Trong trường THCS để hoạt động đội được triển khai thực sự có hiệu quả thì ngoài vai trò chủ đạo là nhà trường; nòng cốt đi đầu của giáo viên TPT Đội còn có sự tham gia của các lực lượng
Trang 1Tác giả: Đỗ thị Lan
GV Trường THCS Nam Giang- Thọ Xuân
HỆ THỐNG CHỮ VIẾT TẮT ĐƯỢC SỬ DỤNG
- TNTP: Thiếu niên tiền phong
- TPT: Tổng phụ trách
- BCH: Ban chỉ huy
- THCS: Trung học cơ sở
- GVCN: Giáo viên chủ nhiệm
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LỜI MỞ ĐẦU:
Lịch sử vẻ vang 70 năm hình thành và phát triển của Đội TNTP Hồ Chí Minh đã cho thấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự dìu dắt của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh phong trào thiếu nhi Việt Nam ngày càng phát triển mạnh mẽ cả về bề rộng lẫn chiều sâu Đội TNTP Hồ Chí Minh đã thực
sự trở thành nơi hội tụ của thiếu niên nhi đồng, xứng đáng là lực lượng tích cực, góp phần rất lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Như chúng ta đã biết, trong nhà trường phổ thông Giáo dục có vai trò
vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách học sinh Để giáo dục và phát triển toàn diện nhân cách học sinh thì tất cả các môn học, các hoạt động giáo dục trong nhà trường đều có ý nghĩa và vai trò nhất định, nghĩa là phải giáo dục học sinh trong một môi trường đồng bộ, có sự kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường Trong số đó cần đặc biệt chú ý đến tổ chức Đội, cần có nhận thức đúng đắn về vai trò của hoạt động đội để đặt nó đúng vị trí và có sự quan tâm đúng mức
Trong trường THCS để hoạt động đội được triển khai thực sự có hiệu quả thì ngoài vai trò chủ đạo là nhà trường; nòng cốt đi đầu của giáo viên TPT Đội còn có sự tham gia của các lực lượng giáo dục khác như: Đoàn thanh niên, phụ trách chi đội, hội cha mẹ học sinh, đội viên Trong số đó cần quan tâm bồi dưỡng năng lực điều hành Đội cho đội ngũ BCH Đội từ cấp Chi đội đến Liên đội, bởi đây là lực lượng đại diện cho số đông đội viên, trực tiếp chỉ
Trang 3huy và điều hành các hoạt động của Đội, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục đội viên trở thành con ngoan trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ
Bản thân là một giáo viên kiêm nhiệm làm tổng phụ trách ở trường THCS tôi đã luôn suy nghĩ, tìm tòi, tham khảo những cách làm hay để từng bước đưa phong trào hoạt động đội ở đơn vị ngày một vững vàng và phát triển
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
1 Thực trạng:
Có thể nói rằng, hoạt động đội là một trong những hoạt động có ý nghĩa rất lớn, là thành phần hỗ trợ tích cực cùng với nhà trường thực hiện nội dung, mục đích giáo dục; là cầu nối giữa nhà trường, gia đình và xã hội, góp phần thực hiện nguyên lí giáo dục Song trên thực tế thì không phải ở đâu và không phải nhà trường nào cũng quan tâm đúng mức đến hoạt động Đội Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, quan sát hoạt động Đội ở một số đơn vị trường học trên địa bàn tôi thấy vẫn còn không ít vấn đề còn tồn tại như: Chưa thực sự hiểu rõ vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác đội trong nhà trường mà chỉ coi công tác đội đơn giản chỉ là hoạt động theo dõi, ổn định nề nếp Hơn thế nữa, gần như giáo viên TPT Đội ở rất nhiều Liên đội đều không phải là giáo viên chuyên trách mà chỉ là giáo viên kiêm nhiệm nên việc điều hành công tác đội đôi khi còn lúng túng, chưa thực sự chủ động trong công việc Điều này đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục nói chung
Qua thực tế công tác tôi đã tìm ra được những điều cốt lõi trong công tác đội, xác định được vai trò của BCH Đội (bao gồm BCH các chi đội và BCH Liên đội) trong hoạt động của đội, tôi đã đặc biệt chú trọng đến công tác bồi dưỡng BCH Đội Nếu không làm tốt công tác này thì công tác đội khó mà
đi đến thành công Bởi vậy, làm tốt công tác bồi dưỡng BCH Đội góp phần xây dựng phong trào hoạt động Đội trong nhà trường sôi nổi, chất lượng, hiệu quả là điều mà tôi luôn hướng tới
Trang 4Từ thực trạng trên, tôi đã tiến hành thực nghiệm trong năm học 2009
-2010 về ý nghĩa tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng BCH Đội và hiệu quả của nó đối với chất lượng hoạt động đội
Bước đầu tôi tiến hành khảo sát chất lượng BCH Đội sau khi tổ chức Đại hội chi đội và Đại hội Liên đội về các nội dung sau: Lịch sử Đội TNTP
Hồ Chí Minh; nhận thức về tầm quan trọng của công tác thiếu nhi trong trường học; phương pháp tổ chức hội họp; tổ chức điều khiển sinh hoạt đội; tác phong, kỹ năng chỉ huy; thực hiện các kỹ năng đội viên, công tác ghi chép
hồ sơ, thông tin báo cáo; kỹ năng xử lí các tình huống về công tác đội
*Số lượng khảo sát: 30 em/10 chi đội
*Kết quả ban đầu cho thấy:
Nội dung kết quả Số lượng %
Số em nắm chắc thực hiện đúng chính xác các yêu cầu 5 16,7
Số em thực hiện các nội dung ở mức khá 14 46,6
Ngoài ra tôi còn mở rộng khảo sát, kiểm tra xác xuất một bộ phận đội viên về Lịch sử Đội TNTP Hồ Chí Minh, nhận thức về tầm quan trọng của công tác thiếu nhi trong trường học, đặc biệt là việc thực hiện các kỹ năng đội viên Kết quả cho thấy một bộ phận không nhỏ các em đội viên chưa nắm vững được các nội dung trên Kể cả kĩ năng tháo, thắt khăn quàng mà các em thường xuyên phải thực hiện trước khi đến trường
3.Trước tình hình đó tôi đã mạnh dạn nghiên cứu tình hình thực tế, sưu tầm tài liệu, lên kế hoạch bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ BCH Đội và
tổ chức kịp thời Trong khuôn khổ của đề tài này tôi xin trình bày Một số
kinh nghiệm trong việc lựa chọn và bồi dưỡng BCH Đội ở trường THCS”
mà tôi đã thực hiện để góp thêm một tiếng nói tâm huyết cho công tác đội ở trường THCS
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 5I CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Có thể nói BCH luôn là cánh tay đắc lực của Tổng phụ trách, là “linh
hồn” của mọi hoạt động và là người hướng dẫn chi đội thực hiện nghị quyết
của Đại hội Liên đội trong mọi hoạt động của trường Như vậy BCH chi Đội
có giỏi, có năng lực thì công việc của Tổng phụ trách sẽ đỡ vất vả hơn, các
em cũng sẽ phát huy được tính sáng tạo, tính năng động, tự chủ của mình
1 Việc bồi dưỡng BCH chi Đội là việc vô cùng quan trọng và cấp thiết Nói cách khác, bồi dưỡng BCH chi Đội là nâng cao những phẩm chất, những năng lực cần có của BCH chi Đội, phát huy được sở trường, tư chất của BCH chi Đội Bồi dưỡng chi Đội tốt thì hoạt động Đội ở trường sẽ diễn ra sôi nổi hơn, lôi cuốn nhiều em Đội viên tham gia
2 Hơn thế nữa, việc bồi dưỡng này phải diễn ra thường xuyên và liên tục bởi tuổi các em còn nhỏ (từ 11 đến 15 tuổi) nên việc lĩnh hội có thể rất nhanh nhưng cũng sẽ rất chóng quên nếu như không được thực hành thường xuyên
3.Công tác bồi dưỡng BCH là một việc làm khoa học và sáng tạo, đòi hỏi người phụ trách phải kiên nhẫn bền bỉ Quá trình bồi dưỡng BCH đòi hỏi phụ trách vừa làm vừa trau dồi, tích lũy kinh nghiệm đóng góp cho khoa học công tác Đội
4 Muốn cho việc bồi dưỡng đạt hiệu quả cao, trước hết người TPT cần chú ý đến khâu lựa chọn BCH Đội sao cho vừa mang tính định hướng vừa mang tính dân chủ, tính tập thể
II CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
Giáo viên TPT Đội cần phải kết hợp chặt chẽ giữa nhận thức và hành động Theo tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục là “Học để hành, hành để học”, “Học - hành phải đi đôi với nhau”, “Học không hành thì vô ích, hành
không học thì không trôi chảy” (Hồ Chí Minh - Vấn đề giáo dục - Nhà xuất
bản Giáo dục 1990).
Trang 6Trong công tác đội, bồi dưỡng BCH là việc làm thường xuyên, quan trọng và không thể thiếu được của Tổng phụ trách Đây là yếu tố quyết định
sự thành công của các phong trào Đội Bồi dưỡng BCH Đội là nâng cao và phát huy những mặt mạnh sẵn có của các em, đồng thời khơi dậy những tiềm năng còn tiềm ẩn trong các em, giúp các em vươn tới những phẩm chất năng lực cần có của người chỉ huy Để đạt được mục tiêu đó trong quá trình thực hiện tôi đã áp dụng một số biện pháp sau:
1 Lựa chọn BCH Đội đạt một số tiêu chuẩn cần thiết của người chỉ huy:
Việc lựa chọn BCH vừa là quyền lợi vừa là nghĩa vụ của người đội viên song cũng cần phải có hướng tiếp cận đúng và giúp các em lựa chọn chỉ huy sao cho có chất lượng, vừa tạo không khí vui tươi vừa phát huy cao nhất nguyên tắc dân chủ, tự quản của đội viên
Có nhiều cách lựa chọn BCH Đội, nhưng cách phổ biến, khách quan
và khoa học nhất là thông qua Đại hội chi đội và đại hội Liên đội ở mỗi năm học
*Một số căn cứ để lựa chọn BCH:
- Căn cứ vào điều lệ đội và các chỉ dẫn về công tác tổ chức của đội
- Căn cứ vào yêu cầu chất lượng năng lực cần có của BCH:
+ Học lực đạt Khá, giỏi; hạnh kiểm tốt;
+ Có khả năng tổ chức điều hành các hoạt động của đội;
+ Có hiểu biêt về đội TNTP Hồ Chí Minh;
+ Tác phong nhanh nhẹn, tính tình hòa nhã, thân thiện, cởi mở;
+ Chủ động sáng tạo, yêu thích hoạt động đội
Lựa chọn BCH không chỉ là sự tiếp nhận những cái đã có ở các em mà phải thấy được khả năng phát triển hơn nữa ở các em để rút ngắn khoảng cách giữa cái hiện có và cái cần có Chính vì vậy người giáo viên tổng phụ trách phải xác định rằng lựa chọn bao giờ cũng đi đôi với bồi dưỡng
2 Xác định nội dung bồi dưỡng:
Trang 7Đây là công việc rất quan trọng Tùy theo điều kiện, đặc điểm sinh hoạt của từng đơn vị mà Giáo viên tổng phụ trách xác định nội dung bồi dưỡng cho BCH đội nhằm đạt hiệu quả công việc cao nhất
Tại đơn vị tôi công tác hoạt động đội là một phần hữu cơ trong hoạt động chung của nhà trường Được sự quan tâm chỉ đạo và thống nhất của lãnh đạo nhà trường và các lực lượng giáo dục trong nhà trường, Liên đội đã tổ chức triển khai nhiều hoạt động bổ ích và lý thú để các em được tham gia Đây là cơ hội để đội ngũ BCH đội thể hiện năng lực tổ chức cũng như điều hành của mình và cũng là dịp để giáo viên tổng phụ trách quan sát, rút kinh nghiệm và có hướng bồi dưỡng những mặt còn yếu cho đội ngũ BCH
Bám sát nội dung sinh hoạt tôi đã triển khai tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công tác đội cho đội ngũ BCH Đội nhằm: Bồi dưỡng nhận thức phương pháp công tác đội; kỹ năng tổ chức điều hành của BCH; tác phong BCH; kỹ năng nghiệp vụ Đội, …
2.1 Bồi dưỡng nhận thức và phương pháp công tác Đội của BCH:
- Cách ghi chép biên bản, thực hiện các sổ sách của Đội, dự thảo nghị
quyết, báo cáo thi đua, báo cáo tổng kết, thành tích, đăng ký thi đua, biên bản nghị quyết Đại hội Đội, lời điều khiển của chương trình hoạt động Đội dựa vào kế hoạch của Tổng phụ trách
- Phương pháp tổ chức họp BCH Đội
- Phương pháp xây dựng kế hoạch (theo chủ đề, kế hoạch tháng, kế hoạch thi đua,…)
- Phương pháp tổ chức và điều khiển sinh hoạt Đội, các hoạt động tập thể
- Phương pháp chỉ đạo và tổng kết rút kinh nghiệm
2.2 Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức điều hành của BCH:
- Các thủ tục nghi lễ của Đội và phương pháp tổ chức (lễ trưởng thành Đội, lễ phát động chủ đề, sinh hoạt Đội )
Trang 8- Sinh hoạt Đội: Bằng hình thức thi đua sôi nổi hấp dẫn giáo dục Đội viên theo mục tiêu của Đội Sinh hoạt Đội có nhiều hình thức như: sinh hoạt thường kỳ, sinh hoạt truyền thống, sinh hoạt chuyên đề, sinh hoạt vui chơi
có thể bồi dưỡng các kỹ năng như:
+ Cách tập hợp điều khiển buổi sinh hoạt Đội
+ Cách điều khiển, tổ chức và hướng dẫn sao cho chi đội, Liên đội thực hiện tốt nội dung chương trình đề ra
+ Cách hướng dẫn đơn vị hoạt động vui chơi, văn nghệ tập thể
+ Cách nhận xét, đánh giá
- Đại hội Đội: Là cuộc sinh hoạt Đội nhằm phát huy quyền dân chủ, tự quản để lựa chọn BCH và xây dựng nghị quyết của Đội Đại hội Đội tiến hành mỗi năm một lần đối với Liên đội cũng như Chi đội Cần bồi dưỡng về các nội dung:
+ Điều khiển nghi lễ thủ tục: tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu, chào
cờ, giới thiệu chủ tịch Đoàn điều khiển Đại hội
+ Điều khiển Đại hội: (viết báo cáo tổng kết và phương hướng công tác Đội, hướng dẫn Đội viên thảo luận, bầu BCH Đội, thông qua nghị quyết Đại hội)
+ Tổ chức các hoạt động chào mừng (Trống, văn nghệ,…)
- Hoạt động lớn của Đội: Là những nội dung sinh hoạt mang màu sắc của Đội, được diễn ra trong thời gian dài như: Phát động chủ đề, hoạt động thi đua xây dựng tập thể tự quản,
Với mục đích tập hợp Đội viên, tạo phong trào thi đua cho Đội viên rèn luyện theo chủ đề, có thể bồi dưỡng những nội dung sau:
+ Công tác chuẩn bị cho hoạt động: Họp BCH, định hướng nội dung
và cơ sở vật chất phục vụ hoạt động, phổ biến nội dung hoạt động, phân công nhiệm vụ tới từng thành viên trong BCH
Trang 9+ Tổ chức hoạt động: Theo nội dung đã thống nhất, biết lựa chọn các hình thức cho phù hợp với nội dung, biết huy động và phối hợp các Đội viên nòng cốt để tổ chức tốt hoạt động Trong hoạt động, có kiểm tra đánh giá + Sơ kết, tổng kết nội dung hoạt động: Đánh giá rút kinh nghiệm việc
tổ chức điều hành các hoạt động, kết quả hoạt động
2.3.Bồi dưỡng tác phong BCH:
- Bồi dưỡng theo nhiệm vụ chuyên môn được phân công: Giúp các em
thạo việc, có bản lĩnh trong giao tiếp và phối hợp hoạt động với những thành viên khác
- Bồi dưỡng khả năng tổ chức và quản lý một cách toàn diện, khoa học
- Bồi dưỡng BCH trở thành những cán bộ Đội mẫu mực, có kỹ năng nghiệp vụ, có uy tín trong tập thể
2.4 Bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ Đội:
- Bồi dưỡng những kĩ năng cần có của người đội viên: Hát quốc ca, đội
ca, hô đáp khẩu hiệu đội, chào kiểu đội viên; các động tác cá nhân tại chỗ và
di động; Tháo thắt khăn quàng; cầm cờ, giương cờ, vác cờ; đánh trống đội, đội hình đội ngũ,… Tập hát, múa một số bài hát truyền thống của Đội; Tổ chức trò chơi tập thể
- Nghi thức và phương pháp hướng dẫn nghi thức
- Các phương pháp tổ chức trò chơi, dạy hát, dạy múa, tổ chức trại, hoạt động xã hội, tham quan
- Các bài hát, điệu múa, trò chơi
Khi bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ Đội cần chú ý các loại hình cho phù hợp như:
- Tập luyện cho Đội nòng cốt
- Thực hiện tập luyện chung
- Tổ chức kiểm tra nghiệp vụ bằng hội thi
2.5 Bồi dưỡng công tác kiểm tra, đánh giá:
Trang 10Đây là công việc không kém phần quan trọng Kiểm tra đánh giá chính xác, khách quan, công bằng sẽ thúc đẩy, nâng cao chất lượng các đợt hoặc nội dung sinh hoạt Công tác này cần tiến hành sau mỗi đợt hoặc nội dung sinh hoạt như: Kiểm tra phong trào xây dựng tập thể tự quản, công nhận cho các chi đội đạt tiêu chuẩn; xếp loại đội viên (cuối tháng, học kỳ, năm học),…
2.6 Đặc biệt, Liên đội còn tổ chức bồi dưỡng kĩ năng sống cho các
em như: Phòng chống đuối nước, xử lí tai nạn thương tích thông thường,
băng bó vết thương, thực hành trại,…
Tóm lại: Nội dung bồi dưỡng chỉ huy nhằm giúp các em thạo việc, biết
tổ chức hoạt động theo nhiệm vụ chuyên môn được phân công, có khả năng tổ chức quản lý hoạt động Đội một cách toàn diện, khoa học và có bản lĩnh trong giao tiếp để trở thành một cán bộ mẫu mực có năng lực, uy tín
3 Xác định hình thức bồi dưỡng:
Trên thực tế có rất nhiều hình thức bồi dưỡng Tổng phụ trách cần có
kế hoạch cụ thể để lựa chọn hình thức bồi dưỡng phù hợp với tình hình thực
tế như: Vào đầu học kì I và học kì II tiến hành bồi dưỡng định kì Theo từng đợt, từng nội dung sinh hoạt chủ điểm mà có kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên hay bồi dưỡng thông qua việc tổ chức các hoạt động lớn như các buổi giao lưu, các cuộc thi chào mừng các ngày lễ lớn trong năm
4 Phương pháp bồi dưỡng Ban chỉ huy:
Việc bồi dưỡng BCH là rất quan trọng, song phương pháp bồi dưỡng càng quan trọng hơn Năm học 2009 – 2010 tôi đã tiến hành bồi dưỡng theo nhiều phương pháp, đặc trưng là các phương pháp sau:
4.1 Phương pháp mở lớp (Học tập trung)
Bản thân tôi đã biên soạn các nội dung bồi dưỡng và mở lớp bồi dưỡng hai tháng một lần Tất cả nội dung bồi dưỡng đều được phê duyệt đầy đủ
Qua các bài học các em được thực hành, luyện tập và được kiểm tra, đánh giá Bồi dưỡng theo hình thức mở lớp giúp các em tiếp thu kiến thức có