Tạo môi trường văn học phong phú cho trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

Quá trình cho trẻ làm quen với văn học đã góp phần hình thành và phát triển nhân cách ngay từ thuở ấu thơ, để phát huy được vai đòi hỏi sự hướng dẫn, giúp đỡ của người lớn, đặc biệt là c

A- ĐẶT VẤN ĐỀ:

I, LỜI MỞ ĐẦU:

Như chúng ta đã biết trong mọi thời đại, giáo dục chiếm một vị trí vô cùng quan trọng trong xã hội Trong hệ thống giáo dục quốc dân, người giáo viên mầm non là người thầy đầu tiên đặt nền móng cho việc đào tạo nhân cách con người cho xã hội tương lai, có điều tùy theo mỗi thời đại mà giáo dục sẽ được tổ chức kiểu này hay kiểu khác Tùy theo mỗi độ tuổi mà giáo dục khác nhau Tuổi mẫu giáo, trẻ mới bắt đầu quá trình học nói chính vì vậy

mà hoạt động làm quen với văn học có vai trò rất quan trọng đối với trẻ Có thể nói rằng văn học là ngọn lửa hồng sưởi ấm tâm hồn và thắp sáng những ước mơ cho trẻ về tương lai Nó đem đến cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững biết đi, tập nói đến lúc tập đọc, tập viết thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ Văn học có vai trò tích cực trong việc hình thành đạo đức cho trẻ, mỗi tác phẩm văn học đem đến cho trẻ tâm hồn phong phú giàu tình thương yêu chân thực, giúp cho trẻ biết được cái tốt, cái xấu, biết cái đẹp và làm theo cái đẹp……

Quá trình cho trẻ làm quen với văn học đã góp phần hình thành và phát triển nhân cách ngay từ thuở ấu thơ, để phát huy được vai đòi hỏi sự hướng dẫn, giúp đỡ của người lớn, đặc biệt là cô giáo mầm non vậy làm thế nào để giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học một cách tốt nhất ?

II, THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:

* Trường mầm non Nga Giáp nằm ở trung tâm xã nên rất thuận tiện cho tất cả con em đến trường Trường có đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên yêu nghề mến trẻ, có trình độ chuyên môn vững vàng, tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn ngiệp vụ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc trẻ

- Trường đã tập trung ăn ngủ bán trú nên thuận tiện cho việc tích hợp môn văn học cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi

- Đối với lớp tôi phụ trách đa số các cháu đã được học lớp mẫu giáo bé, nhỡ nên các cháu đều nhanh nhẹn, tự tin, hồn nhiên

- Đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị phục vụ cho môn văn học tương đối đầy đủ

- Ban giám hiệu và phụ huynh luôn quan tâm tạo mọi điều kiện giúp cô và cháu, điều này có tác dung rất lớn trong việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với văn học

* Xã Nga Giáp là một xã phần lớn người dân làm nông nghiệp nên đa

số trẻ cũng là con em nông thôn, đời sống nhiều khó khăn, chưa đủ điều kiện

để quan tâm đến bậc học mầm non, đang còn nghĩ trẻ trể đến trường cốt là để

ăn, chơi, các cô giáo chỉ có việc trông coi trẻ…

- Đồ dùng, đồ chơi tương đối đầy đủ nhưng chưa phong phú, đa dạng về chủng loại và màu sắc, hầu hết là đồ dùng, đồ chơi tự làm nên tính khoa học

và thẩm mỹ chưa cao

- Mặc dù trường mầm non Nga Giáp đã tập trung ăn ngủ bán trú, đang ở mức đạt trường cận chuẩn quốc gia nhưng đồ dùng phục vụ cho môn học đang còn thiếu như máy chiếu papol, máy vi tính cho lớp, vườn cổ tích ngoài trời…

- Tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của mỗi trẻ mỗi khác, chưa được đồng đều nên việc giảng dạy có nhiều bất cập, khó khăn trong việc truyền đạt mọi kiến thức đến cho trẻ

* Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm:

T

T

trẻ

Số trẻ

Tỉ

lệ %

Số trẻ

Tỉ

lệ %

Số trẻ

Tỉ

lệ %

Số trẻ

Tỉ

lệ %

1 Trẻ nhớ tên tác giả,

tác phẩm

33

2 Trẻ hiểu nội dung tác

phẩm

3 Trẻ biết đọc thơ, kể

chuyện lại diễn cảm,

mạch lạc, rõ ràng

4 Trẻ sáng tạo khi làm

quen với tác phẩm

văn học

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

1 Tạo môi trường văn học phong phú cho trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

2 Rèn nề nếp thói quen cho trẻ

3 Sử dụng đồ dùng học tập

4 Áp dụng phương pháp tích hợp trên nền tảng đổi mới phương pháp dạy học

5 Dạy trẻ làm quen tác phẩm văn học thông qua các môn học khác

6 Làm quen tác phẩm văn học thông qua ngày hội, ngày lễ

7 Dạy trẻ làm quen văn học ở mọi lúc, mọi nơi

8 Phương pháp hướng dẫn lấy trẻ làm trung tâm

9 Phối kết hợp với các bậc phụ huynh về các phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

II Các giải pháp tổ chức thực hiện:

1 Tạo môi trường văn học phong phú cho trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

Ngay đầu năm học, tôi đã vận động phụ huynh và trẻ cùng tham gia làm đồ dùng, đồ chơi, trang trí lớp nhằm giúp trẻ lĩnh hội, khám phá, tìm tòi

và phục vụ cho quá trình học tập của trẻ Chẳng hạn tôi vận động phụ huynh cùng may các con rối, may các trang phục đóng kịch cùng với cô giáo để giúp trẻ có các trang phục đóng kịch…Hay vận động phụ huynh mang sách , báo

có các câu chuyện , bài thơ phù hợp đối với trẻ để những lúc trẻ hoạt động ở góc sách, trẻ mang ra xem hình ảnh để trẻ kể chuyện sáng tạo….Bên cạch đó, trong lớp tôi trang trí làm nổi bật góc học văn học với nhiều nội dung phông phú gắn liền với từng chủ đề thực hiện

VD: Ở chủ đề: “ Gia đình” tôi đã trang trí lớp bằng cách trang trí các hình ảnh của các nhân vật trong các câu chuyện, bài thơ để giúp trẻ nhớ và khắc sâu nội dung câu chuyện, bài thơ Chẳng hạn ở khu vực: “ Vườn cổ tích của bé” Tôi vẽ hình ảnh cô Tấm đang từ trong quả thị bước ra thì bà cụ rình bát được, túm không cho vào quả thị nữa…và một hôm hoàng tử đi qua bà cụ mời hoàng tử ăn trầu cánh phượng….( trong câu chuyện Tám Cám) Trẻ nhìn lên hình ảnh trẻ sẽ nhớ được nội dung cốt truyện, nhớ được các nhân vật trong câu chuyện và từ đó trẻ biết liên hệ về bản thân mình phải biết yêu cái gì và ghét cái gì, những người thân trong một nhà thì phải như thế nào…

Ảnh vẽ minh : Vẽ tranh chuyện Tấm Cám

Bên dưới hình ảnh vẽ, tôi làm góc mở của góc văn học để cho trẻ chơi

2 Rèn nề nếp thói quen cho trẻ

Mặc dù trẻ 5- 6 tuổi đã qua giai đoạn mẫu giáo bé, nhỡ nhưng tôi vẫn tiếp tục rèn các thói quen nề nếp, hành vi lễ giáo cho trẻ Khi có thói quen nề nếp tốt thì sẽ giúp cho tổ chức của cô được dễ dàng hơn từ đó trẻ tập trung vào việc lĩnh hội kiến thức và cho quá trình học tập đạt kết quả cao

Rèn các thói quen cho trẻ tự phục vụ: Tự rửa mặt, rửa tay, tự lấy đồ chơi và cất đồ chơi theo đúng quy định Trong các tổ tôi xếp xen kẽ cháu nam với cháu nữ, các cháu mạnh dạn với các cháu nhút nhát, xếp những cháu còn yếu ngồi gần cô đề tiện theo dõi

Những trẻ thiếu tập trung tôi luôn nhắc nhở khéo các cháu như ngồi học phải ngồi ngay ngắn, muốn nói gì phải giơ tay xin phép cô, khi phát biểu phải đứng ngay ngắn, nói đủ câu, diễn đạt mạch lạc

Tập nhiều lần trẻ sẽ có thói quen tốt vì vậy tôi đã thành công trong việc rèn nề nếp thói quen cho trẻ

3 Sử dụng đồ dùng học tập

Làm quen với tác phẩm văn học không thể đạt hiệu quả cao nếu không

có đồ dùng Việc sử dụng đồ dùng, đồ vật, mô hình sân khấu trong môn văn học là rất quan trọng, nó kích thích tính tò mò, chủ động và khả năng hoạt động của trẻ

Khi lựa chọn những đồ dùng, đồ chơi dạy văn học tôi cân nhắc những điểm sau: Đồ dùng có màu sắc đẹp, hấp dẫn đồi với trẻ, dễ phục hồi hoặc sửa chữa, dễ kiếm( vải vụn, rơm, dạ, xốp màu… ), dễ bảo quản hay cất giữ, an toàn( không độc hại, không có cạnh sắc, không nhọn ), rẻ tiền( tận dụng nguyên vật liệu phế thải, đồ dùng mua và của địa phương)

Với điều kiện đồ dùng, đồ chơi của trường còn hạn chế tôi đã lên kế hoạch tìm kiếm nguyên liệu phế thải sẵn có ở địa phương Thông qua việc tổ chức các hoạt động góc, hướng dẫn và cùng trẻ làm đồ chơi, trẻ rất hứng thú

vì tự tay trẻ đã tạo ra được những con vật, hình ảnh cùng với cô

Ngoài việc sử dụng các dụng cụ dạy học thông thường, khi dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học tôi còn sử dụng máy tính, máy chiếu papol ( mượn của các trường cấp1, cấp 2) Khi làm các chương trình papol để dạy, tôi làm các chương trình gần gũi, không xa vời mà thực tế với trẻ để giúp trẻ tiếp thu kiến thức, kỹ năng, thái độ tốt nhất

VD: Khi dạy tiết thơ: “ Hoa Cúc vàng” của tác giả Nguyễn Văn

Chương Đến phần cuối tôi cho trẻ nghe giọng ngâm thơ của cô thâu qua băng

và kết hợp với hình ảnh của chính cô giáo đang diễn ở vườn hoa cúc của trường Trẻ thấy hình ảnh cô giáo của mình trên màn hình trẻ sẽ rất hứng thú, giờ học sẽ trở nên nhẹ nhàng và càng đạt kết quả cao hơn

4 Áp dụng phương pháp tích hợp trên nền tảng đổi mới phương pháp dạy học

Tích hợp là phương pháp đòi hỏi ở giáo viên sự sáng tạo linh hoạt và sự khéo léo khi vận dụng, quá trình tích hợp cần lựa chọn hình thức, nội dung và phương pháp phù hợp , logic

VD: Đối với tiết kể chuyện “ Cáo, Thỏ và Gà trống ” của chủ đề

nhánh: “ Một số con vật sống trong rừng” tôi đã áp dụng phương pháp tích hợp như sau:

a, Mục đích yêu cầu:

* Kiến thức:

- Trẻ nhớ tên truyện, tên các nhân vật trong truyện

- Trẻ hiểu được nội dung truyện, trả lời được các câu hỏi của cô giáo, biết Chó và Gấu là người nhút nhát còn Gà Trống là người dũng cảm, biết giúp đỡ người khác khi gập khó khăn

- Củng cố kiến thức cho trẻ về một số loài dộng vật

* Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng trả lời rõ ràng, m ạch lạc

- Rèn kỹ năng chú ý và ghi nhớ có chủ định cho trẻ

* Thái độ:

- Qua câu chuyện giáo dục trẻ phải biết dũng cảm, biết giúp đỡ mọi người khi gặp khó khăn

b, Chuẩn bị:

* Đồ dùng của cô:

- Ti vi, đầu đĩa, que chỉ, đàn organ có bài hát “ Con gà trống”

- Hình ảnh một số con vật: chim bồ câu, Thỏ, , Gà trống, Gấu…

- Tranh minh họa nội dung câu truyện

- Sa bàn cùng các nhân vật trong câu truyện

- Mô hình phẳng nhà của thỏ

* Đồ dùng của trẻ:

- Trang phục để trẻ đóng kịch, Chiếu để trẻ ngồi

c, Tổ chức hoạt động:

Nội dung

hoạt động

Hoạt động của cô Hoạt động của trẻ

Hoạt động 1: Ổn

định tổ chức- Gây

hứng thú

- Xin nhiệt liệt chào mừng các

bé đã đễn với chương trình: “

Thế giới cổ tích của bé” !

- Đến với chương trình hôm nay

có các bé đến từ dội Thỏ Nâu

- Và đội Voi Con

* Các bé thân mến, chương trình

“ Thế giới cổ tích của bé” có rất

nhiều câu chuyện thú vị để dành tặng cho chúng mình đấy Trước khi đến với câu chuyện của ngày hôm nay, chương trình có một

- Trẻ vỗ tay đi vào chỗ ngồi

- Trẻ đội Thỏ Nâu giơ tay chào

- Đội Voi Con giơ tay chào

- Trẻ lắng nghe

Hoạt động 2: Bài

mới

a, Cô kể mẫu:

b, Giảng nội dung,

từ khó

món quà tặng cho cả hai đội , mời các con cùng hướng lên màn hình để xem đó là món quà

gì nhé!

- Các con được xem hình ảnh gì đây?

- Đây là các vật sống ở đâu?

- Ngoài các con vật này ra , các con còn biết con vật nào khác?

* Có một câu chuyện rất hay kể

về các con vật sống trong rừng,

để biết các vật này sống với nhau như thế nào , có yêu thương và giúp đỡ nhau không ,

cô mời cả hai đội cùng lắng

nghe cô kể câu truyện: “ Cáo,

Thỏ và Gà trống”

- Cô kể lần 1: Diễn cảm+ Cử chỉ điệu bộ

+ Các con vừa được nghe cô kể câu chuyện gì?

- Cô kể lần 2: + Tranh minh họa nội dung câu chuyện

* Giảng nội dung:

Câu chuyện kể về Cáo, thỏ và

Gà trống Cáo thì rất là gian ác, Thỏ thì rất là tốt bụng đã cho cáo ở nhờ rồi bị cáo đuổi ra ngoài, chú Gà trống thì rất dũng cảm đã đưởi cáo hộ thỏ còn bác Gấu và chú Chó thì thật là nhút nhát

* Giảng từ khó:

Trong câu chuyện có từ khó như: “ Nhà bằng băng” : Mùa

- Con Gấu, Con Hổ, Con Sư Tử

- Đây là các on vật sống trong rừng

- Trẻ kể

- Trẻ lắng nghe

- Trẻ lắng nghe

- Cáo, Thỏ và Gà trống

- Trẻ lắng nghe và quan sát

c, Đàm thoại:

đông, khi nhiệt độ xuống thấp, chúng mình thấy lạnh buốt, không thể ra ngoài được thì nước đông cứng lại thành băng, giống như nước đá trong tủ lạnh

ấy

- Cô cho cả lớp đọc từ khó 2 lần

- Lần 3: Cô kể sử dụng đĩa truyện

- Chúng mình vừa được nghe cô

kể câu chuyện: “ Cáo, Thỏ và

Gà Trống” , Vậy cô đố chúng

mình biết trong câu chuyện có những nhân vật nào?

- Có tất cả bao nhiêu nhân vật?

- Cáo và thỏ có những ngôi nhà như thế nào?

- Không có nhà để ở, Cáo đã đi đâu?

- Cáo đã làm gì với Thỏ?

- Thỏ đã gặp ai?

- Chó có đuổi được Cáo đi không?

- Thỏ lại gặp ai nữa?

- Bác Gấu có đòi lại được nhà cho Thỏ không? Vì sao?

- Cuối cùng, ai đã đuổi được Cáo, đòi lại nhà cho Thỏ?

- Vì sao Gà trống đuổi được Cáo?

* Chúng mình cùng làm các chú

Gà trống dũng cảm giúp Thỏ đuổi Cáo gian ác nhé!

- Cả lớp đọc 2 lần

- Trẻ lắng nghe

- Trẻ kể

- Trẻ trả lời

- Thỏ có ngôi nhà bằng gỗ còn Cáo có ngôi nhà bằng băng

- Sang xin ở nhờ nhà Thỏ

- Đuổi Thỏ ra ngoài

- Gặp bầy chó

- Chó không đuổi được

- Gặp bác Gấu

- Không đuổi được

vì Bác Gấu nhút nhát

- Gà trống

- vì gà Trống dũng cảm

- Trẻ làm và đọc lời thoại:

Ta vác hái trên vai

d, Trẻ đóng kịch:

Hoạt động 3: Kết

thúc

Giáo dục: Giáo dục trẻ đức tính

dũng cảm, biết giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn

- Cô cho trẻ lên đóng kịch với sân khấu cô đã chuẩn bị

- Cô cho trẻ hát bài: “ con gà trống “ và chuyển hoạt động

……… Cáo ở đâu ra ngay

- Trẻ lên đóng kịch

- Trẻ hát và chuyển hoạt động

Ảnh minh họa: Giờ hoạt động học có chủ định

5 Dạy trẻ làm quen tác phẩm văn học thông qua các môn học khác

Trong mọi giờ hoạt động học có chủ định khác như: Tạo hình, làm quen với toán, âm nhạc, môi trường xung quanh, thể dục… đều có thể tích hợp môn làm quen văn học có thể là những bài thơ, bài đồng dao, câu chuyện đã học hoặc chưa học

VD: Khi tìm hiểu về môi trường xung quanh ở chủ đề: “ Thế giới thực vật” với đề tài: “ Tìm hiểu một số loài hoa” cô vào bài bằng cách cho trẻ đọc bài thơ hoa kết trái sau đó trò chuyện với trẻ về các loại hoa trong bài thơ Hỏi trẻ ngoài những loài hoa trong bài thơ còn có những loài hoa nào khác… Hoặc khi dạy trẻ hoạt động âm nhạc ở chủ đề: “ Gia đình” với đề tài:

Hát và vận động: Cháu yêu bà Nghe hát: Chỉ có một trên đời Trò chơi: Ai nhanh nhất Tôi cho trẻ đọc bài thơ: “ Lấy tăm cho bà” Đàm thoại với trẻ về bài thơ như

hỏi trẻ: Các con vừa đọc bài thơ gì? Do ai sáng tác? Em bé trong bài thơ được

cô giáo dạy như thế nào? rồi giáo dục trẻ phải biết kính trọng, yêu quý bà,

đi học về có những bài thơ, câu chuyện, bài hát hay thì biểu diễn lại cho bà xem, sau đó dẫn dắt trẻ vào bài học mới

6 Làm quen tác phẩm văn học thông qua ngày hội, ngày lễ

Qua các buổi sinh hoạt ngày hội, ngày lễ cũng cần cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong đó có hát, múa, đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch, có chuẩn bị mũ các con vật, hoa văn nghệ….để giúp trẻ củng cố kiến thức đã học , học dưới hình thức biểu diễn văn nghệ Cứ vài tháng tôi lại tổ chức hội thi: “

Kể chuyện cùng chị họa mi” , có nhận xét và có quà cho các cháu đạt giải Trong hội thi có mời đông đảo các bậc phụ huynh của trẻ tham gia.Tôi nhận thấy phụ huynh rất phấn khởi về những kết quả của con mình, nó có tác dụng rất lớn đến việc đưa con tới lớp mẫu giáo Từ những việc đó để phụ huynh có hướng phát huy năng khiếu ở trẻ Trong cuộc thi trẻ rất hào hứng, mạnh dạn,

tự tin tham gia vào hoạt động, thích được biểu diễn và mê say được biểu diễn

Trong các ngày hội, ngày lễ tôi bàn bạc với nhà trường nên dành nhiều thời gian cho các cháu tham gia kể chuyện, đọc thơ, đóng kịch Đó cũng là hình thức tuyên truyền ngành học rất lớn, trẻ rất thích được làm và được khen giúp trẻ phát triển trí tuệ , nhanh nhẹn, mạnh dạn trước mọi người và cảm nhận được vẻ đẹp, cái hay của văn học

7 Dạy trẻ làm quen văn học ở mọi lúc, mọi nơi