tác động của lạm phát tới phát triển kinh tế

II Nội dung :1 Định nghĩa lạm phát: Theo kinh tế học ,Lạm phát là sự tăng mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ theo thời gian.[1] và sự mất giá trị của một loại tiền tệ.2 Khi so sánh vớ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- 

 -CHỦ ĐỀ: TÁC ĐỘNG CỦA LẠM PHÁT TỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thanh Minh

TP HỒ CHÍ MINH,2017

I) Mở đầu :

Việt Nam hiện nay có mức rất thấp chỉ 1,69 %1 - nó chính là hai mặt của một tấm huy chương vừa có lợi vừa có hại cho sự phát triển kinh tế Lạm phát thấp là biểu hiện tốt của sự ổn định kinh tế vi mô Lạm phát thấp mang lại niềm vui cho người tiêu dùng, sự an tâm cho các nhà đầu tư trong sản xuất kinh doanh, nới lỏng chính sách tiền tệ, thúc đẩy phát triển kinh tế Tuy nhiên trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, nguồn vốn các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh còn phụ thuộc quá lớn vào vốn vay ngân hàng thương mại Việc thắt chặt chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến hoạt động trong doanh nghiệp dẫn đến tăng trưởng kinh tế mất cân đối về cung cầu Lạm phát giảm cũng làm giảm sức mua, hoạt động kinh tế cũng ngừng trệ theo và còn làm giảm nguồn thu hút dẫn đến chi phí thiếu vốn đầu tư trả nợ

1 https://www.gso.gov.vn/Default.aspx?tabid=217 (Tổng cục thống kê)

II) Nội dung :

1) Định nghĩa lạm phát:

Theo kinh tế học ,Lạm phát là sự tăng mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ theo thời gian.[1] và sự mất giá trị của một loại tiền tệ.2

Khi so sánh với các nền kinh tế khác thì lạm phát là sự phá giá tiền tệ của một loại tiền tệ so với các loại tiền tệ khác Thông thường, theo nghĩa đầu tiên, lạm phát được hiểu là của đơn vị tiền tệ trong phạm vi nền kinh tế của một quốc gia Còn theo nghĩa thứ hai, cần hiểu là lạm phát của một loại tiền tệ trong phạm vi thị trường toàn cầu

2) Tác động của lạm phát đến nền kinh tê:

A) Tác động tích cực:

Lạm phát không phải bao giờ cũng gây nên những tác hại cho nền kinh

tế Khi tốc độ lạm phát vừa phải đó là từ 2-5% ở các nước phát triển và dưới 10% ở các nước đang phát triển sẽ mang lại một số lợi ích cho nền kinh tế như sau:

• Kích thích tiêu dùng, vay nợ, đầu tư giảm bớt thất nghiệp trong xã hội Khi lạm phát nếu ở mức bình thường hoặc thấp sẽ khuyến khích các công ty vay vốn do lãi suất thấp, từ đó đầu tư sản xuất sản phẩm bán ra thị trường, cung lớn hơn cầu giá các mặt hàng giảm kích thích người dân tiêu dùng song so với đó là tạo ra nhiều công ăn việc làm hạn chế thất nghiệp

Bảng tỷ lệ lạm phát và thất nghiệp giai đoạn 2006-2012

( Nguồn tổng cục thống kê)

2 https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t

• Cho phép chính phủ có thêm khả năng lựa chọn các công cụ kích thích đầu tư vào những lĩnh vực kém ưu tiên thông qua mở rộng tín dụng, giúp phân phối lại thu nhập và các nguồn lực trong xã hội theo các định hướng mục tiêu và trong khoảng thời gian nhất định có chọn lọc Tuy nhiên, đây là công việc khó và đầy mạo hiểm nếu không chủ động thì sẽ gây nên hậu quả xấu

B) Tác động tiêu cực:

(i) Lạm phát và thu nhập:

• Giữa thu nhập thực tế và thu nhập danh nghĩa của người lao động có quan hệ với nhau qua tỷ lệ lạm phát

Thu nhập ròng (thực) của của người cho vay = thu nhập danh nghĩa - tỷ lệ lạm phát 3

Khi lạm phát tăng lên mà thu nhập danh nghĩa không thay đổi thì làm cho thu nhập thực tế của người lao động giảm xuống

Từ đó, thu nhập ròng (thực) của của người cho vay bị giảm xuống sẽ ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế xã hội Như suy thoái kinh tế, thất nghiệp gia tăng, đời sống của người lao động trở nên khó khăn hơn

sẽ làm giảm lòng tin của dân chúng đối với Chính phủ

Tác động chính của lạm phát về mặt phân phối phát sinh từ những loại khác nhau trong các loại tài sản và nợ nần của nhân dân Khi lạm phát xảy ra, những ngươi có tài sản, những người đang vay nợ là có lợi vì giá cả của các loại tài sản nói chung đều tăng lên, còn giá trị đồng tiền thì giảm xuống Ngược lại, những người làm công ăn lương, những người gửi tiền, những người cho vay là bị thiệt hại

3 https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t

Để tránh thiệt hại, một số nhà kinh tế đưa ra cách thức giải quyết đơn giản là lãi suất cần được điều chỉnh cho phù hợp với tỷ lệ lạm phát

VD: Tác động của lạm phát tới các lĩnh vực của đời sống kinh tế

-xã hội ở Zimbabwe 4- đất nước có tỷ lệ lạm phát cao nhất thế giới: Zimbabwe - quốc gia nằm ở phía Nam châu Phi - là đất nước của siêu lạm phát Tháng 7 năm 2008, theo Ngân hàng Trung ương Zimbabwe,

tỷ lệ lạm phát của nước này đã lên tới 2,2 triệu % , cao hơn bất cứ nước nào trên thế giới Lạm phát đã kéo theo những con số phản ánh bức tranh thảm hại của nền kinh tế Zimbabwe: GDP giảm 7,1%, nợ tính trên đầu người là 806 USD, sản lượng lương thực sa sút (sản

lượng ngô – cây lương thực chính giảm 65%)… Đồng tiền trở nên

mất giá trầm trọng Giá cả hàng hóa tăng đột biến Vào thời điểm cuối tháng 3 năm 2008, người ta chỉ mất 5 triệu đô Zimbabwe để mua một ổ bánh mì thì đến tháng 7, họ đã phải chi tới 10 triệu Một

chai dầu ăn 2 lit cũng có giá tới 5 tỷ đô, bằng cả tháng lương của một

công nhân có thu nhập thấp Giá một bịch bốn lon Coca - cola là 20

triệu đô la Trong khi đó, lương tháng của một nông dân ở Zimbabwe

là 30 triệu đô la, của người giúp việc gia đình cao hơn con số đó 5 lần

và của một công nhân là 300 triệu Nếu là một công chức Nhà nước, lương tháng là 60 000 đô la Nhưng nếu chỉ mua một gói khoai tây thôi, giá đã là 2 triệu, gấp 33 lần số lương tháng Thị trường chợ đen,

vì thế mà phát triển cực kỳ mạnh mẽ ở quốc gia Châu Phi này Trung

tâm của chợ đen là nhiên liệu Giá xăng dầu tăng lên từng ngày,

từng giờ Tuần trước, mua 1 gallon (khoảng 4 lit) mất 25 triệu, tuần

này mất 32,5 triệu thì tuần sau sẽ mất 40 triệu

4 http://doc.edu.vn/tai-lieu/tieu-luan-lam-phat-va-cac-tac-dong-cua-no-toi-nhieu-linh-vuc-trong-doi-song-kinh-te-xa-hoi-23618/

• Lạm phát và phân phối thu nhập không bình đẳng:

Khi lạm phát tăng lên, giá trị của đồng tiền giảm xuống, người đi vay

sẽ có lợi trong việc vay vốn để đầu cơ kiếm lợi Do vậy càng tăng thêm nhu cầu tiền vay trong nền kinh tế, đẩy lãi suất lên cao

Lạm phát tăng cao còn khiến những người thừa tiền và giàu có, dùng tiền của mình vơ vét và thu gom hàng hoá, tài sản, nạn đầu cơ xuất hiện, tình trạng này càng làm mất cân đối nghiêm trọng quan hệ cung -cầu hàng hoá trên thị trường, giá cả hàng hoá cũng lên cao hơn Cuối cùng, những người dân nghèo vốn đã nghèo càng trở nên khốn khó hơn Họ thậm chí không mua nổi những hàng hoá tiêu dùng thiết yếu, trong khi đó, những kẻ đầu cơ đã vơ vét sạch hàng hoá và trở nên càng giàu có hơn Tình trạng lạm phát như vậy sẽ có thể gây những rối loạn trong nền kinh tế và tạo ra khoảng cách lớn về thu nhập, về mức sống giữa người giàu và người nghèo

VD: Khi có dự đoán về lạm phát thì người làm ăn kinh tế ngầm dự rữ vàng, đầu vào bất động sản và ngồi chờ lạm phát xảy ra đã giàu lên một cách nhanh chóng Và ngược lại khi giá vàng bị đẩy lùi trờ lại thì những kẻ dự trữ vàng vẫn không bị thiệt hại gì trong trường hợp lạm phát tăng cao , người thừa tiền và giày có vơ vét thu gom hàng hóa, tài sản.Khi ấy , nạn đầu cơ xuất hiện , tình trạng này càng mất cân đối nghiêm trọng quan hệ cung cầu hàng hóa trên thị trường, giá cả hàng hóa cũng lên cơn sốt cao hơn Còn những người làm công ăn lương đã nghèo nay càng nghèo hơn.Họ thậm chí không mua nỗi những thứ thiết yếu trong khi những kẻ đầu cơ khác thì ngày càng giàu hơn

(ii) Đối với lĩnh vực lưu thông

Đối với nhà sản xuất, tỷ lệ lạm phát cao làm cho giá đầu vào và đầu ra biến động không ngừng, gây ra sự ổn định giả tạo của quá trình sản xuất Sự mất giá của đồng tiền làm vô hiệu hóa hoạt động hạch toán kinh doanh Hiệu quả kinh doanh – sản xuất ở một vài doanh nghiệp có thể thay đổi, gây ra những xáo động về kinh tế Nếu một doanh nghiệp nào đó có tý suất lợi nhuận thấp hơn lạm phát sẽ có nguy cơ phá sản rất lớn

Lạm phát thúc đẩy quá trình đầu cơ tích trữ dẫn đến khan hiếm hàng hóa Các nhà doanh nghiệp thấy rằng việc đầu tư vốn vào lĩnh vực lưu thông Thậm chí khi lạm phát trở nên khó phán đoán thì việc đầu tư vốn vào lĩnh vực sản xuất sẽ gặp phải rủi ro cao.Do đó nhiều người tham gia vào lĩnh vực lưu thông nên lĩnh vực này trở nên hỗn loạn Tiền ở trong tay những người vừa mới bán hàng xong lại nhanh chóng bị đẩy vào kênh lưu thông, tốc độ lưu thông tiền tệ tăng vọt và điều này làm thúc đẩy lạm phát gia tăng

(iii) Đối với lĩnh vực tiền tệ, tín dụng

Lạm phát làm cho quan hệ tín dụng ,thương mại và ngân hàng bị thu hẹp Số tiền người gửi tiền vào ngân hàng giảm đi rất nhiều do giá trị đồng tiền bị giảm xuống Về phía hệ thống ngân hàng ,do lượng tiền gửi vào ngân hàng giảm mạnh nên không đáp ứng được nhu cầu của người đi vay ,cộng với việc sụt giá quá nhanh của đồng tiền ,sự điều chỉnh lãi suất tiền gưỉ không làm an tâm những cá nhân ,doanh nghiệp hiện đang có lượng tiền mặt nhàn rỗi trong tay.Như vậy ngân hàng gặp khó khăn trong việc huy động vốn ,hệ thống ngân hàng phải luôn cố gắng duy trì mứclãi suất ổn định Mà

lãi suất thực = lãi suất danh nghĩa – tỷ lệ lạm phát ,khi tỷ lệ lạm

phát tăng cao ,muốn lãi suất thực ổn định thì lãi suất danh nghĩa phải tăng lên cùng với tỷ lệ lạm phát

Trong khi đó người đi vay là những người có lợi lớn nhờ sự mất giá đồng tiền nhanh chóng Do vậy hoạt động của hệ thống Ngân hàng không còn bình thường nữa Chức năng kinh doanh tiền tệ bị hạn chế, không còn nguyên vẹn bởi khi có lạm phát thì chẳng có ai tích trữ tiền mặt dưới hình

thức tiền mặt

Ví dụ:

Tác động của lạm phát tới hoạt động của các Ngân hàng tại Việt Nam năm 2008: Lạm phát tăng cao trong những tháng đầu năm

2008 đã tác động đến tất cả các lĩnh vực kinh tế – xã hội, trong đó có hoạt động của các Ngân hàng thương mại Đối với các Ngân hàng

thương mại, kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, lạm phát tăng cao, sức mua đồng tiền giảm xuống, đã ảnh hưởng xấu đến hoạt động

huy động vốn, cho vay, đầu tư và thực hiện các dịch vụ ngân hàng Đối với hoạt động huy động vốn: do lạm phát tăng cao, việc

huy động vốn của các ngân hàng gặp nhiều khó khăn Để huy động được vốn, hoặc không muốn vốn từ ngân hàng mình chạy sang các

ngân hàng khác, thì phải nâng lãi suất huy động sát với diễn biến

của thị trường vốn Nhưng nâng lên bao nhiêu là hợp lý, luôn là bài toán khó đối với mỗi ngân hàng Một cuộc chạy đua lãi suất huy

động ngoài mong đợi tại hầu hết các ngân hàng (17% – 18%/năm

cho kỳ hạn tuần hoặc tháng), luôn tạo ra mặt bằng lãi suất huy

động mới, rồi lại tiếp tục cạnh tranh đẩy lãi suất huy động lên, có ngân hàng đưa lãi suất huy động gần sát lãi suất tín dụng, kinh doanh ngân hàng lỗ lớn nhưng vẫn thực hiện, gây ảnh hưởng bất ổn cho cả

hệ thống Ngân hàng thương mại

Biểu đồ dự báo diễn biến lãi suất và làm phát(Tổng cục thống kê

2012)

Đối với hoạt động cho vay và đầu tư : Lạm phát tăng cao, Ngân

hàng Nhà nước phải thực hiện thắt chặt tiền tệ để giảm khối lượng tiền trong lưu thông, nhưng nhu cầu vay vốn của các doanh

nghiệp và cá nhân kinh doanh vẫn rất lớn, các ngân hàng chỉ có thể đáp ứng cho một số ít khách hàng với những hợp đồng đã ký hoặc những dự án thực sự có hiệu quả, với mức độ rủi ro cho phép Mặt khác, do lãi suất huy động tăng cao, thì lãi suất cho vay cũng cao, điều này đã làm xấu đi về môi trường đầu tư của ngân hàng, rủi ro đạo đức sẽ xuất hiện Do sức mua của đồng Việt Nam giảm, giá vàng

và ngoại tệ tăng cao, việc huy động vốn có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên thật sự khó khăn đối với mỗi ngân hàng, trong khi nhu cầu vay vốn trung và dài hạn đối với các khách hàng rất lớn, vì vậy việc dùng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn trong thời gian qua tại mỗi ngân hàng là không nhỏ Điều này đã ảnh hưởng đến tính thanh khoản (khái niệm chỉ mức độ một tài sản bất kỳ có thể được mua hoặc bán trên thị trường mà không làm ảnh hưởng đến giá trị thị

trường của tài sản đó) của các ngân hàng, nên rủi ro kỳ hạn và rủi ro

tỷ giá xảy ra là điều khó tránh khỏi

(iv) Đối với chính sách kinh tế tài chính của Nhà nước

Lạm phát cao làm cho Chính phủ được lợi do thuế thu nhập đánh vào người dân, nhưng những khoản nợ nước ngoài sẽ trở nên trầm trọng hơn Chính phủ được lợi trong nước nhưng sẽ bị thiệt với nợ nước ngoài

Lạm phát gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước bằng việc bào mòn giá trị thực của những khoản công phí

Lạm phát làm tăng nguy cơ phá sản do vỡ nợ và làm tăng chi phí dịch

vụ nợ nước ngoài tính bằng ngoại tệ của các doanh nghiệp lẫn chính phủ, do lạm phát kéo theo sự thay đổi về tỷ giá và lãi suất của đồng bản tệ

Lý do là vì: lạm phát đã làm tỷ giá giá tăng và đồng tiền trong nước trở nên mất giá nhanh hơn so với đồng tiền nước ngoài tính trên cá khoản nợ

Lạm phát gây ra sự biến động lớn trong giá cả và sản lượng hàng hoá Khi lạm phát xảy ra những thông tin trong xã hội bị phá huỷ

do biến động của giá cả làm cho thị trường bị rối loạn Người ta khó phân biệt được những doanh nghiệp làm ăn tốt và kém Đồng thời lạm phát làm cho nhà nước thiếu vốn, do đó nhà nước không còn đủ sức cung cấp tiền cho các khoản dành cho phúc lợi xã hội

bị cắt giảm… các ngành, các lĩnh vực dự định được Chính phủ đầu

tư và hỗ trợ vốn bị thu hẹp lại hoặc không có gì Một khi ngân sách nhà nước bị thâm hụt thì các mục tiêu cải thiện và nâng cao đời sống kinh tế xã hội sẽ không có điều kiện thực hiện được

Biểu đồ:Lạm phát và thâm hụt ngân sách giai đoan 1990-2012

C) Giải pháp 5 :

(i) Thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt

(ii) Cắt giảm đầu tư công và chi phí thường xuyên của các cơ quan sử dụng ngân sách, kiểm soát chặt chẽ đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước, cố gắng giảm tỷ lệ thâm hụt ngân sách

(iii) Bảo đảm cân đối cung cầu về hàng hoá, đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập siêu

(iv) Tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát việc chấp hành pháp luật nhà nước về giá

(v) Mở rộng việc thực hiện các chính sách về an sinh xã hội

III) Kết luận

5 http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/thu-tuong-nguyen-tan-dung-7-giai-phap-kiem-che-lam-phat bao-dam-tang-truong-219622.htm

Tài Liệu Tham Khảo

http://tapchitaichinh.vn/kinh-te-vi-mo/thi-truong-gia-ca/moi-quan-he-giua-tang-truong-kinh-te-tham-hut-ngan-sach-voi-lam-phat-o-viet-nam-25965.html

http://kqtkd.duytan.edu.vn/Home/ArticleDetail/vn/88/2663/tac-dong-cua-lam-phat-doi-voi-nen-kinh-te

https://voer.edu.vn/m/tac-dong-cua-lam-phat-doi-voi-nen-kinh-te/d6880053

http://cafef.vn/tai-chinh-ngan-hang/cung-tien-lam-phat-va-nhung-tac-dong-den-kinh-te-vi-mo-2014020213343757312.chn

Võ Đại Lược, Lạm phát ở Việt Nam, đánh giá và giải pháp, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Lạm phát ở Việt Nam hiện nay - nguyên nhân và giải pháp, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, tháng 3 năm 2008