Thế kỷ XXI là thế kỷ của sự phát triển công nghệ, của tri thức thì việc giáo dục đạo đức cho các em càng có vị trí hết sức quan trọng trong việc xây dựng con người mới XHCN, nhằm đáp ứng
Trang 1Sở giáo dục và đào tạo thanh hoá
Phòng giáo dục và đào tạo thành phố thanh hoá
====================
Sáng kiến kinh nghiệm:
Tăng cờng công tác đội
nhằm Nâng cao chất lợng giáo dục đạo
đức cho học sinh tiểu học
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Họ và tên : Nguyễn Chí Mật
Chức vụ : Phó Trởng phòng
Đơn vị : Phòng Giáo dục và Đào tạo TP Thanh Hóa
SKKN thuộc môn: QLGD
Năm học : 2010
-2011
Trang 21 Cơ sở lý luận:
Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hóa của một đất nước, là sức mạnh trí tuệ của cả tương lai dân tộc nhằm sớm đạt cơ sở ban đầu rất quan trọng cho
sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ Việt nam trong xu thế hội nhập với thế giới hiện nay Trong lĩnh vực khoa học nói chung, giáo dục chiếm vị trí rất quan trọng Giáo dục không những cung cấp cho học sinh những hiểu biết về tri thức khoa học tiến bộ của loài người, đồng thời vừa hình thành nhân cách cho học sinh là điều quan trọng cốt yếu, đặc biệt là lứa tuổi học sinh tiểu học
Thế kỷ XXI là thế kỷ của sự phát triển công nghệ, của tri thức thì việc giáo dục đạo đức cho các em càng có vị trí hết sức quan trọng trong việc xây dựng con người mới XHCN, nhằm đáp ứng sự phát triển chung của toàn nhân loại, đào tạo các em trong tương lai trở thành những người có đủ cả đức và tài
để xây dựng và bảo vệ đất nước, bảo vệ Tổ quốc VN xã hội chủ nghĩa Do đó hiện nay đang còn ngồi trên ghế nhà trường ở bậc học tiểu học, các em còn bỡ ngỡ rất nhiều đối với mọi hoạt động của nhà trường, các em phải có nghĩa vụ học tập nghiêm túc để tiếp thu kiến thức và nhân cách làm người Đối với các
em khả năng chú ý, ý chí, ngôn ngữ và kỹ năng hành động còn nhiều hạn chế, nên các em cũng cần có sự quan tâm đặc biệt, sự hướng dẫn cụ thể, chu đáo, đều đặn hàng ngày của giáo viên (ở trường) và cha mẹ học sinh (ở nhà) nhằm giúp trẻ kịp thời điều chỉnh cách học, xử lý tình huống cụ thể hàng ngày để lối sống của các em ngày một tốt hơn, hoàn thiện về nhân cách, đạo đức cá nhân
để sớm giúp các em hình thành nhân cách tốt đẹp để bước vào bậc học cao hơn trong tương lai
Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác Hồ: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”, đội ngũ nhà giáo là những chiến sĩ tiên phong xung kích đi đầu trong phong trào này Chính nghề dạy học đã đào tạo con người phát triển một cách toàn diện Để đáp ứng không ngừng yêu cầu của sự phát triển xã hội loài người, mỗi một con người cần phải không ngừng rèn luyện tư tưởng đạo đức và ra sức học tập để trở thành con người lao động có
Trang 3đủ tri thức và đạo đức XHCN Đây cũng chính là mục tiêu phấn đấu của mỗi chúng ta
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Do đó việc xây dựng đạo đức, lối sống cho các em ngay khi đang ngồi trên ghế nhà trường là vấn
đề vô cùng quan trọng, đây cũng chính là thước đo để đánh giá một con người Bộ GD-ĐT cũng thường xuyên chỉ đạo các trường học cần tập trung:
“Giáo dục đạo đức trong nhà trường là nhiệm vụ rất cấp bách hàng đầu không thể thiếu được của các trường học”
Việc rèn luyện đạo đức, tác phong cho học sinh cần phải được thực hiện một cách thường xuyên và liên tục và nó có mối quan hệ mật thiết với tất
cả các môn học trong nhà trường Bởi vậy ngay từ khi đang ngồi trên ghế nhà trường, các em cần phải được sự quan tâm giáo dục của toàn xã hội, trong đó vai trò của Đội Thiếu niên Tiền phong HCM và anh chị phụ đội là rất quan trọng Việc nâng cao giáo dục rèn luyện đạo đức trong nhà trường bằng nhiều hình thức khác nhau như: Ngoại khóa, sinh hoạt truyền thống, hoạt động đội, trò chơi và các tiết học đạo đức trong chính khóa… đã tạo ra cho các em một không khí vui vẻ, sôi động, không cứng nhắc, khô khan mà lại mang tính giáo dục cao và thuyết phục học sinh nói và làm theo gương người tốt, việc tốt
Trong cuộc sống hiện nay thì đa số mọi người đều tốt, song bên cạnh
đó cũng có không ít những thói hư tật xấu đang còn tồn tại cùng với các em ở trong trường học mà thầy, cô; cha mẹ và xã hội quan tâm chưa đúng mực, một vài em học sinh cá biệt đã lôi kéo các em làm những việc sai trái, đã tạo nên thói hư, tật xấu cho các em Tục ngữ có câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, lứa tuổi của học sinh tiểu học (6 tuổi đến 11 tuổi) lứa tuổi mà các em bước đầu tiếp xúc với môi trường tập thể, tiếp xúc với bạn bè cùng lứa tuổi, cùng lớp, cùng trường lứa tuổi này như trang giấy trắng để tiếp thu những kỹ năng sống đang còn rất bỡ ngỡ, đơn giãn của các em Mặt khác còn có những điều kiện khách quan khác như thiếu sự chăm sóc của gia đinh, hoàn cảnh gia
Trang 4đình có khó khăn về kinh tế, các yếu tố tâm lý khác … đã làm ảnh hưởng rất lớn đến hành vi và đạo đức xấu của các em Cụ thể các em hay bắt chước các thói xấu của người khác như: nói tục, chửi thề, trộm cắp dụng cụ học tập của bạn bè, gây gỗ, đánh nhau với bạn cùng lớp, cùng trường …Chính vì vậy việc giáo dục đạo đức cho học sinh ở lứa tuổi tiểu học là một nhiệm vụ cấp bách trong nhà trường để thiết thực xây dựng một môi trương giáo dục lành mạnh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của trường học
Xuất phát từ tầm quan trọng trong mục tiêu giáo dục đào tạo, từ tình hình thực tế đạo đức của học sinh trong những năm qua, bản thân tôi nhận thức được rằng: Trường học là môi trường giáo dục và rèn luyện cho thế hệ trẻ về cả đức lẫn tài Vì vậy việc tổ chức tốt các phong trào hoạt động Đội thật hấp dẫn, hào hứng, sôi nổi nhằm thu hút các em tham gia tích cực vào sinh hoạt Đội, tạo hứng thú cho các em trong học tập và sinh hoạt, “học mà chơi, chơi mà học” là hết sức có ý nghĩa Mặt khác, thông qua hoạt động Đội để giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh và lên án, phê phán, đấu tranh với những hành vi đạo đức sai trái, để các em có thể tự điều chỉnh hành vi của mình theo sự giáo dục của người lớn
2 Cơ sở thực tiễn:
Trong thực tế hiện nay chất lượng giáo đức dục của học sinh nói chung
và của học sinh tiểu học nói riêng có phần giảm sút bởi ảnh hưởng của nhiều nguyên nhân:
Sự cạnh tranh của cơ chế thị trường có mặt tích cực là thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, song lại là mảnh đất cho tư tưởng cơ hội, thực dụng, vụ lợi phát triển chủ nghĩa cá nhân, ích kỉ, coi đồng tiền là trên hết, dẫn đến sự xuống cấp về đạo đức xã hội từ người lớn đến trẻ em, đến mọi mặt của đời sống xã hội Cụ thể là:
Trong gia đình: một số cha mẹ học sinh thiếu gương mẫu, ông bà cha
mẹ chửi mắng lẫn nhau, một số gia đình còn khoán trắng bỏ mặc cho nhà trường và xã hội, thậm chí nuông chiều con cái thiếu văn hoá, dẫn đến một số
Trang 5học sinh vô lễ với người trên, nhiều em không vâng lời ông bà, bố mẹ, lười lao động, lười học, trộm cắp…Trong giao tiếp nói năng thô lỗ, cục cằn
Trang 6b- giải quyết vấn đề:
1 Đặc điểm tình hình chung:
1.1 Thuận lợi:
Thành phố Thanh Hoá gồm có 18 xã, phờng, có diện tích tự nhiên 58.58 km2, với dân số khoảng 23 vạn ngời Là địa
ph-ơng có truyền thống hiếu học và lịch sử văn hoá lâu đời Về các mặt an ninh, chính trị, kinh tế, xã hội khá đợc ổn định Ngành Giáo dục và Đào tạo luôn luôn đợc sự quan tâm chỉ
đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, sự đồng tình ủng hộ của các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân địa phơng
Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục ổn định về
số lợng, đồng bộ về chất lợng, có trình độ đào tạo đạt chuẩn và trên chuẩn cao, có ý thức trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc, chấp hành tốt đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc
Công tác xã hội hoá giáo dục đựơc các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phơng và nhân dân đồng tình ủng hộ, tích cực tham gia, thờng xuyên quan tâm, chăm lo cho sự nghiệp giáo dục Mọi ngời dân đều có ý thức đợc quyền và nghĩa
vụ của mình đối với việc đa con em trong độ tuổi đến tr-ờng đi học
Thành phố Thanh Hoá là đơn vị đã đợc Bộ Giáo Dục và
Đào tạo công nhận là đơn vị đạt chuẩn quốc gia về công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi năm 2000 và Chuẩn quốc gia về công tác Phổ cập Trung học cơ sở năm
2001 Số lợng các trờng đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 có: Cấp
Trang 7tiểu học là: 19 trờng; THCS: 04 trờng; Mầm non: 07 trờng; Có
2 trờng Tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ 2
1.2 Khó khăn:
Kinh tế trong những năm gần đây có nhiều biến động, nguồn thu của đơn vị xã, phờng rất khó khăn, nguồn thu nhập của nhân dân chủ yếu dựa vào buôn bán nhỏ và nông nghiệp Vì vậy, việc đầu t về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho dạy và học còn nhiều hạn chế, cha đáp ứng kịp thời với yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay Hầu hết các trờng hiện tại vẫn còn thiếu các phòng chức năng, bàn ghế đạt chuẩn 2 chỗ ngồi, hệ thống điện sáng, quạt mát, khu hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động giáo dục thể chất còn thiếu thốn … ảnh hởng đến tiến độ xây dựng trờng Chuẩn quốc gia mức độ 1 đối với cấp THCS, Mầm non và Chuẩn quốc gia mức độ 2 đối với cấp Tiều học
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có trình độ
đạt chuẩn và trên chuẩn rất cao, song vẫn còn tình trạng thừa giáo viên nhng thiếu về bộ môn, thiếu nhân viên hành chính ( th viện, thí nghiệm, y tế học đuờng…)
Một thực tế khú khăn nữa, đú là việc chăm súc con cỏi của nhiều phụ huynh cũn hạn chế, vấn đề đầu tư cho việc học tập của học sinh chưa cao Chớnh vấn đề này cũng đó ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cụng tỏc giỏo dục toàn diện của nhà trường, đặc biệt là chất lượng giỏo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học
2 Thực trạng về chất lợng giáo dục:
Thực hiện chỉ thị số 33/2006/CT-TTg ngày 08/9/2006 của
Thủ tớng Chính Phủ về “ Chống tiêu cực và khắc phục bệnh
thành tích trong giáo dục” và cuộc vận động “ Hai không “
Trang 8với 4 nội dung của Bộ trởng Bộ GD&ĐT; Chỉ thị số 06/CT-TW
của Bộ chính trị về “ Học tập và làm theo tấm gơng đạo
đức Hồ Chí Minh” và cuộc vận động “ Mỗi thầy giáo là một tấm gơng về đạo đức, tự học, tự sáng tạo”; Chỉ thị của Bộ
Trởng Bộ GD&ĐT về hớng dẫn thực hiện nhiệm vụ các năm học Trong những năm gần đây, ngành GD&ĐT thành phố Thanh Hoá đã ban hành các văn bản cụ thể chỉ đạo cho các trờng Mầm non, Tiểu học, THSC, TTGDTX&DN trong thành phố thực hiện nhiệm vụ theo từng cấp học, nhằm tạo đợc bớc chuyển biến cơ bản về quản lý giáo dục và nâng cao chất l-ợng giáo dục các cấp học nói chung, trong đó đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lợng giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học nói riêng, thúc đẩy sự nghiệp giáo dục phát triển toàn diện và đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh
tế, xã hội của địa phơng
Riờng bậc học Tiểu học của thành phố cú 26 trường với 441 lớp, tổng số học sinh là 14593 em
Qua khảo sỏt, đỏnh giỏ, xếp loại thỡ kết quả chất lượng giỏo dục của học sinh Tiểu học thành phố ở học kỡ I năm học 2010-2011 như sau:
Bảng 1: Xếp loại về giỏo dục.
Khối
Lớp
Tổng số
HS
Xếp loại giỏo dục Giỏi Khỏ Trung bỡnh Yếu
SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ
1 3086 2376 76.98 567 18.36 119 3.88 24 0.78
2 3777 2650 70.17 867 22.95 238 6.32 22 0.56
3 2565 1533 59.76 717 27.94 282 10.98 33 1.32
4 2556 1238 48.42 855 33.45 415 16.22 48 1.91
5 2609 1363 52.26 807 30.94 410 15.72 29 1.08
Cộng: 14593 9160 62.77 3813 26.13 1464 10.03 156 1.07
Trang 9Bảng 2: Xếp loại về hạnh kiểm.
TT Khối
Lớp
Tổng số HS
Hạnh kiểm Thực hiện đầy đủ Chưa thực hiện đầy đủ
Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ %
Tổng
cộng:
Mục tiêu giáo dục ở bậc tiểu học là nhằm hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển lâu dài về nhân cách và năng lực toàn diện cho con người của mọi thời đại; Đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam có đủ đức, đủ tài để làm chủ đất nước, nhằm sớm đưa nước ta tiến kịp với các nước trong khu vực và tiếp thu tinh hoa của nhân loại, đồng thời giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc; Xây dựng thành công sự nghiệp CNH-HĐH đất nước
Nhận thức đầy đủ về mục tiêu giáo dục đối với bậc học và với kết quả khảo sát ngay từ đầu năm học, cũng như kết quả cuối học kì I, chúng tôi đã suy nghĩ đề ra nhiều biện pháp chỉ đạo các nhà trường có kế hoạch cụ thể trong việc phối kết hợp với các lực lượng giáo dục trên địa bàn, để làm tốt hơn nữa và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nói chung và nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức nói riêng cho học sinh Tiểu học của Thành phố
3 Các biện pháp thực hiện:
Tổng phụ trách Đội vừa là cán bộ Đoàn, vừa là nhà giáo dục để hướng dẫn, chỉ đạo mọi hoạt động của Liên đội và thực hiện chức trách của người giáo viên thông qua việc dạy học, phù hợp với đối tượng đào tạo Do đó TPT Đội vừa là người cha, người mẹ đỡ đầu về mặt tinh thần của các em và cũng
là người cán bộ chính trị-xã hội công tác trong thiếu niên học sinh Do đó phải biết hòa mình làm người anh, người chị và cũng là người bạn chí tình của các
em Chính từ sự gần gũi với các em và bằng cả tấm lòng yêu mến trẻ Một nhà
Trang 10văn Pháp đã từng nói: “Người ta chỉ có thể giáo dục bằng chính phẩm chất của mình” GV-TPT có một nhiệm vụ quan trọng là dạy các em sống: Làm cho các em trở thành những người sống có mục đích, có lý tưởng, có trách nhiệm, biết hợp tác và sống có ích cho xã hội Cái các em cần học nhất là học làm người, cần niềm tin để lớn lên Do đó là thầy cô giáo chúng ta phải trở thành người mẫu mực cho các em noi theo, xuất phát điểm là tình thương đối với học sinh và luôn cố gắng làm những gì tốt đẹp nhất giúp trẻ em hoàn thiện mình, do đó muốn thực hiện được những vấn đề trên chúng ta phải luôn luôn quan tâm, ân cần, lắng nghe để tìm hiểu ước vọng và nhu cầu chính đáng của các em
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh không chỉ bằng những lời lẽ giáo huấn buồn tẻ và những lời răn dạy khô khan, lạnh nhạt mà phải bằng những câu chuyện thân mật, chân thành và có những biện pháp thực hiện thiết thực thông qua giáo dục đạo đức trong nhà trường, gia đình và ngoài xã hội nhằm sớm hình thành nhân cách cho học sinh Nhân cách đó được thể hiện qua các hành vi của các em như sau:
+ Lễ phép, kính trọng thầy cô giáo và người lớn
+ Đoàn kết giúp đỡ bạn bè
+ Đi học chuyên cần và đúng giờ
+ Biết vâng lời và giữ gìn trật tự lớp học
+ Biết giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ
+ Giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập và có ý thức bảo vệ của công
+ Thật thà, ngay thẳng và trung thực trong cuộc sống
Giáo dục đạo đức tác phong: Cần đi vào những nội dung cụ thể diễn ra trong sinh hoạt hàng ngày như kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo và người lớn tuổi Khi muốn đi chơi phải xin phép, khi về phải chào hỏi…
Gần gũi thân thiện với bạn bè, yêu quý các em nhỏ, sẵn sàng nhận khuyết điểm, sửa chữa lỗi lầm, không nói tục chử bậy
Trang 11Giáo dục ý thức, nề nếp học tập: Chăm học, không bỏ học, đi học đúng giờ, chú ý nghe giảng, không nói chuyện riêng, hăng hái phát biểu ý kiến, giữ gìn sách vở sạch sẽ
Giáo dục lao động: Biết tự phục vụ bản thân như đánh răng, rử mặt, gấp
áo quần, vệ sinh cá nhân, giúp bố mẹ làm một số việc vừa sức như quét nhà, trông em…
Giáo dục thẩm mỹ: Biết giữ gìn quần áo sạch sẽ, gọn gàng, không viết
vẽ bậy vào sách vở, lên bàn, lên tường Biết chăm sóc giữ gìn vườn hoa cây cảnh ở gia đình cũng như trong trường học và những nơi công cộng, thích xem ca kịch và các hoạt động văn nghệ tập thể, cá nhân…
Giáo dục sức khỏe: Học sinh biết ăn uống sạch sẽ, tập thể dục thường xuyên, giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh nhà cửa, trường lớp và vệ sinh nơi công cộng
a Những vấn đề cần kết hợp giữa TPT đội đối với gia đình để giáo dục học sinh ở nhà:
Gia đình là tế bào của xã hội là nơi nuôi dưỡng và củng cố nhân cách của học sinh Để thực hiện có hiệu quả việc rèn luyện giáo dục đạo đức cho học sinh thì cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với gia đình Chính vì vậy tôi thường dành thời gian để đi thăm gia đình một số học sinh chưa ngoan, có hoàn cảnh đặc biệt cần được giáo dục và giúp đỡ để nắm bắt tâm lý, hoàn cảnh của từng em để kết hợp với phụ huynh hs tìm cách uốn nắn, giáo dục giúp đỡ các em ngày càng tiến bộ Liên đội, GVCN và nhà trường cần thông báo cho cha mẹ học sinh về những loại sách vở và đồ dùng cần thiết cho con
em học tập; Yêu cầu phụ huynh nhất thiết phải chuẩn bị đầy đủ để các em đến trường học khỏi lung túng vì nếu thiếu đồ dùng học tập sẽ ảnh hưởng đến tâm
lý của học sinh như tự ti, mặc cảm hoặc có thể tạo tình huống cho các em lấy cắp đồ dùng học tập của bạn bè mình
Đề nghị cha mẹ học sinh cần phải quan tâm đặc biệt đến việc học ở nhà của học sinh, hằng ngày bố mẹ nên dành thời gian để trò chuyện với các em
