Khái quáta Khái niệm Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống con người và thiên nhiên.. - Môi trường có c
Trang 1I. Khái quát
a) Khái niệm
Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống con người và thiên nhiên
Thành phần môi trường gồm: các yếu tố tạo thành môi trường như không khí, nước, đất, âm thanh, ánh sáng, núi, rừng…
VD: hiệu ứng nhà kính, suy thoái tầng ozon, ô nhiễm nguồn nước sạch, suy giảm động, thực vật…
b) Mối quan hệ giữa kinh tế và suy thoái môi trường
Ta có thể thấy phát triển kinh tế và suy thoái môi trường luôn có quan hệ mật thiết và chặt chẽ với nhau, mối quan hệ này “tỉ lệ nghịch” với nhau
- Môi trường có chức năng căn bản: như cung cấp tài nguyên thiên nhiên cho quá trình sản xuất và tiêu dùng, hấp thụ chất thải từ nền kinh tế và cung cấp cảnh quan, dịch vụ vui chơi giải trí
- Kinh tế càng phát triển thì suy thoái môi trường càng cao: phát triển là nguyên nhân tạo nên các suy thoái và biến đổi môi trường
- Hiện nay, thế giới nói chung và VN nói riêng đều xem vấn đề môi trường là vấn đề cấp thiết và là vấn đề hàng đầu của nền kinh tế Cụ thể là các nước và VN đang đứng trước 5 cuộc khủng hoảng lớn: dân
số, lương thực, năng lượng, tài nguyên và sinh thái Chúng đề liên quan chặt chẽ đến môi trường và chất lượng cuộc sống của con người
có nguy cơ suy giảm
II. Nguyên nhân gây suy thoái môi trường
a) Thiên nhiên
- VN có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên vô cùng thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, nhưng cũng gặp không ít khó khăn từ thiên nhiên đem lại Đặc biệt hằng năm nước ta phải đối mặt với thiên tai, bão, lũ lụt gây nên những thiệt hại về người cũng như về của (điển hình có 9-10 cơn bão mỗi năm, áp thấp nhiệt đới hoạt động ở vùng Biển Đông khá phức tạp và các cơn bão đổ bộ vào đất liền)
Trang 2- VD: + Trận lũ ở Hà Nội năm 2008: được coi là trận lụt lịch sử với lượng mưa lớn nhất trong vòng 100 năm Đã có 11 người thiệt mạng, tuyến đê sông Hồng sạt mái -> khiến nhiều hoạt động bị tê liệt
+ Trận lụt miền Trung năm 2011: 55 người chết, nhấn chìm khoảng 170.000 căn nhà và 23.700ha hoa màu
+ Trận mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh năm 2015: gây nên
2200 hộ dân, trường học, bệnh xá ngập lụt, ngập úng 70ha hoa màu và nhiều thiệt hại khác
Từ đó cho thấy ảnh hưởng của thiên nhiên đối với suy thoái môi trường là một vấn đề không nhỏ và đòi hỏi cách phòng tránh cũng như khắc phục hậu quả sau thiên tai
b) Tác động của con người
• Nông nghiệp
Nông nghiệp vẫn đang là ngành kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong nền KT ở nước ta
Sản lượng các loại nông sản đều tăng, nổi bật nhất là sản lượng lương thực tăng với tốc độ cao:
+ 2007: sản lượng lương thực đạt con số kỷ lục 39 triệu tấn, đạt kim ngạch 1,7 tỷ USD
+ 2011: xuất khẩu nông-lâm-thủy sản đạt gần 25 tỷ USD, tăng trưởng 29% so với 2010 Thặng dư thương mại toàn ngành đạt 9,2
tỷ USD góp phần giảm nhập siêu cả nước, nông nghiệp đóng góp khoảng 20% GDP và chiếm 30% kim ngạch quốc gia
Trang 3+ 2012: sản lượng nông-lâm-thủy sản tăng 3,4%.
- VN trở thành nước xuất khẩu lúa gạo thứ 3 trên thế giới (sau Thái Lan
và Ấn Độ), xuất khẩu cà phê thứ 2 sau Brazil
- Bên cạnh những thành tựu và phát triển đó thì ngành nông nghiệp đã ảnh hưởng không nhỏ đối với môi trường gây ra các suy thoái:
+ Sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật -> ảnh hưởng nghiêm trọng đến đất cũng như mạch nước ngầm
+ Sử dụng thuốc tăng trưởng cho thực vật và gia súc nhằm tăng năng suất, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng
+ Chặt phá rừng để làm nương rẫy hay phục vụ cho công nghiệp giấy, gia công đồ mỹ nghệ -> giảm lượng lớn rừng phòng hộ…-> gây lũ lụt, hạn hán, xói mòn đất, đất trống đồi trọc ….(2010: 1553,68ha rừng bị chặt phá)
+ Đánh bắt thủy hải sản trái phép bằng thuốc nổ -> làm suy giảm số lượng sinh vật biển, gây ô nhiễm nguồn nước
• Công nghiệp
Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp năm 2014 tăng 7,6% so với năm 2013, cao hơn nhiều so với mức tăng 5,9% của năm 2013
Cụ thể ngành khai khoáng tăng 2,5%, ngành chế biến, chế tạo tăng 8,7%, sản xuất và phân phối điện tăng 12,1%, ngành cung cấp nước và xử lý nước thải, rác thải tăng 6,4%
Trang 4Hậu quả của phát triển công nghiệp để lại:
o Khai thác tài nguyên quá mức (than đá, dầu mỏ, khí đốt…)
gây cạn kiệt nguồn tài nguyên của hiện tại, gây thiếu hụt tài nguyên cho tương lai
o Chất thải, nước thải công nghiệp chưa qua xử lí đưa vào môi trường (sông, hồ…) -> gây ô nhiễm trầm trọng tới nguồn nước, hủy hoại sinh vật, ảnh hưởng tới sức khỏe con người VD: Vedan xả nước thải xuống sông Thị Vải
o Khí thải nhà máy, xí nghiệp thải trực tiếp vào bầu khí quyển gây ô nhiễm không khí, mưa axit, gây thủng tầng ozon, hiệu ứng nhà kính…
• Dân cư
o Chất lượng cuộc sống dân cư đang dần hoàn thiện và đáp ứng nhu cầu về tinh thần của người dân
o Song song đó hiểu biết, ý thức của người dân chưa cao, họ khai thác và sử dụng tài nguyên mà không có ý thức khôi phục
o Dân số: dân số VN đang tăng dần qua từng năm -> thiếu đất định cư, canh tác, nguồn nước… dẫn đến nạn vứt rác bừa bãi tăng cao
o Nghèo đói: nước ta là nước đang phát triển nhưng thu nhập người dân còn thấp đặc biệt vùng nông thôn nên phần lớn nguồn thu nhập chủ yếu của họ là từ việc khai thác nguồn TNTN
Trang 5o Do phong tục tập quán của một số dân tộc thiểu số như du canh
du cư…
o Nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý thải trực tiếp vào môi trường
• Nhà Nước
Về mặt quản lý môi trường của Nhà Nước không chặt chẽ, không xử lý triệt để các hành vi vi phạm của doanh nghiệp, người dân…Người dân chưa tiếp cận được đầy đủ các thông tin
về môi trường như cách sử dụng tài nguyên môi trường và cách bảo vệ môi trường
III. Thực trạng VN hiện nay.
Theo kết quả điều tra của Bộ Công thương, trong số 154 khu công nghiệp đang hoạt động trên toàn quốc, chỉ có 39 khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung (chiếm 25,3%) Điều đó có nghĩa là khoảng 70% trong số hơn một triệu mét khối nước thải/ngày không qua xử lý từ các khu công nghiệp được xả thẳng ra các nguồn tiếp nhận và gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường nước mặt
Việt Nam chỉ cũng khoảng hơn nửa triệu hécta rừng nguyên sinh phân bố rải rác với khả năng phục hồi thấp
Nếu căn cứ theo chỉ tiêu đánh giá của Hội Tài nguyên nước quốc tế, quốc gia nào có lượng nước bình quân đầu người dưới 4.000 m3/người/năm là quốc gia thiếu nước thì Việt Nam đang thiếu nước trầm trọng Với tốc độ phát triển dân số như hiện nay, theo dự tính, đến năm 2025, lượng nước mặt bình quân đầu người của các con sông Việt Nam chỉ còn khoảng 2.830m3/người/năm
Tại vùng ven biển, nông dân đua nhau phá rừng ngập mặn, quai đê lấn biển để nuôi trồng thủy sản Thống kê cho thấy, trong hai thập kỷ qua, có tới 200.000ha rừng ngập mặn bị chặt phá để nuôi tôm Bởi thế, không lạ là gần nghìn loại động, thực vật hoang dã trong thiên nhiên của nước ta đang bị đe dọa và nhiều loài sinh vật quý hiếm khác đã, đang ngày một hiếm
IV. Biện pháp
Môi trường đóng vai trò quan trọng trong đời sống cũng như phát triển kinh tế của con người Từ các thực trạng trên cho thấy môi trường đang suy thoái trầm trọng Vỉ vậy đòi hỏi chúng ta cần có những biện pháp khắc phục:
Trang 6 Các cơ quan có thẩm quyền cần có các biện pháp xử lý nghiêm ngặt các hành vi vi phạm của doanh nghiệp, người dân…
Sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả nguồn tài nguyên
Xây dựng văn hóa ứng xử thân thiện với môi trường trên cơ sở đổi mới tư duy, cách làm, hành vi ứng xử, ý thức trách nhiệm với thiên nhiên, môi trường trong xã hội của mỗi người dân
Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho nhân dân từ nông thông đến thành thị, từ đồng bằng đến các đồng bào ở vùng núi, nâng cao hiểu biết để giảm vấn nạn suy thoái môi trường
- Nguồn tài liệu:
http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki/Suy_tho%C3%A1i_m
%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C3%A0_g%C3%AC
%3F
http://tailieu.vn/tag/nguyen-nhan-suy-thoai-moi-truong.html
http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki/M%C3%B4i_tr
%C6%B0%E1%BB%9Dng_v%C3%A0_ph%C3%A1t_tri
%E1%BB%83n_kinh_t%E1%BA%BF_x%C3%A3_h%E1%BB
%99i_c%C3%B3_quan_h%E1%BB%87_nh%C6%B0_th
%E1%BA%BF_n%C3%A0o%3F
http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nhin-lai-nhung-tran-lu-lut-lich-su-o-Viet-Nam/2147583152/157/
http://tnmtlangson.gov.vn/index.php/vi/news/Moi-truong/Canh-bao-suy-thoai-tai-nguyen-moi-truong-o-Viet-Nam-87/