháng chiến, khai thác vẻ đẹp

chất thật trong cái bình dị,

bình thờng,không nhấn mạnh

cái phi thờng Bài thơ đánh

dấu một bớc phát triển mới

trong quá trình sáng tác thơ ca

của Chính Hữu

? Bài thơ đ ợc viết theo ph ơng

thức biểu cảm nào là chính?

Với tác phẩm viết theo ph ơng

thức biểu cảm ta nên đọc với

giong đọc nh thế nào?

GV bài thơ đợc viết theo phơng

thức biêu cảm vì vậy cần đọc

với nhịp hơi chậm diễn cảm

để diễn tả cảm xúc đợc lắng lại

dồn nén 3 dòng cuối cần đọc

với nhịp hơi lên cao để khắc

hoạ những hình ảnh vừa cụ

thể vừa giàu ý biểu tợng.

GV gọi HS đọc

- Sau đây cô mời các em nghe

một giọng đọc của một cựu

chiến binh đã từng tham gia

kháng chiến chống Pháp

GV hớng dẫn HS tìm hiểu chú

thích 1,2,3

? Em hiểu “ đồng chí” là gì?

? Hãy giải thích thành ngữ;: “

n-ớc mặn đồng chua, đất cày lên

sỏi đá”

? Theo em thế nào là “ tri kỉ ?”

? Qua tìm hiểu và soạn bài ở

nhà em nào hãy cho cô biết bài

thơ có thể chia làm mấy đoạn

nội dung từng đoạn?

GV chốt trên máy nhấn mạnh

6 dòng đầu là sự lý giải về cơ

sở của tình đồng chí, 10 dòng

bài thơ đợc viết

theo phơng thức biêu cảm

HS giải nghĩa từ

HS trả lời chia

đoạn theo ý

3/ Đọc.

4/ Từ khó.

tiếp theo là biểu hiện cụ thể

của tình đồng chí.3 dòng cuối

là hình ảnh đầu súng trăng

treo nh một biểu tợng giàu

chất thơ về ngời lính Vậy cơ

sở của tình đồng chí ntn chúng

ta cùng đi tìm hiểu đoạn 1

GV chiếu đoạn 1 lên máy

?Em hãy tìm trong 2 câu đầu

những hình ảnh miêu tả quê

h-ơng các anh?

GV gạch chân 2 hình ảnh “ nớc

mặn dồng chua” và “ đất cày

lên sỏi đá” trên máy chiếu

? Những hình ảnh đó cho ta biết

điều gì về quê hơng của các

anh?

? Vậy em thấy các anh có điểm

gì tơng đồng nhau?

( Tơng đồng về cảnh ngộ xuất

thân nghèo khó- các anh cùng

giai cấp xuất thân )

GV nhấn mạnh: Các anh xuất

thân từ những ngời nông dân-

tầng lớp đông đảo nhất trong

sự nghiệp kháng chiến ( nông

dân là quân chủ lực) các anh ở

miền ngợc miền xuôi, trung du

miền biển nhng đầu có chung

một đặc điểm - đó đầu là

những miền quê nghèo, thiên

nhiên không u đãi đất không“

nuôi nổi ngời, ngời không

nuôi nổi đất”

? Họ ở những miền quê cách xa

nhau về vị trí địa lí nh vậyTrớc

khi gặp nhau họ có mối quan hệ

với nhau nh thế nào?

( Trớc đó họ hoàn toàn xa lạ

không hề quen nhau không hề

hẹn nhau)

hiểu

HS đọc đoạn 1

HS tìm trong văn bản

HS suy nghĩ trả

lời theo ý hiểu

HS trả lời theo ý hiểu

5/ Bố cục

+3 đoạn:

- Đoạn 1 7 câu thơ đầu:

Cơ sở hình thành tình

đồng chí

- Đoạn 2: 10 caau thơ

tiếp: Biểu hiện của tình

đồng chí

- Đoạn 3: 3 câu cuối:

Hình ảnh đầu súng trăng treo

II/ Đọc hiểu văn –

bản

1 Cơ sở hình thành tình đồng chí của những ng ời lính

?Vậy tại sao từ mọi phơng trời

xa lạ họ lại quen nhau?

GV vì lòng yêu nớc thơng dân

đi theo tiếng gọi của tổ quốc

họ từ mọi phơng trời xa lạ tập

hợp lại trong hàng ngũ cách

mạng và trở lên thân quen với

nhau

? Quay lại 3 câu đầu em có

nhận xét gì về hình ảnh và cấu

trúc của các câu thơ? Cách viết

nh vậy có tác dụng gì?

GV cho học sinh quan sát tiếp

trên máy chiếu

HS xác định GV gạch chân trên

máy

? Khi cùng chung quân ngũ các

anh còn có chung những điểm

gì?

? Tất cả những điểm chung đó

làm nảy sinh tình cảm gì của

các anh?

- Tình tri kỉ

? Theo em tình tri kỉ đã là tình

đồng chí cha?

- Tình tri kỉ cha thể là tình đồng

chí các em có thể là tri kỉ của

nhau nhng có phải là đồng chí

của nhau không? khi nào các

em trở thành đồng chí của

nhau?

( Khi các em cùng đứng trong

một tổ chức, khi nó đợc gắn với

trách nhiệm thiêng liêng ví vậy

khi đợc đứng trong tổ chức

Đoàn vì vậy các em cần gơng

mẫu hơn nữa để thể hiện rõ

trách nhiệm của mình)

-ở bài thơ các em thấy mạch

cảm xúc phát triển từ chỗ xa lạ

Cấu trúc bè đôi câu 1 là anh câu

2 là tôi

Câu 3 là anh với tôi đây

chính là bớc ngoặt trong cuộc đời bộ đội của họ

-HS chung gian khổ thiếu thốn, chung nhiệm vụ chiến đấu

HS trả lời theo ý hiểu

đến quen nhau trở thành tri kỉ

của nhau rồi phát triển thành

tình đồng chí.Vậy để hình thành

tình đồng chí tác giả đã đa ra

những cơ sở nào?

GV nhận xét – chốt trên máy

? Sau 6 dòng thơ đầu tác giả sử

dụng câu thơ nh thế nào? Sử

dụng nh thế có tác dụng gì?

GV bình : sau 6 câu thơ này

nhà thơ hạ một dòng thơ rút

ngắn đột ngột với 2 tiếng “

đống chí câu thơ chỉ có 1 từ 2”

tiếng và dấu chấm nó hết sức

cô đọng và thiêng liêng đặc

biệt vào những năm đầu của

cuộc kháng chiến khi mà tình

đồng chí còn là một tình cảm

mới mẻ, gắn với trách nhiệm

cao cả và thiêng liêng Trong

tác phẩm Rừng xà nu anh Núp

đã từng hỏi cán bộ Bao giờ “

mình đợc gọi là đồng chí ”

Đồng chí là tiêng gọi sâu thẳm

thiêng liêng Câu thơ đồng chí

không chỉ thể hiện sự thiêng

liêng cao cả mà còn khái quát

đợc cảm xúc trong 6 câu đầu

và mở mạch cảm xúc trong

những câu sau Vậy mạch cảm

xúc trong các câu sau là gì

chúng ta cùng tìm hiểu sang

phần2

Gọi học sinh đọc 10 câu tiếp

GV chiếu 3 câu thơ : “ ruộng

n-ơng anh ra lính”…

- Theo tiêng gọi của tổ quốc các

anh lên đờng nhập ngũ

? em hãy tìm những chi tiết

miêu tả thái độ của các anh khi

tham gia kháng chiến?

HS trả lời

HS thảo luận theo bàn

HS đọc

HS quan sát 3 câu thơ

- Cùng chung giai cấp xuất thân, chung nhiệm

vụ chiến đấu, chung khó khăn thiếu thốn

? Qua đó em thấy trong 3 câu

thơ này tác giả đã sử dụng

những biện pháp nghệ thuật gì?

? Những biện pháp nghệ thuật

đó cho thấy thái độ của các anh

khi ra đi nh thế nào?

GV bình: ở trên các em thấy

các anh phần lớn là nông dân,

mà với ngời nông dân ruộng

đất là quan trọng, gắn bó, gần

gũi nhất vậy mà các anh sẵn

sàng bỏ lại ruộng nơng để lại

nỗi nhớ quê hơng , gia đình,

ngời thân, bạn bè Để diễn tả

điều đó nhà thơ đã sử dụng

mhững từ ngữ và hình ảnh rất

đặt đó là hình ảnh ruộng n“

-ơng, giếng nớc gốc đa Kết ”

hợp với các từ gửi, mặc kệ “ ”

để diễn tả thái độ dứt khoát

chấp nhận hi sinh không hề

bận tâm day dứt của các anh

Không chỉ vậy với hình ảnh

giêng n

“ ớc gốc đa còn làm ”

cho câu thơ mang âm hởng

của co dao dân ca ở đây tác

giả sử dụng lời ít nhng nói đợc

rất nhiều điều.vừa nói đợc tình

cảm quê hơng với ngời chiến

sĩ, lại vừa nói đợc tình cảm

hậu phơng với tiền tuyến Và

hình nh lại có cả tình cảm của

một đôi mắt đen nào đó vừa

mới kịp hẹn hò với ngời lính

Cách nói nh vậy là rất đạt

Qua đây các em cũng học đợc

cách sử dụng từ ngữ trong viết

văn cũng nh trong giao tiếp

hàng ngày

? Phần trên các em thấy những

câu thơ đếu xuất hiện 2 hình

HS xác định những chi tiết

đó là: ruộng

n-ơng gửi bạn, gian nhà không mặc kệ

HS trả lời theo ý hiểu

2 Những biểu hiện của tình đồng chí,

đồng đội.

- Nghệ thuật ẩn dụ kết hợp với những hình ảnh giàu ý nghĩa

ảnh anh và tôi ở đây có còn

xuất hiện cả 2 hình ảnh đó

không? Vậy tại sao không xuất

hiện cả hai ngời mà chỉ xuất

hiện “ anh’?

- GVdo quên mình hay bạn

cũng chính là mình, nỗi lòng

của bạn thì đó cũng chính là nỗi

lòng của chính bản thân mình

?

? Qua em thấy biểu hiệnđầu tiên

của tình đồng chí là gì?

GV chốt trên máy

GV chiếu tiếp 2 câu thơ: “anh

với tôi mồ hôi”…

? em hãy tìm trong 2 câu thơ

những chi tiết biểu hiện tình

đồng chí?

HS tìm , GV gạch chân trên

máy

? Em hiểu nh thế nào về cơn “

ớn lạnh” và “ sốt run ngời”?

-GV đây là những cơn sốt rét

rừng nguyên nhân dẫn đến tử

vong có khi làm biến dạng cơ

thể trong bài Tây tiến “ ”

Quang Dũng đã từng viết:

“ Tây tiến đoàn binh không

mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai

hùng”

Sốt rét ác tính là căn bệng diễn

ra nh cơm bữa trong các cuộc

hành quân Nó làm con ngời

biến dạng trong một nghịch lý:

bên ngoài thì rất nóng trán ớt

mồ hôi còn bên trong thì rất

lạnh phải đắp nhiều chăn mà

vẫn không hết lạnh

? họ không chỉ đùm bọc nhau

lúc ốm đau mà còn chia sẻ cùng

HS quan sát trên máy

HS trình bày cách hiểu của mình

HS quan sát – chuyển vào vở

-Sự cảm thông sâu sắc những tân t tình cảm của nhau

nhau những khó khăn thiếu thốn

gì?

GV chiếu đoạn thơ tiếp theo “

áo anh tay nắm lấy bàn tay”…

? Em hãy tìm những chi tiết

miêu tả cuộc sống vật chất của

các anh?

GV gạch chân trên máy

( áo rách, quần vá, chân không

giày”

? những chi tiết cho thấy cuộc

sống của các anh nơi chiến

tr-ờng nh thế nào?

GV liên hệ với thực tế chiến

tr-ờng lúc đó và lien hệ qua một số

bài thơ nh “Đêm nay Bác không

ngủ”

GV chiếu 1 đoạn phim t liệu

? Về vật chất thì nh thế còn về

tinh thần thì ra sao? Hình ảnh

miệng cời buốt giá có ý nghĩa

gì?

( miệng cời buốt giá- Thể hiện

rõ tinh thần lạc quan- Miệng cời

buốt giá ấy là nụ cời vừa hồ hởi

vui tơi vừa xuýt xoa vì cái rét

tràn về)

? Vậy điều gì giúp các anh vợt

qua những gian khổ với tinh

thần lạc quan nh vậy?

GV vợt qua tất cả những điều

đó chỉ có thể bằng nghị lực và

sự nâng đỡ của tình ngời tình

đống chí Tình đồng chí đồng

đội không chỉ giúp các anh vợt

qua gian khổ mà còn giúp các

anh giành hết thắng lợi này

đến thắng lợi khác đó là chiến

thắng Điện biên phủ năm

1954, đại thắng mùa xuân

năm 1975

HS tình đồng chí đồng đội giúp các anh vợt qua những lúc bệnh tật hiểm nghèo

-HS quan sát trên máy

HS tìm những chi tiết trên văn bản

-Cuộc sống vô cùng thiếu thốn

-HS trả lời theo

ý hiểu

? Em có nhận xét gì về cấu trúc

và hình ảnh trong những câu thơ

này?

? Sử dụng cấu trúc, và những

hình ảnh nh vậy có tác dụng gì?

Gv để thể hiện sự gắn bó chia sẻ

sự giống nhau của mọi cảnh ngộ

của ngời lính

GV đó em thấy biểu hiện tiếp

theo của tình đồng chí

? Biểu hiện sâu sắc nhất của

tình đồng chí là chi tiết nào?

GV biểu hiện rõ nhất là chi tiết

“ thơng nhau tay nắm lấy bàn

tay”

? chi tiết đó có ý nghĩa gì?

GVbình: Câu thơ thật giản dị

và xúc động th“ ơng nhau tay

nắm lấy bàn tay , cái nắm tay ”

thân ái của tình đồng đội,

đồng chí nh xiết chặt lại hàng

ngũ và gạt bớt đi những khó

khăn gian khổ Hình ảnh đó

thể hiện tình cảm chân thành

mộc mạc thấm đợm tình đồng

chí đồng đội là sức mạnh vợt

qua mọi khó khăn gian khổ

thay mọi lời nói.

? Em hãy tìm cho cô nói về hình

ảnh “ cái bắt tay”

( Lu Quang Vũ có viết: “ Lúc

chia tay ta chỉ nắm tay mình-

Điều cha nói bàn tay đã nói)

.Cái bắt tay nh ngầm thể hiện

quyết tâm vợt qua gian khổ

Hình ảnh này ta không chỉ bắt

gặp trong thơ văn mà ngay trong

cuộc sống đời thờng ta vẫn

th-ờng bắt gặp

-Cấu trúc sóng

đôi ứng nhau từng cặp trong từng câu, hình

ảnh chân thật giản dị

HS tìm theo ý mình

- HS đọc những câu thơ mà mình biết

- Sự gắn bó chia sẻ nâng đỡ nhau vợt qua mọi gian khổ thiếu thốn

-Thể hiện sức mạnh của tình đồng chí

? Qua phần phân tích một em

hãy khái quát lại cho cô những

biểu hiện của tình đồng chí?

-GV chiếu trên máy – Chuyển

ý: tình đồng chí đợc kết tinh

bằng một hình ảnh đẹp- hình

ảnh “ đầu súng trăng treo”

GV chiếu 3 câu thơ cuối

? 3 dòng thơ cuối gợi lên một

cảnh tợng nh thế nào?

GV đó là một đêm đứng gác

lạnh cóng nơi rừng núi Những

ngời lính phục kích chờ giặc

đứng bên nhau, nhìn lên thấy

trăng treo đầu súng

? Cảnh tợng đó phản ánh hiện

thực nào trong chiến tranh?

? Điều gì đã giúp họ vợt qua sự

khắc nghiệt ấy?

GV chiếu 1 đoan tâm sự của tác

giả

GV Tình đồng chí đã sởi ấm

lòng họ giữa cảnh rừng hoang

mùa đông,sơng muối giá rét

? Ngoài ý nghĩa hiện thực câu

thơ đầu súng trăng treo còn gợi

liên tởng gì cho ngời đọc?

- GV bình: “Đầu súng trăng

treo’ là một hình ảnh đẹp và thi

vị, có chất lãng mạn bay bổng

Tác giả đã khép lại bài thơ với

nhiều thử thách gian khổ, cực

nhọc bằng một hình ảnh đẹp

trong sáng: tình cảm lạc quan

bộc lộ kín đáo “ đầu súng trăng

treo’ là một liên tởng ý nhị, tơi

vui đi vào cuộc kháng chiến

chống pháp, vầng trăng thơ

mộng năm xa đã có mặt soi

đ HS khái quát lại những biểu hiện của tình

đồng chí

- HS quan sát chuyển vào vở

HS đọc

HS tởng tợng theo ý hiểu

3 Hình ảnh Đầu “

súng trăng treo”

- Sự khắc nghiệtcủa cuộc kháng chiến Tình

đồng đội đã giúp họ vợt qua tất cả

- ý nghĩa biểu tợng: Trăng và súng: Chiến tranh và hoà bình: chiến sĩ và thi sĩ Đó chính là tinh thần lạc quan của những ngời